Nang Malaman Niya ang Tungkol sa Anak Namin, Huli na ang Lahat
Bahagi 3 — Nang Malaman Niya ang Tungkol sa Anak Namin, Huli na ang Lahat
“Pitong beses?”
Paulit-ulit iyong sinabi ni Gabriel na parang umaasang magbabago ang bilang kapag inulit niya.
Tumango ako.
“Bago ako dalhin sa procedure room.”
Umupo siya sa sofa.
Parang biglang nawalan ng lakas ang mga tuhod niya.
“Hindi ko nakita.”
“Alam ko.”
“Nasaan ang phone ko noon?”
Napangiti ako nang mapait.
“Talaga bang gusto mong malaman?”
Hindi siya makatingin sa akin.
Alam naming pareho ang sagot.
Nasa theater siya.
Kasama si Sofia.
Nang gabing nawalan ako ng anak namin, nasa ibang bansa ang asawa ko para palakpakan ang babaeng ilang taon na niyang inuuna sa akin.
“Mara…”
Tumulo ang unang luha niya.
Hindi ko maalala kung kailan ko huling nakitang umiyak si Gabriel.
Siguro dahil dati, ako palagi ang umiiyak para sa aming dalawa.
“Hindi ko alam,” sabi niya.
“Hindi mo alam dahil hindi ka nagtanong.”
“Kung sinabi mo lang—”
Bigla akong natawa.
Hindi malakas.
Pero sapat para mapatigil siya.
“Sinabi ko sana kung sinagot mo ang tawag.”
Napayuko siya.
“Paglabas ko ng procedure room, nakita ko ang litrato ninyo ni Sofia. Ang saya ninyo.”
“Mara, please.”
“Alam mo ba kung ano ang pinakamasakit?”
Napatingin siya.
“Hindi iyong nawala ang baby.”
Nanginig ang boses ko sa unang pagkakataon.
“Ang pinakamasakit, habang nakahiga ako roon, naisip kong kapag nalaman mo, baka masaktan ka. Kaya kahit ako ang nawalan, iniisip ko pa rin kung paano kita poprotektahan.”
Tahimik siyang umiyak.
“Pero habang lumilipas ang oras, napagtanto kong wala naman pala akong kailangang protektahan.”
Huminga ako nang malalim.
“Dahil hindi ka nandoon.”
Lumuhod siya sa harap ko.
Hinawakan sana niya ang kamay ko.
Inilayo ko iyon.
“Sorry.”
Umiling ako.
“Masyado nang maliit ang sorry para sa lahat.”
“Bigyan mo ako ng pagkakataon.”
“Ginawa ko na.”
“Kailan?”
“Sa bawat gabing hinintay kitang umuwi.”
Hindi siya nakapagsalita.
“Sa bawat pagkakataong pinili mong samahan si Sofia dahil ‘kailangan ka niya.’”
Tumulo ang luha niya.
“Sa bawat away na ako ang pinagmukha mong selosa kahit asawa mo ako.”
Tahimik lang siya.
“At noong sinabi mong magpa-annul tayo, iyon ang huli mong pagkakataon.”
Kinabukasan, hindi pumasok si Gabriel sa trabaho.
Hindi rin siya lumabas ng bahay.
Samantalang ako, pumasok sa opisina na parang ordinaryong araw lang.
Pagkalipas ng dalawang araw, tumawag si Sofia.
Hindi ko sinagot.
Nagpadala siya ng mensahe.
“Mara, hindi ko alam ang tungkol sa baby. Sorry.”
Hindi ako sumagot.
Makalipas ang ilang minuto, isa pang message.
“Hindi sana ako pumayag na samahan ako ni Gabriel kung alam ko.”
Doon ako sumagot.
“Pero alam mong anniversary namin noong gabing pinapunta mo siya sa iyo.”
Matagal bago lumitaw ang reply.
“Emergency kasi iyon.”
“Nasira ang zipper ng gown mo.”
Wala nang sumunod na sagot.
At doon nagsimulang magbago ang lahat.
Matapos malaman ni Gabriel ang tungkol sa anak namin, bigla niyang nilayuan si Sofia.
Hindi na niya sinagot ang madaling-araw nitong tawag.
Hindi na siya sumama sa dinners.
Hindi na siya naging automatic driver, adviser, bodyguard at tagaayos ng problema nito.
Isang gabi, dumating si Sofia sa bahay.
Nasa gate pa lang siya nang marinig ko ang boses niya.
“Gabriel! Kausapin mo ako!”
Lumabas si Gabriel.
Nasa loob ako ng sala pero rinig ko sila.
“Umuwi ka na, Sofia.”
“Ano bang nangyayari sa iyo? Dahil ba kay Mara?”
“Hindi dahil kay Mara.”
“Eh kanino?”
“Dahil sa akin.”
Tahimik si Sofia.
“Napakatagal kong ginamit ang pagiging magkaibigan natin para bigyang-katwiran ang mga ginagawa kong hindi dapat ginagawa ng isang may asawa.”
“Wala naman tayong ginagawa!”
“Hindi kailangang may relasyon tayo para maging mali.”
Hindi ko inaasahan ang linyang iyon.
“Kapag kailangan mo ako, tumatakbo ako. Kapag kailangan ako ng asawa ko, lagi kong iniisip na maiintindihan niya.”
“Gab—”
“At ang pinakamasakit, talagang naintindihan niya ako. Hanggang wala nang natira sa kanya.”
Umalis si Sofia nang gabing iyon.
Pero hindi ibig sabihin noon ay nagbago ang desisyon ko.
Ipinagpatuloy ko ang kaso.
Nang malaman iyon ng pamilya ni Gabriel, pinuntahan ako ng nanay niya.
“Mara, nagkamali lang ang anak ko.”
“Naiintindihan ko po.”
“Kung naiintindihan mo, patawarin mo.”
“Pinatawad ko na po.”
Napangiti siya.
“Salamat naman.”
“Pero hindi ibig sabihin na babalikan ko.”
Nawala ang ngiti niya.
“Hindi ba puwedeng ayusin? Sayang ang anim na taon.”
Doon ako napatingin sa kanya.
“Mas sayang po kung gagawin kong dalawampung taon ang anim na taong hindi na gumagana.”
Wala siyang naisagot.
Samantala, ang report namin tungkol sa Laguna factory ay nanalo ng national journalism award.
Ako at si Nina ang umakyat sa stage.
Habang hawak ko ang plaque, unang beses kong naramdaman na may buhay pa pala akong hindi umiikot sa pagiging asawa ni Gabriel.
May mga taong nakakakita sa trabaho ko.
May mga taong nagtitiwala sa kakayahan ko.
May mundong naghihintay sa akin sa labas ng bahay na matagal kong pilit binubuhay.
Si Atty. Miguel Santos ang tumulong sa network sa legal follow-up ng investigation.
Maingat siyang tao.
Hindi mapilit.
Hindi siya nakialam sa personal kong buhay.
Kapag overtime kami, magtatanong lang siya:
“Kumain ka na?”
Kapag sinabi kong oo, hindi niya uusisain kung totoo.
Kapag sinabi kong hindi, mag-iiwan siya ng sandwich sa mesa at babalik sa trabaho.
Isang beses, nadatnan niya akong nakatulog sa conference room.
Hindi niya ako ginising.
Iniwan lang niya ang jacket niya sa kabilang silya at hinaan ang aircon.
Maliit na bagay.
Pero minsan, sa maliliit na bagay mo makikita kung gaano ka kalayo sa dati mong buhay.
Hindi ko agad pinapasok si Miguel.
Ayokong gumamit ng ibang tao para takasan ang sakit.
At naiintindihan niya iyon.
Samantala, tila kabaligtaran ang nangyari kay Gabriel.
Nagsimula siyang mapag-isa.
Ang barkada nilang tinatawag noon ng mga tao na “Manila Four” ay unti-unting nagkawatak-watak.
Isang araw, lumabas sa entertainment pages ang litrato ni Sofia kasama ang isang kilalang producer.
May interview siyang nagsasabing:
“Gabriel and I were never anything more than friends. People just misunderstood.”
Nakita ko ang artikulo.
Wala akong naramdaman.
Pero ayon kay Marco, halos isang oras daw tinitigan ni Gabriel ang litrato bago pinatay ang cellphone.
Siguro noon niya lubos na naunawaan.
Habang sinisira niya ang kasal namin para protektahan ang isang “pagkakaibigang espesyal,” si Sofia pala ay kayang magpatuloy sa buhay niya anumang oras.
Hindi siya sentro ng mundo nito.
Ako rin naman.
Ang kaibahan lang, matagal kong ginawang sentro ng mundo ko si Gabriel.
Humigit-kumulang dalawang taon ang lumipas bago tuluyang naayos ang legal separation at mga kaugnay na usaping pinili naming tapusin sa maayos na paraan.
Hindi kami nag-agawan sa ari-arian.
Hindi ako humingi ng bahay.
Kinuha ko lamang ang mga bagay na akin bago kami ikasal, bahagi ng ipon na malinaw na akin, at ang lumang bookshelf na binili namin noong unang taon.
Sa huling araw na nagkita kami sa opisina ng abogado, mas payat si Gabriel.
Mas tahimik.
Pagkatapos pumirma, matagal niyang tinitigan ang pangalan ko sa dokumento.
“Masaya ka ba?”
Napaisip ako.
“Oo.”
Tumango siya.
Parang masakit marinig, pero tinanggap niya.
“May isang bagay lang akong gustong sabihin.”
Hinintay ko.
“Hindi ko hihilinging patawarin mo ako.”
“Tapos na iyon.”
“Alam ko.”
Huminga siya nang malalim.
“Pero sana malaman mo na kung may pagkakataong ibalik ko lahat, hindi ako aalis noong gabing iyon.”
Hindi ko siya kinontra.
Hindi ko rin siya inalo.
Ngumiti lang ako nang kaunti.
“Pero umalis ka.”
Napapikit siya.
“Oo.”
“At iyon ang totoong nangyari.”
Tumango siya.
Pagkatapos, tumayo ako.
Sa pintuan, tinawag niya ako.
“Mara.”
Lumingon ako.
“Salamat sa mga taon na minahal mo ako nang higit sa nararapat.”
Iyon ang unang pagkakataong naramdaman kong talagang naiintindihan na niya.
“Alagaan mo sarili mo, Gabriel.”
At umalis ako.
Hindi na ako lumingon.
Makalipas ang ilang buwan, na-promote ako bilang senior investigative producer.
Nakagawa kami ng serye tungkol sa labor exploitation na humantong sa pagsasampa ng kaso laban sa tatlong kumpanya.
Mas naging malapit ako sa mga magulang ko.
Nagsimula akong bumiyahe nang mag-isa.
Nag-aral akong sumisid sa Batangas.
Bumalik ako sa pagpipinta, isang bagay na iniwan ko noong magpakasal ako.
At sa unang pagkakataon sa napakatagal na panahon, hindi ko hinahanap ang sarili ko sa mata ng ibang tao.
Isang Sabado, pagkatapos ng isang outreach event sa Quezon Province, inalok ako ni Miguel ng kape.
“Date ba ito?” tanong ko.
Halatang kinabahan siya.
“Kung gusto mo.”
“Paano kung sabihin kong hindi pa ako handa?”
“Naghihintay pa rin ang kape. Tatanggalin lang natin ang salitang date.”
Napatawa ako.
Iyon ang unang beses na tumawa ako nang ganoon kagaan sa loob ng maraming taon.
“Sige.”
“Ano ang sige?”
“Date.”
Ngumiti siya.
Walang fireworks.
Walang dramatic music.
Walang lalaking humahabol sa ulan.
Isang simpleng tasa lang ng kape sa maliit na café sa tabi ng highway.
Pero habang nakaupo kami roon, may isang bagay akong naunawaan.
Ang pagmamahal pala ay hindi dapat laging pakikipaglaban para mapili.
Hindi mo kailangang patunayan araw-araw na karapat-dapat kang pakinggan.
Hindi mo kailangang makipagkumpitensya sa “kaibigang matagal nang nandiyan.”
At higit sa lahat, hindi mo kailangang hintayin na mawala ka bago matutunang pahalagahan ng isang tao ang presensya mo.
Makalipas ang isang taon, opisyal na kaming magkasintahan ni Miguel.
Hindi ko alam kung saan hahantong ang lahat.
Pero sigurado ako sa isang bagay.
Sa pagkakataong iyon, hindi ako natatakot mawala ang sarili ko para mapanatili ang isang relasyon.
Samantala, minsan ko pang nakita si Gabriel sa isang charity gala.
Mag-isa siya.
Nagtagpo ang mga mata namin mula sa magkabilang dulo ng ballroom.
Bahagya siyang ngumiti.
Ngumiti rin ako.
Pagkatapos, bumaling ako kay Miguel na may kinukuwento tungkol sa dessert table.
Hindi na masakit.
Hindi na rin nakakagalit.
Isa na lamang siyang tao mula sa isang buhay na minsan kong inakalang hindi ko kayang iwan.
At habang naglalakad kami palabas ng ballroom, biglang hinawakan ni Miguel ang kamay ko.
Hindi mahigpit.
Hindi mapang-angkin.
Parang nagtatanong lamang kung ayos lang.
Hinawakan ko rin ang kamay niya.
Sa unang pagkakataon, alam kong hindi ako tumatakbo palayo sa nakaraan.
Naglalakad ako patungo sa buhay na pinili ko mismo.
At iyon ang pinakamagandang wakas na hindi kailanman naibigay sa akin ng dati kong kasal.