Tatlong taon kong lihim na minahal ang campus heartthrob. Nakatayo ako sa ulan habang pinapanood siyang isuot ang jacket niya sa best friend ko, saka ako mismo ang umatras sa lahat ng kompetisyon—pero nang biglang lumiwanag ang cellphone sa ibabaw ng mesa, saka ko nalaman na matagal na pala nilang pinagplanuhan ang pagpapalit sa akin.
Tatlong taon kong lihim na minahal ang campus heartthrob. Nakatayo ako sa ulan habang pinapanood siyang isuot ang jacket niya sa best friend ko, saka ako mismo ang umatras sa lahat ng kompetisyon—pero nang biglang lumiwanag ang cellphone sa ibabaw ng mesa, saka ko nalaman na matagal na pala nilang pinagplanuhan ang pagpapalit sa akin.
Bahagi 1
Halos tatlong taon kong lihim na karelasyon ang pinakasikat na lalaki sa aming departamento.
Bukod kay Bea, ang best friend at roommate ko sa dormitoryo, wala nang ibang nakakaalam.
Si Miguel ang presidente ng Student Council.
Matalino siya, mahusay tumugtog ng gitara, at halos lahat ng malalaking event sa university ay naroon siya.
Samantalang ako, si Andrea, ay ordinaryong miyembro lang ng media team, madalas nasa likod ng camera.
Si Miguel mismo ang nagsabing kailangan naming ilihim ang relasyon namin.
Sabi niya, bago kami makapagtapos, ayaw niyang maapektuhan ng usaping pag-ibig ang scholarship at posisyon naming dalawa.
Naniwala ako.
Alam din iyon ni Bea.
Noong una, siya pa nga ang laging nagagalit para sa akin.
Noong araw ng graduation pictorial ng departamento, nakatayo si Miguel sa unahang hanay, mahigit sampung tao ang pagitan namin.
Paulit-ulit na nagpalit ng puwesto si Bea hanggang sa tuluyan niya akong naitulak sa likuran mismo ni Miguel.
Lumapit siya sa tainga ko at pabulong na tumawa.
“Para kahit paano, kapag binalikan mo ang graduation photo natin balang araw, may litrato man lang kayong magkalapit.”
Nang magbukas ang university ng botohan para sa female host ng Foundation Night, ang pinakamalaking event para sa graduating students, si Bea rin ang nagpuyat hanggang alas-dos ng madaling-araw para i-share ang voting link ko.
Gumastos pa siya ng sariling pera para mag-print ng QR codes at ipamahagi sa buong klase.
Nang ako ang manguna sa botohan, mahigpit niya akong niyakap.
“Ngayon, mapipilitan na si Miguel na tumabi sa’yo sa harap ng libo-libong tao! Tingnan natin kung magagamit pa niya ang dahilan niyang ‘iwas tsismis’!”
Akala ko rin ganoon ang mangyayari.
Tatlong linggo akong nagpraktis.
Kabisado ko ang bawat English line.
Bawat transition.
Bawat hakbang ko sa entablado.
Pero dalawang araw bago ang Foundation Night, biglang nawala ang pangalan ko sa poster.
Ang pangalan ni Bea ang pumalit sa tabi ni Miguel.
Walang nagsabi sa akin.
Dumiretso ako sa Student Council office.
Nasa harap ng laptop si Miguel.
Inilapag ko ang cellphone ko sa mesa.
“Ano ’to?”
Isang tingin lang niya ang ibinigay sa poster.
“Mas stable si Bea sa stage.”
“Dumaan ako sa dalawang audition.”
“Malaking event ito. May karapatan ang organizers na gumawa ng adjustment.”
“Paano ako?”
Ibinalik niya ang tingin sa laptop.
“Pumunta ka sa backstage. Kulang sila ng tao sa stage setup.”
Matagal ko siyang tinitigan.
Tatlong taon na ang nakalipas, siya mismo ang nagsabing gusto niyang dumating ang araw na makatabi niya ako sa entablado nang hindi kailangang magkunwaring estranghero kami.
Dumating na ang araw na iyon.
Pero hindi ako ang katabi niya.
Ang best friend ko.
Noong gabing iyon, inilabas ang bagong poster sa university community page.
Naka-modern barong si Miguel.
Naka-dark blue gown si Bea.
Magkatabi silang nakatayo sa gitna ng poster sa ilalim ng mga salitang:
“Perfect Hosts of the Night.”
Mabilis na lumagpas sa isang libo ang comments.
“Sa wakas, ipinakita rin ng Student Council President kung sino ang type niya!”
“Nakita ko si Miguel na hinahatid si Bea sa rehearsals ilang gabi na!”
“Kapag hindi nagkatuluyan ang dalawang ’to, ide-delete ko talaga social media ko!”
Nag-message sa akin si Bea.
“Huwag mong basahin ang comments, ha? Nang-aasar lang sila.”
Matagal kong tinitigan ang message.
Pagkatapos, sumagot ako.
“Sige.”
Noong gabi ng Foundation Night, bumuhos ang malakas na ulan.
Suot ang backstage staff uniform, pabalik-balik ako mula gymnasium hanggang equipment room.
Biglang dumulas ang isang kahon ng stage lights mula sa trolley.
Mabilis ko itong sinalo.
Tumama ang matalim na metal edge sa pulso ko.
Mahabang sugat ang nabuo.
Tumulo ang dugo sa carpet ng backstage.
Nataranta ang isang first-year student.
“Ate Andrea, tatawagin ko po ba si President Miguel?”
Umiling ako.
“Huwag na.”
Makalipas ang sampung minuto, dumaan si Miguel.
Nakita niya akong binabalutan ng tissue ang duguang pulso ko.
Pero hindi ako ang nilapitan niya.
Si Bea.
“Nilalamig ka ba?”
Hindi pa nakakasagot si Bea nang hubarin ni Miguel ang jacket niya at ipatong iyon sa balikat nito.
Pagkatapos, lumingon siya sa akin.
“Andrea, may tubig sa left wing. Punasan mo. Baka may guest na madulas.”
Tiningnan ko ang dugong tumatagos sa tissue.
“Sige.”
Nang matapos ang programa, sabay-sabay na sumigaw ang audience.
“Kiss! Kiss! Kiss!”
Ngumiti si Miguel.
Namula si Bea.
Tinamaan sila ng spotlight habang magkatabi sa gitna ng entablado.
Nakatayo ako sa likod ng kurtina.
Pumalakpak din ako.
Pumalakpak ako hanggang sa muling bumuka ang sugat sa pulso ko.
Sa sandaling iyon, bigla kong naisip kung gaano ako katawa-tawa.
Tatlong taon ng pag-ibig na kailangang itago.
Isang boyfriend na kayang alagaan ang ibang babae sa harap ng lahat.
Maliban sa akin.
Ayoko na.
Halos ala-una na ng madaling-araw nang lumabas para kumain ang buong Student Council pagkatapos ng event.
Ako at dalawang bagong miyembro ang naiwan para magligpit ng mahigit dalawang daang plastic chairs.
Nang lumabas ako ng gymnasium, nakita ko pa rin ang grupo ni Miguel na nakaupo sa ilalim ng covered walkway.
Kumakain ng noodles si Bea.
Katabi niya si Miguel.
Isa-isa nitong inaalis ang hiniwang spring onions sa bowl niya.
Alam niyang ayaw ni Bea ng spring onions.
Alam din niyang allergic ako sa hipon.
Pero sa loob ng tatlong taong relasyon namin, ni minsan ay hindi niya iyon naalala kapag sabay-sabay kaming umo-order ng pagkain.
May nagsalita.
“Sa dorm sa likod ng campus si Bea, ’di ba? Miguel, ihatid mo na siya. Ang lakas ng ulan.”
Kinuha ni Miguel ang payong.
“May iba pa bang same way?”
Tumingin siya sa direksiyon ko.
Bubuka pa lang ang bibig ko para sabihing doon din ang dorm ko nang biglang tumawa ang isa.
“President, huwag ka nang magtanong. Binibigyan ka na nga namin ng chance kay Bea.”
Sabay-sabay silang nagtawanan.
Hindi nagpaliwanag si Miguel.
Ang sabi lang niya:
“Tara, Bea.”
Pinanood kong mawala sa ulan ang itim nilang payong.
Dalawang taon na ang nakalipas, minsan akong sinundan ng isang lasing na lalaki sa mismong daang iyon.
Mula noon, nangako si Miguel.
“Anuman ang mangyari, hindi na kita hahayaang umuwi nang mag-isa sa gabi.”
Ngayong gabi, naalala pa rin niya na delikado ang daan.
Iba lang ang babaeng pinili niyang protektahan.
Alas-dos ng madaling-araw, mag-isa akong nakaupo sa dormitoryo.
Tatlong email ang nasa harap ko.
Withdrawal mula sa Student Council.
Pagsuko sa slot bilang university representative sa national student broadcasting competition.
Pagkansela sa internship na si Miguel ang nag-recommend sa akin.
Pinadala ko silang lahat.
Makalipas ang sampung minuto, tumawag ang faculty adviser namin.
“Andrea, halos dalawang taon mong pinaghirapan ang competition na ’to. Sigurado ka ba?”
“Opo.”
“Alam ba ni Miguel?”
“Hindi niya kailangang malaman.”
Kinabukasan, nag-message si Miguel.
“Pumunta ka sa studio mamayang hapon. Kunin mo ang headphones at music notebook mo. Kailangan nating mag-usap.”
Ang studio na iyon ang tanging lugar kung saan maaari kaming maghawak-kamay.
Dumating ako nang alas-tres.
Hindi naka-lock ang pinto.
Nakatayo si Miguel sa tabi ng mixer.
Suot niya ang plaid polo na binili ko para sa birthday niya noong nakaraang taon.
Sinabi niyang masyadong makulay iyon at ayaw niya.
Pero suot niya ngayon.
Dahil nasa tabi rin ng bintana si Bea.
Nakasuot siya ng dress na kaparehong pattern.
Napahinto ako.
Tumingin sa akin si Bea at ngumiti nang bahagyang alanganin.
“Andrea, huwag kang mag-isip ng kung ano, ha. Magpi-picture kasi ako para sa MC competition profile ko. Sabi ni Miguel, bagay daw sa camera kapag coordinated ang damit.”
Tumingin ako kay Miguel.
Kaswal niyang sinabi:
“Matagal nang nakatambak ang damit na binili mo. Kailangan ni Bea, kaya pinagamit ko muna.”
Wala akong tinanong.
Binuksan ko lang ang cabinet.
Kinuha ko ang headphones ko.
Ang notebook ko.
At ang tumbler ko.
Biglang nagsalita si Bea.
“Ah, Andrea, may isa pa.”
Itinaas niya ang isang susi.
Reserve key iyon ng studio.
“Dito na ako madalas magpa-practice simula next week. Sabi ni Miguel, magpagawa raw ako ng extra key para convenient.”
Tahimik kong inilapag ang sarili kong susi sa ibabaw ng piano.
“Sa’yo na rin ’yan.”
Agad na kumunot ang noo ni Miguel.
“Andrea.”
Tinalikuran ko siya.
Hinawakan niya ang pulso ko.
Eksaktong sa sugat mula kagabi.
Napasinghap ako sa sakit.
Agad niya akong binitiwan nang makita ang namumutlang mukha ko.
“Nasugatan ka?”
Napatawa ako.
“Nakita mo kagabi.”
Biglang tumahimik ang buong studio.
Nagbago ang mukha ni Bea.
Kinuha ko ang bag ko at naglakad papunta sa pinto.
Pero sa mismong sandaling iyon, biglang lumiwanag ang cellphone ni Miguel sa ibabaw ng mesa.
May bagong message sa lock screen.
Mula kay Bea.
Iisang linya lang.
“Nakuha mo na ba ang withdrawal form ni Andrea? Kapag tuluyan siyang umatras sa competition, automatic na mapupunta sa akin ang slot bilang representative ng university, ’di ba?”
Nanigas ako.
Mabilis na sumugod si Bea para baligtarin ang cellphone.
Pero huli na.
Dahil sa ilalim mismo ng message niya, nakita ko ang sagot na ipinadala ni Miguel kagabi.
“Okay na. Sisiguraduhin kong siya mismo ang kusang umatras.”
Bahagi 2
Hindi ko alam kung ilang segundo akong nakatitig sa screen.
Parang biglang nawala ang lahat ng tunog sa studio.
Ang ugong ng aircon.
Ang mga sasakyang dumaraan sa labas.
Pati ang tibok ng sarili kong puso.
Iisang pangungusap lang ang paulit-ulit kong nababasa.
“Sisiguraduhin kong siya mismo ang kusang umatras.”
Dahan-dahang inabot ni Miguel ang cellphone.
“Andrea, makinig ka muna.”
Napatawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil sa loob ng tatlong taon, iyon ang pinakamarami niyang sinabi sa tuwing may ginagawa siyang kailangan kong lunukin.
Makinig ka muna.
Intindihin mo muna.
Huwag kang mag-isip ng masama.
Para sa atin din ito.
“Anong dapat kong pakinggan?” tanong ko. “Kung paano ninyo ako pinagplanuhang alisin?”
Biglang namutla si Bea.
“Hindi gano’n—”
“Tumigil ka.”
Iyon ang unang pagkakataon sa loob ng maraming taon na tinaasan ko siya ng boses.
Napaatras siya.
Tumingin ako kay Miguel.
“Bakit?”
Huminga siya nang malalim.
“May sponsor ang broadcasting competition. Isa sa panel members ang uncle ni Bea. Kapag siya ang representative, malaki ang chance na makapasok ang university sa finals. Sinabihan ako ng adviser ng Student Council na—”
“Sinabihan kang sirain ako?”
“Hindi kita sinira.”
Napatingin ako sa kanya.
Talaga?
Pinalitan niya ako bilang host.
Ginawa niya akong backstage staff.
Hinayaan niyang ako ang magligpit hanggang madaling-araw.
Alam niyang takot akong umuwi mag-isa.
Alam niyang nasugatan ako.
At lahat pala ng iyon ay para mapagod ako.
Masaktan.
At kusang umatras.
“Hindi mo ako sinira?” mahina kong ulit.
Hindi sumagot si Miguel.
Si Bea ang nagsalita.
“Andrea, kailangan ko talaga ang slot na ’to. Hindi mo alam kung gaano kalaki ang pressure sa bahay namin. Kapag hindi ako nanalo—”
“Tatlong linggo kang nag-print ng QR code para iboto ako.”
Napayuko siya.
“Iyon ang hindi ko maintindihan, Bea.”
Lumapit ako nang isang hakbang.
“Kung gusto mo ang pwesto ko, bakit kailangan mo pang magkunwaring ikaw ang pinakamasayang tao noong nakuha ko iyon?”
Namula ang mga mata niya.
“Dahil noon… hindi ko pa alam na puwedeng mapunta sa akin.”
Parang may malamig na bagay na tumama sa dibdib ko.
Iyon pala.
Hindi niya ako ipinagkanulo dahil matagal niya akong kinamumuhian.
Mas masakit.
Ipinagkanulo niya ako nang biglang magkaroon ng oportunidad.
Ganun lang pala kababa ang presyo ng tatlong taon naming pagkakaibigan.
Isang competition slot.
Isang stage.
Isang chance na mapansin.
Kinuha ko ang cellphone ko.
Kinuhanan ko ng litrato ang screen ni Miguel.
Bigla siyang tumayo.
“Andrea.”
“Bakit? Takot kang may makakita?”
“Private conversation iyon.”
Napatingin ako sa kanya.
“Tatlong taon mo rin akong ginawang private.”
Tumahimik siya.
Isinukbit ko ang bag ko.
“Ngayong araw, tapos na iyon.”
Hinabol ako ni Miguel hanggang hallway.
“Andrea, huwag kang gumawa ng padalos-dalos.”
Huminto ako.
“Alam mo kung ano ang pinakapadalos-dalos kong ginawa?”
Tumingin ako sa kanya sa huling pagkakataon.
“Ang maniwalang kapag mahal ka ng isang tao, sapat nang maghintay hanggang maging handa siyang ipaglaban ka.”
Iniwan ko siyang nakatayo roon.
Pero hindi ako bumalik sa dorm.
Dumiretso ako sa faculty office.
Nandoon pa ang adviser na tumawag sa akin kagabi.
Pagkakita niya sa mukha ko, agad niyang isinara ang pinto.
“Andrea, may nangyari ba?”
Inilapag ko ang cellphone ko sa mesa.
“Ma’am, gusto kong bawiin ang withdrawal ko.”
Tiningnan niya ang screenshot.
Unti-unting nag-iba ang mukha niya.
“May iba pa bang nakakaalam nito?”
Umiling ako.
“Wala pa.”
Matagal siyang tahimik.
Pagkatapos ay inilabas niya mula sa drawer ang tatlong email na ipinadala ko kagabi.
“Good.”
Tumingin siya sa akin.
“Dahil hindi pa naaprubahan ang withdrawal mo.”
Napahawak ako sa gilid ng mesa.
“At may isa ka pang kailangang malaman.”
Binuksan niya ang laptop.
Sa screen ay naroon ang listahan ng scores mula sa original auditions.
Pangalan ko ang nasa pinakataas.
Sa tabi ng pangalan ni Bea ay may pulang note.
NOT QUALIFIED FOR AUTOMATIC REPLACEMENT.
Nanlaki ang mga mata ko.
“Kung umatras ako…”
“Hindi kay Bea mapupunta ang slot.”
Sabi ng adviser.
“Magkakaroon dapat ng bagong audition.”
Nanlamig ang buong katawan ko.
Kung ganoon—
Hindi lang ako niloko nina Miguel at Bea.
May taong nagsinungaling din sa kanila.
At bago pa ako makapagtanong, may kumatok nang malakas sa pinto.
Pagbukas nito, isang professor mula sa Student Affairs ang nakatayo sa labas.
May hawak siyang printed screenshots.
At sa likod niya—
nakatayo si Miguel.
Maputla.
Dahil sa unang pagkakataon, siya naman ang pinatawag para magpaliwanag.
Bahagi 3
Kinabukasan, kumalat sa buong departamento na may emergency meeting ang Student Affairs.
Walang nakakaalam ng buong dahilan.
May nagsabing tungkol iyon sa Foundation Night budget.
May nagsabing may reklamo laban sa Student Council.
May nagsabing may student leader na malapit nang matanggal sa posisyon.
Hindi ako nagsalita.
Pumasok ako sa klase na parang ordinaryong araw.
Pero nang buksan ko ang university community page, burado na ang lahat ng pictures nina Miguel at Bea mula sa Foundation Night.
Pati ang poster na “Perfect Hosts of the Night.”
Bandang tanghali, nakatanggap ako ng email.
Your withdrawal request has been formally cancelled.
Kasunod nito ang isa pang message mula sa faculty adviser.
Andrea, you remain the official university representative for the national broadcasting competition. Please report for training at 4 PM.
Matagal kong tinitigan iyon.
Tatlong araw na ang nakalipas, akala ko tapos na ang lahat.
Ngayon, biglang bumalik sa kamay ko ang bagay na kusang-kusang kong isinuko dahil pinaniwala nila akong wala na akong halaga.
Pero may isang bagay nang nagbago.
Hindi na ako bumalik para patunayan kay Miguel na mali siya.
Bumalik ako dahil naalala kong bago ko pa siya mahalin, may mga pangarap na akong akin lang.
Pagdating ko sa training room, may anim na taong naroon.
Ang bagong coach namin ay isang graduate student na nagngangalang Paolo.
Nakilala ko siya sa pangalan.
Dating national champion sa campus broadcasting.
Tahimik siya, laging may hawak na clipboard, at kilala sa pagiging sobrang istrikto.
Unang araw pa lang, pinatigil niya ako sa kalagitnaan ng script.
“Again.”
Inulit ko.
“Again.”
Pangatlong ulit.
“Again.”
Napahinga ako nang malalim.
“Ano po ba ang mali?”
Tiningnan niya ako mula sa ibabaw ng papel.
“Maganda ang boses mo.”
“Pero?”
“Parang humihingi ka ng permiso sa bawat salitang sinasabi mo.”
Natigilan ako.
Lumapit siya sa harap ng table.
“Kapag nasa microphone ka, huwag mong isipin kung may matutuwa o magagalit sa’yo.”
Tinuro niya ang dibdib ko.
“Ang trabaho mo ay paniwalain silang karapat-dapat kang pakinggan.”
Hindi ko alam kung bakit, pero tumama iyon sa akin nang mas malalim kaysa sa simpleng broadcasting advice.
Sa mga sumunod na linggo, halos wala akong ibang ginawa kundi magpraktis.
Class.
Training.
Dorm.
Paulit-ulit.
Hindi ko na binubuksan ang personal messages ni Miguel.
Una, mahahaba ang ipinapadala niya.
Hindi ko intensyong saktan ka.
Akala ko makakabawi tayo pagkatapos ng competition.
Ginawa ko lang iyon dahil pressured din ako.
Pagkatapos naging maiikli.
Kumain ka na ba?
Umuulan. Magdala ka ng payong.
Nasa studio ako kung gusto mong mag-usap.
Hanggang sa isang araw, isang message na lang.
Miss na kita.
Hindi ko sinagot.
Hindi dahil wala na akong nararamdaman.
Kundi dahil sa wakas, naintindihan ko na ang isang bagay.
Ang pagmamahal ay hindi sapat na dahilan para bumalik sa lugar kung saan paulit-ulit kang pinapaliit.
Samantala, hindi naging madali para kay Bea.
Napag-alaman ng Student Affairs na ilang beses siyang binigyan ng access ni Miguel sa resources na para lang dapat sa official candidates.
Studio hours.
Equipment.
Private coaching schedule.
Walang ebidensiyang may kinalaman ang uncle niya sa judges, gaya ng sinabi ni Miguel.
Ang totoo, narinig lang pala ni Bea sa pamilya niya na maaaring maging panel member ang uncle niya.
Ginamit niya iyon para kumbinsihin si Miguel na mas makabubuti sa school kung siya ang ipadala.
Mas masakit ang sumunod.
Sa investigation, lumabas na ang unang nagmungkahi na palitan ako sa Foundation Night ay si Bea mismo.
Hindi si Miguel.
Pero pumayag siya.
At pagkatapos noon, siya na ang gumawa ng paraan para mapagod ako nang sapat para umatras.
Si Miguel ay tinanggal bilang Student Council President hanggang matapos ang investigation.
Si Bea naman ay inalis sa official hosting team at pinagbawalang kumatawan sa university sa anumang competition sa semester na iyon.
Isang gabi, nadatnan ko siya sa labas ng dorm.
Namamaga ang mga mata niya.
“Andrea.”
Hindi ako tumigil agad.
“Pwede ba tayong mag-usap?”
Tahimik akong tumingin sa kanya.
Lumapit siya.
“Sorry.”
Iyon lang.
Isang simpleng salita.
Pero parang bitbit nito ang tatlong taon naming pagkakaibigan.
Umiyak siya.
“Nagsimula lang iyon sa selos.”
Hindi ako nagsalita.
“Kapag kinukuwento mo si Miguel, lagi kong iniisip kung bakit ikaw.”
Napapikit siya.
“Pareho naman tayong magkasama sa lahat. Pareho tayong nag-audition. Pareho tayong nag-e-effort. Pero ikaw ang pinipili.”
“Hindi ako pinili, Bea.”
Napatingin siya sa akin.
Ngumiti ako nang mapait.
“Kung pinili niya talaga ako, hindi niya ako kailangang itago nang tatlong taon.”
Tumulo ang luha niya.
“Hindi ko gustong mawala ka bilang kaibigan.”
“Pero pinili mong kunin ang bagay na alam mong pinakamahalaga sa akin.”
“Alam ko.”
“Hindi, Bea.”
Umiling ako.
“Hindi lang competition ang kinuha mo.”
“Ginamit mo ang lahat ng bagay na sinabi ko sa’yo bilang kaibigan para malaman kung saan ako pinakamadaling saktan.”
Napaiyak siya nang tuluyan.
Hindi ko siya niyakap.
Pero hindi ko rin siya sinigawan.
“Pinapatawad kita.”
Napaangat ang ulo niya.
“Pero hindi ibig sabihin noon na babalik tayo sa dati.”
Iyon ang unang pagkakataon na nakita kong mas masakit pala minsan ang mahinahong paalam kaysa galit.
Lumipat si Bea ng dorm bago matapos ang semester.
Hindi na kami muling naging magkaibigan.
Pero makalipas ang ilang buwan, nagpadala siya sa akin ng message.
Napanood kita. Deserve mo iyon. Congratulations.
Hindi ko sinagot.
Pero hindi ko rin dinelete.
Dahil may mga taong hindi kailangang bumalik sa buhay mo para mapatawad mo sila.
Dumating ang araw ng national broadcasting competition.
Mahigit dalawampung universities ang kasali.
Nang tawagin ang pangalan ko bago ang final round, nanginginig ang dalawang kamay ko.
Napansin iyon ni Paolo.
Inabot niya sa akin ang bottled water.
“Kinakabahan?”
“Parang gusto kong tumakbo pauwi.”
Tumango siya.
“Pwede naman.”
Napatingin ako sa kanya.
Ngumiti siya nang bahagya.
“Pero after three months na pinahirapan mo ako sa training, sayang naman.”
Napatawa ako.
Iyon ang unang tawa ko bago umakyat sa stage na hindi pilit.
Bago ako pumasok, tinawag niya ako.
“Andrea.”
Lumingon ako.
“Wala kang kailangang patunayan sa mga taong nagduda sa’yo.”
Bahagya niyang tinaas ang clipboard.
“Mag-broadcast ka lang.”
Tumango ako.
Pagbukas ng pinto, sinalubong ako ng liwanag.
Dati, kapag nakakakita ako ng malaking stage, iniisip ko kung nasaan si Miguel.
Kung nakatingin ba siya.
Kung proud ba siya.
Kung papalakpak ba siya.
Ngayong gabi, wala akong hinanap sa audience.
Umupo ako sa harap ng microphone.
Nagsimula ang countdown.
Five.
Four.
Three.
Two.
One.
At nagsalita ako.
Walang panginginig.
Walang paghingi ng permiso.
Pagkatapos ng final round, halos isang oras kaming naghintay.
Nang tawagin ang third place, hindi pangalan ko.
Second place.
Hindi pa rin ako.
Napapikit ako.
Siguro hindi para sa akin.
Pagkatapos—
“And the National Champion for this year’s Campus Broadcasting Competition…”
Huminto ang host.
“Representing—”
Hindi ko na narinig ang pangalan ng university.
Dahil sumigaw na ang buong delegation namin.
Hinawakan ni Paolo ang magkabilang balikat ko.
“Andrea! Ikaw!”
Para akong nawalan ng lakas sa tuhod.
Pag-akyat ko sa stage, napansin kong umiiyak ang faculty adviser namin.
Inilagay sa leeg ko ang medalya.
May trophy sa mga kamay ko.
At sa unang pagkakataon sa loob ng maraming buwan, hindi ko naisip kung sino ang wala.
Pagbalik namin sa campus, may maliit na salubong sa auditorium.
Sa parehong entabladong minsang nilinis ko habang duguan ang pulso ko.
Ngayon, pangalan ko ang nasa LED screen.
WELCOME HOME, NATIONAL CHAMPION ANDREA.
Habang nagpi-picture ang mga tao, napansin ko si Miguel sa pinakadulong bahagi ng auditorium.
Mag-isa.
Hindi na siya naka-Student Council jacket.
Lumapit siya pagkatapos umalis ng karamihan.
“Congratulations.”
“Salamat.”
Matagal niya akong tiningnan.
“Proud ako sa’yo.”
Dati, iyon lang ang gusto kong marinig mula sa kanya.
Ngayon, kakaiba.
Masaya akong marinig.
Pero hindi ko na iyon kailangan.
May inilabas siyang maliit na kahon mula sa bag niya.
Nang buksan niya, nakita ko ang lumang ticket stubs, pictures at notes mula sa tatlong taon naming relasyon.
Lahat ng bagay na palihim niyang itinago.
“Dapat ibibigay ko ito sa’yo kapag nakapagtapos tayo.”
Hindi ko kinuha.
“Miguel.”
Namutla ang mukha niya.
“May minahal tayong version ng isa’t isa.”
Mahina ang boses ko.
“Pero hindi ibig sabihin noon na kailangan nating manatili hanggang sa wala nang matira sa sarili natin.”
“Pwede ba akong maghintay?”
Napatingin ako sa kanya.
“Kung magbabago ako?”
Ngumiti ako.
“Sana magbago ka.”
Nagliwanag nang bahagya ang mata niya.
Pero dinugtungan ko:
“Hindi para makabalik sa akin.”
Bumaba ang tingin niya.
Iyon ang huling tunay naming pag-uusap.
Pagkalipas ng tatlong buwan, graduation day.
Nakasuot kami ng toga sa parehong lugar kung saan kinunan ang graduation pictorial noong nakaraang taon.
Noon, kailangan pang itulak ako ni Bea para lang mapalapit kay Miguel sa litrato.
Ngayon, habang inaayos ng photographer ang pila, may tumabi sa akin.
Si Paolo.
Graduating din pala siya sa master’s program.
“Dito ka?”
Tanong niya.
“Oo.”
“Tamang-tama.”
“Ano?”
Itinaas niya ang diploma folder niya.
“May kasama akong mag-picture.”
Napatawa ako.
Pagkatapos ng ceremony, sabay kaming naglakad palabas ng campus.
Umambon.
Automatic akong huminto.
Tatlong taon akong nasanay na ang ulan ay may kasamang isang lumang alaala.
Isang itim na payong.
Isang lalaki na pumili ng ibang babae.
Pero biglang may payong na bumukas sa ibabaw ko.
Si Paolo.
Hindi niya ako hinila palapit.
Hindi niya rin ako pinilit na sumilong.
Itinaas lang niya ang payong sa pagitan namin.
“Sabayan kita hanggang gate?”
Tiningnan ko siya.
“Hindi ba opposite direction ka?”
“Oo.”
“Malayo ang iikutan mo.”
Ngumiti siya.
“Okay lang.”
Napangiti rin ako.
“Sige.”
Naglakad kami sa ilalim ng mahinang ulan.
Walang pagtatago.
Walang kailangang maunang umalis.
Walang kailangang magkunwaring hindi magkakilala kapag may dumaan.
Sa gate, huminto si Paolo.
“Andrea.”
“Hm?”
“Pwede ba kitang yayain magkape?”
Napataas ang kilay ko.
“Coach, date ba ’yan?”
Namula siya nang bahagya.
“Hindi na kita trainee.”
“Tapos na ang competition.”
“So?”
Huminga siya.
“Date.”
Napatawa ako.
“Pwede.”
Sa likod namin, tumunog ang bell ng university.
Lumingon ako sa campus na naging saksi sa tatlong taon ng pagtatago, paghihintay, pagkatalo at muling pagbangon.
Dati, akala ko ang happy ending ko ay ang araw na hahawakan ni Miguel ang kamay ko sa harap ng lahat.
Mali pala ako.
Ang tunay kong happy ending ay ang araw na hindi ko na kailangang hintayin ang kahit sino para piliin ako.
Dahil natutunan ko nang piliin ang sarili ko.
At habang magkatabi kaming naglakad ni Paolo papunta sa café sa kabilang kalsada, bumuhos nang bahagya ang ulan.
Hindi ako tumakbo.
Hindi rin ako lumingon.
Sa pagkakataong ito, ang payong sa ibabaw ko ay hindi simbolo ng isang pangakong napako.
Isa itong bagong simula.
At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon, wala na akong kailangang itago.
