Nagkunwari akong may asawang paralisado para makaiwas sa overtime nang mahigit isang taon. Hindi ko akalaing sa araw na magpalit ng may-ari ang kumpanya, ang ex-boyfriend ko pala ang uupo bilang bagong CEO—at nang simulan niyang silipin ang records ko, biglang may isang lalaking dumating sa lobby at nagpakilalang asawa ko.

Nagkunwari akong may asawang paralisado para makaiwas sa overtime nang mahigit isang taon. Hindi ko akalaing sa araw na magpalit ng may-ari ang kumpanya, ang ex-boyfriend ko pala ang uupo bilang bagong CEO—at nang simulan niyang silipin ang records ko, biglang may isang lalaking dumating sa lobby at nagpakilalang asawa ko.

Nagkunwari akong may asawang paralisado para makaiwas sa overtime nang mahigit isang taon. Hindi ko akalaing sa araw na magpalit ng may-ari ang kumpanya, ang ex-boyfriend ko pala ang uupo bilang bagong CEO—at nang simulan niyang silipin ang records ko, biglang may isang lalaking dumating sa lobby at nagpakilalang asawa ko.

Bahagi 1

Para hindi ako mapilitang mag-overtime, gumawa ako ng isang napakalungkot na kuwento tungkol sa sarili kong kasal.

Sa kuwento ko sa mga katrabaho, naaksidente raw nang malubha ang asawa kong si Daniel habang papasok sa trabaho.

Napinsala ang gulugod niya.

Halos hindi na niya maigalaw ang dalawang paa.

Kaya gabi-gabi, kailangan kong umuwi nang eksaktong oras para magluto, magpaligo sa kanya, magpalit ng gamot at alalayan siyang mag-rehabilitation exercises.

Kahit weekend, hindi rin ako puwedeng sumama sa team building dahil kailangan ko raw siyang dalhin sa physical therapy center.

Nang marinig iyon ng buong department, halos lahat ay namula ang mga mata.

Minsan, palihim pa akong inabutan ng team leader naming si Ate Grace ng isang sobre.

— Kunin mo ito. Hindi naman kalakihan. Pambili mo na lang ng gatas ng asawa mo.

Muntik talaga akong maiyak noon.

Hindi dahil naantig ako.

Kundi dahil nakonsensya ako.

Dahil ang totoo—

Walang Daniel.

Walang asawang paralisado.

At higit sa lahat, hindi pa ako kailanman ikinasal.

Hindi rin ako mahirap.

May ilang condominium unit ang nanay ko na pinapaupahan, at may iniwang maliit na commercial property ang tatay ko.

Sa totoo lang, mas malaki pa ang pumapasok na renta kada buwan kaysa sa suweldo ko sa opisina.

Nagtatrabaho lang ako dahil nababagot akong tumambay sa bahay buong araw.

Pero may isang kultura sa kumpanyang iyon na talagang kinaiinisan ko.

Overtime.

Alas-sais ang uwian, pero alas-singko singkuwenta saka biglang magpapagawa ng report.

Sabado ng umaga, habang kumakain ka pa lang ng almusal, tatawagan ka para bumalik sa opisina.

Pagkatapos ng dalawang linggo, hindi ko na kinaya.

Kailangan ko ng dahilan na sapat na malungkot para walang sinuman ang makapangahas na pigilan akong umuwi.

At doon isinilang ang “asawang paralisado.”

Hindi ko inaasahang sobrang epektibo nito.

Pagsapit ng alas-singko, habang nakatitig pa ang iba sa computer hanggang sumakit ang mata nila, nakasabit na ang bag ko sa balikat.

May minsang nagtanong:

— Mia, uuwi ka na?

Yuyuko lang ako nang kaunti saka sasagot:

— Hinihintay na po ako ng asawa ko. Kailangan ko pa siyang palitan ng gamot.

Biglang tatahimik ang buong paligid.

May magsasabi pa:

— Sige, umalis ka na. Baka maipit ka pa sa traffic!

Pero ang tunay kong buhay pagkatapos ng trabaho ay ibang-iba.

Alas-sais, nasa Pilates studio ako.

Alas-otso, kumakain ako kasama ang best friend ko sa isang mamahaling restaurant sa mataas na gusali.

Alas-diyes, dadaan ako sa convenience store para bumili ng ice cream.

May mga gabing nakikinig pa ako ng live music hanggang halos hatinggabi.

Tahimik at masaya ang buhay ko nang eksaktong isang taon at tatlong buwan.

Hanggang isang Lunes ng umaga, nakatanggap ang buong kumpanya ng email.

Nagpalit ng may-ari ang parent company.

At personal na darating ang bagong CEO para pamunuan ang transition.

Wala sana akong pakialam.

Hanggang sa pumasok ako sa conference hall at nakita ko ang lalaking nakatayo sa tabi ng malaking screen.

Nalaglag ang cellphone ko.

Si Gabriel.

Ang lalaking tatlong taon na ang nakalipas ay lumuhod sa ulan sa labas ng bahay ko nang halos dalawang oras.

At siya rin ang lalaking malamig kong sinabihan noon:

— Huwag mo na akong hanapin. Ayoko ng buhay na palagi na lang akong naghihintay sa’yo.

Noong panahong iyon, isa lamang siyang batang project manager na halos araw-araw ay nagtatrabaho hanggang hatinggabi.

Kapag may date kami, pito sa bawat sampung beses ay kanselado.

Noong birthday ko, bigla siyang nawala.

Nang maospital ang nanay ko, isang mensahe lang ang ipinadala niya.

“May napakahalaga akong kailangang asikasuhin.”

Tiniis ko iyon nang walong buwan.

Pagkatapos, ako mismo ang nakipaghiwalay.

Nagpalit ako ng numero.

Lumipat ng tirahan.

Binlock ko siya sa lahat ng social media account.

Tatlong taon ang lumipas, at naroon si Gabriel sa harap ko.

Nakasuot ng madilim na tailored suit.

Sa likuran niya, nakatayo ang mga senior executive na tahimik na naghihintay sa bawat salita niya.

Dahan-dahang naglakbay ang tingin niya sa buong hall.

Nang dumapo ang mga mata niya sa akin, sandaling tumigil ang daliri niyang may hawak na ballpen.

Isang segundo lang.

Pagkatapos ay lumipat agad ang tingin niya.

Napabuntong-hininga ako.

Siguro ayaw na rin niyang balikan ang nakaraan.

Pero makalipas ang sampung minuto, binuksan ni Gabriel ang attendance statistics sa malaking screen.

— May isang bagay akong gustong maintindihan.

Tumahimik ang buong hall.

Mabagal siyang nagbasa.

— Sa loob ng labing-anim na buwan, may isang empleyado rito na hindi kailanman nag-overtime, tumanggi sa pitong business trip, labing-isang weekend activity at tatlumpu’t walong beses na umuwi nang maaga.

Nagsimulang manlamig ang likod ko.

— Mia Reyes.

Tumingala siya.

— Ikaw ba iyon?

Halos isang daang pares ng mata ang sabay-sabay na bumaling sa akin.

Naninigas akong tumayo.

— Opo.

Kalmado siyang nagtanong:

— Dahilan?

Hindi pa ako nakapagsasalita nang biglang nagsalita ang katrabaho kong nasa tabi ko.

— Sir, espesyal po ang sitwasyon ni Mia.

Gusto ko sanang takpan ang bibig niya.

Pero huli na ang lahat.

— Naaksidente po ang asawa niya at hindi na makalakad. Kailangan ni Mia na umuwi gabi-gabi para alagaan siya. Tuwing weekend naman, dinadala niya sa physical therapy.

Natahimik ang buong hall.

Hindi ako nangahas tumingin kay Gabriel.

Makalipas ang ilang segundo, saka ko lang narinig ang boses niya.

— Asawa?

Isang salita lang iyon.

Mahina.

Pero hindi ko maintindihan kung bakit biglang namanhid ang anit ko.

Tumango ang katrabaho ko.

— Opo. Mahigit dalawang taon na silang kasal. Naaksidente ang asawa niya pagkatapos ng kasal. Sobrang mahal po ni Mia ang asawa niya. Hindi niya iniwan kahit kailan.

Nahulog ang ballpen mula sa kamay ni Gabriel.

Yumuko siya para pulutin iyon.

At nang muling tumingala, kalmado na ang mukha niya.

Sobrang kalmado.

— Tapos na ang meeting.

Pagkatapos, tumingin siya sa akin.

— Mia Reyes. Manatili ka.

Nang magsara ang pinto ng conference hall, agad akong nagsalita.

— Sir, maipapaliwanag ko po ito.

Hindi sumagot si Gabriel.

Hinubad niya ang relo niya at inilapag sa mesa.

Pagkatapos ay tinanong niya ako:

— Kailan ka nagpakasal?

“…”

— Dalawang taon na ang nakalipas?

Napalunok ako.

— Halos ganoon.

— Naaksidente siya pagkatapos ng kasal?

— Oo.

Napatawa siya.

Pero hindi masaya ang tawang iyon.

Lalo akong kinabahan.

— Tatlong taon na ang nakalipas, hiniwalayan mo ako dahil sabi mo hindi mo kayang makasama ang lalaking laging abala sa trabaho.

— Pagkatapos, nawala ka.

— Hinanap kita nang halos kalahating taon.

— Pero ilang buwan lang pagkatapos noon, nagpakasal ka agad sa ibang lalaki?

Yumuko ako.

Sa isip ko, desperado akong naghahanap ng paraan para makaligtas.

Unti-unting lumapit si Gabriel sa akin.

— Paralisado siya.

— Ikaw ang nagpapakain sa kanya.

— Ikaw ang nag-aalaga sa kanya.

— Ikaw ang naghahatid sa therapy.

Tumigil siya.

Biglang naging paos ang boses niya.

— Samantalang ako…

Saglit siyang pumikit.

— Tatlong taon na ang nakalipas, labindalawang araw akong nasa ospital matapos ang aksidente.

— Tatlumpu’t pitong beses kitang tinawagan.

Parang may kamay na biglang pumisil sa puso ko.

Napatingala ako agad.

— Anong aksidente?

Matagal niya akong tinitigan.

— Noong birthday mo.

— Hindi ako nawala dahil nag-overtime ako.

— Papunta ako sa’yo noon.

— May dala akong singsing.

Hindi ako nakagalaw.

Nagpatuloy siya:

— Bababa sana ako sa sasakyan para mag-propose sa’yo.

— Pero binangga ng isang truck ang gilid ng kotse ko.

— Pagkagising ko sa ospital, ang unang ginawa ko ay tawagan ka.

— Pero naka-block na ako.

Napatulala ako.

Sa loob ng tatlong taon, naniwala akong iniwan ako ni Gabriel nang araw na iyon.

Pero ngayon—

Biglang may kumatok nang malakas sa pinto.

Pumasok ang assistant ni Gabriel na may hawak na folder.

— Sir, nakuha na po namin ang impormasyon na ipinahanap ninyo.

Kinuha ni Gabriel ang folder.

Nakita ko ang pangalan ko sa harap nito.

Biglang nanlamig ang buong likod ko.

Binuksan niya ang unang pahina.

Pagkatapos ang pangalawa.

Ang mga matang kanina ay puno ng sakit ay unti-unting naging malamig.

Tumingin siya sa akin.

— Mia.

Hindi ako makapagsalita.

— Paralisado ang asawa mo, tama?

Hindi ako sumagot.

Kumuha siya ng isang dokumento mula sa folder at inilapag iyon sa harap ko.

— Kung ganoon, ipaliwanag mo sa akin.

— Bakit ayon sa civil records…

Tumigil siya.

— Tatlumpung taong gulang ka na, pero wala kang kahit isang marriage registration?

Hindi pa ako nakakabawi nang buksan niya ang pinakahuling pahina.

Nandoon ang litrato ko noong nakaraang Biyernes.

Nakasuot ako ng pulang dress.

May hawak na cocktail.

Tumatawa habang nakasandal sa balikat ng isang lalaki sa isang bar.

Tiningnan niya ang litrato.

Pagkatapos ay tumingin sa akin.

— At ang babaeng kailangang umuwi gabi-gabi para magpalit ng gamot ng asawa niya…

Bumaba ang boses niya.

— Bakit alas-onse kuwarenta’y siyete ng gabi ay nakayakap sa ibang lalaki?

Tiningnan ko ang litrato.

Namutla agad ako.

Dahil ang lalaking nasa larawan…

Hindi ko boyfriend.

Kuya ko iyon.

Pero hindi iyon alam ni Gabriel.

At mas malala pa—

Biglang bumukas muli ang pinto.

Humahangos na pumasok si Ate Grace.

— Mia! May problema!

Napalingon kami pareho.

Halos hindi makahinga si Ate Grace nang sabihin niya:

— May lalaking nasa lobby.

— Sinasabi niyang asawa mo raw siya!

Nanigas ako.

Wala akong asawa.

Kaya ang lalaking nasa ibaba—

Sino siya?

BAHAGI 2

Parang biglang nawala ang lahat ng tunog sa paligid ko.

— Ano’ng sinabi mo?

Napahawak si Ate Grace sa dibdib.

— Nasa lobby siya. Naka-wheelchair. Sinasabi niyang pangalan niya ay Daniel at asawa mo raw siya.

Napaawang ang bibig ko.

Daniel.

Iyon mismo ang pangalang ibinigay ko sa kathang-isip kong asawa.

Dahan-dahan akong lumingon kay Gabriel.

Hindi na malamig ang mukha niya.

Mas nakakatakot.

Tahimik.

Sobrang tahimik.

— Mia, sabi niya habang isinusuot muli ang relo niya. — Mukhang kailangan nating salubungin ang asawa mo.

— Gabriel, sandali—

Lumabas na siya.

Napilitan akong sumunod.

Pagbukas ng elevator sa ground floor, halos buong reception area ay nakatingin sa isang lalaking nakaupo sa wheelchair.

May kumot sa dalawang tuhod niya.

May maliit pang bag na nakasabit sa likod ng upuan.

At nang makita niya ako, agad niyang iniunat ang dalawang kamay.

— Honey!

Nanigas ako.

Pagkatapos ay nakilala ko siya.

— Paolo?!

Kuya ko.

Ngumiti siya nang sobrang tamis.

— Miss na miss na kita.

Kung hindi lang maraming tao roon, malamang nasakal ko na siya.

Lumapit si Gabriel.

— Ikaw si Daniel?

Saglit na nag-freeze si Paolo.

Pero ang kuya kong iyon ay matagal nang walang hiya.

Tumango siya.

— Opo.

— Asawa ni Mia?

— Opo.

— Paralisado?

Lalong lumapad ang ngiti ni Paolo.

— Medyo complicated po.

Gusto kong himatayin.

Biglang inabot ni Gabriel ang hawakan ng wheelchair.

— Sige. Umakyat tayo.

— Sir, ako na po—

— Hindi. Ako ang magtutulak.

Habang papasok kami sa elevator, yumuko ako sa tenga ni Paolo.

— Anong kalokohan ito?!

Mahina niyang sagot:

— Tumawag si Mama. Sabi niya, may problema ka raw sa opisina at kailangan mong iligtas ang kasinungalingan mo.

Nanlaki ang mata ko.

— Paano nalaman ni Mama?!

— Ate Grace called your emergency contact.

Napatakip ako sa mukha.

Patay.

Pagdating sa executive floor, isinara ni Gabriel ang pinto.

Ako, si Paolo at siya lang ang nasa loob.

Tumayo agad si Paolo mula sa wheelchair.

— Grabe, masakit sa likod umarte.

Hindi gumalaw si Gabriel.

Tumingin siya sa mga paa ni Paolo.

Pagkatapos sa akin.

— Himala.

Napalunok ako.

— Gabriel—

— Umupo ka.

Umupo ako.

Tumayo si Paolo sa tabi ko na parang batang nahuling nagnakaw ng kendi.

— Sir, bago po kayo magalit, gusto ko lang sabihin na wala akong alam sa simula. Ngayon ko lang nalaman na ginawa pala akong fictional husband ng kapatid ko.

— Kuya!

— Ano? Totoo naman.

Tumingin sa akin si Gabriel.

— So walang asawa.

Umiling ako.

— Walang aksidente.

Umiling ulit ako.

— Walang physical therapy.

— Wala.

— At isang taon at tatlong buwan mong niloko ang buong kumpanya?

Napapikit ako.

— Oo.

Mahabang katahimikan.

Akala ko sisigawan niya ako.

Pero bigla siyang tumawa.

Isang maikli at mapait na tawa.

— Alam mo ba kung ano ang pinakamasakit dito, Mia?

Tumingin ako sa kanya.

— Hindi na nagsinungaling ka tungkol sa overtime.

Huminga siya nang malalim.

— Kundi naniwala akong pinili mong alagaan ang ibang lalaki habang iniwan mo akong walang paliwanag.

Biglang bumigat ang dibdib ko.

Sa tabi ko, tahimik na umatras si Paolo.

— Lalabas muna ako.

Pagkasara ng pinto, tumayo ako.

— Gabriel, mali rin ako noon.

Hindi siya nagsalita.

— Akala ko pinabayaan mo ako. Akala ko mas mahalaga sa’yo ang trabaho kaysa sa akin. Hindi ko alam ang tungkol sa aksidente.

— Dahil hindi mo ako hinayaang magpaliwanag.

Masakit iyon dahil totoo.

— Oo.

Namasa ang mga mata ko.

— At ngayon, ako naman ang gumawa ng mas malaking kasinungalingan.

Lumapit ako sa mesa.

— Hindi ko hinihinging patawarin mo ako dahil dati tayong magkasintahan.

— Kung kailangan kong managot sa kumpanya, mananagot ako.

— Ibabalik ko rin lahat ng perang ibinigay sa akin ng mga kasamahan ko.

Sandaling nagbago ang mukha niya.

— May kumuha ka ng pera?

— Hindi ko ginastos. Nakatago pa lahat.

Napapikit siya at minasahe ang sentido.

— Kahit sa panloloko, organized ka.

Halos matawa ako.

Pero hindi iyon ang tamang oras.

Kinuha ko ang ID ko sa lanyard.

— Kung gusto mong mag-resign ako, gagawin ko.

Inilapag ko iyon sa mesa.

Tumingin siya sa ID.

Pagkatapos sa akin.

At sinabi ang bagay na hindi ko inaasahan.

— Hindi kita pinapaalis.

Napatigil ako.

— Pero simula bukas, ikaw mismo ang magpapaliwanag sa buong department.

— At pagkatapos?

Tumayo siya.

— Pagkatapos, may utang ka sa akin.

— Ano?

Lumapit siya hanggang isang hakbang na lang ang pagitan namin.

— Tatlumpu’t pitong tawag.

— Isang singsing.

— At tatlong taon ng paliwanag.

Huminto siya.

— Sa pagkakataong ito, Mia, hindi ka na tatakbo.

BAHAGI 3

Kinabukasan, dumating ako sa opisina nang alas-siyete y medya.

Unang beses iyon sa loob ng labing-anim na buwan na nauna pa ako sa security guard na regular kong binabati.

May dala akong malaking paper bag.

Nasa loob ang lahat ng sobre, regalo at perang ibinigay sa akin ng mga katrabaho ko dahil sa “paralisadong asawa.”

May maliit ding notebook.

Isa-isa kong isinulat kung sino ang nagbigay at magkano.

Alas-nuwebe, tinawag ko ang buong department sa meeting room.

Nandoon si Ate Grace.

Nandoon ang katrabaho kong nagsabi kay Gabriel tungkol sa asawa ko.

Nandoon din ang HR.

At sa pinakadulo ng mesa, tahimik na nakaupo si Gabriel.

Hindi siya nakialam.

Hinayaan niya akong magsalita.

Huminga ako nang malalim.

— May kailangan akong aminin.

Pagkatapos, sinabi ko ang lahat.

Walang Daniel.

Hindi ako kasal.

Hindi paralisado ang kuya ko.

At oo, gumawa ako ng kuwento dahil ayaw kong mag-overtime.

Sa unang minuto, walang nagsalita.

Sa ikalawang minuto, nagsimulang mamula ang mukha ni Ate Grace.

Akala ko sasampalin niya ako.

Sa halip, inilapag niya ang ballpen niya at sinabi:

— Mia, alam mo bang umiyak ako sa bahay dahil sa’yo?

Napayuko ako.

— Sorry po.

— Pinagdasal ko pa ang asawa mo sa simbahan!

Mas lalo akong nahiya.

May isang lalaking nasa likod ang biglang bumulong:

— Kaya pala walang picture ng kasal.

May isa pang sumagot:

— Akala ko private lang talaga siya.

Unti-unting nagsimulang magkaroon ng bulungan.

May inis.

May gulat.

May ilang hindi mapigilang tumawa.

Inilabas ko ang paper bag.

— Nandito lahat ng ibinigay ninyo. Wala akong ginastos kahit piso. Ibabalik ko lahat.

Ngunit hindi agad kinuha ni Ate Grace ang sobre niya.

Tinitigan niya ako nang matagal.

— Galit ako sa’yo.

Tumango ako.

— Deserve ko po.

— Pero mas galit ako sa kumpanyang umabot ka sa puntong kinailangan mong mag-imbento ng paralisadong asawa para lang makauwi sa tamang oras.

Biglang natahimik ang silid.

Napatingin ako sa kanya.

Nagpatuloy siya:

— Hindi tama ang ginawa mo. Pero hindi rin normal na alas-sais ang uwian tapos alas-singko singkuwenta tayo bibigyan ng bagong trabaho.

Isa-isang tumango ang ibang empleyado.

May nagsalita:

— Totoo po. Madalas naman kaya kaming mag-overtime dahil sa poor planning.

Isa pa:

— May mga weekend na tinatawag kami kahit hindi urgent.

Napalingon kaming lahat kay Gabriel.

Kalmado niyang isinara ang laptop.

— Iyan ang isa sa mga dahilan kung bakit ako nandito.

Nagkatinginan ang lahat.

Sinabi niyang sa ilalim ng bagong management, kailangang aprubado ang overtime bago ipagawa.

May overtime pay.

Hindi puwedeng gawing sukatan ng loyalty ang pananatili sa opisina nang lampas sa oras.

At walang supervisor ang maaaring magbigay ng non-urgent task sampung minuto bago uwian at ipilit na tapusin iyon sa parehong gabi.

Halos gusto siyang palakpakan ng buong department.

Ako lang ang nakaupo roon na gustong matunaw.

Pagkatapos ng meeting, tinawag ako ng HR.

Binigyan ako ng formal written warning dahil sa maling impormasyong ibinigay ko sa kumpanya.

Tinanggal din ang ilang special exemptions na nakuha ko gamit ang kasinungalingan.

Tinanggap ko lahat.

Walang reklamo.

Sa sumunod na buwan, nagbago ang buhay ko sa opisina.

Hindi na ako umuuwi ng alas-singko habang lahat ay nagtatrabaho.

Pero hindi rin kami pinipilit manatili nang walang dahilan.

Kapag may totoong urgent deadline, sumasama ako.

Kapag wala, sabay-sabay kaming umuuwi.

At ang pinakanakakainis sa lahat—

Si Gabriel ang naging pinakamahirap kong katrabaho.

Hindi dahil pinapahirapan niya ako.

Kundi dahil palagi siyang lumilitaw sa mga sandaling gusto ko siyang iwasan.

Kapag bumibili ako ng kape:

— Walang sugar?

— Oo.

— Hindi nagbago.

Kapag lunch:

— Hindi ka na kumakain ng carrots?

— Hindi talaga.

— Tatlong taon na, maarte ka pa rin.

Kapag paalis ako:

— Saan ka pupunta?

— Pilates.

— Sigurado kang walang paralisadong asawa?

— Gabriel!

Tatawa lang siya.

Unti-unti, bumalik ang dating paraan ng pag-uusap namin.

Pero may distansya pa rin.

Isang gabi, halos lahat ay nakauwi na.

May kailangan akong tapusing presentation para sa client kinabukasan.

Alas-otso na nang mapansin kong kami na lang dalawa ang nasa floor.

Lumapit si Gabriel sa desk ko at naglagay ng paper cup.

— Hot chocolate.

Tumingin ako sa kanya.

— Hindi kape?

— Kapag stressed ka, sumasakit tiyan mo sa kape.

Nanahimik ako.

Naalala pa rin niya.

Naupo siya sa tapat ko.

Sa pagkakataong iyon, wala siyang suit jacket.

Naka-roll up ang manggas ng polo niya.

Parang bumalik kami sa dating panahon.

Bigla kong naitanong:

— Nasaan ang singsing?

Natigil siya.

— Anong singsing?

— Iyong dadalhin mo sana noong birthday ko.

Matagal bago siya sumagot.

Binuksan niya ang drawer ng desk niya.

At inilabas ang isang maliit na lumang kahon.

Huminto ang paghinga ko.

— Dala mo pa rin?

— Hindi palagi.

Tinaasan ko siya ng kilay.

— Sinungaling.

Ngumiti siya nang bahagya.

— Simula nang makita kitang muli.

Binuksan niya ang kahon.

Nandoon ang isang simpleng singsing.

Hindi sobrang malaki.

Hindi marangya.

Pero biglang namuo ang luha ko.

— Bakit hindi mo itinapon?

— Sinubukan ko.

— Tapos?

— Kinuha ko ulit mula sa basurahan pagkatapos ng limang minuto.

Napatawa ako habang umiiyak.

Tahimik niya akong tiningnan.

— Mia, hindi ko ilalagay iyan sa daliri mo ngayon.

Nagulat ako.

— Hindi?

— Hindi.

Isinara niya ang kahon.

— Dahil ayokong bumalik tayo dahil lang nalaman nating pareho tayong nasaktan noon.

Tumango ako nang dahan-dahan.

— Gusto kong magsimula ulit.

— Bilang ano?

— Bilang dalawang taong marunong nang magsabi ng totoo.

Napangiti ako.

— Mahirap yata iyon para sa akin.

— Alam ko. May imaginary husband ka nga.

Binato ko siya ng tissue.

Tumawa siya.

At sa unang pagkakataon matapos ang tatlong taon, parang nawala ang bigat sa pagitan namin.

Hindi kami agad nagbalikan.

Iyon marahil ang pinakamagandang bahagi.

Nag-date kami ulit mula sa simula.

Unang dinner.

Unang sine.

Unang away.

Unang totoong paghingi ng tawad.

Nakilala rin ni Gabriel nang maayos si Paolo.

Noong una, limang minutong tahimik lang silang nagtitigan.

Pagkatapos sinabi ni Gabriel:

— Ikaw pala iyong lalaki sa bar.

Tumango si Paolo.

— At ako rin iyong himalang gumaling sa paralysis sa loob ng elevator.

Napahawak si Gabriel sa noo.

Mula noon, paboritong biro ng pamilya ko ang tungkol sa wheelchair.

Lumipas ang walong buwan.

Isang Sabado, dinala ako ni Gabriel sa maliit na restaurant kung saan kami unang nag-date noong college.

Walang violin.

Walang petals.

Walang nakatagong photographer.

Pagkatapos kumain, naglakad kami papunta sa parking area.

Biglang umulan.

Napahinto ako.

Tatlong taon na ang nakalipas, ulan din nang huli ko siyang makita pagkatapos ng breakup.

Pero ngayon, hindi siya lumuhod.

Inabot niya lang ang kamay ko.

— May tanong ako.

Napangiti ako.

— Bakit parang kinakabahan ka?

— Dahil baka gumawa ka na naman ng asawa kapag mali ang sagot ko.

Napatawa ako.

Saka niya inilabas ang lumang kahon.

Ang parehong singsing.

— Tatlong taon na ang nakalipas, gusto kitang tanungin kung gusto mong pakasalan ako.

Huminga siya nang malalim.

— Ngayon, iba na ang tanong ko.

Tumingin siya diretso sa mga mata ko.

— Mia, gusto mo bang piliin natin ang isa’t isa araw-araw, kahit walang kasinungalingan, walang pagtakbo at walang dahilan para magtago?

Hindi ako agad sumagot.

Pinaghintay ko siya nang eksaktong limang segundo.

Para makaganti sa tatlumpu’t pitong tawag.

Pagkatapos ay iniabot ko ang kaliwang kamay ko.

— Oo.

Nang maisuot niya ang singsing, biglang may malakas na busina mula sa kabilang gilid ng parking lot.

Bumaba ang bintana ng isang sasakyan.

Si Paolo.

Kasama si Mama at Ate Grace.

May hawak silang karton na may sulat:

“CONGRATS SA PAG-AASAWA SA TOTOONG LALAKI!”

Napapikit ako sa hiya.

Si Gabriel naman ay halos hindi makahinga sa kakatawa.

Pagkaraan ng anim na buwan, ikinasal kami.

Sa reception, si Ate Grace ang nagbigay ng pinakanakakahiya ngunit pinakanakakatawang toast.

— Sa wakas, may tunay nang asawa si Mia.

Tumawa ang buong hall.

Idinagdag niya:

— At sa awa ng Diyos, nakakalakad siya.

Halos mahulog sa upuan si Paolo sa kakatawa.

Tinakpan ko ang mukha ko.

Hinawakan ni Gabriel ang kamay ko sa ilalim ng mesa.

Mahina niyang bulong:

— At kung sakaling ayaw mong mag-overtime pagkatapos nito?

Tiningnan ko siya.

— Ano?

Ngumiti siya.

— Sabihin mo lang na hinihintay ka ng asawa mo sa bahay.

Napangiti rin ako.

— At maniniwala sila?

Hinalikan niya ang noo ko.

— Ngayon, oo.

Pagbalik namin mula honeymoon, unang araw ko ulit sa opisina.

Eksaktong alas-sais, isinara ko ang laptop ko.

Kinuha ang bag.

Tumayo.

May bagong empleyadong nagtanong:

— Ate Mia, hindi po kayo mag-o-overtime?

Napatingin ako sa glass office sa dulo ng floor.

Naroon si Gabriel.

Nakasandal sa pintuan.

Nakangiti.

Bumaling ako sa bagong empleyado.

At sa unang pagkakataon, sinabi ko ang linyang iyon nang walang kahit katiting na kasinungalingan.

— Hindi.

— Hinihintay ako ng asawa ko.

At sa pagkakataong ito—

Sabay kaming umuwi.