HAYAGANG SINABI NG KABABATA KONG KAIBIGAN NA WALANG MAGKAKAGUSTO SA AKIN

Ngunit noong araw ng enrollment sa kolehiyo, nakita niya akong hawak-kamay ng boyfriend ko… at ang tunay na gumiba sa kanya ay ang lihim na mensahe sa cellphone ng babaeng dalawang taon niyang ipinaglaban.

Katatapos lang ng final exams nang imbitahan ako ng nanay ng matalik kong kaibigang si Marco para maghapunan sa bahay nila.

Sa labas, ambon lang ang ulan, habang maliwanag ang maliit nilang bahay sa gitna ng masikip na subdivision. Amoy na amoy ang inihaw na bangus at garlic rice sa buong sala.

Ngumiti ang mama ni Marco habang nilalagyan ako ng ulam.

“Pag nakatapos kayong dalawa ng college, magpakasal na kayo agad ha? Hinihintay ko na talagang magkaapo!”

Nagtawanan ang lahat sa hapag.

Pero sa mismong sandaling iyon, ibinaba ni Marco ang kutsara niya.

“Ma, may gusto na akong iba.”

Biglang tumahimik ang buong mesa.

Tumingin siya sa akin nang diretso.

“Hindi si Mina.”

Parang mas malakas pa ang tunog ng ulan kaysa tibok ng puso ko.

Piliting ngumiti ang mama ko.

“Eh kasi simula bata pa kayo, parang hindi na naghihiwalay ang dalawang ’yan kaya akala ng lahat—”

“May boyfriend na rin po ako.”

Pinutol ko siya.

Biglang nanigas ang hangin.

Napalingon agad si Marco sa akin.

“Boyfriend?”

Tumango ako.

“Kami na po pagkatapos ng exams.”

Napangiti siya nang malamig.

“Tigilan mo nga ako, Mina. Sino namang magkakagusto sa’yo?”

Natapos ang hapunan sa sobrang awkward na katahimikan.

Paglabas ko ng bahay nila, naglakad ako papunta sa waiting shed habang umuulan.

Hindi nagtagal, hinabol ako ni Marco.

Madilim ang makipot na eskinita. Tanging ilaw poste lang ang nagre-reflect sa basang kalsada.

“Sige na nga, huwag ka nang magtampo.”

Nakatayo siya sa harap ko, halatang naiinip.

“Alam kong gawa-gawa mo lang ’yang boyfriend na ’yan para hindi ka mapahiya.”

Tumingin ako sa kanya.

Basang-basa na ang school uniform ko dahil sa ambon.

“Hindi ako nagsisinungaling.”

Kumunot ang noo niya.

“At gusto mong paniwalaan kita?”

Biglang nag-vibrate ang cellphone niya.

Lumitaw sa screen ang pangalan na “Leah”.

Sa isang iglap, lumambot agad ang ekspresyon niya.

“Hello?… Umiiyak ka na naman?… Okay lang ’yan, hindi mahalaga ang grades… Pupuntahan na kita.”

Dalawang taon ko nang naririnig ang ganoong klaseng boses niya.

Malambing.

Maingat.

Nakakasawa.

Pagkababa niya ng tawag, muli niya akong tinignan.

“Malungkot si Leah. Kailangan ko siyang puntahan.”

“Mina, intindihin mo naman.”

Napatawa ako nang mahina.

Intindihin?

Mula nang lumipat sa school namin ang babaeng iyon, sobra-sobra na ang pag-intindi ko.

Umabot pa sa puntong ako na mismo ang kusang umatras.

Noong Grade 11, nagsimulang magkagusto si Marco kay Leah.

Mahirap lang si Leah, tahimik, mahiyain, at laging mukhang kailangang protektahan.

Minsang sinabi ni Marco sa akin:

“Matatag ka naman. Hindi mo kailangang alagaan.”

“Pero si Leah iba.”

Mula noon, naging anino na lang ako sa likod nilang dalawa.

Takot si Marco na mahuli ng teachers na may girlfriend siya kaya lagi niya akong sinasama tuwing lalabas sila.

Kapag nandoon ako, iisipin ng iba na barkada lang kami.

At ako naman ang naging perpektong panakip.

Minsang hindi nakagawa ng assignment si Leah.

Palihim na ibinigay ni Marco ang notebook ko para makakopya siya.

Ako ang naparusahan at pinatayo sa labas ng classroom buong recess.

Ang sabi lang niya:

“Matalino ka naman eh. Isang beses ka lang napagalitan.”

“Kapag nalaman sa bahay nila si Leah, masasaktan siya.”

May isang beses ding pumunta kami sa seaside festival.

Paggabi, sinabi ni Marco na ihahatid muna niya si Leah pauwi at pinauwi niya akong mag-isa.

Mahigit sampung kilometro ang layo noon.

Madilim.

Lowbat pa ang cellphone ko.

Halos tatlong oras akong naglakad bago nakauwi.

Kinabukasan, ang tanong lang niya:

“Nakauwi ka ba nang maayos? Nag-aalala si Leah sa’yo.”

Noong sandaling iyon, parang wala na akong maramdamang sakit.

Lamig na lang.

Parang ulan na hindi matapos-tapos.

Pagkatapos ng graduation exams, nakilala ko si Nathan.

Kaklase siya ng school varsity basketball team—magaling maglaro at matalino rin.

Sa farewell party namin, medyo nakainom siya bago namulang nagtanong:

“Mina… gusto mo bang subukan na maging tayo?”

Tinanong ko siya:

“Kilala mo ba talaga ako?”

Ngumiti siya.

“Hindi pa.”

“Pero gusto kitang makilala paunti-unti.”

Hindi siya katulad ni Marco.

Hindi niya ako pinilit na laging umintindi.

Hindi rin niya ako ginawang pangalawang option.

Pareho kaming nag-apply sa isang malaking university sa Maynila.

Pareho kaming pumasa.

Si Marco naman, dahil sobrang abala kay Leah, bumagsak nang husto ang grades.

Sa ordinaryong school lang siya nakapasok malapit sa kanila.

Si Leah naman, sa community college malapit din doon.

Araw ng enrollment ko sa university, sinundo ako ni Nathan gamit ang lumang motor ng kuya niya.

Napakaganda ng sikat ng araw.

Tinulungan niya akong buhatin ang maleta ko at binilhan pa ako ng malaking milk tea.

Pagpasok namin sa gate ng campus, may biglang tumawag mula sa likod.

“Mina?”

Paglingon ko—

Nakatayo roon si Marco.

Katabi niya si Leah.

Pero ang tingin ni Marco ay nakatutok lang sa kamay kong mahigpit na hawak ni Nathan.

Biglang namutla ang mukha niya.

“Totoo pala… may boyfriend ka talaga?”

Bago pa ako makasagot, biglang hinila ni Leah ang braso niya.

Mahinang nanginginig ang boses nito.

“Akala ko ba… ihahatid mo lang ako mag-enroll ngayon?”

Hindi sumagot si Marco.

Nakatingin lang siya sa kamay naming dalawa.

Biglang hinigpitan ni Nathan ang hawak niya sa akin saka ngumiti nang kalmado.

“Pasensya na.”

“Masyado yatang madaling mahalin ang girlfriend ko.”

Agad dumilim ang mukha ni Marco.

At eksaktong sandaling iyon—

Nahulog bigla ang cellphone ni Leah sa sahig.

Umiilaw pa ang screen.

May bukas na mensahe mula sa contact na may red heart emoji.

Iisa lang ang laman:

“Na-transfer ko na pera mo. Tigilan mo na ang pagdikit sa gagong ’yon.”

Nakita ni Marco ang lahat.

Parang tumigil ang hangin.

Namutla si Leah habang nagmamadaling pulutin ang cellphone.

Pero huli na.

Dahan-dahang nag-angat ng tingin si Marco.

At sa unang pagkakataon—

Nakakita ako ng totoong takot sa mga mata niya.

Habang ako naman, tahimik na nakatayo sa tabi ni Nathan, pinapanood kung paano unti-unting gumuho ang bangungot na dalawang taon kong tiniis.
…

Hindi agad nakapagsalita si Marco.

Parang biglang nawala ang lahat ng ingay sa paligid.

Ang init ng sikat ng araw sa campus, ang ingay ng mga freshmen na abalang nagbubuhat ng maleta, pati ang boses ng mga upperclassmen na sumisigaw ng welcome chants—lahat iyon tila lumabo sa isang iglap.

Tanging ang cellphone ni Leah na nasa sahig lang ang malinaw.

At ang mensaheng hindi na niya kayang itanggi.

“Na-transfer ko na pera mo. Tigilan mo na ang pagdikit sa gagong ’yon.”

Nanginginig ang kamay ni Leah habang pinupulot ang cellphone.

“Marco… hindi ’yan ang iniisip mo…”

Pero umatras si Marco.

Unang beses kong nakita siyang tumingin kay Leah na parang hindi niya ito kilala.

“Sinong nagsend niyan?”

Mababa ang boses niya.

Masyadong mababa.

Kaya mas lalo itong nakakatakot.

Namutla si Leah.

“Ako… ipapaliwanag ko…”

“Sinong nagsend?”

Mas madiin na ulit ni Marco.

Sa paligid namin, nagsisimula nang mapalingon ang ibang estudyante.

May ilan nang nagbubulungan.

Narinig kong marahang bumuntong-hininga si Nathan sa tabi ko bago niya mahinang hinawakan ang likod ko.

“Mina,” bulong niya, “tara na.”

Tumango ako.

Ayoko nang manatili roon.

Dalawang taon akong nakakulong sa mundo nilang dalawa.

Hindi ko na kailangang panoorin pa kung paano iyon gumuho.

Pero bago kami makaalis, biglang hinawakan ni Marco ang braso ko.

“Mina, sandali.”

Napahinto ako.

Mainit pa rin ang kamay niya.

Parehong-pareho ng dati.

Pero kakaiba na ang pakiramdam.

Wala nang kaba.

Wala nang pananabik.

Parang may humawak lang sa akin na estranghero.

Tumingin siya sa akin na tila may gustong sabihin.

Pero sa unang pagkakataon sa buong buhay namin, wala akong gana hintayin pa kung ano iyon.

Dahan-dahan kong inalis ang kamay niya.

“Nathan,” sabi ko, “tara na.”

Tahimik kaming naglakad papasok ng campus.

At sa likod ko, unang beses kong narinig na hindi ako ang hinahabol ni Marco—

Kundi ang sarili niyang pagkakamali.

Hindi natapos doon ang gulo.

Pagkalipas lang ng dalawang araw, kumalat agad sa dati naming school ang tungkol kay Leah.

May nagsabi na may iba pa pala itong kinakausap bukod kay Marco.

May nagsabi ring matagal na raw itong nagpapalibre ng kung anu-ano sa iba’t ibang lalaki.

Pero ang pinakanakagulat—

Yung lalaking nagsend ng pera ay isa palang working adult na nakilala niya online.

Hindi raw ito seryosong relasyon.

Ginagamit lang siya ni Leah para sa allowance at luho.

At si Marco?

Siya pala ang backup.

Nalaman ko lang ang lahat dahil sunod-sunod ang messages ng mga dati naming kaklase.

Pero hindi na ako gaanong interesado.

Mas abala ako sa bagong buhay ko.

Sa unang pagkakataon kasi, pakiramdam ko… ako naman ang pinipili.

Hindi bilang convenience.

Hindi bilang “madaling umintindi.”

Kundi bilang ako.

Mabilis akong nakapag-adjust sa university dahil kay Nathan.

Tuwing umaga, hinihintay niya ako sa harap ng building namin dala ang dalawang kape.

Isang iced coffee para sa kanya.

Isang caramel latte para sa akin.

Hindi ko nga alam kung kailan niya natandaan ang paborito kong flavor.

“Napansin ko lang,” sabi niya nang minsang tanungin ko.

“Tuwing bibili ka noon sa canteen, lagi mong tinititigan ’yang caramel latte pero lagi mong binabalik kasi mas mahal.”

Hindi ako agad nakasagot noon.

Kasi kahit ganoon kaliit na bagay… never iyong napansin ni Marco.

Kay Nathan, parang natural lang.

May mga araw ding sabay kaming nag-aaral sa library hanggang gabi.

Kapag inaantok ako, tahimik niya akong tinatapik noo gamit ang ballpen.

Kapag gutom ako, may pagkain na agad siyang inilalabas mula sa bag niya.

At kapag tahimik ako—

Hindi niya ako pinipilit magsalita.

Hindi niya ako kailangang intindihin nang sobra.

Minamahal niya lang ako sa paraang hindi nakakapagod.

Isang gabi habang naglalakad kami pauwi mula sa convenience store, bigla niya akong tinanong:

“Mina… masakit pa rin ba?”

Napatingin ako sa kanya.

“Tungkol saan?”

“Kay Marco.”

Tahimik akong natawa.

May malamig na hangin noon at bahagyang umiilaw ang mga poste sa gilid ng kalsada.

“Hindi na.”

At totoo iyon.

Kasi minsan, hindi mo namamalayang nakaalis ka na pala sa lugar na matagal kang nasaktan.

Samantala, tuluyang naghiwalay sina Marco at Leah.

Ayon sa balita, nahuli raw ni Marco si Leah na may kasamang ibang lalaki sa café malapit sa school nila.

Nagkaroon pa raw ng malaking eksena.

Umiyak si Leah.

Nagmakaawa.

Pero hindi na siya pinakinggan ni Marco.

Nakakatawa lang.

Dalawang taon akong umiiyak nang tahimik.

Dalawang taon akong nagtiis.

Pero ni minsan, hindi niya napansin.

Samantalang kay Leah, ilang linggo pa lang silang nagkakalabuan, halos mabaliw na siya.

Minsan, hindi mo talaga maiwasang mapaisip—

Kapag ba nakuha na ng isang tao ang gusto niya, saka lang niya malalaman ang halaga ng bagay na matagal nang nasa tabi niya?

Lumipas ang isang buwan bago muling nagpakita si Marco sa harap ko.

Gabi noon.

Katatapos lang ng org meeting ko.

Paglabas ko ng campus, nakita ko siyang nakatayo sa ilalim ng waiting shed.

Basang-basa dahil sa ulan.

Parang eksena lang noong gabing hinabol niya ako matapos ang dinner sa bahay nila.

Pero magkaiba na kami ngayon.

Mas tahimik siya.

Mas pagod.

“Mina.”

Dahan-dahan akong huminto.

“Anong ginagawa mo rito?”

Hindi siya agad sumagot.

Nakatingin lang siya sa akin na parang matagal niya akong hindi nakita.

“Tama ka pala.”

Napakunot-noo ako.

“Alin?”

“Noong sinabi mong may boyfriend ka.”

Napabuntong-hininga ako.

“Hindi naman kita kailangang lokohin.”

“Alam ko.”

Mahina siyang natawa.

“Hindi lang ako naniwala kasi… sanay akong nandiyan ka.”

Tahimik lang ako.

Tuloy-tuloy ang ulan sa bubong ng shed.

“Alam mo ba,” sabi niya, “akala ko dati hindi ka mawawala.”

“Kahit anong gawin ko.”

“Akala ko kahit unahin ko si Leah, kahit saktan kita, maiintindihan mo pa rin ako.”

Unti-unti siyang napangiti nang mapait.

“Ang kapal ng mukha ko, ’no?”

Hindi ako sumagot agad.

Pagkatapos ng ilang segundo, saka ko lang sinabi:

“Oo.”

Napayuko siya habang tumatawa nang mahina.

Pero halatang masakit.

“Mina…” muli niyang tawag.

“Tingin ko… gusto talaga kita noon.”

“Hindi mo lang alam paano magmahal,” sagot ko.

At iyon ang unang beses na nakita kong mamula ang mata niya.

Hindi dahil galit.

Kundi dahil tinamaan siya ng katotohanan.

Minsan kasi, hindi sapat na mahal mo ang isang tao.

Kung paulit-ulit mo naman siyang pinaparamdam na pangalawa lang siya.

Hindi nagtagal, dumating si Nathan para sunduin ako.

Nang makita niya si Marco, bahagya siyang huminto.

Pero agad din siyang lumapit sa akin at walang pag-aalinlangang hinawakan ang kamay ko.

“Sorry, natagalan ako.”

Ngumiti ako.

“Okay lang.”

Tahimik na pinanood kami ni Marco.

At sa pagkakataong iyon, parang doon niya tuluyang naintindihan ang lahat.

Hindi ako nagbago dahil may ibang lalaki.

Hindi ako lumayo dahil gusto ko siyang saktan.

Napagod lang akong magmahal nang mag-isa.

Bago kami umalis, biglang nagsalita si Marco.

“Nathan.”

Napalingon si Nathan.

“Alagaan mo siya.”

Tahimik na tumango si Nathan.

“Aalagaan ko.”

At alam kong totoo iyon.

Kasi hindi tulad ni Marco—

Hindi niya kailangang mawalan ako bago niya makita ang halaga ko.

Lumipas ang apat na taon.

Pareho kaming nakapagtapos ni Nathan nang may honors.

Nakahanap agad siya ng magandang trabaho habang ako naman ay naging junior architect sa isang malaking kumpanya sa Makati.

Unti-unti naming binuo ang buhay namin.

Hindi marangya.

Pero payapa.

At sapat.

Isang Linggo ng hapon, inimbitahan kami ng mama ni Marco sa birthday niya.

Noong una, ayoko sanang pumunta.

Pero mabait siya sa akin simula pagkabata kaya pumayag din ako.

Pagdating namin sa bahay nila, halos walang nagbago.

Pareho pa rin ang amoy ng garlic rice.

Pareho pa rin ang dilaw na ilaw sa sala.

Pero iba na ang pakiramdam ko.

Hindi na ako iyong batang babae na tahimik na umaasa sa isang tabi.

Masaya na ako ngayon.

Talagang masaya.

Pagpasok namin, unang bumungad sa akin si Marco.

Mas mature na siya ngayon.

Mas tahimik.

At nang makita niya akong hawak-kamay ni Nathan, ngumiti lang siya nang bahagya.

Wala nang sakit.

Wala nang pagsisisi.

Parang tanggap na niya.

Habang naghahapunan, biglang natawa ang mama niya.

“Sayang talaga kayong dalawa noon.”

Bago pa makasagot si Marco, agad hinawakan ni Nathan ang kamay ko sa ilalim ng mesa.

Pagkatapos ay ngumiti.

“Hindi po sayang.”

“Kasi kung hindi siya nasaktan noon… hindi ko po siya makikilala ngayon.”

Natahimik ang lahat.

At sa unang pagkakataon—

Wala nang kirot sa dibdib ko kapag naririnig ko ang pangalan ni Marco.

Kasi minsan, ang mga taong hindi marunong magmahal nang tama… sila rin ang nagtutulak sa atin papunta sa taong tunay na magpapahalaga sa atin.

Pag-uwi namin nang gabing iyon, mahigpit akong niyakap ni Nathan habang naglalakad kami sa ilalim ng malamig na hangin.

“Mina?”

“Hm?”

“Salamat dahil pinili mo ako.”

Napangiti ako habang mas hinigpitan ang hawak ko sa kamay niya.

Pagkatapos ay marahan kong isinandal ang ulo ko sa balikat niya.

“Hindi ako ang unang pinili mo sa buhay mo,” bulong niya.

“Pero sana… ako na ’yung huli.”

At sa pagkakataong iyon, habang pinagmamasdan ko ang ilaw ng siyudad sa harap namin—

Ngumiti ako nang buong-buo.

Kasi alam kong sa wakas…

Nakauwi na rin ako sa taong hindi ako kailanman piniling pangalawa.