Sa araw ng kaarawan niya, pinili ni Tala ang tahanang hindi kailanman kailangang ipagpaalam sa lalaking umalis nang walang paalam
Bahagi 5: Sa araw ng kaarawan niya, pinili ni Tala ang tahanang hindi kailanman kailangang ipagpaalam sa lalaking umalis nang walang paalam
“Hindi ko binabawi ang dating asawa ko,” sabi ni Tala. “Kinukuha ko lang ang bahay ko.”
Tahimik ang deck.
Humigpit ang hawak ni Milo sa platinum card. Para itong biglang naging walang silbi sa palad niya.
Dahan-dahang inabot ni Tala ang pilak na susi.
Malamig iyon.
Mabigat.
Pero hindi dahil sa presyo ng villa.
Mabigat dahil tatlong taon niyang ibinigay ang sarili sa isang tahanang hindi kailanman naging kanya.
“Ma’am Tala,” sabi ng manager, “ipapabago na po namin ang status ng Villa Siete. Hindi na ito tatanggap ng offer.”
Tumango si Tala.
“Gawin mo.”
Napasulyap si Milo sa manager.
“Sandali lang.” Paos ang boses nito. “May usapan pa kami.”
“Wala,” sabi ni Tala.
“Babayaran ko nang buo.”
“Hindi ibinebenta.”
“Bakit?” Lumapit si Milo. “Dahil gusto mo akong turuan?”
Napatingin si Tala sa kanya.
Hindi siya sumigaw.
Hindi rin siya ngumiti.
“Hindi lahat umiikot sa’yo, Milo.”
Napahinto ito.
Sa gilid, narinig ang mahinang paghinga ni Cora.
“May paraan naman,” pilit nitong sabi. “Hindi naman kailangang Villa Siete. Puwede kang pumili ng iba. Mas malaking unit. Mas magandang lote.”
“Hindi ko kailangang palitan ang gusto ko para lang gumaan ang pakiramdam ninyo.”
“Pero—”
“Matagal ko nang ginawa ’yon para sa inyo.” Bumaba ang tingin ni Tala sa susi. “Sapat na.”
Napayuko si Cora.
Wala nang matalim na salita.
Wala nang pagtawa.
Naiwan itong nakatayo sa private deck na minsan nitong gustong pasukin para patunayan ang halaga ng anak.
Ngayon, malinaw na hindi pera ang kulang kay Milo.
Kundi pagkatao.
“Ma’am,” sabi ng assistant, “ipapahatid na po ba namin ang personal items ninyo sa villa?”
“Hindi pa,” sagot ni Tala. “Mamaya.”
Tumango ang assistant.
Mabilis na lumapit si Aya sa mesa. Hindi niya hinawakan ang folder. Hindi rin niya tiningnan ang susi.
Kay Milo lang siya tumingin.
“Uuwi na ako.”
“Aya,” sabi ni Milo. “Huwag kang gumawa ng eksena.”
Bahagyang natawa si Aya.
Masakit ang tunog.
“Eksena?” Namasa ang mga mata niya. “Ikaw itong gustong bumili ng bahay para ipakita sa lahat na kaya mo. Tapos nang hindi nakuha, sa dating asawa mo ka nakikiusap.”
“Hindi mo naiintindihan.”
“Hindi, Milo. Ngayon ko lang naintindihan.”
Humakbang siya palayo.
Hinawakan ni Milo ang braso niya.
Hindi malakas.
Pero agad na inalis ni Aya ang kamay nito.
“Huwag,” sabi niya. “Hindi ako bagay na puwede mong isama sa listahan ng gusto mong bilhin.”
Natahimik si Milo.
“Akala ko,” patuloy ni Aya, “gusto mo akong makasama dahil gusto mo ako. Hindi pala. Gusto mo lang may katabi ka kapag nananalo ka.”
Hindi lumingon si Tala.
Hindi niya kailangang makita ang mukha ni Milo.
Alam na niya ang hitsura ng lalaking nabubunyag ang sariling pagkukulang.
Mayabang pa rin sa umpisa.
Pagkatapos, galit.
Pagkatapos, takot.
At sa huli, biglang malungkot kapag wala nang taong gustong maniwala sa kanya.
“Hindi ako sasama sa bahay na nagsimula sa pagmamakaawa mo sa kanya,” sabi ni Aya. “At hindi ako sasama sa lalaking kaya akong patahimikin para lang maayos ang imahe niya.”
Nauna si Aya patungo sa pinto.
Hindi siya pinigilan ni Tala.
Hindi rin niya kailangang pigilan.
May mga babaeng kailangang kusang lumakad palabas bago nila maalalang may sarili silang direksiyon.
“Pupunta ako sa kanya,” sabi ni Milo.
“Puwede,” sagot ni Tala. “Pero huwag mo siyang sundan para lang hindi ka maiwan.”
Napatingin si Milo sa kanya.
Mas lalong namutla ang mukha nito.
“Puwede ba tayong mag-usap?” tanong niya. “Tayong dalawa.”
Sumingit si Cora.
“Milo, tama na.”
“Isang minuto lang,” sabi ni Milo. “Please.”
Matagal siyang tiningnan ni Tala.
Noon, isang “please” lang ni Milo, nakakalimutan na niya ang sarili niyang pagod.
Ngayon, malinaw na sa kanya ang halaga ng isang minuto.
“Dito lang,” sabi niya.
Lumayo ang manager kasama ang assistant. Naiwan si Cora sa may mesa, mahigpit ang hawak sa bag niya. Hindi siya umalis, pero wala na rin siyang lakas para makialam.
Lumapit si Milo sa railings.
Sa ibaba, kumikislap ang dagat.
“Bakit hindi mo sinabi?” tanong niya. “Bakit mo itinago lahat?”
Sinundan ni Tala ang tingin niya sa tubig.
“Hindi ko itinago para lokohin ka.”
“Pero itinago mo.”
“Oo.” Tumango siya. “Dahil gusto kong malaman kung kaya mong mahalin ang Tala na walang apelyido, walang kumpanya, walang mana.”
Napapikit si Milo.
“Minahal kita.”
“Minahal mo ang taong laging nandiyan kapag may kailangan ka.”
“Hindi ganoon.”
“Ganoon, Milo.”
Hindi mataas ang boses niya.
Mas masakit dahil kalmado.
“Kapag pagod ka, ako ang naghihintay. Kapag kulang ang proposal mo, ako ang tumutulong. Kapag may problema sa negosyo mo, ako ang gumagawa ng paraan. Kapag sinasaktan ako ng nanay mo, ako pa ang pinapatahimik mo.”
“Hindi kita pinatahimik.”
“Sinabi mong intindihin ko siya.” Tumingin siya sa kanya. “Paulit-ulit.”
Hindi nakasagot si Milo.
“Sinabi mong huwag ko nang palakihin,” dagdag ni Tala. “Noong sinabi niyang baka hindi ako sapat para magkaroon kayo ng pamilya. Noong ipinakita niyang mas gusto niya si Aya. Noong tinanong niya kung ano bang ambag ko sa buhay mo.”
“Hindi ko alam na ganoon kabigat sa’yo.”
“Hindi mo gustong malaman.”
Parang may tumama sa dibdib ni Milo.
Umusog ito nang bahagya, sumandal sa railings.
“Pagbalik ni Aya, nagulo lang ako.”
“Hindi ka nagulo.”
“Tala—”
“Pinili mo siya.” Hindi siya umiwas. “At nang pinili mo siya, ginawa mong sagabal ang asawa mong tatlong taon mong kasama.”
Nanginginig ang panga ni Milo.
“Hindi ko sinabing sagabal ka.”
“Hindi mo kailangang sabihin.” Huminga siya nang mabagal. “Ramdam ko sa bawat gabing hindi ka umuuwi. Sa bawat planong hindi mo na ako sinasama. Sa araw na inilapag mo ang divorce papers na parang memo lang.”
Napatitig si Milo sa sahig.
“Akala ko makakaya mo.”
“Kinaya ko.”
Tumango si Tala.
Hindi dahil gusto niyang ipakita ang sakit.
Kundi dahil gusto niyang tuluyan itong matapos.
“Pero namatay ang kasal natin noong araw na ginawa mo akong bagay na puwedeng isantabi kapag may mas gusto ka.”
Nanlabo ang mga mata ni Milo.
“May pagkakataon pa ba?”
Hindi agad sumagot si Tala.
Narinig niya ang hangin.
Ang mahinang lagaslas ng dagat.
Ang tunog ng mga yapak ni Aya na tuluyang lumalayo sa kabilang pinto.
Pagkatapos, tumingin siya kay Milo.
“Wala.”
Bumagsak ang balikat nito.
Hindi siya nagmakaawa.
Hindi rin siya nagalit.
Marahil dahil alam niyang wala nang natitirang argumento laban sa katotohanan.
“Pasensya na,” mahina niyang sabi.
Tinanggap ni Tala ang mga salitang iyon nang hindi niyayakap.
“Hindi ko kailangan ng sorry para maging malaya.”
Lumayo siya sa railings.
Bago siya tuluyang humakbang, napatingin siya kay Cora.
Nakatayo pa rin ito sa tabi ng mesa. Pula ang mga mata. Hindi na nito kayang tingnan ang folder.
“Tala,” sabi ni Cora.
Huminto siya.
“Hindi ko hinihinging patawarin mo ako agad.” Nanginginig ang boses nito. “Pero sana… huwag mo akong alalahanin bilang taong puro sakit lang ang ibinigay sa’yo.”
Matagal na tumahimik si Tala.
May bahagi sa kanya na gustong magbigay ng malambot na sagot.
Dati, lagi niyang ginagawa iyon.
Pero ang pagiging mabait ay hindi pagbubukas ulit ng pinto sa mga taong sinarhan mo para mabuhay.
“Hindi ko kayo hahabulin sa galit,” sabi niya. “Pero hindi ko rin kayo babalikan.”
Napaluha si Cora.
“Tama ka,” bulong nito.
Tinuro ni Tala ang pinto.
“Umuwi na kayo.”
Wala nang sumagot.
Naunang lumabas si Cora.
Ilang sandali pang nanatili si Milo. Pagkatapos, tumingin siya sa Villa Siete sa ibaba.
Hindi niya nakuha ang bahay.
Hindi niya nakuha si Aya.
At higit sa lahat, hindi na niya nakuha ang babaeng akala niya’y laging maghihintay.
Tahimik siyang umalis.
Hindi siya hinabol ni Tala.
—
Pagsapit ng gabi, bumukas ang pinto ng Villa Siete sa unang pagkakataon para kay Tala.
Wala siyang dalang maraming gamit.
Isang maleta.
Isang tote bag.
At ang pilak na susi.
Sumalubong ang malambot na ilaw sa sala. May malalaking bintanang nakaharap sa dagat. May puting kurtinang marahang gumagalaw sa hangin.
Hindi ito magarbo sa pakiramdam.
Tahimik lang.
Maluwag.
Parang may lugar para huminga.
Sa dining table, may maliit na cake.
May mga kandilang nakatayo rito.
Kasama ang mga magulang ni Tala at ilang matagal nang empleyado ng Amihan Lupa, mahina silang pumalakpak nang makita siya sa may pinto.
“Happy birthday, Ma’am Tala,” sabi ng assistant.
Napahinto siya.
Sa dami ng nangyari, halos nakalimutan niyang kaarawan niya nga.
Lumapit ang ina niya at hinawakan ang kamay niya.
“Hindi ka namin pinilit magsabi,” sabi nito. “Pero lagi kaming nandito.”
Nangilid ang luha ni Tala.
Hindi siya umiyak sa deck.
Hindi siya umiyak sa harap ni Milo.
Pero sa simpleng hawak na iyon, bumigay ang higpit sa dibdib niya.
“Sorry,” bulong niya.
“Para saan?” tanong ng ama niya.
Napailing si Tala.
“Wala.”
Dahil wala naman pala siyang kailangang hinging tawad.
Hindi sa pagpili ng sarili.
Hindi sa pag-alis.
Hindi sa pag-angkin ng tahanang matagal nang para sa kanya.
Lumabas siya sa balkonahe kasama ang cake.
Sumalubong ang hangin mula sa dagat.
Sa malayo, kumikislap ang mga ilaw ng Sikatan Cliffs. Sa ibaba, marahan ang alon, walang pakialam sa mga taong minsang nagtangkang gawing maliit ang mundo niya.
Pumikit si Tala.
Humiling siya.
Hindi ng bagong pag-ibig.
Hindi ng pagbabalik.
Hindi ng paghihiganti.
Humiling siya ng lakas na huwag nang iiwan ang sarili.
Pagmulat niya, sabay-sabay na kumanta ang mga kasama niya.
Ngumiti si Tala.
Pagkatapos, dahan-dahan niyang hinipan ang mga kandila.
At sa unang kaarawang tunay na kanya, hindi na siya naghihintay na piliin ng iba.