Pagkatapos ng Isang Gabing Lasing, Nagising Ako sa Tabi ng Lalaking Dalawampung Taon Kong Minahal at Tumakas sa Takot—Hindi Ko Inakalang Hahalughugin Niya ang Buong Lungsod Para Hanapin Ako, Habang Isang Singsing at Lumang Sobre ang Nagpaputla sa Mukha ng Nanay Ko

Pagkatapos ng Isang Gabing Lasing, Nagising Ako sa Tabi ng Lalaking Dalawampung Taon Kong Minahal at Tumakas sa Takot—Hindi Ko Inakalang Hahalughugin Niya ang Buong Lungsod Para Hanapin Ako, Habang Isang Singsing at Lumang Sobre ang Nagpaputla sa Mukha ng Nanay Ko

Pagkatapos ng Isang Gabing Lasing, Nagising Ako sa Tabi ng Lalaking Dalawampung Taon Kong Minahal at Tumakas sa Takot—Hindi Ko Inakalang Hahalughugin Niya ang Buong Lungsod Para Hanapin Ako, Habang Isang Singsing at Lumang Sobre ang Nagpaputla sa Mukha ng Nanay Ko

Bahagi 1

Akala ko noon, ang pinakanakakahiya kong nagawa sa buong buhay ko ay ang lihim na pagmamahal sa isang lalaki sa loob ng halos dalawampung taon kahit ni minsan ay hindi niya ako nilingon.

Hanggang dumating ang umagang iyon.

Nagising ako sa isang guest room ng isang seaside resort, suot ko pa rin ang damit na ginamit ko sa party kagabi.

At sa tabi ko…

mahimbing na natutulog ang lalaking tatlong taon ko nang pilit kinakalimutan.

Nakapatong ang isang braso niya sa bewang ko.

Dalawang butones ng puting polo niya ang nakabukas.

At sa kuwelyo niya ay may malinaw na bakas ng pulang lipstick.

Ang mas masama…

parehong-pareho iyon ng lipstick na suot ko kagabi.

Tatlong segundo akong tuluyang natulala.

Pagkatapos ay bigla akong napabangon na para bang nakuryente.

Bahagyang kumunot ang noo ng lalaking nasa kama.

Hindi na ako naglakas-loob na tumingin pa.

Dinampot ko ang handbag ko, sapatos, at cellphone bago mabilis na lumabas ng silid habang hindi pa siya nagigising.

Isa lang ang nasa isip ko.

Umalis.

Lumayo hangga’t maaari.

Pero wala pang dalawang oras, mahigit tatlumpung missed calls na ang nasa cellphone ko.

Tumawag ang kuya ko.

Tumawag ang nanay ko.

Tumawag ang best friend ko.

Pati manager ng flower shop ko, ilang beses akong tinawagan.

Ang huling mensahe mula sa best friend ko ay iisang pangungusap lang.

“Mara, ano’ng ginawa mo sa kuya ko? Pinapahanap ka niya sa buong lungsod!”

Nakatitig ako sa screen habang kumakabog nang napakalakas ang puso ko.

Ang lalaking naghahanap sa akin ay si Adrian Villareal.

Kuya ng best friend ko.

At siya rin ang lalaking mula pa noong anim na taong gulang ako ay walang hiya kong sinundan nang halos dalawampung taon.

Ang pamilya namin ay may negosyo sa furniture at ilang maliliit na hotel.

Hindi kami iyong tipong mayamang kilala ng buong bansa, pero sa local business community, may pangalan din ang papa ko.

Noong anim na taong gulang ako, nabili ng isang bagong pamilya ang malaking bahay sa tabi namin.

Kakalipat lang nila mula sa kabisera.

Noong unang araw na huminto ang isang itim na sasakyan sa harap ng bahay nila, nakaupo ako sa hagdan sa tapat ng bahay habang kumakain ng banana cue.

Isang batang lalaki na tatlong taon ang tanda sa akin ang bumaba mula sa sasakyan.

Puting polo.

Beige na shorts.

Itim na buhok na bahagyang bumabagsak sa noo.

Napatingin ako sa kaniya hanggang makalimutan kong nguyain ang kinakain ko.

Madalas ikuwento ni Mama pagkatapos noon na tumakbo raw ako papasok ng bahay at seryosong nagtanong:

“Ma, binebenta ba ng kapitbahay natin iyong kuya nila?”

Halos mabulunan si Mama sa kape.

Ang batang iyon ay si Adrian.

Kabaligtaran ko si Adrian mula pagkabata.

Ako, mahilig sa ingay.

Siya, gusto ng katahimikan.

Ayaw kong magbasa.

Siya, kayang magkulong sa library nang buong hapon.

Kapag mababa ang score ko sa exam, itinatago ko ang test paper sa ilalim ng unan.

Samantalang siya, trese pa lang ay nanalo na sa national mathematics competition.

Pero ang pinakanakakainis sa lahat…

halos hindi siya kailanman ngumiti sa akin.

Minsan, nagdala ako ng isang buong kahon ng polvoron sa bahay nila para suyuin siya.

“Salamat,” lang ang sagot niya.

Bumili ako ng maliit na aso at sinadya kong ilakad iyon sa tapat ng gate nila.

Yumuko lang siya at hinaplos ang ulo nito.

Nagkunwari pa akong natumba sa bisikleta.

Ang ginawa niya?

Tinawag ang helper para alalayan ako.

Umabot pa ako sa puntong kinumbinsi ko ang kapatid niyang si Sofia na maging espiya ko.

Tinanggap ni Sofia ang manika na ibinigay ko bago tapat na sinabi:

“Ayaw ni Kuya sa mga babaeng madaldal.”

Agad akong nagtanong:

“Eh anong tipo niya?”

Matagal na nag-isip si Sofia.

“Siguro… iyong hindi siya ginugulo.”

Parang may sumaksak sa dibdib ko.

Dahil sa loob ng limang-daang metrong paligid ni Adrian…

ako yata ang pinakagulo sa lahat.

Noong sampung taong gulang ako, palihim kong isinulat ang pangalan ko katabi ng pangalan niya sa pabalat ng notebook niya.

Noong trese ako, nag-enroll ako sa parehong piano class dahil alam kong tutugtog siya sa year-end program.

At noong sixteen ako, naghintay ako sa labas ng school niya habang umuulan para lang ibigay sa kaniya ang bagong biling payong.

Tiningnan ni Adrian ang payong.

“Nasaan ang sasakyan ninyo?”

Nagsinungaling ako.

“Nasira.”

Sakto namang dumaan ang driver namin.

Ibinaba pa niya ang bintana at malakas na sumigaw:

“Miss Mara! Akala ko po ba sabi ninyo maghintay ako sa kabilang kanto?”

Gusto kong maghukay ng sariling libingan.

Ilang segundo akong tinitigan ni Adrian.

Akala ko tatawa siya.

Pero ibinalik lang niya sa akin ang payong.

“Huwag kang tumayo sa ulan.”

Apat na salitang iyon…

sapat na para maging masaya ako nang isang buong linggo.

Minsan, ganoon kamura ang pagmamahal kapag bata ka pa.

Hindi kailangang mahalin ka ng taong gusto mo.

Kahit konting lambing lang na kakaiba sa dati…

kaya mo nang bumuo ng buong hinaharap sa isip mo.

Noong twenty-two ako, sa wakas ay nag-ipon ako ng lakas ng loob para umamin.

Birthday iyon ni Sofia.

Pagkatapos ng party, hinarang ko si Adrian sa garden sa likod ng bahay.

Nanlalamig ang mga kamay ko.

“Matagal na kitang gusto… simula pa noong bata tayo.”

Tahimik lang siya.

Pinilit kong ngumiti.

“Kung wala ka namang ibang gusto, baka puwede nating subukan—”

“Mara.”

Pinutol niya ako.

Napakakalmado ng boses niya.

Kalmadong halos mas masakit pa kaysa sigaw.

“Palagi kitang tinitingnan bilang kapatid ni Sofia.”

Isang pangungusap lang.

At parang doon nagtapos ang buong kabataan ko.

Tumango ako.

Pagkatapos ay tumalikod bago pa bumagsak ang luha ko.

Tatlong buwan makalipas, lumipat ako sa ibang lungsod at nagbukas ng sarili kong flower shop.

Hindi na ako unang nagme-message.

Hindi na ako sumasama sa mga reunion kapag alam kong naroon siya.

Hindi ko na rin tinatanong si Sofia tungkol sa kaniya.

Lumipas ang tatlong taon.

Akala ko talaga nakalimutan ko na siya.

Hanggang sa dumating ang kasal ni Sofia.

Kagabi, sobra akong nakainom.

At si Adrian ang naghatid sa akin pabalik sa kuwarto.

Ang nangyari pagkatapos noon…

wala akong maalala.

Kakahinto pa lang ng taxi sa harap ng bahay namin nang makita ko ang isang itim na SUV na nakaharang mismo sa gate.

Parang biglang lumubog ang puso ko.

Nakasandal si Adrian sa sasakyan.

Pareho pa rin ang polo niya mula kagabi.

At ang mukha niya…

sobrang lamig na nakakatakot tingnan.

Magsasalita na sana ako sa driver para paandarin ulit ang sasakyan nang mapansin ako ni Adrian.

Diretso siyang naglakad papunta sa taxi.

Binuksan niya ang pinto.

“Bumaba ka.”

Mahigpit kong niyakap ang handbag ko.

“Puwede bang… kalimutan na lang natin ang nangyari kagabi?”

Agad na nagbago ang tingin niya.

“Kalimutan?”

Kinagat ko ang labi ko.

“Pareho naman tayong adult. Tsaka sinabi mo na dati na kapatid lang ang tingin mo sa akin. Hindi ko gagamitin ang nangyari kagabi para pilitin kang managot.”

Matagal akong tinitigan ni Adrian.

Pagkatapos ay bigla siyang yumuko at ipinatong ang isang kamay sa bukas na pinto ng taxi.

Bumaba ang boses niya.

“Mara… wala ka talaga ni isang bagay na naaalala?”

Umiling ako.

At bigla siyang ngumiti.

Iyon ang unang pagkakataon sa halos dalawampung taon na nakita kong ngumiti si Adrian habang nakatingin sa akin.

Pero sa halip na matuwa…

biglang nanlamig ang likod ko.

Dahil kasunod noon, kumuha siya ng maliit na velvet box mula sa bulsa.

Binuksan niya iyon.

May singsing sa loob.

Tuluyan akong natigilan.

Diretso niya akong tiningnan.

“Tatlong taon na ang nakalipas, hindi ako ang tumanggi sa iyo.”

Hindi pa man pumapasok sa isip ko ang ibig sabihin ng sinabi niya, may biglang sumigaw mula sa likuran.

“Kuya Adrian! Huwag mo nang sabihin!”

Si Sofia.

Pero hindi man lang lumingon si Adrian.

Mas hinigpitan lang niya ang hawak sa kahon ng singsing.

“Huli na.”

Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.

Bawat salitang sinabi niya ay malinaw.

“Mara, may isang bagay na itinago sa iyo ng dalawang pamilya natin sa loob ng tatlong taon.”

Hindi pa ako nakapagtatanong nang biglang lumabas ng bahay si Mama.

Maputlang-maputla ang mukha niya.

Nang makita niya ang singsing sa kamay ni Adrian, halos sumigaw siya.

“Itago mo iyan!”

Napalingon ako kay Mama.

“Ma… alam mo ang tungkol dito?”

Walang sumagot.

Doon kumuha si Adrian ng isa pang bagay mula sa loob ng sasakyan.

Isang lumang sobre.

Pagkakita ko rito…

biglang nanigas ang buong katawan ko.

Nakasulat sa harap ng sobre ang sarili kong sulat-kamay.

At ang petsang nasa ibaba…

iyon mismo ang araw na umamin ako kay Adrian tatlong taon na ang nakalipas.

Pero ang tunay na nagpahinto sa paghinga ko ay ang pulang sulat na nakaguhit sa ibabaw nito.

“Huwag ninyong hayaang malaman ni Mara na pumayag si Adrian.”

BAHAGI 2

Parang biglang nawala ang lahat ng tunog sa paligid.

Hindi ko maalis ang tingin sa pulang sulat sa ibabaw ng sobre.

“Huwag ninyong hayaang malaman ni Mara na pumayag si Adrian.”

Unti-unti akong napalingon kay Mama.

“Anong ibig sabihin nito?”

Hindi siya sumagot.

Si Sofia naman ay nakatayo sa may gate, parehong kamay nakatakip sa bibig.

Si Adrian lang ang hindi umiwas ng tingin.

Binuksan niya ang sobre.

Sa loob ay may dalawang pirasong papel.

Ang una ay sulat ko.

Iyong sulat na isinulat ko nang gabing umamin ako sa kaniya.

Hindi ko iyon naibigay.

Akala ko itinapon ko na.

Pero naroon iyon ngayon sa kamay niya.

Ang pangalawa ay isang liham na hindi ko kailanman nakita.

Mabilis ang tibok ng puso ko habang binabasa ko ang unang linya.

Mara, kung gusto mo pa rin akong subukan, gusto ko ring subukan. Pero ayokong sagutin ka dahil lang matagal mo akong minahal. Gusto kong manligaw mula sa simula. Sa pagkakataong ito, ako naman ang susunod sa iyo. —Adrian

Nanginginig ang mga kamay ko.

“Pero… sinabi mong kapatid lang ang tingin mo sa akin.”

Napapikit si Adrian.

“Dahil may kumausap sa akin bago kita makita noong gabing iyon.”

Napalingon ako kay Mama.

Biglang namula ang mga mata niya.

“Ako.”

Parang may sumabog sa loob ng dibdib ko.

“Ano?”

Lumapit siya.

“Noong nalaman kong balak kang sagutin ni Adrian, kinausap ko siya.”

“Bakit?”

“Dahil dalawampu’t dalawa ka pa lang noon. Kakagraduate mo lang. Wala kang alam kundi sundan siya. Natatakot akong isang araw magising ka at mapagtantong ang buong pagkatao mo ay umiikot sa lalaking minahal mo simula pagkabata.”

Hindi ko alam kung matatawa o iiyak ako.

“Kaya nagsinungaling kayo sa akin?”

“Humingi ako sa kaniya ng tatlong taon.”

Napatingin ako kay Adrian.

Tahimik siyang tumango.

“Sinabi ng mama mo na kung pagkatapos ng tatlong taon, kapag nakapagtayo ka na ng sarili mong buhay at gusto mo pa rin ako… hindi na siya makikialam.”

Napaatras ako.

“At pumayag ka?”

“Pumayag ako dahil ayokong maging dahilan kung bakit hindi mo malalaman kung sino ka nang wala ako.”

Mas lalo akong nasaktan.

“Pero bakit kailangan mo akong saktan?”

Sa unang pagkakataon, nakita kong may tunay na pagsisisi sa mukha niya.

“Dahil kung sinabi kong maghintay ka, maghihintay ka.”

Wala akong maisagot.

Tama siya.

Noong panahong iyon, kahit sampung taon pa ang hingin niya, maghihintay ako.

Pero hindi ibig sabihin noon ay hindi masakit ang ginawa nila.

Hinawakan ko ang dibdib ko.

“Tatlong taon kong inisip na hindi ako sapat.”

“Mara—”

“Tatlong taon!”

Nabasag ang boses ko.

“Alam mo ba kung ilang gabi kong tinanong ang sarili ko kung ano’ng mali sa akin?”

Lumapit si Adrian ngunit umatras ako.

Tumigil siya agad.

Pagkatapos ay sinabi niya sa mahinang boses:

“Alam ko. At iyon ang pinakamalaking pagkakamali ko.”

Tahimik kaming lahat.

Hanggang sa maalala ko ang nangyari kagabi.

Bigla akong napatingin sa kaniya.

“At kagabi?”

Ibang-iba ang ekspresyon ni Adrian.

Tumingin si Sofia sa lupa para itago ang ngiti.

Namula ang tenga ko.

“Ano ba talaga ang nangyari kagabi?”

Lumapit si Adrian at iniabot ang cellphone niya.

May video.

Ako ang nasa screen.

Lasing na lasing.

Nakahawak sa kuwelyo niya habang umiiyak.

At malinaw kong sinabi:

“Adrian Villareal, kung hindi mo ako gusto, bakit mo ako sinusundan buong gabi? Bakit mo tinakot lahat ng lalaking gustong sumayaw sa akin?”

Kasunod noon, ako rin ang humila sa kaniya palapit.

Pero bago pa man may mas nakakahiya akong makita, pinatay ko ang video.

“Wala tayong ginawa.”

Mahinang sabi niya.

Napatingin ako sa kaniya.

“Wala?”

“Pinalitan ka ni Sofia ng damit. Natulog ako sa sofa. Ikaw ang gumapang papunta sa akin madaling-araw at ginawang unan ang braso ko.”

Nanigas ako.

“Eh iyong lipstick?”

Umubo si Sofia.

“Ate… hinalikan mo siya sa leeg bago ka nakatulog.”

Gusto kong maglaho.

Pero bago pa ako makapagsalita, isinara ni Adrian ang velvet box.

“Hindi kita pipiliting sagutin ako ngayon.”

Tumingin siya sa akin.

“Pero sa pagkakataong ito, hindi na ako aalis.”

At doon ko unang naunawaan.

Ang pinakamahirap pala ay hindi ang malaman na minahal ka rin ng taong minahal mo.

Kundi ang tanungin ang sarili mo kung kaya mo pa ba siyang pagkatiwalaan matapos niyang hayaang maniwala kang hindi ka niya pinili.

BAHAGI 3

Tatlong araw akong hindi sumagot sa kahit anong tawag ni Adrian.

Hindi rin ako umuwi sa bahay ng mga magulang ko.

Dumiretso ako sa flower shop at natulog sa maliit na kuwarto sa ikalawang palapag.

Hindi ako galit dahil minahal niya ako.

Galit ako dahil lahat sila ay gumawa ng desisyon para sa akin.

Si Mama ang nagpasyang hindi pa ako handa.

Si Adrian ang nagpasyang mas mabuting saktan ako kaysa sabihin ang katotohanan.

Kahit mabuti ang dahilan nila, ako pa rin ang taong nawalan ng karapatang pumili.

Sa unang araw, nagpadala si Adrian ng pagkain.

Ibinalik ko.

Sa ikalawang araw, may dumating na isang malaking bouquet.

Ibinalik ko rin.

Sa ikatlong araw, walang dumating.

Hindi ko alam kung bakit, pero mas nainis ako.

Bandang alas-siyete ng gabi, bumaba ako mula sa opisina at nakita kong nakaupo siya sa bangketa sa tapat ng shop.

Walang bodyguard.

Walang driver.

Walang bulaklak.

May hawak lang siyang paper cup ng kape.

“Tapos ka na?”

Tumingin ako sa kaniya.

“Bakit nandito ka?”

“Nanliligaw.”

Napakurap ako.

“Ganyan?”

“Hindi ba sabi mo dati mas gusto mo iyong normal?”

Hindi ako sumagot.

Tumayo siya.

“Hindi kita ihahatid kung ayaw mo. Gusto ko lang malaman mong nandito ako.”

“Adrian.”

“Hmm?”

“Galit pa rin ako.”

“Alam ko.”

“Hindi ibig sabihin na dahil mahal mo ako, mapapatawad na kita.”

“Alam ko rin.”

“Puwede akong hindi pumayag kahit kailan.”

Saglit siyang natahimik.

Masakit ang dumaan sa mga mata niya, pero tumango siya.

“Karapatan mo iyon.”

Doon ako unang nawalan ng sasabihin.

Akala ko ipipilit niya.

Akala ko gagamitin niya ang dalawampung taon naming pinagsamahan para sabihin na dapat bigyan ko siya ng pagkakataon.

Pero hindi.

Kinabukasan, muli siyang dumating.

Hindi para manligaw.

May dalang apat na kahon ng ribbons na inorder ng shop ko pero hindi maideliver dahil nasiraan ang supplier.

“Paano mo nalaman?”

“Tinanong ko ang manager mo.”

“Nag-iimbestiga ka sa negosyo ko?”

“Hindi. Sinabihan ko siyang huwag sabihin sa akin ang anumang ayaw mong malaman ko. Iyong problema lang sa delivery ang sinabi niya.”

Inilapag niya ang mga kahon.

“Bayad na?”

“Hindi. Utang mo sa supplier.”

Napatingin ako sa kaniya.

Dati, si Adrian ang tipo ng taong kayang bayaran ang buong problema bago ko pa malaman.

Ngayon, malinaw na pilit niyang natutunang huwag kontrolin ang buhay ko.

Sa mga sumunod na linggo, hindi siya nagpadala ng mamahaling regalo.

Sa halip, dumadaan siya para bumili ng isang tangkay ng bulaklak.

Araw-araw, iba.

Isang araw, sunflower.

Kinabukasan, tulip.

Pagkatapos, carnation.

Kapag tinatanong ko kung para kanino, iisa lang ang sagot niya.

“Para sa bahay.”

Isang hapon, hindi ko napigilang itanong:

“Bakit ka bumibili dito kung marami namang flower shop?”

Tiningnan niya ako nang seryoso.

“Dahil gusto kong suportahan ang negosyo ng babaeng gusto ko.”

“Mahal ang isang tangkay.”

“Hindi ko kayang bumili ng bouquet. Baka ibalik mo.”

Napatawa ako.

Hindi ko napigilan.

Napatigil si Adrian.

Ilang segundo niya akong tinitigan.

“Bakit?”

Umiling ako.

“Wala.”

Pero alam naming dalawa.

Iyon ang unang beses na ngumiti ako sa kaniya mula nang mabuksan ang lumang sobre.

Makalipas ang isang buwan, inimbitahan ako ni Sofia sa hapunan.

Pagdating ko sa private dining room, si Mama lang ang naroon.

Agad akong tumalikod.

“Mara.”

Huminto ako.

Hindi niya ako pinigilan nang lumabas ako sa bahay noon.

Sa loob ng isang buwan, hindi rin siya nagpilit makipag-usap.

Ngayon, nakatayo lang siya sa tabi ng mesa.

“Limang minuto lang.”

Umupo ako.

May inilabas siyang kahon mula sa bag.

Sa loob ay dose-dosenang lumang litrato.

Ako at si Adrian noong bata.

Ako habang nakasunod sa kaniya.

Ako habang nakatingin sa kaniya sa piano recital.

Ako habang hawak ang payong sa ulan.

Pero may mga litrato ring hindi ko nakita noon.

Si Adrian sa audience habang ako ang nasa stage.

Si Adrian sa labas ng graduation hall ko.

Si Adrian sa opening day ng unang flower shop ko, nakatayo sa malayo.

Napatingin ako kay Mama.

“Saan galing ang mga ito?”

“Kay Adrian.”

Napatigil ako.

“Bawat importanteng araw mo, nandoon siya.”

“Bakit hindi siya lumapit?”

“Dahil iyon ang usapan namin.”

Napahawak ako sa isang litrato.

Ako iyon sa unang araw ng flower shop.

Nakatalikod ako sa camera habang nagsasabit ng sign.

Sa kabilang bahagi ng kalsada, naroon si Adrian.

Nakatayo sa ilalim ng puno.

Nakatingin sa akin.

Sumikip ang dibdib ko.

Pero hindi nito binura ang sakit.

“Ma, mali pa rin ang ginawa ninyo.”

Tumango siya.

“Alam ko.”

Hindi siya nagdahilan.

Hindi niya sinabi na ginawa niya iyon para sa ikabubuti ko.

Sa halip, tahimik niyang sinabi:

“Akala ko ang pagiging ina ay nangangahulugang pipigilan kitang gumawa ng maling desisyon. Ngayon naiintindihan kong minsan, trabaho kong hayaan kang pumili kahit natatakot ako para sa iyo.”

Doon ako unang umiyak sa harap niya.

Hindi dahil napatawad ko na agad.

Kundi dahil sa wakas, may isang taong umamin na ang pagmamahal ay hindi sapat na dahilan para kontrolin ang buhay ng iba.

Dalawang linggo pagkatapos noon, isang bagyo ang tumama sa lungsod.

Bandang hatinggabi, tumawag ang manager ko.

Bumaha ang storage area ng shop.

Maraming kahon ng imported flowers ang kailangang ilipat agad.

Nagmamadali akong pumunta roon.

Pagdating ko, basang-basa na ang pantalon ko hanggang tuhod.

May tatlo kaming staff na nagbubuhat.

Hindi sapat.

Kumuha ako ng isa pang kahon nang may kamay na biglang humawak dito mula sa kabila.

Si Adrian.

Basang-basa ang buhok.

Putik ang sapatos.

“Bakit nandito ka?”

“Sofia told me.”

“Sinabi kong huwag kang—”

“Hindi ako nandito bilang manliligaw.”

Kinuha niya ang kahon.

“Nandito ako dahil kulang kayo sa tao.”

Buong gabi kaming nagbuhat.

Walang reklamo.

Walang utos.

Walang special treatment.

Nang matapos ang lahat bandang alas-kuwatro ng umaga, nakaupo kami sa sahig sa likod ng shop, kumakain ng instant noodles mula sa paper cup.

Tinignan ko ang lalaking minsan ay akala ko hindi marunong mapagod.

May putik sa pisngi niya.

Napangiti ako.

“Ano?”

“May dumi ka.”

Pinunasan niya ang maling bahagi ng mukha.

“Dito.”

Hindi ko namalayang ako na pala ang nag-abot ng kamay.

Nang dumampi ang daliri ko sa pisngi niya, pareho kaming natigilan.

Hindi siya gumalaw.

Hindi niya hinawakan ang kamay ko.

Hinayaan lang niya akong ako ang magdesisyon kung kailan lalapit at kung kailan aalis.

At marahil iyon ang sandaling tuluyan kong naunawaan ang pagkakaiba.

Noong bata ako, mahal ko si Adrian dahil siya ang pinakamagandang bagay na nakita ng anim na taong gulang kong mga mata.

Noong teenager ako, mahal ko siya dahil bawat maliit na kabaitan niya ay ginawa kong pangako.

Pero ngayon…

kung pipiliin ko siya, hindi na iyon dahil matagal ko na siyang minahal.

Pipiliin ko siya dahil sa kung sino siya ngayon.

At sa kung sino ako kapag kasama siya.

“Adrian.”

“Hmm?”

“Yung singsing.”

Biglang nanigas ang katawan niya.

“Ano tungkol doon?”

“Huwag mo muna ibigay sa akin.”

Bahagyang bumaba ang tingin niya.

“Okay.”

Napangiti ako.

“Hindi ibig sabihin na ayaw ko.”

Dahan-dahan siyang tumingin sa akin.

“Ang ibig sabihin… gusto kong gawin natin nang tama sa pagkakataong ito.”

Hindi siya nagsalita.

“Ligawan mo ako.”

Para bang ilang segundo siyang nakalimutang huminga.

“Talaga?”

“Pero may kondisyon.”

“Kahit sampu.”

“Isa lang.”

Tiningnan ko siya nang diretso.

“Wala nang sikreto. Kahit gaano kasakit.”

Tumango siya.

“Wala nang sikreto.”

Anim na buwan niya akong niligawan.

Totoo.

Hindi iyong uri ng panliligaw na may private jet o mamahaling restaurant.

Minsan nagdadala siya ng taho sa umaga.

Minsan sinusundo niya ako pagkatapos magsara ng shop.

Minsan sabay lang kaming naglalakad sa seaside promenade habang pinag-uusapan ang pinakawalang kuwentang bagay.

At doon ko nakilala ang lalaking hindi ko nakilala sa loob ng dalawampung taon.

Mahilig pala siyang manood ng lumang comedy films.

Takot pala siyang kumanta sa harap ng ibang tao.

Ayaw pala niya ng pasas sa tinapay.

At higit sa lahat, nalaman kong hindi pala siya malamig.

Hindi lang siya marunong magpakita ng nararamdaman.

Isang gabi, matapos niya akong ihatid sa bahay, hininto ko siya sa gate.

“Adrian.”

Lumingon siya.

Inilabas ko mula sa bag ang lumang velvet box na ibinalik niya sa akin ilang buwan na ang nakalipas.

Namilog ang mata niya.

Binuksan ko iyon.

Naroon pa rin ang singsing.

“Hindi mo ba kukunin?”

Parang hindi niya maintindihan.

“Akala ko sabi mo—”

“Anim na buwan na.”

Dahan-dahan kong iniabot ang kamay ko.

“Hindi ba sapat iyon para sa interview period?”

Napatawa siya.

At sa unang pagkakataon sa buhay ko, nakita kong tumawa si Adrian nang walang pagpipigil.

Hindi iyong maliit na ngiti.

Hindi iyong bihirang pagtaas ng sulok ng labi.

Tunay na tawa.

Iyong tawang dalawampung taon kong gustong makita.

Isinuot niya ang singsing sa daliri ko.

Pero bago niya ako yakapin, nagtanong muna siya:

“Sigurado ka?”

Tumango ako.

“Ngayon, oo.”

Isang taon pagkatapos noon, ikinasal kami sa parehong seaside resort kung saan ako minsang tumakas nang madaling-araw dahil akala ko nasira ko ang lahat.

Si Sofia ang maid of honor.

Si Mama ang unang umiyak.

At bago ako ihatid ni Papa sa altar, mahigpit niya akong niyakap.

Sa reception, inilabas ni Sofia ang lumang video noong gabing lasing ako.

Halos agawin ko ang cellphone niya.

“Burahin mo iyan!”

Tumawa ang buong mesa.

Si Adrian naman ay nakaupo lang sa tabi ko, walang balak iligtas ako.

Tinapunan ko siya ng masamang tingin.

“Kasalanan mo lahat ito.”

Lumapit siya at bumulong:

“Hindi. Ikaw ang humalik sa leeg ko.”

Tinapakan ko ang sapatos niya.

Napatawa siya.

At bigla kong naalala ang anim na taong gulang na batang babae na minsang tumakbo pauwi para itanong sa nanay niya kung binebenta ba ng kapitbahay ang magandang kuya sa kabilang bahay.

Kung makikita niya ako ngayon, malamang sisigaw siya sa tuwa.

Pero kung may isang bagay akong gustong sabihin sa batang iyon, ito iyon:

Hindi mo kailangang habulin ang isang tao para mapili ka.

Hindi mo kailangang gawing sentro ng mundo mo ang taong mahal mo.

At ang tunay na pagmamahal ay hindi iyong naghihintay ka habang nawawala ang sarili mo.

Ito iyong pareho kayong may sariling buhay…

pero araw-araw, malaya ninyong pinipiling bumalik sa isa’t isa.

Pagkatapos ng reception, lumabas kami ni Adrian sa balcony.

Tahimik ang dagat.

Nakasandal ako sa balikat niya habang hawak niya ang kamay ko.

Bigla siyang nagsalita.

“May isa pa pala akong sikreto.”

Agad akong tumingin sa kaniya.

“Adrian!”

Tumawa siya.

Pagkatapos ay kumuha siya ng maliit na papel mula sa bulsa.

Lumang-luma na iyon.

Isang piraso mula sa notebook.

Nakasulat dito sa sulat-kamay ng isang sampung taong gulang na bata:

Mara + Adrian

Napamulagat ako.

“Akala ko nawala iyan!”

“Tinago ko.”

“Bakit?”

Tiningnan niya ako.

At sa pagkakataong ito, walang malamig na mukha.

Walang pag-iwas.

Walang tatlong taong paghihintay.

“Dahil kahit noon pa, alam kong ikaw ang pinakamakulit na batang nakilala ko.”

Napasinghal ako.

Pero hinigpitan niya ang hawak sa kamay ko.

“At hindi ko akalaing darating ang araw na kapag tumahimik ka at lumayo… ako naman pala ang hindi mapakali.”

Napangiti ako.

“Dalawampung taon bago mo sinabi?”

“Medyo mabagal ako.”

“Medyo?”

Tumawa siya.

Pagkatapos ay hinalikan niya ang noo ko.

Sa likod namin, patuloy ang musika ng reception.

Sa harap namin, tahimik ang dagat.

At sa unang pagkakataon sa halos dalawampung taon…

hindi ko na kailangang habulin si Adrian.

Dahil siya na mismo ang nakahawak sa kamay ko.

At sa pagkakataong ito,

pareho naming alam na walang sinuman ang kailangang tumakbo palayo.