Lalagyang Pula
Bahagi 2: Ang Lalagyang Pula
Nakatayo sa harap ko si Aling Carmen, hingal na hingal, mahigpit ang kapit sa pulang food container na tila ba iyon ang huling sandata niya.
Sa likod ko, nanginginig si Liza. Ramdam ko ang maliliit niyang daliri na nakakapit sa palda ko. Sa kabilang bahagi ng kalsada, napatigil ang sasakyang muntik nang bumangga kay Aling Carmen. Bumaba ang driver, galit na galit.
“Hoy! Gusto mo bang mamatay?”
Pero hindi man lang siya nilingon ni Aling Carmen.
Ang mga mata niya ay nakatutok lang sa akin.
“Ibigay mo sa akin ang apo ko,” mariin niyang sabi. “Anak siya ng anak ko. Hindi mo siya puwedeng ilayo sa pamilya namin.”
Tiningnan ko ang lalagyan sa kamay niya.
“Anong dala ninyo?”
Bahagya niyang inurong ang kamay niya sa likod.
“Pagkain.”
“Pagkain na may tuyong hipon?”
Hindi siya sumagot.
Mula sa gate ng school, tumatakbo papunta sa amin ang guard at ang adviser ni Liza. Kasunod nila ang ilang magulang na nakakita sa nangyari. May mga cellphone nang nakataas. May mga bulong. May mga matang nakatingin.
Dati, takot na takot ako sa ganitong eksena.
Takot akong mapahiya.
Takot akong sabihing masamang manugang.
Takot akong sabihing ako ang babaeng sumisira sa pamilya ng asawa ko.
Pero sa sandaling iyon, habang naririnig ko ang hingal ng anak ko sa likod ko, naisip ko: mas mabuti nang ako ang masamang manugang kaysa ako ang inang nagsisi sa tabi ng hospital bed ng sariling anak.
“Pakibukas ang lalagyan,” sabi ko.
Ngumisi si Aling Carmen.
“Sino ka para utusan ako?”
“Siya ang nanay ng bata,” sagot ng adviser ni Liza, dumating na sa tabi ko. “At kahapon pa po kami nakatanggap ng report tungkol sa allergy ng bata. Hindi ninyo siya puwedeng lapitan nang walang pahintulot ng magulang.”
Biglang nanlisik ang mata ni Aling Carmen.
“Kayo naman, guro lang kayo. Huwag kayong makialam sa pamilya namin.”
“Kapag nasa school premises po ang bata, responsibilidad namin ang kaligtasan niya,” mahinahon pero matigas na sagot ng guro.
Sinubukan ni Aling Carmen na lumapit pa. Agad akong umatras at mas tinakpan si Liza.
“Liza,” mahinang sabi ko, “huwag kang lalabas sa likod ni Mommy.”
“Opo,” nanginginig niyang sagot.
Sa sandaling iyon, tumunog ang cellphone ko.
Si Miguel.
Sinagot ko habang hindi inaalis ang tingin kay Aling Carmen.
“Nasaan kayo?” paos niyang tanong.
“Nasa tapat ng school.”
“Paparating na ako.”
“Hindi mo kailangan—”
“Kailangan ko,” putol niya. “Sa unang pagkakataon, kailangan kong nandoon.”
Napahinto ako.
Hindi ko alam kung dahil ba iyon sa boses niya, o dahil sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, naramdaman kong hindi ako nag-iisa.
Ibinaba ko ang tawag.
Sa harap ko, biglang umiyak si Aling Carmen. Pero hindi iyon iyak ng pagsisisi. Iyon ang iyak na kabisado ko na. Iyak na ginagamit niya tuwing gusto niyang siya ang magmukhang biktima.
“Diyos ko naman,” humikbi siya, habang humaharap sa mga taong nanonood. “Gusto ko lang naman pakainin ang apo ko. Masama na ba iyon? Lola ako. May karapatan akong mahalin ang apo ko.”
May ilang matatandang babae sa tabi ang nagbulungan.
“Baka naman sobra lang ang nanay.”
“Kawawa rin ang lola.”
Naramdaman kong nanigas ang katawan ko.
Ito ang laging nangyayari.
Kapag nagsalita ako, ako ang matigas.
Kapag umiyak siya, siya ang kawawa.
Binuksan ko ang cellphone ko. Pinindot ko ang video mula sa kusina.
Malinaw sa screen kung paano niya binuksan ang lumang garapon ng kape. Paano niya kinuha ang pakete ng pulbos na tuyong hipon. Paano niya iyon ibinuhos sa palaman. Paano siya tumingala sa repleksyon ng salamin at ngumiti.
Itinaas ko ang volume.
“Hindi ito pagmamahal,” sabi ko sa mga taong nakapaligid. “Ito ang dahilan kung bakit dinala namin kagabi ang asawa ko sa emergency room. Ito rin ang ilang beses nang nagdala sa anak ko sa ospital.”
Tumahimik ang lahat.
Nawala ang bulungan.
Pati ang babaeng kasama ni Aling Carmen na kanina pa nagvi-video, dahan-dahang ibinaba ang cellphone niya.
Namula ang mukha ni Aling Carmen.
“Peke iyan! Sinisiraan mo ako!”
“Kung peke iyan,” sabi ng adviser ni Liza, “puwede po natin itong ipakita sa pulis at sa doktor.”
Sa salitang pulis, bahagyang napaatras si Aling Carmen.
Pero saglit lang.
Bigla niyang binuksan ang lalagyan.
Umakyat ang amoy ng ginisang bawang, mantika, at dagat. Mabilis na napaatras si Liza sa likod ko.
“Mommy…” bulong niya.
Naramdaman kong halos maputol ang puso ko.
Nakangising pilit si Aling Carmen.
“Tingnan mo. Pagkain lang. Wala kang ebidensya na masama ito.”
Mula sa gate, lumapit ang guard.
“Ma’am, kailangan po ninyong umalis.”
“Hindi ako aalis hangga’t hindi ko nakikita ang apo ko!”
“Nakita na ninyo siya,” sabi ko. “At sapat na iyon.”
“Wala kang puso,” sigaw niya. “Pinagdadamot mo sa akin ang sarili kong dugo!”
Doon ko narinig ang isang boses mula sa likod ng mga tao.
“Ma, tama na.”
Lumingon ang lahat.
Si Miguel.
Maputla pa rin siya. May maliit pang benda sa kamay mula sa suwero. Hawak niya ang gilid ng tricycle na sinakyan niya, parang hirap pa ring tumayo nang matagal.
Pero naroon siya.
At ang pinakamahalaga, hindi siya nakatingin sa akin.
Nakatingin siya sa nanay niya.
Nakita ko ang pagkagulat sa mukha ni Aling Carmen.
“Miguel? Bakit ka lumabas? Dapat nagpapahinga ka!”
Tumawa si Miguel, pero walang saya.
“Ngayon ka nag-alala kung nagpapahinga ako?”
“Anak, huwag kang makinig sa asawa mo. Pinapaikot ka niya. Gusto niya akong alisin sa buhay ninyo.”
“Hindi siya ang nag-alis sa’yo, Ma,” sabi ni Miguel. “Ikaw.”
Parang sinampal si Aling Carmen.
“Ako? Ako na nagpalaki sa’yo? Ako na nagtiis para mabuhay ka?”
Kumibot ang panga ni Miguel.
“Kaya nga matagal akong nanahimik. Dahil lagi mong ipinapaalala sa akin kung gaano ka naghirap. Pero Ma, hindi ibig sabihin noon puwede mong ilagay sa panganib ang anak ko.”
“Anak mo?” naningkit ang mata niya. “Noong bata ka, ilang beses kitang pinakain niyan. Buhay ka pa naman!”
“Buhay ako,” sagot ni Miguel. “Pero ilang taon akong natakot kumain ng hindi ko alam ang laman. Ilang taon akong inisip na kasalanan ko kung mahina ang katawan ko. Ngayon ginagawa mo rin iyon sa anak ko.”
Tahimik ang paligid.
Si Liza ay sumilip mula sa likod ko.
Mahina niyang tinawag:
“Daddy…”
Napalunok si Miguel. Lumambot ang mukha niya.
“Sorry, anak,” sabi niya. “Sorry kung ngayon lang ako tumayo para sa’yo.”
Nagsimulang umiyak si Liza.
At sa unang pagkakataon, hindi siya tumakbo sa akin.
Tumakbo siya kay Miguel.
Lumuhod si Miguel kahit halatang nahihirapan. Sinalo niya si Liza sa bisig niya, mahigpit pero maingat.
“Hindi na kita pababayaan,” bulong niya.
Nakita ko ang mukha ni Aling Carmen. Hindi galit ang unang lumitaw roon.
Takot.
Dahil sa wakas, nawala ang pinakamalakas niyang panangga.
Ang katahimikan ng anak niya.
Pero ang takot na iyon ay mabilis napalitan ng poot.
Hinawakan niya nang mas mahigpit ang pulang lalagyan.
“Kayong lahat,” nanginginig niyang sabi, “pinagtutulungan ninyo ako.”
“Ma,” sabi ni Miguel, “ibigay mo ang lalagyan sa guard. Uuwi tayo sa barangay office. Mag-uusap tayo doon, kasama ang officials at ang school.”
“Hindi!”
At bago pa may makagalaw, inihagis niya ang takip ng lalagyan sa lupa.
Mainit na mantika ang tumalsik sa semento.
Napahiyaw ang ilang tao.
Hinila ko agad si Liza palayo, pero si Miguel ang sumalo sa harap namin.
Tumingin sa amin si Aling Carmen, pulang-pula ang mga mata.
“Kung hindi ko makikita ang apo ko, walang sinuman sa inyo ang tatahimik.”
Pagkatapos, bigla siyang tumakbo palayo, dala pa rin ang lalagyang may lamang pagkain.
Sumigaw ang guard.
“Pigilan siya!”
Pero bago pa siya maabutan, nakasakay na si Aling Carmen sa tricycle at mabilis na umalis.
Naiwan kami sa gilid ng kalsada, nanginginig, pinapanood ang sasakyang lumalayo.
Akala ko tapos na ang araw na iyon.
Pero makalipas ang ilang minuto, tumunog ang cellphone ko.
Isang hindi kilalang numero.
Pagbukas ko, isang larawan ang bumungad.
Larawan ng pinto ng apartment namin.
At kasunod niyon, isang mensahe:
“Kung hindi mo ibibigay ang apo ko, sisirain ko ang tahanan mo.”