Babaeng Hindi Na Puwedeng Apakan
Bahagi 3: Ang Babaeng Hindi Na Puwedeng Apakan
Kinabukasan, maaga akong nagising kahit halos hindi ako natulog.
Sa loob ng dati naming bahay, tahimik ang lahat.
Ang mga dingding na minsan kong pinili ang kulay, ang dining table na minsan naming pinagplanuhan, ang sofa kung saan ako ilang beses nakatulog habang naghihintay kay Rafael — lahat iyon ay biglang naging banyaga.
Hindi ko naisip na ganito pala ang pakiramdam ng pag-alis.
Hindi palaging umiiyak.
Hindi palaging sumisigaw.
Minsan, ang pag-alis ay simpleng pagbukas ng aparador, pagkuha ng ilang damit, paglalagay ng papeles sa bag, at pagsasara ng pinto nang walang lingon.
Habang iniimpake ko ang mga dokumento ko, tumunog ang doorbell.
Pagtingin ko sa monitor, si Clara ang nasa labas.
Namamaga ang mga mata niya. Wala na ang pearl necklace sa leeg niya. Nakasuot siya ng simpleng blouse at palda, malayo sa dating maamong prinsesa sa entablado.
Hindi ko siya pinapasok.
Binuksan ko lang ang pinto nang sapat para makita niya akong hindi na siya kayang takutin o kaawaan.
“Ate Isabella…” Nanginginig ang boses niya. “Puwede po ba tayong mag-usap?”
“Kung tungkol ito sa trabaho, kausapin mo ang HR. Kung tungkol ito sa kaso, kausapin mo ang abogado ko.”
“Hindi po. Personal po.”
Tiningnan ko siya nang malamig.
“Wala tayong personal na relasyon.”
Napayuko siya.
“Alam ko pong galit kayo sa akin. Pero gusto ko lang pong sabihin na hindi ko po sinadya na sirain ang pamilya ninyo.”
Halos matawa ako.
Ang mga babaeng tulad niya ay madalas ganyan.
Kapag nakakuha ng regalo, inosente.
Kapag nakakuha ng posisyon, hindi sinasadya.
Kapag nahuli, biktima.
“Clara,” sabi ko. “Hindi mo kayang sirain ang isang pamilyang matibay. Pero tumulong kang durugin ang natitira.”
Napaluha siya.
“Sinabi po ni Rafael na matagal na kayong malamig sa isa’t isa. Sinabi niya na kasal na lang kayo sa papel.”
“Tinanong mo ba ako?”
Hindi siya nakasagot.
“Hindi, di ba? Dahil mas madali para sa iyo na maniwala sa bersyon na pabor sa iyo.”
Nanginginig niyang hinawakan ang bag niya.
“Pinangakuan niya po ako. Sabi niya, tutulungan niya akong umangat. Sabi niya, matagal na raw kayong hindi nagmamahalan.”
“Kung kaya niyang magsinungaling sa asawa niya, bakit inisip mong magiging tapat siya sa iyo?”
Natigilan siya.
Iyon ang unang pagkakataong nakita kong hindi siya umaarte.
Takot iyon.
Tunay na takot.
“Tinanggal po ako sa position,” bulong niya. “Suspended po ako habang may investigation. Pinababalik nila ang lahat ng reimbursed expenses. Yung apartment, wala na. Yung cards, blocked na. Hindi ko alam ang gagawin.”
Tahimik ko siyang tiningnan.
Dati, siguro maaawa ako.
Dati, aakuin ko pa ang problema ng ibang tao.
Pero ang lumang Isabella ay namatay na sa entabladong iyon.
“Humanap ka ng trabaho na hindi nakasandal sa asawa ng iba.”
Umangat ang mukha niya.
Masakit ang sinabi ko, alam ko.
Pero hindi iyon kasinungalingan.
“Ate…”
“Huwag mo akong tawaging ate.”
Tumulo ang luha niya.
“Magsisisi po ba kayo kung tuluyan akong mawalan ng lahat?”
Huminga ako nang malalim.
“Clara, hindi ako ang kumuha ng lahat sa iyo. Pinili mo ang daan na may shortcut. Ngayon, kailangan mong lakarin ang kabayaran.”
Sinara ko ang pinto.
Sa kabilang panig, narinig ko ang mahina niyang pag-iyak.
Hindi ako natuwa.
Pero hindi rin ako bumalik.
May mga luha na hindi na responsibilidad ng ibang tao punasan.
Pagdating ko sa opisina ni Miguel, naghihintay na roon ang tatlong representatives mula sa major partners.
Mga taong ilang taon kong nakatrabaho.
Mga taong kilala ang pangalan ko hindi dahil asawa ako ni Rafael, kundi dahil alam nilang tumutupad ako.
Tumayo sila pagpasok ko.
“Ms. Santos,” sabi ng isa. “Diretsahan na po kami. Kung aalis kayo sa group, gusto naming malaman kung saan kayo pupunta.”
Tiningnan ko si Miguel.
Bahagya siyang tumango.
Inilabas ko ang proposal folder.
“Magbubuo ako ng sarili kong healthcare consulting and coordination firm. Mas maliit. Mas malinis. Mas transparent. Walang unnecessary executive layers. Walang personal expenses na ipinapasa bilang project cost.”
Nagkatinginan sila.
“May team ka na?” tanong ng isa.
“May core team akong dating kasamahan na matagal nang gustong umalis pero natatakot mawalan ng kabuhayan.”
“Funding?”
“May personal savings ako. May pending investor meeting ako ngayong linggo. Pero mas importante, may tiwala ako mula sa mga taong alam kong hindi ko niloko.”
Tahimik sila sandali.
Pagkatapos, ang pinakamatandang representative ang ngumiti.
“Sa industriya natin, mas mahalaga ang tiwala kaysa opisina.”
Naglagay siya ng card sa mesa.
“Kapag handa ka na, kami ang unang pipirma.”
Pakiramdam ko may mabigat na batong natanggal sa dibdib ko.
Hindi ito himala.
Hindi ito suwerte.
Ito ang bunga ng lahat ng gabing hindi ako natulog.
Lahat ng biyahe.
Lahat ng kontratang inaral ko hanggang madaling-araw.
Lahat ng respeto na inipon ko habang iniisip ni Rafael na siya ang may hawak sa lahat.
Sa hapon, pumutok ang balita sa loob ng industriya.
Naglabas ang kompanya ng maikling statement.
Wala akong sakit.
Hindi ako kusang nagrekomenda kay Clara.
Temporarily suspended si Rafael habang may internal investigation.
Si Clara ay under administrative review.
At ang appointment niya bilang Regional Director ay revoked.
Hindi perpekto ang statement.
Pero sapat na iyon para malaman ng lahat na may sumabog.
Ilang dating kasamahan ang nag-message sa akin.
Ang iba, nangumusta.
Ang iba, humingi ng tawad dahil nanahimik sila.
Ang iba naman, nagtanong kung may lugar pa ba sila sa bagong kumpanyang itatayo ko.
Hindi ko agad sinagot lahat.
Pinili ko muna ang mga taong alam kong may integridad.
Hindi na ako magtatayo ng bagong buhay gamit ang lumang kahinaan.
Pagabi na nang tumawag si Rafael.
Hindi ko sinagot.
Tumawag siya ulit.
At ulit.
Sa huli, nagpadala siya ng mensahe.
“Puwede ba tayong magkita? Kahit isang beses lang. Hindi bilang CEO. Hindi bilang kalaban. Bilang asawa mo.”
Matagal kong tinitigan ang mensahe.
Dati, sapat na ang salitang asawa para bumigay ako.
Dati, kapag sinabi niyang pagod siya, kakalimutan ko ang sarili kong pagod.
Dati, kapag nag-sorry siya, ako pa ang mag-aayos.
Pero ngayon, iba na.
Nag-type ako ng sagot.
“Magkikita tayo sa mediation, kasama ang mga abogado.”
Ipinadala ko iyon.
Wala pang isang minuto, nag-reply siya.
“Ganoon na lang ba talaga ako sa iyo?”
Hindi ako sumagot.
Dahil ang totoo, hindi na siya “ganoon na lang.”
Mas masahol pa.
Siya na ang alaala ng babaeng ayaw ko nang balikan.
Lumipas ang tatlong araw.
Sa loob ng tatlong araw, parang bagyo ang nangyari.
Dalawang board members ang nag-resign.
Na-freeze ang ilang internal accounts habang iniimbestigahan ang reimbursement claims.
May mga lumabas na resibo ng mamahaling dinners, jewelry, travel bookings, at apartment payments na nakatago sa ilalim ng “client engagement expenses.”
At ang pinakamabigat sa lahat: lumabas sa audit na ilang kontrata ang ipinangako ni Rafael sa partners gamit ang pangalan ko, kahit hindi niya ako kinonsulta.
Hindi lang pala pagtataksil ang ginawa niya.
Ginamit niya ang reputasyon ko bilang collateral.
Noong araw ng mediation, dumating ako sa conference room nang sampung minuto nang maaga.
Naka-white blouse ako, navy skirt, at mababang takong.
Hindi para magmukhang kawawa.
Hindi para magmukhang naghihiganti.
Kundi para magmukhang babae na tapos nang makipaglaro sa apoy.
Pumasok si Rafael ilang minuto pagkatapos.
Payat siya kaysa dati. May maitim na bilog sa ilalim ng mata. Nang makita niya ako, huminto siya sa may pinto.
“Isabella…”
Tumayo si Miguel. “Magsimula na tayo.”
Sa unang oras, puro numbers ang pinag-usapan.
Properties.
Shares.
Joint accounts.
Liabilities.
Compensation.
Professional damages.
Tahimik ako.
Si Rafael naman ay paulit-ulit na tumitingin sa akin, para bang umaasang bigla akong lalambot.
Hindi ako lumambot.
Nang dumating sa usapan tungkol sa public apology, bigla siyang nagsalita.
“Kailangan ba talaga iyon?”
Tiningnan ko siya.
“Oo.”
“Isabella, kapag ginawa ko iyon, mawawala ang lahat ng natitira sa akin.”
Tumagal ang katahimikan.
Pagkatapos, sinabi ko, “Noong kinuha mo ang lahat ng pinaghirapan ko sa harap ng buong kompanya, tinanong mo ba kung may matitira sa akin?”
Napayuko siya.
“Hindi ko inakala na aabot tayo sa ganito.”
“Dahil akala mo, lagi akong mananatili.”
Nanginginig ang panga niya.
“Minahal naman kita.”
Sa unang pagkakataon, nakaramdam ako ng kirot.
Hindi dahil gusto ko siyang balikan.
Kundi dahil minsan, totoo iyon.
Minsan, minahal niya ako.
Pero hindi sapat ang minsan para burahin ang paulit-ulit.
“Siguro,” sagot ko. “Pero mas minahal mo ang sarili mo.”
Wala na siyang nasabi.
Bago matapos ang mediation, pumayag siya sa lahat.
Public apology.
Asset settlement.
Cooperation sa audit.
At hindi niya hahadlangan ang paglipat ng partners na personal kong hawak, basta legal ang proseso.
Paglabas ko ng building, maliwanag ang langit.
Naghihintay si Miguel sa tabi ko.
“Congratulations,” sabi niya.
Tumingin ako sa kanya. “Hindi pa tapos.”
“Alam ko.”
Ngumiti siya.
“Pero nagsimula ka na ulit.”
Sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, ngumiti ako nang walang bigat.
“Oo.”
At sa pagkakataong iyon, sigurado ako.
Hindi na ako babalik sa babaeng minsang pumayag na tumayo sa likod ng kahit sino.