Nang Tumayo si Rosa Mula sa Kama, Nabunyag ang Katotohanan at Isang Desisyon ang Yumanig sa Buong Pamilya
BAHAGI 2: Nang Tumayo si Rosa Mula sa Kama, Nabunyag ang Katotohanan at Isang Desisyon ang Yumanig sa Buong Pamilya
Dahan-dahan akong tumayo nang tuwid.
Walang gumalaw.
Walang nagsalita.
Maging ang tunog ng electric fan sa sulok ay tila biglang naging napakalakas dahil sa katahimikan.
Nakatitig sa akin si Gabriel. Namumutla si Ramon. Nakabuka ang bibig ni Vanessa, habang si Marissa naman ay napahawak sa sandalan ng upuan.
—Ma… nakakalakad kayo?
Hindi ko agad sinagot si Gabriel.
Humakbang ako nang isa.
Pagkatapos ay isa pa.
Masakit ang mga tuhod ko. Totoo ang arthritis ko at totoo ring masakit pa rin ang naging pagkabagsak ko. Ngunit hindi ako paralisado.
Lumapit si Manuel at inalalayan ako.
Itinulak ko nang marahan ang kamay niya.
—Kaya ko, Manuel. Matagal akong humiga. Ngayon, gusto kong tumayo nang mag-isa.
Napayuko si Paolo.
Si Liza naman ay tahimik na umiiyak.
Tumingin ako sa dalawang nakatatanda kong anak.
—Oo, Gabriel. Nakakalakad ako.
—Kung ganoon… niloko ninyo kami?
Napangiti ako nang mapait.
—Niloko ko kayo?
Lumapit ako sa mesa at kinuha ang mga kopya ng titulo.
—Sinabi kong wala na akong pera. Sinabi kong maaaring hindi na ako makalakad. Pero sabihin ninyo sa akin, anong bahagi roon ang nag-utos kay Marissa na ilagay ako sa storage room? Anong bahagi ang nag-utos sa inyong alisin ang karne sa pagkain ko? At anong bahagi ang nag-utos sa asawa mo na ipapirma sa akin ang Special Power of Attorney nang hindi ko alam?
Biglang namutla si Marissa.
—Ma, hindi ganoon iyon—
May inilabas ako mula sa bulsa ng damit ko.
Dalawang lukot na dokumento.
Iyon ang mga papel na itinago ko mula sa araw na pilit niya akong pinapirma.
Inilapag ko iyon sa mesa.
—Ito ba ang tinatawag mong senior citizen assistance?
Hindi siya nakasagot.
Tumingin ako kay Gabriel.
—Alam mo ba ito?
Umiling siya.
—Hindi, Ma. Hindi ko alam.
—Pero alam mong gusto niyang mapasainyo ang natitira kong lupa sa Laguna.
Napayuko siya.
Iyon na ang sagot.
Bumaling ako kay Ramon.
—At ikaw?
Hindi siya makatingin sa akin.
—Ma, nagkamali ako.
—Dalawang buwan.
Napatingin siya sa akin.
—Ano po?
—Narinig kita. Sinabi mo kay Vanessa, “Tiisin mo na lang nang dalawang buwan. Pagkatapos, kay Paolo naman siya.”
Napapikit si Ramon.
—Ma…
—Hindi ako sako ng bigas na ipinapasa sa susunod na bahay kapag wala nang gustong mag-imbak.
Nagsimulang umiyak si Ramon.
Ngunit hindi pa ako tapos.
Bumaling ako kay Vanessa.
—Narinig ko rin nang sabihin mong pumayag ka lamang na patirahin ako dahil akala mong may halos tatlumpung milyon akong piso.
Wala siyang naisagot.
Sa pagkakataong iyon, binuksan ni Manuel ang leather bag.
Tatlong titulo ang inilabas niya at inilapag sa mesa.
—Tatlong townhouse, sabi niya. —Lahat binili ni Ate Rosa bago pa siya lumipat sa bahay ninyo.
Nanlaki ang mga mata ni Gabriel.
Tiningnan ko silang lahat.
—Alam ba ninyo kung bakit tatlo?
Walang sumagot.
—Dahil tig-iisa sana kayo.
Napahawak si Ramon sa noo.
Si Gabriel naman ay tila nawalan ng lakas at napaupo.
—Bago ko ginawa ang pagsubok na ito, nakaplano na kung alin ang mapupunta sa bawat isa. Gabriel, iyong malapit sa paaralan ng anak mo ang para sa iyo. Ramon, iyong may malawak na garahe ang para sa iyo. Paolo…
Napatingin sa akin ang bunso ko.
—Iyong pinakamalapit sa pinagtatrabahuhan mo ang para sa iyo para hindi na kayo mangupahan.
Tumulo ang luha ni Paolo.
Ngunit umiling siya.
—Ma, hindi ko kailangan ng bahay. Gusto ko lang malaman kung bakit hindi ninyo sinabi sa akin na nahihirapan na kayo.
Lumapit siya at niyakap ako.
—Kung alam kong inilagay kayo sa storage room, ako mismo ang susundo sa inyo.
Doon ako tuluyang napaiyak.
Hinaplos ni Liza ang likod ko.
—Umuwi na po tayo, Ma.
Ngunit bago kami umalis, nagsalita si Gabriel.
—Ma, sandali.
Lumuhod siya sa harap ko.
Hindi ko inaasahan iyon.
—Hindi ko hihilingin ang bahay. Hindi ko rin hihilingin na patawarin ninyo ako ngayon. Pero gusto kong sabihin na mali ako. Hinayaan kong maging mas mahalaga sa akin ang iniisip kong mamanahin ko kaysa sa mismong nanay ko.
Lumuhod din si Ramon.
—Ako rin, Ma. Wala akong dahilan.
Tahimik kong tiningnan ang dalawang lalaking minsan kong karga-karga sa magkabilang braso.
Gusto ko silang yakapin.
Ina pa rin nila ako.
Ngunit naalala ko ang malamig na storage room.
Ang simpleng lugaw.
Ang mga gabing naririnig kong pinag-uusapan nila kung sino ang susunod na “mag-aalaga” sa akin.
Kaya sinabi ko:
—Tumayo kayo.
Dahan-dahan silang tumayo.
—Ang pagpapatawad ay hindi premyong ibinibigay dahil marunong kayong lumuhod. Kung gusto ninyong patawarin ko kayo, huwag ninyo akong kumbinsihin sa salita. Ipakita ninyo sa akin kung sino kayo kapag wala nang perang naghihintay.
Kinuha ko ang tatlong titulo.
—Manuel, samahan mo ako bukas sa abogado.
Nagulat si Gabriel.
—Ano ang gagawin ninyo sa mga bahay?
Tiningnan ko silang tatlo.
—Babaguhin ko ang plano.
Kinabukasan, bumalik ako sa Laguna kasama sina Paolo, Liza at maliit na si Sofia.
Hindi kami tumuloy sa inuupahan nilang apartment.
Umuwi kami sa lumang bahay ko.
Pagbukas ko ng pinto, sinalubong ako ng amoy ng kahoy, lumang kurtina at kandilang ginagamit ko sa altar ni Ernesto.
Lumapit ako sa larawan ng asawa ko.
—Ernesto, nakita ko na.
Napaluha ako.
—Masakit pala kapag nalaman mo ang sagot sa tanong na ikaw rin ang gumawa.
Makalipas ang tatlong araw, pinatawag ko ang isang abogado.
Binago ko ang aking estate plan.
Ngunit hindi ko ibinigay kay Paolo ang lahat.
Ayokong palitan lamang ang paboritismo ng panibagong paboritismo.
Ang unang townhouse ay ipapaupa at ang kita ay gagamitin para sa aking pangangalaga at gastusing medikal habang nabubuhay ako.
Ang pangalawa ay inilaan ko bilang educational fund para sa aking mga apo—kasama ang mga anak nina Gabriel at Ramon.
Ang ikatlo ay pinatira ko kina Paolo at Liza, ngunit nanatili muna sa pangalan ko.
Sinabi ko kay Paolo:
—Hindi ito gantimpala dahil mabuti ka.
—Alam ko po, Ma.
—Tirhan ninyo ito. Mag-ipon kayo. Palakihin ninyo nang maayos si Sofia. Balang araw, saka natin pag-uusapan kung kanino talaga ito mapupunta.
Ngumiti siya.
—Kahit hindi mapunta sa amin, salamat po.
Iyon ang sagot na gusto kong marinig.
Akala ko roon matatapos ang lahat.
Ngunit makalipas ang dalawang linggo, may kumatok sa pinto.
Pagbukas ko, si Gabriel iyon.
Mag-isa.
Wala si Marissa.
Wala ring dalang prutas, vitamins o anumang regalo.
May hawak lamang siyang maliit na toolbox.
—Ma, sira raw ang gripo ninyo sa likod.
Nagtaka ako.
—Sino nagsabi?
—Si Paolo.
Pumasok siya.
Hindi niya binanggit ang townhouse.
Hindi niya binanggit ang mana.
Inayos niya ang gripo, pinalitan ang isang sirang bombilya at nilinis ang lumang electric fan.
Bago umalis, inilapag niya ang isang maliit na sobre.
—Ano ito?
—Pambayad sa gamot ninyo.
Ibinalik ko.
—May pera ako.
Tumango siya.
—Alam ko. Pero anak ninyo rin ako.
Hindi ko tinanggap ang sobre.
Ngunit nang gabing iyon, matagal akong nakaupo sa harap ng pinto matapos siyang umalis.
Dahil sa unang pagkakataon matapos ang lahat ng nangyari, may ginawa si Gabriel para sa akin nang hindi niya alam kung may kapalit.
At marahil, naisip ko, hindi pa huli ang lahat.
Hindi ko alam noon na mas mahirap pa pala ang susunod na pagsubok.
Hindi na pagsubok sa kanila.
Kundi pagsubok sa puso kong natatakot nang muling magtiwala.
(Itutuloy sa BAHAGI 3…)