Pagsasanay sa Sumpang Naging Babala
Bahagi 3: Ang Pagsasanay sa Sumpang Naging Babala
Pagdating namin sa temporary facility, madaling-araw na.
Hindi ito mukhang kulungan, pero hindi rin ito mukhang ordinaryong gusali. Nakatayo ito sa gitna ng malawak na lupa, malayo sa kabahayan, napapalibutan ng matataas na pader, ilaw, camera, at mga bantay na hindi natutulog.
Dinala ako sa isang maliit ngunit malinis na silid.
May kama.
May mesa.
May aparador.
May bintana, pero makapal ang salamin.
Sa ibabaw ng mesa, may bagong damit, sipilyo, tuwalya, at isa pang notebook.
Sa cover nito, nakasulat:
TRAINING JOURNAL — ISABEL.
Hindi ko alam kung dapat bang matuwa.
Buong buhay ko, ang tanging training na natanggap ko ay “tumahimik ka,” “huwag kang magsalita,” at “Isabel, please, huwag ngayon.”
Ngayon, may journal na ako.
May pangalan ko pa.
Umupo ako sa gilid ng kama at hinawakan ang notebook.
Sa unang pahina, may sulat-kamay:
“Hindi lahat ng kakaiba ay masama. Minsan, ang kakaiba ang unang nakakarinig ng paparating na panganib.”
Hindi ko kilala ang nagsulat, pero sa gabing iyon, niyakap ko ang notebook hanggang makatulog.
Kinabukasan, nagsimula ang pagsusuri.
Una, ipinakilala sa akin si Doktora Reyes, isang psychologist na may maamong mata at laging may hawak na tsaa.
“Isabel,” sabi niya, “hindi ka namin pipiliting magsalita agad. Ang layunin natin ay alamin kung paano gumagana ang kapangyarihan mo.”
Tumango ako.
Sa mesa, may tatlong kahon.
Ang una ay may lumang baso.
Ang ikalawa ay may sirang radyo.
Ang ikatlo ay walang laman.
“Subukan natin nang dahan-dahan,” sabi ni Doktora Reyes. “Magsusulat ka muna ng prediksyon. Hindi mo bibigkasin. Titignan natin kung may epekto ba.”
Nagsulat ako:
“Babasag ang baso.”
Walang nangyari.
Naghintay kami ng limang minuto.
Tahimik pa rin ang baso.
Sumulat ulit ako:
“Titigil ang radyo.”
Wala pa rin.
Doon namin napatunayan ang unang bagay: hindi gumagana ang kapangyarihan ko kapag nakasulat lang.
Kailangan kong sabihin.
Para akong nakahinga nang maluwag.
Ibig sabihin, puwede pa rin akong makipag-usap sa mundo, kahit sa papel.
Pagkatapos, pumasok naman si Propesor Villanueva, isang matandang scientist na may salamin sa ilong at buhok na parang palaging nakuryente.
“Napakainteresante,” bulong niya habang tinitigan ako na parang ako ang thesis niya.
Agad akong nagsulat sa notebook:
“Huwag n’yo po akong titigan na parang palaka sa laboratoryo.”
Binasa niya iyon at natawa.
“Pasensya na. Occupational habit.”
Sa ilalim ng gabay niya, sinubukan naming alamin ang saklaw ng kapangyarihan ko.
Kapag sinabi kong “baka mahulog ang lapis,” mahuhulog ito.
Kapag sinabi kong “baka mabasag ang baso,” mababasag ito.
Kapag sinabi kong “baka mawalan ng kuryente ang silid,” kumikislap ang ilaw.
Doon nag-panic ang lahat at pinatigil muna ang test.
Pagkaraan ng ilang araw, natuklasan nila na may tatlong kondisyon ang kapangyarihan ko.
Una, kailangan kong sabihin ito nang malinaw.
Ikalawa, kailangang may posibilidad na mangyari iyon sa totoong mundo.
Ikatlo, mas malakas ang epekto kapag may takot o emosyon akong nararamdaman.
Ibig sabihin, kung sasabihin kong “babagsak ang buwan,” walang mangyayari.
Pero kung sasabihin kong “matutumba ang upuan,” kawawa ang upuan.
“Hindi ito simpleng malas,” paliwanag ni Propesor Villanueva isang araw. “Parang pinalalakas ng boses mo ang posibilidad ng isang negatibong pangyayari.”
Hindi ko naintindihan lahat.
Pero ang naintindihan ko: may lohika pala ang pagiging malas ko.
At kapag may lohika, puwedeng aralin.
Araw-araw akong nagsasanay.
May breathing exercise.
May emotional control.
May speech restriction.
May safe phrases.
Tinuruan ako ni Doktora Reyes na bago magsalita, magtanong sa sarili:
Kailangan ba itong sabihin?
Masama ba ang posibilidad na binabanggit ko?
May ibang paraan ba para ipahayag ito?
Halimbawa, imbes na sabihing “baka mahulog ka,” dapat kong sabihin:
“Humawak ka nang mabuti.”
Imbes na “baka masunog ang pagkain,” dapat:
“Pakibaba ang apoy.”
Imbes na “baka mamatay ang halaman,” dapat:
“Diligan natin ito.”
Sa simula, palagi akong pumapalya.
May isang beses, habang naglalakad kami sa hallway, nakita kong may guard na may dalang tray ng pagkain. Nadulas ang paa niya nang kaunti.
Muntik ko nang sabihin, “Ay, baka matapon!”
Mabuti na lang natakpan ko agad ang bibig ko.
Sa halip, sumulat ako sa notebook:
“Pakialalayan po siya.”
Agad siyang inalalayan ni Kapitan Dela Cruz.
Hindi natapon ang pagkain.
Nakangiti akong nakahinga.
Maliit na tagumpay iyon.
Pero para sa akin, parang nanalo ako sa buong mundo.
Makalipas ang dalawang linggo, unti-unti akong pinayagang magsalita sa controlled room.
May makapal na salamin sa pagitan ko at ng mga eksperto.
May mga bagay na walang halaga sa loob: lumang tasa, sirang laruan, tuyong dahon, plastik na upuan.
“Isabel,” sabi ni Doktora Reyes sa speaker, “ngayon, susubukan mong magsalita ng babala nang hindi nagdudulot ng sakuna.”
Kinabahan ako.
Huminga ako nang malalim.
Tiningnan ko ang plastik na upuan.
Dati, sasabihin ko sana: “Baka mabali ang paa ng upuan.”
Pero ngayon, dahan-dahan kong sinabi:
“Pakisuri ang upuan bago gamitin.”
Walang nangyari.
Hindi nabali ang upuan.
Hindi sumabog ang ilaw.
Hindi nahulog ang kisame.
Napatingin ako sa salamin.
Sa kabilang panig, palakpakan ang mga eksperto.
Si Kapitan Dela Cruz, kahit seryoso pa rin ang mukha, itinaas ang hinlalaki niya.
Napangiti ako.
Unang beses kong magsalita nang walang napapahamak.
Sa gabi, bumalik ako sa kuwarto at umiyak ulit.
Pero ibang klase na ang iyak ngayon.
Hindi na ito dahil sa takot.
Kundi dahil sa pag-asa.
Sa ikatlong linggo, dumating ang tawag na matagal ko nang kinatatakutan.
Nasa common room ako noon, kumakain ng kanin at adobo, nang pumasok si Direktor Santos.
“Isabel,” sabi niya, “nakipag-ugnayan ang pamilya mo.”
Nanigas ang kutsara sa kamay ko.
Matagal akong hindi gumalaw.
“Gusto nilang malaman kung ligtas ka.”
Hindi ako sumagot.
Hindi ko alam kung dapat akong matuwa o magalit.
Bakit ngayon lang?
Noong nasa labas ako ng bahay na hawak ang sobre, bakit hindi nila ako hinabol?
Noong pumasok ako sa istasyon ng pulis, bakit hindi nila ako hinanap?
Ngayong nasa gobyerno na ako, saka sila nagtanong kung ligtas ako?
Ibinaba ko ang kutsara.
Kinuha ko ang notebook.
“Galit po ba sila?”
Binasa iyon ni Direktor Santos.
“Hindi. Natatakot. Nag-aalala. At sa tingin ko… nagsisisi.”
Tumawa ako nang walang tunog.
Nagsisisi.
Ang salitang iyon ay parang yelong inilagay sa sugat. Nakakapawi ng init, pero masakit pa rin.
“Hindi mo kailangang kausapin sila kung hindi ka handa,” sabi ni Direktor Santos.
Tumingin ako sa kanya.
“Puwede po ba akong magsulat muna?”
“Oo.”
Kaya nang gabing iyon, sumulat ako ng liham para sa pamilya ko.
Hindi ko sinabi na pinatawad ko na sila.
Dahil hindi pa.
Hindi ko rin sinabi na ayaw ko na silang makita.
Dahil hindi rin totoo.
Ang isinulat ko lang:
“Ligtas ako. May mga taong nagtuturo sa akin kung paano kontrolin ang sarili ko. Hindi ako halimaw. Sana balang-araw, kapag hindi na kayo takot sa akin, makita n’yo rin iyon.”
Kinabukasan, ipinadala nila ang sagot.
Sulatan din.
Bakas sa papel ang pagmamadali ng sulat ni Mama.
“Anak, patawarin mo kami. Hindi namin alam kung paano ka poprotektahan, at hindi rin namin alam kung paano poprotektahan ang sarili namin. Mali kami na pinalayas ka. Hindi ibig sabihin noon na hindi ka namin mahal. Araw-araw kaming natatakot, pero mas natatakot kami ngayon na baka tuluyan ka nang mawala sa amin.”
Hindi ko natapos basahin agad.
Dahil lumabo ang mga letra.
Si Papa ang sumunod na sumulat.
“Isabel, anak, kung puwede lang ibalik ang araw na pinaalis ka namin, gagawin ko. Hindi ka malas. Kami ang naging duwag.”
Si Kuya Miguel:
“Hindi ako ngumingiti sa iba dahil takot akong baguhin buhay nila. Pero dapat pala ngumiti ako sa’yo noon, para kahit kaunti, maramdaman mong suwerte ka namin.”
Si Kuya Rafael:
“Pagbalik mo, hindi ko na itatago ang kamay ko. Pero ikaw muna ang magsabing ligtas.”
Tumawa ako habang umiiyak.
Ang pangit magsulat ni Kuya Rafael.
Pero iyon ang pinakagusto kong parte.
Sa araw na iyon, unang beses kong hiniling na sana makita ko sila ulit.
Hindi pa ngayon.
Pero balang-araw.
Akala ko tuloy-tuloy na ang tahimik na training ko.
Pero kinagabihan, tumunog ang emergency alarm ng facility.
Hindi ito tulad ng alarm noong sa eroplano.
Mas maikli.
Mas malamig.
Mas seryoso.
Pumasok si Kapitan Dela Cruz sa kuwarto ko.
Nakasunod si Direktor Santos.
“Isabel,” sabi niya, “may landslide warning sa isang bulubunduking barangay. Maraming pamilya ang hindi pa naililikas. May bagyong paparating, at hindi malinaw ang risk assessment.”
Lumapit siya sa akin.
“Kailangan namin ang tulong mo.”
Nanlamig ang kamay ko.
Ako?
Tulong?
Sa tunay na sakuna?
“Hindi ka namin pipiliting magsalita,” dagdag ni Doktora Reyes mula sa likod nila. “Pero kung may maramdaman kang babala, puwede mo itong isulat. Ikaw ang magdedesisyon.”
Tumingin ako sa notebook sa mesa.
Pagkatapos ay naalala ko ang eroplano.
Ang tulay.
Ang mga buhay na maaaring nailigtas.
Dahan-dahan kong kinuha ang ballpen.
At isinulat:
“Dadalhin n’yo po ba ako roon?”
Nagkatinginan sila.
Si Kapitan Dela Cruz ang sumagot.
“Oo. Pero sa ligtas na distansya.”
Huminga ako nang malalim.
Sa unang pagkakataon, hindi ako tumakas sa takot.
Tinanggap ko ito.
Dahil kung sumpa man ang boses ko, gagawin ko itong babala.
At kung may mga taong maliligtas dahil sa akin, handa akong matutong magsalita muli.