Habang ipinipilit ni Milo na kaya niyang bilhin ang villa, ibinalik kay Tala ng dagat ang tatlong taong tahimik niyang pagod
Bahagi 3: Habang ipinipilit ni Milo na kaya niyang bilhin ang villa, ibinalik kay Tala ng dagat ang tatlong taong tahimik niyang pagod
Kumapit ang lamig ng aircon sa batok ni Tala.
Hindi iyon ang lamig na naramdaman niya.
Mas malamig ang tingin ni Milo habang hawak ng manager ang card nito. Para bang isang maling sagot lang ang kailangan para maging katawa-tawa ang lahat.
“May-ari?” tanong ni Cora. “Anong ibig sabihin niyan?”
Hindi agad sumagot ang manager.
Dahan-dahan nitong ibinalik ang card kay Milo.
“May status po ang villa na iyon sa system, Ma’am. Kailangan po muna ng kumpirmasyon bago kami tumanggap ng anumang bayad.”
“Available nga,” singhal ni Milo. “Nasa brochure. Nasa model. May presyo.”
“Opo, Sir.”
“Then process it.”
Nagkatinginan ang manager at ang assistant ni Tala.
Hindi kumilos si Tala.
Wala siyang iniutos.
Wala siyang binago.
Pero alam niyang hindi basta-basta inilalagay ng board sa showroom ang villa na matagal nang nakalaan sa kanya.
Ipinagawa niya ang bahay na iyon para sa sarili niya.
Hindi para ipakita sa iba.
Hindi para ipamukha kay Milo.
Para lamang may isang lugar siyang uuwian kapag napagod na siyang magpanggap na sapat ang mga mumo.
“Sir,” maingat na sabi ng manager, “maaari po nating subukan ang payment terminal. Pero hindi po nito mababago ang reservation status.”
“Subukan mo.”
Kinuha ni Milo ang card.
Mabilis ang kilos nito. Matigas ang panga. Hindi na nito tiningnan si Aya.
Ipinatong nito ang card sa terminal.
Isang maikling tunog ang umalingawngaw.
Pagkatapos, lumitaw ang pulang linya sa maliit na screen.
**OWNER RESERVE**
Natahimik ang pavilion.
Maging ang consultant sa gilid ay napayuko.
Napasinghap si Cora. “Ano’ng kalokohan ito?”
“System status po iyon, Ma’am,” sagot ng manager. “Hindi po iyon naa-override sa sales floor.”
“May nag-utos niyan.” Biglang tumingin si Cora kay Tala. “Ikaw ba?”
Hindi agad sumagot si Tala.
Pinagmasdan lang niya ang maliit na screen.
Tatlong taon.
Tatlong taon siyang naghintay na makita ni Milo ang halaga ng mga bagay na nasa harap nito.
Hindi villa.
Hindi pera.
Hindi apelyido.
Siya.
Ngayon, isang pulang mensahe lang ang pumigil sa yabang nito.
At ang unang iniisip ng mga ito ay siya ang may kasalanan.
Parang dati.
Parang laging siya.
“Wala akong pinagawa,” sabi ni Tala.
“Talaga?” Umismid si Cora. “Sakto namang narito ka.”
“Hindi lahat umiikot sa inyo.”
Bahagyang nag-iba ang mukha ni Cora.
Hindi mataas ang boses ni Tala. Hindi rin matalim.
Pero wala nang paghingi ng paumanhin sa mga mata niya.
Nakatitig si Milo sa screen.
Nang kumurap ito, nakita ni Tala ang dating Milo.
Iyong lalaking nakaupo sa maliit na mesa ng condo, nakalugmok sa mga papel at resibo. Pawis ang noo kahit madaling-araw. Halos maubos na ang kape sa tasa.
Tatlong taon na ang nakalipas.
Maliit pa noon ang negosyo ni Milo.
Isang desk. Dalawang empleyado. Isang lumang laptop na laging umiinit kapag sabay-sabay ang email at spreadsheet.
Nakatayo si Tala sa likod nito, hawak ang proposal na ilang oras niyang inayos.
“Palitan mo ang offer,” sabi niya noon.
Hindi lumingon si Milo. “Hindi puwede. Ito ang presyo nila.”
“Hindi presyo ang problema.” Ibinaba niya ang papel sa mesa. “Takot silang hindi ninyo matatapos ang delivery sa oras. Bigyan mo sila ng phased schedule. Huwag mong piliting kunin lahat agad.”
Napabuntong-hininga si Milo.
“Hindi ko alam kung bakit mas magaling ka pa sa akin sa negosyo ko.”
“Hindi ako mas magaling.” Umupo si Tala sa tabi nito. “Mas malinaw lang sa akin dahil hindi ako kabado.”
Napangiti si Milo noon.
Iyong ngiting hindi niya malimutan dahil doon siya naniwala.
Inabot nito ang kamay niya sa ilalim ng mesa.
“Kapag lumaki tayo,” sabi nito, “lalabas tayo rito. Magkakaroon tayo ng sariling bahay. Hindi iyong lahat kailangan paalam kay Mama.”
Hindi sumagot si Tala agad.
Pinisil lang niya ang kamay nito.
Dahil sapat na sa kanya ang pangako noon.
Hindi niya sinabi kung gaano kadaling makabili ng bahay para sa kanya.
Hindi niya sinabi ang tungkol sa mga lupang hawak ng pamilya niya. Sa mga pulong na dinadaluhan niya nang palihim. Sa mga taong tumatawag sa kanya bilang tagapagmana kapag wala si Milo.
Gusto niyang makita kung ano ang mabubuo nilang dalawa nang walang apelyido niya sa pagitan.
Gusto niyang mahalin siya ni Milo bilang si Tala.
Hindi bilang isang susi sa mas malaking buhay.
“Ma’am Tala?”
Ibinalik ng manager ang atensiyon niya sa kasalukuyan.
Bahagyang tumango si Tala.
“May gusto po ba kayong ipagawa?”
Napatingin si Cora sa manager.
“Bakit siya ang tinatanong mo?”
Nagkatinginan ang mga tao sa paligid.
Mabilis na ibinaba ng manager ang tingin. “May proseso lang po kami, Ma’am.”
“Anong proseso?” singit ni Milo. “Sabihin mo nang malinaw.”
Hindi sumagot ang manager.
Hindi rin nagsalita si Tala.
May mga katotohanang hindi kailangang ihagis sa mukha ng tao para sumakit.
Minsan, sapat nang hayaan silang kumatok nang kumatok sa pintong hindi naman para sa kanila.
Napalapit si Aya kay Milo.
“Milo,” mahina nitong sabi, “huwag na muna.”
“Hindi,” mabilis na tugon nito. “May mali rito.”
“Hindi naman natin kailangan bilhin ngayon.”
Napatingin si Milo sa kanya.
“Sinabi kong kaya ko.”
Hindi naitinago ni Aya ang pagkailang.
Hindi ito ang tingin ng babaeng nakatanggap ng pangarap.
Tingin iyon ng babaeng biglang naunawaang may ibang dahilan ang regalong ipinipilit sa kanya.
Nanginig nang bahagya ang daliri ni Tala sa hawakan ng bag niya.
Naalala niya ang hapag-kainan sa condo.
Nasa dulo si Cora, maayos ang buhok, malamig ang ngiti. Nasa harap ni Tala ang mangkok ng sabaw na hindi niya halos nagalaw.
Katabi niya si Milo, abala sa phone.
“Tatlong taon na kayo,” sabi ni Cora noon. “Kailan ba ninyo bibigyan ng apo ang pamilyang ito?”
Napatingin si Tala sa plato niya.
“Ma,” mahinang sabi ni Milo. “Tigilan mo na.”
Pero hindi nito inalis ang mata sa phone.
Hindi iyon pagtatanggol.
Pagod lang.
“Hindi ko naman sinisisi si Tala,” patuloy ni Cora. “Pero ang babae, dapat marunong ding mag-isip kung ano ang kulang sa tahanan.”
Naramdaman ni Tala ang init sa mukha niya.
Hindi siya sumagot.
Hindi dahil wala siyang sasabihin.
Dahil matagal na niyang natutunang ang bawat sagot niya ay nagiging reklamo sa pandinig ni Cora.
Kapag tumulong siya sa negosyo ni Milo, obligasyon iyon ng asawa.
Kapag nagpuyat siya para ayusin ang proposal, wala iyong halaga dahil “nasa bahay ka lang naman.”
Kapag humiling siya ng sariling espasyo, maarte siya.
Kapag nanahimik siya, malamig siya.
At kapag napagod siya, siya pa rin ang kulang.
“Bakit hindi mo kasi tulungan si Milo sa bahay?” dagdag ni Cora noon. “Para hindi siya nag-aalala sa iba.”
Doon lang tumingin si Milo.
Hindi sa kanya.
Sa ina nito.
“Ma, enough.”
Dalawang salitang kulang na kulang.
Dalawang salitang hindi tumigil kay Cora.
Dalawang salitang hindi pinili si Tala.
Pag-uwi nila sa kuwarto, inilabas ni Tala ang mga papel para sa susunod na pitch ng kumpanya.
Hindi niya hinintay na magsalita si Milo.
“Hindi ko na gagawin.”
“Ang alin?”
“Ang trabaho mo.”
Napatigil si Milo.
“Hindi ko hinihingi.”
“Hindi mo rin tinatanggihan.”
Tahimik ito.
At sa katahimikang iyon, narinig ni Tala ang sarili niyang pagod.
“Akala ko partnership tayo,” sabi niya.
“Partnership naman.”
“Hindi kapag may kailangan ka lang.”
Hinawakan ni Milo ang sentido nito.
“Pagod lang ako, Tala.”
“Ako rin.”
Hindi nito narinig iyon.
O baka narinig, pero pinili lang kalimutan.
Sa pavilion, kumislot ang kamay ni Milo sa tabi nito.
“Magbibigay ako ng ibang offer,” sabi nito sa manager. “Cash. Hindi card.”
“Hindi po halaga ang concern, Sir.”
“Then ano?”
Hindi sumagot ang manager.
Naglakad si Tala palapit sa malalaking salamin ng pavilion.
Sa ibaba, humahampas ang dagat sa paanan ng Sikatan Cliffs. Hindi malakas. Hindi marahas.
Paulit-ulit lang.
Parang may tiyaga ang tubig na hindi niya kailanman natutunan sa loob ng condo ni Cora.
Naalala niya ang gabing bumalik si Aya.
Hindi niya ito nakita agad.
Narinig lang niya ang pangalan sa tawag ni Milo.
Nasa kusina siya noon, hinihiwa ang prutas para sa hapunan. Tumigil ang kutsilyo sa pagitan ng mansanas.
“Bumalik na siya,” sabi ni Milo sa kabilang linya.
Mahina ang boses nito.
Pero may lambot na matagal nang hindi niya narinig para sa kanya.
Nang lumabas si Milo sa balkonahe, hindi siya sinundan ni Tala.
Nagpatuloy lang siyang maghiwa.
Pantay-pantay ang piraso.
Maingat.
Para bang walang bahagi ng dibdib niya ang unti-unting bumibigay.
Makalipas ang ilang araw, umuwi si Milo nang hatinggabi.
Hindi ito lasing.
Mas masakit iyon.
Malinaw ang mata nito. Handa ang mga salita.
“Nag-usap kami ni Aya.”
Tumango si Tala.
“Alam ko.”
“Hindi ko sinasadyang saktan ka.”
Doon siya napangiti nang kaunti.
Hindi dahil nakakatawa.
Dahil iyon ang linyang ginagamit ng mga taong matagal nang nananakit, pero ayaw tawagin ang sarili nilang malupit.
“Anong gusto mong sabihin?” tanong niya.
Matagal bago sumagot si Milo.
“Hindi ko na alam kung paano ituloy ito.”
Hindi “tayo.”
“Ito.”
Parang proyekto.
Parang problemang kailangang isara.
Napatitig si Tala sa lalaking pinuyatan niyang samahan sa simula. Sa lalaking pinanghawakan niya kahit unti-unti siyang nawawala sa sariling buhay.
“May iba ka na bang gusto?” tanong niya.
Hindi sumagot si Milo agad.
Sapat na ang katahimikan.
“Babalik ka ba sa kanya?”
“Hindi ko alam.”
Pero alam nito.
Pareho nilang alam.
“Gusto ko ng buhay na mas simple,” sabi ni Milo. “Walang laging mabigat. Walang laging may hinihintay.”
Napakuyom ang kamay ni Tala noon.
Hindi niya tinanong kung kailan siya naging bigat.
Hindi niya tinanong kung ilang beses niyang binuhat ang takot nito nang walang kapalit.
Hindi niya hiniling na piliin siya.
Sa unang pagkakataon, hindi niya inilaban ang taong ayaw nang lumaban para sa kanya.
“Sige,” sabi niya.
Nagulat si Milo.
“Ganun lang?”
“Anong gusto mo?” Tanong niya. “Magmakaawa ako?”
“Hindi ko sinasabi ’yan.”
“Pero hinihintay mo.”
Hindi na nakasagot si Milo.
Pagkaraan ng ilang araw, pumirma siya sa mga papel.
Siyam na araw na ang nakalipas mula nang lumabas siya sa dating condo nila dala ang isang maleta, ilang damit, at katahimikang mas mabigat kaysa anumang gamit.
Ngayon, nakatanaw siya sa dagat.
At sa unang pagkakataon, hindi na siya natatakot sa katahimikan.
“Mukhang may mali nga,” sabi ni Cora sa likod niya. “Hindi puwedeng hindi mabili dahil lang sa reserve. May pera ang anak ko.”
Lumingon si Tala.
“Hindi lahat nabibili.”
Nanigas ang mukha ni Cora.
“Pinapatamaan mo ba kami?”
“Kung tinamaan kayo, baka may dahilan.”
Napatingin si Aya kay Tala.
May lungkot sa mga mata nito. Hindi awa. Hindi rin pagtatagumpay.
Parang may nakita itong piraso ng kuwentong hindi kailanman sinabi ni Milo.
“Bakit ba kailangan mong gawin ito ngayon?” tanong ni Aya kay Milo.
“Gawin ang ano?”
“Bilhin ito.” Tumingin ito sa villa. “Parang hindi naman para sa akin.”
Napatigil si Milo.
“Siyempre para sa’yo.”
“Hindi mo man lang ako tinanong kung gusto ko.”
“Sinabi mong maganda.”
“Sinabi kong maganda. Hindi ko sinabing bilhin mo para lang may mapatunayan.”
Bumigat ang hangin.
Dahan-dahang bumaling si Milo kay Tala.
Mula sa mukha nito, nawala ang pagtataka.
Pumasok ang galit.
“May kinalaman ka rito,” sabi nito.
Hindi kumurap si Tala.
“Wala.”
“Lagi kang ganyan.” Lumapit ito nang isang hakbang. “Tahimik ka, tapos may ginagawa ka sa likod.”
Hindi umatras si Tala.
“Hindi mo alam ang laman ng katahimikan ko, Milo.”
Sumikip ang panga ni Milo.
Tumingin ito sa screen.
Pagkatapos, bumalik ang tingin kay Tala.
“Sinadya mong sirain ang araw ko.”
(Itutuloy sa BAHAGI 4….)