Nang Araw na Nagbitiw Ako Dahil Magpapakasal na Siya, Biglang Tumahimik ang Buong Silid Nang Mabunyag ng Lasing Niyang Kaibigan ang Anim na Taong Lihim—Pero ang Huling Sinabi ng Kanyang Mapapangasawa ang Tunay na Nagpalamig sa Buong Katawan Ko

Nang Araw na Nagbitiw Ako Dahil Magpapakasal na Siya, Biglang Tumahimik ang Buong Silid Nang Mabunyag ng Lasing Niyang Kaibigan ang Anim na Taong Lihim—Pero ang Huling Sinabi ng Kanyang Mapapangasawa ang Tunay na Nagpalamig sa Buong Katawan Ko

Nang Araw na Nagbitiw Ako Dahil Magpapakasal na Siya, Biglang Tumahimik ang Buong Silid Nang Mabunyag ng Lasing Niyang Kaibigan ang Anim na Taong Lihim—Pero ang Huling Sinabi ng Kanyang Mapapangasawa ang Tunay na Nagpalamig sa Buong Katawan Ko

Bahagi 1

Nang hapong malaman kong malapit nang ipahayag ni Gabriel de Leon ang engagement niya sa anak na babae ng isang kilalang pamilyang negosyante, isinara ko ang pinto ng opisina ko, naupo sa harap ng computer, at eksaktong pitong minuto lang ang ginugol ko bago ipinadala ang resignation letter ko.

Hindi dahil mababa ang sahod ko.

Hindi rin dahil may mas magandang kumpanyang naghihintay sa akin.

Kundi dahil matapos ang anim na taong pagtayo sa tabi ng isang lalaki, sa wakas ay naintindihan ko rin ang isang bagay.

May mga taong kahit gaano ka pa kalapit sa kanila…

hinding-hindi sila magiging sa iyo.

Makalipas ang sampung minuto, tumunog ang intercom.

—Mara, pinapatawag ka ni Sir Gabriel sa taas.

Ilang segundo kong tinitigan ang screen bago ako tumayo.

Pagpasok ko sa opisina niya, nakaupo si Gabriel sa likod ng malapad niyang mesa.

Nakatupi hanggang siko ang puting manggas ng polo niya, at nakapatong sa gilid ang necktie.

Sa malaking monitor sa likuran niya, bukas pa rin ang architectural plans ng resort project na walong buwan na naming tinututukan.

Nasa harap niya ang resignation letter ko.

Tumingin siya sa akin.

—Dahilan?

Matagal ko nang inihanda ang sagot.

—Gusto ko nang tumira malapit sa pamilya ko. Lagi na rin akong kinukulit ng nanay ko tungkol sa pag-aasawa.

Bahagyang kumitid ang mga mata niya.

—May lalaking pakakasalan ka na?

Mahigpit kong pinagtagpo ang mga daliri ko.

—Meron.

Isang napakapangit na kasinungalingan.

Pero hindi niya alam.

O baka hindi lang talaga siya interesado para mapansin iyon.

Sumandal si Gabriel sa upuan.

Dahan-dahan niyang pinaikot ang lumang pilak na singsing sa kaliwang kamay niya gamit ang hinlalaki.

Kilalang-kilala ko ang ugaling iyon.

Kapag hindi maganda ang mood niya, lagi niyang ginagawa iyon.

Sa loob ng anim na taon, mas kabisado ko pa ang maliliit niyang nakasanayan kaysa sa sarili kong mga ugali.

Sumasakit ang sikmura niya kapag umiinom siya ng kape nang walang laman ang tiyan.

Ayaw niya sa amoy ng lilies.

Hindi siya kumakain ng hilaw na sibuyas.

Kapag hindi siya makatulog, nagmamaneho siyang mag-isa papunta sa tabing-dagat.

At tuwing kinakabahan o nai-stress siya, hinihimas niya ang lumang singsing na iniwan sa kanya ng kanyang ina.

Alam ko ang lahat.

Maliban sa isang bagay.

Ano ba talaga ako sa paningin niya?

Biglang nagsalita si Gabriel.

—Tataasan ko ng thirty percent ang sweldo mo. Dalawang araw bawat linggo, puwede kang mag-work from home. Kung kailangan mo ng panahon para maghanda sa kasal, bibigyan kita ng isang buwang paid leave.

Bumilis ang tibok ng puso ko.

Sa loob ng isang segundo, muntik na akong pumayag.

Pero naalala ko ang larawang nakita ko noong umagang iyon.

Magkatabi sina Gabriel at Sofia Alvarado sa isang pribadong salu-salo ng dalawang pamilya.

Nandoon ang mga magulang nila.

Ang mga larawan ay kumalat na sa social media at business pages.

Tinatawag iyon ng ilan na isa sa pinakamalaking pagsasanib ng dalawang mayamang pamilya ngayong taon.

Ngumiti ako.

—Hindi na kailangan. Nakapagdesisyon na ako.

Nanlamig ang tingin niya.

—Kung ganoon, tapusin mo ang turnover sa loob ng tatlumpung araw.

—Opo.

Tumalikod ako.

Pero bago ko mahawakan ang doorknob, narinig ko ulit ang boses niya.

—Mara.

Lumingon ako.

Ilang segundo niya akong tinitigan.

Akala ko may iba siyang sasabihin.

Pero sa huli, sinabi lamang niya:

—May welcome party para kay Paolo ngayong gabi. Mauna ka roon at ayusin mo ang lahat.

Halos matawa ako sa sarili ko.

Tama.

Kahit sa araw na nag-resign ako, trabaho pa rin ang una niyang iniisip.

—Sige po.

Dumating ako sa isang pribadong club malapit sa bay nang halos dalawang oras bago ang lahat.

Mahilig si Paolo sa matagal na aged whisky.

Allergic sa cashew si Nico.

Kakaopera lang sa tiyan ni Carlo, kaya hindi siya puwedeng uminom ng matapang na alak.

Ayaw ni Gabriel ng sobrang lamig na kuwarto.

Isa-isa kong chineck ang lahat.

Tulad ng daan-daang beses kong ginawa noon.

Pagsapit ng alas-otso, isa-isang dumating ang mga kaibigan ni Gabriel.

Kagagaling lang ni Paolo sa ibang bansa.

Pagkapasok niya, binati niya ang lahat bago ako tiningnan nang nakangisi.

—Mara, nandito ka pa rin pala? Anim na taon ka nang nagtatrabaho kay Gabriel. Akala ko ginawa ka na niyang shareholder.

Nagtawanan ang lahat.

Ngumiti rin ako.

—Aalis na ako.

Biglang humina ang ingay sa kuwarto.

Tumingala si Nico.

—Aalis?

—Oo. Magpapakasal na ako.

Halos mabitawan ni Paolo ang hawak niyang baso.

—Ikaw? Magpapakasal?

Hindi pa ako nakakasagot nang biglang bumukas ang pinto.

Pumasok si Gabriel.

Hindi ko alam kung gaano karami ang narinig niya.

Hinubad niya ang suit jacket at iniabot sa staff.

Kalmado ang boses niya.

—Ituloy ninyo.

Muling naging maingay ang paligid.

Pero nararamdaman kong paminsan-minsang napapadako sa akin ang tingin niya.

Bandang alas-diyes, marami nang nainom si Paolo.

Bigla siyang tumayo at tinaas ang baso.

—Dalawang bagay ang dapat nating ipagdiwang ngayong gabi!

Nagsigawan ang lahat.

—Una, nakabalik na ako!

May sumipol.

May pumalakpak.

Tumawa si Paolo, saka itinuro si Gabriel.

—Pangalawa, sa wakas papakasal na rin si Gabriel!

Tahimik akong nagbuhos ng tubig sa isang baso para hindi nila makitang nanginginig ang mga daliri ko.

May nagtanong:

—Totoo bang si Sofia?

Malakas na tumawa si Paolo.

—Nagkausap na ang dalawang pamilya! Sa weekend daw ang official announcement!

Sabay-sabay silang nagtaas ng baso.

Balak ko nang tahimik na umalis sa silid nang biglang isigaw ni Paolo:

—Mara, sandali!

Huminto ako.

Tumingin siya kay Gabriel.

Halatang lasing na.

—Kung tutuusin, nanghihinayang pa rin ako.

Kumunot ang noo ni Gabriel.

—Marami ka nang nainom.

—Hindi pa ako lasing.

Bigla niya akong itinuro.

—Anim na taon na ang nakalipas, kung hindi mo kami pinagbawalang sabihin kay Mara ang nangyari, baka hindi si Sofia ang nasa tabi mo ngayon.

Parang may biglang humatak sa puso ko.

Mabilis akong lumingon.

—Anong nangyari?

Agad nagbago ang atmosphere sa buong kuwarto.

Mukhang napagtanto rin ni Paolo na may nasabi siyang hindi dapat.

Malakas na ibinaba ni Gabriel ang baso sa mesa.

—Paolo.

Isang tawag lang sa pangalan niya.

Pero nag-iba ang mukha ng lahat.

Gayunpaman, wala nang takot si Paolo dahil sa dami ng nainom niya.

Tumawa siya.

—Anim na taon na ang lumipas. Ano pa ba ang itinatago mo? Noong maaksidente si Mara, tinanggihan mo ang pagkakataong lumipat sa America para lang manatili rito. Tatlong gabi kang hindi umalis sa ospital. Tapos pinagbawalan mo pa kaming—

—Tama na!

Biglang tumayo si Gabriel.

Ito ang unang pagkakataong nakita ko siyang mawalan ng kontrol sa harap ng mga kaibigan niya.

Tinitigan ko siya.

Walang laman ang isip ko.

Anim na taon na ang nakalipas.

Ang aksidenteng iyon.

Nang magising ako sa ospital, sinabi sa akin na ang kumpanya ang nagpadala ng staff para mag-asikaso ng bills at paperwork.

Hindi ko kailanman nalaman na naroon pala si Gabriel.

Pero hindi pa rin tumigil si Paolo.

—At iyong condo ni Mara. Akala mo ba talagang sinuwerte lang siya dahil nakabili siya nang thirty percent below market price? Ang dating may-ari noon ay—

Sa isang iglap, hinawakan ni Gabriel sa kuwelyo si Paolo.

Bumagsak ang upuan sa likuran nila.

Tumahimik ang buong silid.

Nanlamig ang buong katawan ko.

Ang condo na iyon ang pinakamahalagang ari-ariang mayroon ako.

Akala ko iyon ang bunga ng anim na taon kong walang tigil na pagtatrabaho.

Tumingin ako kay Gabriel.

—May kinalaman ka… sa condo ko?

Binitiwan niya si Paolo.

Pero hindi siya sumagot.

At ang katahimikang iyon ang mismong sagot.

Biglang uminit ang mga mata ko.

—Bakit?

Matagal niya akong tinitigan.

Pagkatapos, dahan-dahan siyang lumapit sa akin.

Pero bago siya makapagsalita, biglang bumukas ang pinto.

Isang babaeng nakasuot ng puting dress ang pumasok.

Si Sofia.

Diretso siyang lumapit kay Gabriel at natural na kumapit sa braso nito.

Ngumiti siya sa lahat.

—Sorry, late ako. Pinapunta ako nina Mama at Papa para sunduin ka. May schedule pa tayong magsukat ng engagement rings bukas.

Wala pang tatlong metro ang pagitan namin.

Pagkatapos, tumingin si Sofia sa akin.

Bigla siyang ngumiti.

—Ikaw si Mara, tama?

Tumango ako.

Bahagya niyang ikiniling ang ulo.

At ang sumunod niyang sinabi ang nagpatahimik sa buong silid.

—Matagal na kitang gustong makilala. Dahil bago pumayag si Gabriel sa kasal na ito, may inilagay siyang isang kondisyon.

Mas hinigpitan niya ang kapit sa braso nito.

Nanatiling maganda at kalmado ang ngiti niya.

—Sinabi niya na kapag kasal na kami… hindi ka na kailanman puwedeng manatili sa tabi niya.

BAHAGI 2

—Sinabi niya na kapag kasal na kami… hindi ka na kailanman puwedeng manatili sa tabi niya.

Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ko.

Hindi ko alam kung ilang segundo akong nakatayo roon.

Pero malinaw kong narinig ang mahinang pagtawa ng isang tao sa kabilang dulo ng silid bago iyon tuluyang nawala sa bigat ng katahimikan.

Tumingin ako kay Gabriel.

Hindi siya nagsalita.

Hindi niya rin itinanggi.

At iyon ang pinakamasakit.

Anim na taon.

Anim na taon kong binuo ang buhay ko sa paligid ng iskedyul niya.

Anim na taon kong kabisado kung anong gamot ang kailangan niyang dalhin sa biyahe, kung anong oras siya hindi dapat istorbohin, kung anong pagkain ang nagpapasakit sa sikmura niya.

Ngayon, bago pa man siya magpakasal, ang huling kailangan niyang ayusin ay ako pala.

Ngumiti ako.

Hindi ko alam kung paano ko nagawa.

—Naiintindihan ko.

Kumunot ang noo ni Gabriel.

—Mara—

—Huwag kang mag-alala, Sir Gabriel. Nagsumite na ako ng resignation ngayong hapon. Tatapusin ko ang turnover nang mas maaga kung kinakailangan.

Nagbago ang mukha ni Sofia.

—Nag-resign ka?

—Oo.

Tumingin siya kay Gabriel.

At sa unang pagkakataon mula nang pumasok siya, nawala ang ngiti niya.

Samantalang si Gabriel ay nakatingin lamang sa akin.

Napakadilim ng mga mata niya.

—Hindi pa aprubado ang resignation mo.

Napangiti ako nang mapait.

—Sinabi mong susundin natin ang proseso.

—Nagbago ang isip ko.

Parang may bombang sumabog sa gitna ng silid.

Maging si Paolo ay napatuwid ng upo.

Tinitigan ko siya.

—Ano?

Lumapit si Gabriel.

—Hindi kita pinapayagang umalis nang ganito.

Natawa ako.

Mahina lang.

Pero sa sobrang tahimik ng silid, narinig iyon ng lahat.

—Anim na taon akong nagtatrabaho para sa iyo, Gabriel. Hindi mo pag-aari ang buhay ko.

Ito ang unang pagkakataong tinawag ko siya sa pangalan niya sa harap ng ibang tao.

Napatigil siya.

Huminga ako nang malalim.

—At kung totoo ang sinabi ni Miss Sofia, mas mabuting umalis ako ngayon pa lang. Para hindi na ako maging problema sa magiging asawa mo.

Tumalikod ako.

Pero bago ako makalakad, nagsalita si Sofia.

—Sandali.

Huminto ako.

Dahan-dahan niyang binitiwan ang braso ni Gabriel.

—Mukhang mali ang pagkakaintindi mo.

Napalingon ako.

Napabuntong-hininga siya bago tumingin kay Gabriel nang may halatang inis.

—Sinabi mo bang hindi mo ipinaliwanag sa kanya?

Hindi sumagot si Gabriel.

Napapikit si Sofia.

—Grabe. Kaya pala.

—Sofia.

—Hindi. Ikaw ang gumawa ng gulong ito, ikaw ang magtiis.

Muling tumingin sa akin si Sofia.

—Ang buong sinabi niya sa pamilya ko ay: “Kung matutuloy ang kasunduang ito, kailangang umalis si Mara sa tabi ko bago ang kasal.”

Nanigas ako.

—Pareho lang iyon.

—Hindi.

Umiling siya.

—Dahil may kasunod.

Humigpit ang dibdib ko.

Sinabi ni Sofia ang bawat salita nang malinaw.

—“Dahil hindi ko kayang magpakasal sa ibang babae habang araw-araw kong nakikita ang babaeng minahal ko sa loob ng anim na taon.”

Parang tuluyang huminto ang mundo.

Hindi ako makagalaw.

Hindi ako makahinga.

May nabasag na baso sa likuran.

Marahil kay Paolo.

Pero wala akong pakialam.

Ang tanging nakikita ko ay si Gabriel.

At sa unang pagkakataon sa loob ng anim na taon…

siya ang unang umiwas ng tingin.

**

BAHAGI 3

Hindi ko alam kung sino ang unang nagsalita.

Marahil si Nico.

Marahil si Paolo.

Basta nang bumalik ang pandinig ko, narinig ko ang isang mahinang mura mula sa sulok ng silid.

Pero ni isa sa amin ni Gabriel ay hindi gumalaw.

Anim na taon.

Paulit-ulit na umiikot sa isip ko ang dalawang salitang iyon.

Hindi ko kayang paniwalaan.

O baka ayaw ko lamang.

Tumingin ako kay Sofia.

—Ano… ang sinabi mo?

Napabuntong-hininga siya.

—Hindi kami tunay na magkasintahan ni Gabriel.

Biglang nag-ingay ang buong silid.

Agad siyang nagtaas ng kamay.

—At bago kayo gumawa ng kung anu-anong kuwento, hayaan ninyo akong tapusin.

Tumingin siya sa akin.

—Ang pamilya namin at pamilya ni Gabriel ay matagal nang magkakilala. May proyekto kaming parehong kailangang protektahan. Kaya iminungkahi ng mga matatanda ang engagement.

—At pumayag siya.

Mahina ang boses ko.

—Oo.

Hindi ko napigilang mapatawa.

—Kung mahal niya ako, bakit siya papayag?

Sa pagkakataong iyon, si Gabriel na ang sumagot.

—Dahil akala ko ikakasal ka na.

Napatigil ako.

Lumapit siya nang isang hakbang.

—Tatlong buwan na ang nakalipas, narinig kong kausap mo ang nanay mo. Sinabi mong pagod ka nang maghintay at kung may matinong lalaking magpapakasal sa iyo, papayag ka na.

Nanlaki ang mga mata ko.

Naalala ko iyon.

Isang tawag sa pantry.

Galit ang nanay ko dahil ayaw kong makipag-blind date.

Sinabi ko lang iyon para matapos ang usapan.

Gabriel nagpatuloy.

—Pagkatapos, ilang beses kitang nakitang lumabas kasama ang isang lalaki.

—Pinsan ko iyon!

Bigla kong sagot.

Natigilan siya.

Sa likuran, napahawak si Paolo sa noo.

—Diyos ko.

Lumingon si Gabriel sa akin.

—Pinsan mo?

—Kakarating niya lang galing probinsiya! Ako ang tumulong sa kanya maghanap ng trabaho!

Halos hindi gumalaw ang mukha ni Gabriel.

Pero unti-unting nagbago ang kulay nito.

Sa kauna-unahang pagkakataon, nakita ko siyang mukhang tunay na walang masabi.

Sa kabila ng sarili ko, gusto kong tumawa.

At umiyak.

Sabay.

—Kaya dahil nakita mo akong kumakain kasama ang pinsan ko, nagdesisyon kang magpakasal sa ibang babae?

—Hindi ganoon kasimple.

—Ano pa bang mas kumplikado roon?

Biglang humina ang boses niya.

—Dahil anim na taon na akong naghihintay na bigyan mo ako ng kahit isang dahilan para isipin na may puwang ako.

Nawala ang galit ko.

Gabriel tumingin sa akin.

Wala na ang ekspresyong ginagamit niya sa boardroom.

Wala na ang malamig at kontroladong mukha ng lalaking kayang tanggalin ang tatlong executive nang hindi man lang tumataas ang boses.

Pagod lang siya.

—Noong maaksidente ka anim na taon na ang nakalipas, halos isang buwan ka pa lang noon sa kumpanya.

Hindi ako nagsalita.

—Gabi iyon. Umuulan. Tinawagan ako dahil pangalan ko ang nasa emergency contact ng department ninyo.

Naalala ko.

Wala pa akong kamag-anak sa lungsod noon.

Ang HR department ang inilagay kong emergency contact.

—Pagdating ko sa ospital, puno ng dugo ang damit mo.

Huminto siya.

—Sinabi ng doktor na kailangan kang operahan.

Dahan-dahang namuo ang luha sa mga mata ko.

—Hindi ko alam kung bakit nanatili ako. Hindi naman kita halos kilala noon.

Ngumiti siya nang napakaliit.

—Pero bawat oras na hindi ka nagigising, parang may nakadagan sa dibdib ko.

Tatlong gabi.

Biglang bumalik sa isip ko ang sinabi ni Paolo.

—Yung pagkakataon mo sa America…

Tumango siya.

—Kinailangan kong umalis kinabukasan. Hindi ako sumakay ng eroplano.

—Bakit hindi mo sinabi sa akin?

—Dahil paggising mo, ang unang sinabi mo sa akin ay “Sir, pasensya na po kung naabala ko ang trabaho.”

May tumawa nang mahina sa likuran.

Ako naman ay napapikit.

Napakaako nga ng sagot na iyon.

—Akala ko matatakot ka kung malaman mong tatlong gabi akong nasa ospital para sa isang empleyadong halos hindi ko kilala.

—Kaya nagsinungaling ka?

—Hindi ako nagsinungaling. Hindi lang ako nagsalita.

—Mas masama iyon.

—Alam ko.

Walang pagtatanggol sa boses niya.

Iyon ang lalong nagpahina sa galit ko.

Tinanong ko:

—At ang condo?

Huminga siya nang malalim.

—Sa akin iyon dati.

Napapikit si Paolo na parang alam na niyang darating ang puntong ito.

—Nang malaman kong naghahanap ka ng maliit na unit, gusto kong ibigay sa iyo.

—Hindi ko tatanggapin.

—Alam ko.

Agad ang sagot niya.

—Kaya ipinabenta ko sa presyo na kaya mong bayaran.

Tumaas ang boses ko.

—Thirty percent below market!

—Binayaran ko ang difference sa broker.

—Gabriel!

—Hindi kita binigyan ng pera.

—Pareho lang iyon!

—Hindi.

Tumitig siya sa akin.

—Dahil bawat sentimong ibinayad mo ay sarili mong pera. Ang title ay pangalan mo. Wala akong karapatan doon. Gusto ko lang magkaroon ka ng tahanan sa lungsod na ito.

Napayuko ako.

Hindi ko alam kung ano ang mararamdaman.

Galit.

Saya.

Sakit.

Lahat sabay-sabay.

Sa loob ng anim na taon, akala ko ako lang ang gumagawa ng maliliit na bagay para sa kanya nang hindi niya nalalaman.

Hindi ko alam na sa kabilang panig…

may isa ring taong tahimik na gumagawa ng pareho.

Pero may isang tanong pa rin.

—Kung ganoon… bakit hindi mo sinabi kahit minsan?

Napakatagal bago siya sumagot.

—Dahil ikaw lang ang tao sa paligid ko na hindi kailanman humingi ng kahit ano.

Tumingin siya sa akin.

—At natakot akong kapag sinabi kong mahal kita, lahat ng ginawa ko para sa iyo ay magiging parang may kapalit.

Biglang bumigat ang lalamunan ko.

—Kaya pinili mong manahimik?

—Oo.

—Anim na taon?

—Oo.

—Napakatanga mo.

Sa likuran, malinaw kong narinig si Paolo.

—Sa wakas may nagsabi rin.

Lumingon si Gabriel.

—Tumahimik ka.

Napatawa ako sa gitna ng luha.

At marahil dahil iyon ang unang beses na nakita niya akong tumawa matapos ang lahat, lumambot ang mukha niya.

Sofia lumapit sa akin.

—Para malinaw lang, wala akong balak pakasalan ang lalaking ito.

Itinuro niya si Gabriel na para bang reklamo sa isang produkto.

—May boyfriend ako.

Lahat napalingon sa kanya.

—Ano?!

Umirap siya.

—Nasa Europe. Hindi alam ng pamilya ko. Kaya nang iminungkahi ang engagement, pareho kaming pumayag pansamantala habang naghahanap ng paraan para matigil iyon nang hindi nasisira ang business deal.

Tumingin siya kay Gabriel.

—Pero nitong nakaraang linggo, sinabi niyang hindi niya kayang ituloy.

Tumingin ako sa kanya.

—Bakit?

Ngumiti si Sofia.

—Dahil nakatanggap siya ng email mula sa HR na nagsasabing nagtanong ka tungkol sa resignation process.

Dahan-dahan akong napalingon kay Gabriel.

—Hindi pa ako nagsusumite noon.

—Alam ko.

Mahinang sagot niya.

—Pero natakot ako.

Muntik akong matawa.

—Ikaw?

—Oo.

—Ikaw ang taong hindi natatakot kahit nasa harap ng dalawampung investors?

—Hindi sila puwedeng mawala nang hindi ko napapansin.

Parang may humigpit sa puso ko.

Lumapit siya.

Ngayon, isang hakbang na lamang ang pagitan namin.

—Ikaw, kaya mo.

Wala akong naisagot.

Inilabas niya mula sa bulsa ang telepono.

Binuksan niya ang isang email.

Isang draft.

Hindi naipadala.

Ang petsa ay tatlong taon na ang nakalipas.

Subject:

Mara, may gusto akong sabihin sa iyo.

May isa pa.

Dalawang taon na ang nakalipas.

At isa pa.

Noong nakaraang taon.

Lahat draft.

Lahat hindi naipadala.

Natawa ako habang umiiyak.

—Talagang napakatapang mong tao.

Bahagyang ngumiti si Gabriel.

—Hindi kapag ikaw ang kaharap ko.

Tahimik ang buong silid.

Pagkatapos, inabot niya sa akin ang printed resignation letter na hindi ko namalayang hawak niya pala mula pa kanina.

Pinunit niya iyon sa gitna.

Dalawa.

Apat.

Anim na piraso.

Napatitig ako.

—Ano’ng ginagawa mo?

—Hindi ko tinatanggap.

—Wala kang karapatang—

—Bilang boss, wala.

Huminto siya.

Pagkatapos, sa harap ng lahat, inilapag niya ang mga piraso sa mesa.

—Pero bilang lalaking anim na taon nang umiibig sa iyo, gusto kong humingi ng isang pagkakataon.

Tahimik akong nakatingin sa kanya.

—Hindi kita hinihinging manatili bilang secretary ko.

Lumunok siya.

—Sa katunayan, kung gusto mo pa ring umalis sa kumpanya, pipirmahan ko bukas.

Napatigil ako.

Hindi ko inaasahan iyon.

—Ayokong piliin mo ako dahil trabaho mo akong alagaan.

Mas mababa ang boses niya ngayon.

—Gusto kong malaman kung pipiliin mo pa rin akong samahan kapag wala nang kontrata, sweldo, schedule, o anumang obligasyon sa pagitan natin.

Hindi ko agad sinagot.

Kinuha ko ang bag ko.

Nakita kong bahagyang namutla ang mukha niya.

Dumaan ako sa tabi niya.

Tumigil sa pintuan.

—Bukas, alas-siyete ng gabi.

Napalingon ang lahat.

Tiningnan ko siya.

—May maliit na restaurant malapit sa bay. Walang private room. Walang assistant. Walang driver. At wala akong pakialam kung allergic si Nico sa cashew.

Tumawa ang lahat.

Hindi gumalaw si Gabriel.

Parang hindi pa rin siya sigurado sa narinig niya.

Kaya idinagdag ko:

—Kung gusto mong ligawan ako, magsimula ka sa simpleng dinner.

Sa unang pagkakataon sa anim na taon…

nakita kong ngumiti si Gabriel nang wala ni katiting na pagpipigil.

**

Tatlong buwan pagkatapos noon, umalis pa rin ako sa kumpanya.

Hindi dahil gusto kong tumakas.

Kundi dahil gusto kong malaman kung sino ako kapag hindi ako “secretary ni Gabriel.”

Nagtayo ako ng maliit na consulting firm kasama ang dalawang dating kasamahan.

Si Gabriel ang unang gustong mag-invest.

Tinanggihan ko siya.

Hindi siya nagtampo.

Sa halip, naging una kong kliyente ang kumpanya niya—at binayaran niya ang buong professional fee nang walang tawad.

Si Sofia naman ay kalauna’y ipinakilala rin sa pamilya niya ang tunay niyang kasintahan.

Mahirap sa simula.

Pero tinanggap din nila.

Natuloy ang business partnership nang walang kasal.

At makalipas ang isang taon, sa mismong condo na minsang pinagmulan ng pinakamalaking pagtatalo namin, nakita ko si Gabriel na nakatayo sa sala.

Wala siyang flowers.

Walang violin.

Walang photographers.

May hawak lang siyang maliit na kahon.

At isang folder.

Inabot niya muna sa akin ang folder.

—Ano ito?

—Kasulatan.

Kumunot ang noo ko.

Binuksan ko iyon.

Dokumento iyon na nagpapatunay na wala siyang anumang legal o financial claim sa condo ko mula noong araw na binili ko iyon.

Napatingin ako sa kanya.

—Bakit kailangan mo pang gawin ito?

—Dahil gusto kong maging malinaw.

Lumuhod siya.

—Lahat ng pag-aari mo ay iyo. Lahat ng desisyon mo ay iyo. Hindi kita gustong itali sa akin dahil sa utang na loob, trabaho, pera, o kahit sa anim na taon nating nakaraan.

Binuksan niya ang maliit na kahon.

Isang simpleng singsing ang nasa loob.

—Ang hinihingi ko lang ay kung papayag kang gumawa tayo ng panibagong anim na taon.

Napangiti ako habang umiiyak.

—Anim lang?

Napakurap siya.

—Pwede namang habambuhay.

Iyon ang unang pagkakataong hindi niya kinailangang maghintay ng anim na taon para sa sagot ko.

Iniabot ko ang kamay ko.

—Sige.

At nang isuot niya ang singsing sa daliri ko, napagtanto ko ang isang bagay.

Minsan, hindi pala ang pinakamasakit na pag-ibig ang hindi nasusuklian.

Kundi iyong dalawang taong parehong nagmamahalan…

pero parehong naghihintay na maunang magsalita ang isa.

Buti na lamang, pagkatapos ng anim na taon ng katahimikan, may isang lasing na kaibigang hindi marunong magtago ng sikreto.