Batang Hindi Dapat Magsalita
Bahagi 2: Ang Batang Hindi Dapat Magsalita
Biglang umilaw nang matingkad ang pulang warning light.
Sa unang segundo, walang gumalaw.
Sa ikalawang segundo, lahat ng sundalong nasa runway ay sabay-sabay na napaatras.
Sa ikatlong segundo, umalingawngaw ang malakas na sirena sa buong military area ng paliparan.
Wiiiing! Wiiiing! Wiiiing!
Parang may higanteng hayop na nagising mula sa ilalim ng lupa.
Ang lalaking naka-suit, si Direktor Santos, ay mabilis na lumingon sa babaeng sundalo sa tabi niya.
“Kapitan Dela Cruz, ilikas ang bata!”
“Opo!”
Hinawakan agad ng babaeng sundalo ang braso ko at hinila ako palayo sa eroplano.
“Bilisan mo!”
Hindi ko na alam kung tatakbo ba ako o hihingi muna ng tawad.
Ang alam ko lang, nanginginig ang tuhod ko.
“Pasensya na po,” mahinang sabi ko. “Hindi ko sinasadya…”
“Wala kang kasalanan,” mabilis na sagot ni Kapitan Dela Cruz, pero halatang naninigas ang panga niya. “Pero mula ngayon, Isabel, huwag kang magsasalita tungkol sa kahit anong puwedeng masira, mahulog, sumabog, mabali, mamatay, mawala, maputol, o masunog.”
Tumango ako nang todo.
Gusto kong sabihin na naintindihan ko, pero naalala kong bawal nga pala akong magsalita.
Kaya mariin ko na lang tinakpan ang sarili kong bibig gamit ang dalawang kamay.
Sa likod namin, nagtakbuhan ang mga mekaniko at sundalo papunta sa eroplano. May mga ilaw na kumikislap, may mga taong sumisigaw ng utos, may mga sasakyang pandigma na humarurot sa gilid ng runway.
“Check the left wing!”
“Hydraulic pressure abnormal!”
“Engine system standby!”
“Walang sasakay! Ulitin ko, walang sasakay!”
Pakiramdam ko, bawat sigaw nila ay tumutusok sa puso ko.
Dahil ako ang dahilan.
Isang tanong lang.
Isang pangungusap lang.
At halos mapahamak ang lahat.
Dinala nila ako sa isang reinforced waiting room sa loob ng military building. Makapal ang pinto, makapal ang salamin, at ang mga dingding ay parang ginawa para pigilan ang lindol, bagyo, at siguro pati ang bibig ko.
Pinaupo ako sa gitna ng kuwarto.
May mesa.
May tubig.
May papel.
May ballpen.
At may malaking karatulang inilagay sa harap ko:
HUWAG MAGSALITA KUNG HINDI KAILANGAN.
Sa ilalim noon, may nakasulat pa:
KUNG KAILANGANG MAGSALITA, ISULAT MUNA.
Tahimik akong napaiyak.
Hindi iyak na malakas.
Kundi iyak na parang matagal nang naiipon sa dibdib.
Mula pagkabata, lahat ng tao sa paligid ko ay takot sa bibig ko. Akala ko sanay na ako. Akala ko kapag natanggap na ako ng bansa, magiging iba na ang pakiramdam.
Pero ngayon, sa unang oras pa lang, muntik na akong makapagpabagsak ng eroplano.
Paano kung may nakasakay na roon?
Paano kung lumipad na iyon?
Paano kung may namatay?
Mas mahigpit kong tinakpan ang bibig ko.
Ayoko nang magsalita kahit kailan.
Maya-maya, bumukas ang pinto.
Pumasok si Direktor Santos.
Wala na ang ngiti niya kanina. Pero hindi rin galit ang mukha niya.
Pagod siya.
Maingat siyang umupo sa tapat ko, inilapag ang isang folder sa mesa, at dahan-dahang nagsalita.
“Isabel, tapos na ang initial inspection.”
Hindi ako gumalaw.
“May nakita silang luma at nakatagong crack sa support structure ng kaliwang pakpak ng eroplano. Hindi ito halata sa ordinaryong pagsusuri. Kung lumipad tayo kanina, malaki ang posibilidad na lumala iyon habang nasa ere.”
Napababa ang mga kamay ko mula sa bibig ko.
Tumingin ako sa kanya nang hindi makapaniwala.
“Hindi mo pinabagsak ang eroplano,” sabi niya. “Sa kabaligtaran, iniligtas mo kami.”
Nanlaki ang mga mata ko.
“Kung hindi mo sinabi iyon, baka itinuloy namin ang flight. At kapag nasa gitna na tayo ng himpapawid, doon pa lang namin malalaman.”
Tumulo ang luha ko.
Hindi dahil sa takot.
Kundi dahil sa unang pagkakataon, may nagsabi sa akin na ang bibig ko ay hindi lang sumpa.
Baka babala rin ito.
Baka hindi ako ipinanganak para magdala ng sakuna.
Baka ipinanganak ako para makita ito bago mangyari.
Nag-abot si Direktor Santos ng tissue.
“Pero kailangan nating maging maingat. Ang kapangyarihan mo ay parang matalim na kutsilyo. Puwede itong makasugat, pero puwede rin itong magligtas kapag nasa tamang kamay.”
Kinuha ko ang ballpen at nagsulat sa papel.
“Hindi po ako dapat magsalita?”
Binasa niya iyon at bahagyang ngumiti.
“Hindi ganoon. Kailangan mo lang matutong magsalita sa tamang paraan.”
Napakunot ang noo ko.
Paano ba magiging tama ang maling bibig?
Parang nabasa niya ang iniisip ko.
“May mga eksperto kaming naghihintay sa base. Mga siyentipiko, psychologist, language specialists, disaster-response officers. Hindi ka namin ikukulong, Isabel. Tutulungan ka naming maintindihan ang sarili mo.”
Isinulat ko ulit:
“Hindi po ba kayo natatakot sa akin?”
Matagal niya akong tiningnan.
Pagkatapos, dahan-dahan niyang sinabi:
“Natakot ako noong una. Tao lang ako. Pero mas nakakatakot ang isang kapangyarihang hindi naiintindihan. Kaya hindi ka namin dapat layuan. Dapat ka naming gabayan.”
Napaawang ang bibig ko, pero agad ko itong isinara.
May kung anong mainit na bagay na kumalat sa dibdib ko.
Sa bahay, kapag tumingin sa akin ang pamilya ko, nakikita nila ang peligro.
Sa barangay, kapag narinig ng tao ang pangalan ko, iniisip nila ang malas.
Pero sa harap ko ngayon, may isang taong nagsasabing hindi ako dapat itapon.
Dapat akong turuan.
Ilang minuto pa, pumasok si Kapitan Dela Cruz.
“Direktor, handa na ang backup transport. Hindi na tayo lilipad. Gagamit tayo ng secured ground convoy papunta sa temporary facility.”
Tumango si Direktor Santos.
“Mas mabagal, pero mas ligtas.”
Tumingin si Kapitan Dela Cruz sa akin.
“Isabel, kaya mo bang bumiyahe nang tahimik ng ilang oras?”
Mabilis akong tumango.
“Kung kailangan mong magsabi ng kahit ano,” dagdag niya, “isulat mo muna. Kahit gutom ka. Kahit naiihi ka. Kahit gusto mong magtanong.”
Tumango ulit ako.
May ibinigay siyang maliit na notebook sa akin. Sa unang pahina, nakasulat:
PROPERTY OF ISABEL. FOR SAFE COMMUNICATION.
Hindi ko alam kung tatawa ba ako o iiyak.
Sa huli, parehong nangyari.
Tahimik akong natawa habang umiiyak.
Makalipas ang kalahating oras, isinakay nila ako sa gitnang sasakyan ng isang convoy. May sasakyan sa harap, may sasakyan sa likod, at may mga sundalong armado sa magkabilang gilid.
Hindi ako piniringan.
Hindi ako tinali.
Hindi nila ako trinato na preso.
Pero bawat tao sa paligid ko ay halatang nag-iingat, na parang may dala akong apoy sa loob ng dibdib.
Sa loob ng sasakyan, katabi ko si Kapitan Dela Cruz. Sa unahan naman si Direktor Santos.
Sa labas ng bintana, unti-unting nawala ang maliwanag na lungsod. Napalitan ito ng madilim na highway, mga puno ng niyog, at paminsan-minsang ilaw ng maliliit na tindahan sa gilid ng kalsada.
Binuksan ko ang notebook at nagsulat.
“Kapitan, may pamilya po ba kayo?”
Binasa niya iyon. Sandali siyang natigilan.
“Meron. Isang anak na babae. Kasing-edad mo halos.”
Isinulat ko:
“Mabait po ba siya?”
“Masungit,” seryoso niyang sagot. “Pero mabait kapag tulog.”
Napangiti ako.
Pagkatapos, nagsulat ulit ako:
“Hindi po ba siya natatakot sa trabaho n’yo?”
Huminga nang malalim si Kapitan Dela Cruz.
“Takot siya. Pero sabi ko sa kanya, may mga bagay na kailangang bantayan para makatulog nang payapa ang ibang tao.”
Tinignan niya ako.
“Ikaw, Isabel, baka isa ka sa mga bagay na kailangang bantayan. Pero hindi ibig sabihin noon ay halimaw ka.”
Bumigat ang dibdib ko.
Mabilis akong nagsulat:
“Sa bahay po, parang halimaw ang tingin nila sa akin.”
Hindi agad sumagot si Kapitan.
Sa unahan, narinig ko ang mahinang buntong-hininga ni Direktor Santos.
Pagkaraan ng ilang segundo, sabi ni Kapitan Dela Cruz:
“Minsan, takot ang tao sa hindi nila kayang kontrolin. Kahit pamilya pa.”
Napatingin ako sa bintana.
Naisip ko sina Mama, Papa, Kuya Miguel, at Kuya Rafael.
Galit ba ako sa kanila?
Oo.
Nasaktan ba ako?
Sobra.
Pero naaalala ko rin ang takot sa mukha ni Mama tuwing lalapitan ko siya habang may suot siyang bagong alahas. Ang kaba ni Papa kapag sasabihin kong “ingat.” Ang paninigas ng dalawang kuya ko kapag may sasabihin ako.
Siguro hindi nila ako kinasusuklaman.
Siguro pagod lang silang matakot.
Pero hindi pa rin ibig sabihin noon na hindi masakit ang maiwan.
Niyakap ko ang notebook sa dibdib ko.
Sa mahabang biyahe, pinilit kong matulog. Pero tuwing pipikit ako, naririnig ko ulit ang tunog mula sa eroplano.
Crack.
Crack, crack.
At ang pulang ilaw.
Makalipas ang ilang oras, biglang bumagal ang convoy.
Dumilat ako.
Sa unahan ng kalsada, may mga ilaw ng barikada.
Tumigil ang sasakyan.
Nagsalita ang driver sa radyo.
“Direktor, may aksidente sa unahan. Isang truck ang tumagilid. Sarado ang daan.”
Napatingin si Direktor Santos sa mapa.
“Walang ibang mabilis na ruta?”
“Meron po, pero dadaan sa lumang tulay.”
Naramdaman kong nanlamig ang kamay ko.
Lumang tulay.
Hindi ko alam kung bakit, pero bumilis ang tibok ng puso ko.
Tumingin sa akin si Kapitan Dela Cruz.
“Isabel?”
Hinawakan ko ang ballpen.
Gusto kong isulat na huwag dumaan sa tulay.
Pero kung isusulat ko, mangyayari ba?
Kung hindi ko isusulat, paano kung delikado talaga?
Nanginginig ang kamay ko habang nagsulat:
“Pakisuri muna ang tulay. Parang hindi po ligtas.”
Binasa iyon ni Kapitan. Agad niyang ipinasa kay Direktor Santos.
Hindi nagtanong si Direktor kung bakit.
Hindi niya sinabing praning ako.
Hindi niya sinabing bata lang ako.
Kinuha niya ang radyo.
“Unit One, magpadala ng drone sa lumang tulay. Huwag dadaan hangga’t walang clearance.”
Ilang minuto ang lumipas.
Tahimik ang buong sasakyan.
Pagkatapos, biglang pumutok ang boses sa radyo.
“Direktor, tama ang bata. May malalim na bitak sa gitnang bahagi ng tulay. Mukhang bumigay na ang ilalim. Kung dinaanan ng convoy, malamang gumuho.”
Napapikit ako.
Hindi ako nagsalita.
Hindi rin ako sumigaw.
Pero sa loob ko, may maliit na apoy na muling nagningas.
Hindi ako sumpa.
Babala ako.
At sa unang gabi ko sa labas ng bahay, dalawang beses akong nakapagligtas ng buhay.