lumang pangalan sa sistema
bahagi 4: ang lumang pangalan sa sistema
Nang lumabas sa screen ang pangalan ng staff ID, walang nagsalita.
Kahit ang ulan sa labas ay tila mas humina, para bang pati langit ay nakikinig.
Sa monitor ng nurses’ station, malinaw na nakasulat ang pangalan ng taong nagbukas ng newborn records:
Clara Dizon.
Ang pangalan na iyon ay parang kutsilyong dahan-dahang ipinapasok sa dibdib ko.
Hindi dahil hindi ko siya kilala.
Kundi dahil kilala ko siya.
Pitong taon na ang nakalipas, siya ang senior nurse sa newborn unit. Siya ang nagturo sa akin kung paano humawak ng sanggol na parang hawak mo ang buong mundo. Siya rin ang nagsabi sa akin ng linyang hindi ko kailanman nakalimutan:
“Sa trabahong ito, Maria, hindi sapat ang tiwala. Kailangan mong magduda kapag may kahit isang bagay na hindi tama.”
Pagkalipas ng ilang buwan, nangyari ang unang insidente ng duplicate band.
At pagkatapos noon, nawala si Clara.
Sinabi ng ospital na nag-resign siya. May nagsabing nag-abroad. May nagsabing nasangkot sa kaso. Walang malinaw na sagot.
Pero ngayon, ginagamit ang ID niya para buksan ang sistema.
“Hindi maaari,” bulong ko.
Lumapit ang opisyal. “Kilala mo siya?”
“Oo,” sagot ko. “Siya ang nagturo sa akin dito.”
Ang lalaking nakaputing polo ay nakaluhod sa sahig, nakaposas, pero nakangiti pa rin.
“Sabi ko sa inyo, tanungin n’yo ang taong nagbukas ng pinto.”
Sinunggaban siya ng opisyal sa kuwelyo.
“Nasaan si Clara?”
Tumawa siya. “Mas malapit kaysa iniisip n’yo.”
Biglang may nurse na sumigaw mula sa records room.
“Sir! May isa pang access point. Galing sa basement archive!”
Nagkatinginan kami.
Ang basement archive ay lumang bahagi ng ospital. Nandoon ang mga lumang papel, sirang kama, lumang incubator, at mga file na hinihintay nang sirain. Madalas itong binabaha kapag malakas ang ulan, kaya bihira nang gamitin.
Kung may taong nagtatago roon, alam niya ang lumang istruktura ng ospital.
Alam niya ang mga service passage.
Alam niya ang mga blind spot ng camera.
Kailangan kong ibaba ang tunay na sanggol sa warmer, pero kumapit ang maliliit niyang daliri sa tela ng uniform ko. Parang ayaw niyang bumitaw.
“Dito ka muna,” bulong ko. “Babalikan kita.”
Ibinigay ko siya sa isang nurse, pagkatapos ay sumama sa opisyal pababa sa basement.
“Hindi ka dapat sumama,” sabi niya habang bumababa kami sa hagdan.
“Kung si Clara ang nasa likod nito, baka ako lang ang makakakilala kung siya nga iyon.”
“Delikado.”
“Mas delikado kung mali ang makuha n’yong tao.”
Hindi na siya tumutol.
Habang pababa kami, lumalamig ang hangin. Amoy basa ang pader. May tubig na umaagos sa gilid ng hagdan. Bawat hakbang namin ay may kasamang tunog ng sapatos na lumulubog sa manipis na baha.
Sa basement, mahina ang ilaw. Kumukutitap ang fluorescent lamp. Nasa magkabilang gilid ang matatandang filing cabinet at kahong kinakain na ng amag.
Sa dulo, may bukas na computer terminal.
Doon galing ang access.
May nakasaksak na lumang ID card reader.
At sa ibabaw ng mesa, may nakapatong na litrato.
Dinampot ko iyon.
Luma na, kupas ang gilid.
Larawan iyon ng isang babae na nakasuot ng nurse uniform. Karga niya ang isang sanggol. Sa likod niya, kita ang lumang newborn ward.
Si Clara.
Pero sa likod ng litrato, may nakasulat:
“Para kay Gabriel. Hindi kita hinayaang mawala.”
Napahawak ako sa mesa.
“Gabriel,” bulong ko.
“Kilalang pangalan?” tanong ng opisyal.
Umiling ako. “Hindi sa record na hawak namin ngayon.”
Hinila ng technician ang data mula sa lumang computer. Habang binabasa niya, lalong dumidilim ang mukha niya.
“Sir, may lumang file dito. Seven years ago. Isang newborn male. Marked as transferred. Pero walang receiving hospital. Walang final discharge. Pangalan ng baby: Gabriel.”
Nanlamig ang mga kamay ko.
Pitong taon na ang nakalipas.
Ang insidenteng itinago.
Ang sanggol na muntik nang mailabas.
Hindi pala muntik.
May batang nawala.
At walang nagsabi sa amin.
Biglang may kumaluskos sa likod ng mga cabinet.
Tinaas ng mga pulis ang flashlight.
“Lumabas ka!” sigaw ng opisyal.
May ilang segundo ng katahimikan.
Pagkatapos, isang babae ang lumitaw mula sa likod ng metal shelf.
Payat siya. Maputla. Nakasuot ng lumang hospital jacket. Puting-puti na ang ilang hibla ng buhok niya. Pero kilala ko pa rin ang mga mata niya.
“Ma’am Clara,” bulong ko.
Tumingin siya sa akin.
“Maria.”
Ang boses niya ay basag, pero puno ng pagod na parang pitong taon siyang hindi natulog.
Hindi siya tumakbo. Hindi rin siya lumaban. Itinaas niya ang dalawang kamay.
“Hindi ako ang kalaban.”
“Kung hindi ikaw,” sabi ng opisyal, “bakit gamit ang ID mo sa sistema?”
“Dahil ako lang ang may lumang access na hindi pa nila nabubura.”
“Sino sila?”
Napatingin si Clara sa kisame, na parang naririnig niya pa rin ang ingay sa itaas.
“Ang network na kumukuha ng mga sanggol mula sa maliliit na ospital. Ginagamit nila ang mga ina na mahihirap, mga babae na walang kasama, mga batang walang kumpletong papeles. Pinapalitan nila ang records. May tao sila sa loob. May tao sila sa labas.”
“Bakit ngayon ka lang lumitaw?” tanong ko, at hindi ko napigilang manginig ang boses ko. “Pitong taon kang nawala.”
Sumakit ang mukha niya sa tanong.
“Dahil pitong taon ko ring hinanap ang batang nawala noon.”
Tahimik.
“Si Gabriel?” tanong ko.
Tumango siya.
“Akala ko nailigtas ko siya noon. Pero may mas mataas na taong nakialam. Nabura ang record. Ako ang pinagbintangan. Kung nagsalita ako, papatayin nila ang pamilya ko.”
Lumapit siya sa mesa at kinuha ang litrato mula sa kamay ko.
“Ngayon, nalaman kong may bagong transaksyon sila. Isang bagong silang ang kukunin, papalitan ng ibang bata, at gagamit ng pekeng ina para makalusot. Ginamit ko ang lumang ID para mag-iwan ng trail. Para may makapansin.”
Tumingin siya sa akin.
“At ikaw ang nakapansin.”
Napuno ng luha ang mga mata ko, pero hindi pa ako makapaniwala nang buo.
“Nasaan ang totoong batang tinangka nilang ilabas ngayon?”
“Hindi pa nila nailalabas,” sabi ni Clara. “Nasa lumang chapel.”
“Chapel?” tanong ng opisyal.
“May daanan mula basement papunta sa maliit na chapel sa likod ng ospital. Dating ginagamit iyon kapag may bagyo at baha. Doon sila magpapalit ng carrier.”
Nagsimulang kumilos ang mga pulis.
Pero bago kami makaalis, hinawakan ni Clara ang braso ko.
“Maria, may isa ka pang dapat malaman.”
“Ano?”
“Ang lalaking nahuli ninyo… hindi siya ang pinuno. Siya lang ang taga-hatid.”
“Kung ganoon, sino?”
Hindi siya agad sumagot.
Pagkatapos, mabagal niyang sinabi:
“Ang taong pumirma sa discharge clearance.”
Sumikip ang dibdib ko.
Ang discharge clearance.
Iisang tao lang ang may final approval noon sa araw na iyon.
Ang hospital administrator.
Ang taong kaninang nasa itaas, kasama ng health authority, nagpapanggap na tumutulong.
Tumakbo kami papunta sa lumang chapel.
Habang papalapit, narinig namin ang iyak ng sanggol.
At isang boses ng lalaki.
“Bilisan n’yo. Kapag hindi ito nailabas bago bumalik ang kuryente, tapos tayong lahat.”
Sinipa ng opisyal ang pinto.
Sa loob ng madilim na chapel, sa harap ng rebulto at mga kandilang patay, may isang baby carrier sa gitna ng sahig.
Sa tabi nito, nakatayo ang administrator ng ospital.
At sa kanyang kamay, hawak niya ang tunay na sanggol.