Sa Harap ng Samahan, Kumapit si Bianca sa Papel ng Pamilya—Hanggang Mabuksan ang Kahon ni Lolo
Bahagi 4: Sa Harap ng Samahan, Kumapit si Bianca sa Papel ng Pamilya—Hanggang Mabuksan ang Kahon ni Lolo
Maaga pa, nasa labas na ng hearing room si Neri.
Hindi siya pumasok agad. Pinunasan muna niya ang ilalim ng paso sa gilid ng hallway, kahit hindi kanya iyon. Nakasanayan ng kamay niya ang maglinis kapag kinakabahan.
“Neri,” mahinang tawag ni Atty. Minda.
Tumigil siya. Napatingin sa sariling daliri. May lupa sa kuko. Kahit gaano niya hugasan, laging may naiiwan.
“Handa ka na?”
“Hindi,” sagot niya. “Pero papasok ako.”
Sa loob, nakaharap ang mahabang mesa ng panel ng Samahan ng Orchid Growers ng San Isidro. Nasa gitna si Chairwoman Lualhati, matanda na pero matalas ang tingin. Sa kaliwa, may dalawang board member. Sa kanan, isang clerk na may recorder at makapal na folder.
Nandoon na sina Bianca, Tita Perla, at Caloy.
Si Bianca, maayos ang buhok, puting blouse, maliit ang hikaw. Mukhang siya pa ang inistorbo. Si Tita Perla, hawak ang leather envelope na parang panangga. Si Caloy, hindi makatingin nang diretso kay Neri.
Doon unang kumirot.
Hindi sa ingay. Sa iwas ng mata.
“Ms. Santos,” sabi ng chairwoman, “you may sit.”
Umupo si Neri sa tabi ni Atty. Minda. Sa mesa, inilatag nila ang folder: basag na plant tag, UV photo, affidavit ni Mang Oca, certified extracts, receiving slip, larawan ng crate na may dalawang seal.
Walang drama. Walang sigaw.
Mas nakakatakot pala iyon.
“Complaint filed by Neri Santos,” basa ng clerk, “re: tray substitution, questionable variety registration amendment, and falsified consent related to the orchid variety known as Alon ni Lolo.”
Sa pagbanggit ng pangalan ng lan, bahagyang gumalaw ang labi ni Tita Perla.
Para bang kanya iyon.
“Ms. Neri,” sabi ng chairwoman. “Simulan natin sa pinakasimple. Bakit mo sinasabing hindi galing sa table mo ang tray na naging dahilan ng disqualification?”
Tumayo si Atty. Minda, pero tumingin kay Neri. “She can answer.”
Tumango si Neri. Tumayo siya. Mahigpit ang hawak sa gilid ng mesa.
“Dahil hindi ko po hinawakan ang B-17. Nasa quarantine rack po iyon. Ang table assignment ko, A-series trays at special display ng Alon ni Lolo. Nasa certified extract po.”
Inabot ni Atty. Minda ang kopya.
Tinanggap ng clerk. Ipinasa sa panel.
“Quarantine/no public display,” basa ng isang board member. “Pero lumitaw sa table slot ni Neri Santos.”
“Wala rin pong pirma ko sa transfer,” dagdag ni Neri.
“Baka nakalimutan mo lang,” singit ni Bianca. Banayad ang boses, pero may talim. “Ang dami mong inaasikaso noong araw na iyon.”
Tumingin si Neri sa kanya. “Hindi ko nakakalimutan ang tray na bawal ilabas.”
Tumahimik ang silid.
“Ms. Bianca,” sabi ng chairwoman, “you will have your turn.”
Napapikit si Bianca sandali. Ngumiti ulit.
Sumunod na inilabas ang basag na plant tag. Maliit lang iyon, halos walang dating kung hindi tititigan. Pero nang ilapag ni Atty. Minda ang UV photo, nagbago ang mukha ng isang board member.
“May lumang UV mark,” sabi nito. “Initial coding?”
“Opo,” sagot ni Neri. “Ginamit iyon ni Lolo Temyong noon para hindi mapagpalit ang propagation tags. Hindi po alam ng lahat. Pero nasa lumang tag box namin ang pattern.”
“Kanino naka-code ang tag?” tanong ng chairwoman.
“Hindi sa tray ko,” sabi ni Neri. “Sa batch record ni Bianca.”
Umangat ang baba ni Bianca. “That’s unfair. Maraming tag sa nursery. Puwedeng napulot lang. Puwedeng staff ang nagkamali.”
“Staff?” ulit ni Atty. Minda.
“Oo,” mabilis na sagot ni Bianca. “Hindi naman ako ang nagbubuhat ng lahat. May bantay, may helper, may logistics. Hindi porke may B, ako na.”
Hindi nagsalita si Neri. Pinanood niya lang.
Noon, sa bahay, kapag may nabasag na paso, siya ang tinatawag. Kapag may customer na nagreklamo, siya ang humaharap. Kapag may namulaklak, si Bianca ang ngumingiti sa litrato.
Ngayon, nang may lumabas na mali, biglang “staff.”
Tinawag si Mang Oca.
Pumasok siya na hawak ang sumbrero. Nanginginig pa rin, pero hindi na umaatras.
“State what you saw,” sabi ng chairwoman. “Only what you saw.”
“Opo.” Lumunok siya. “Gabi bago ang expo. Bandang alas-nuwebe. May babaeng nakaputing jacket. May burdang B sa manggas. Itinulak niya ang cart mula quarantine rack. Nasa ibabaw ang tray B-17. Sabi niya, utos daw ni Ma’am Perla.”
“Did you see her face clearly?”
“Hindi po buong-buo.”
“Then you are not identifying Ms. Bianca?”
Hindi tumingin si Mang Oca kay Bianca. “Hindi po. Ang sinasabi ko lang, jacket na may B. At tray B-17.”
“Convenient,” bulong ni Bianca.
Narinig iyon ni Neri, pero hindi kumibo.
“May nakita ka pa?” tanong ng board member.
“Kinabukasan po ng madaling-araw, may delivery van ni Sir Caloy. Normal naman po siyang nagde-deliver. Pero may crate na may dagdag na silver strip. Hindi po iyon usual sa seal ng samahan.”
Napalingon ang panel kay Caloy.
Namula ang leeg niya.
“Mr. Reyes,” sabi ng chairwoman. “You signed a receiving note?”
Hindi agad sumagot si Caloy. Gumalaw ang tuhod niya sa ilalim ng mesa.
“Caloy,” mahinang sabi ni Tita Perla. Babala, hindi lambing.
“Opo,” sagot niya sa wakas. “May pinirmahan ako.”
Humigpit ang dibdib ni Neri. Kahit alam na niya, iba pa rin ang marinig.
“On whose behalf?” tanong ng chairwoman.
“Logistics lang po. Nagmamadali sila. Ako na ang nandoon.”
“Kanino dapat ang receiving?”
Caloy looked at the paper. Hindi kay Neri.
“Kay Bianca po.”
Parang may nalaglag na mabigat sa gitna ng silid.
Hindi umiyak si Neri. Hindi rin siya huminga agad.
Si Bianca ang unang nagsalita. “Hindi ibig sabihin noon may ginawa akong mali. Si Caloy ang supplier. Puwede siyang pumirma sa crate movement.”
“Bakit para sa iyo ang crate na napunta sa table slot ni Neri?” tanong ni Atty. Minda.
“Hindi ko alam.” Tumaas ang boses ni Bianca. “Baka nagkamali ang logistics.”
“Pero bakit may ikalawang seal?” tanong ng board member. “At bakit walang standard record iyon?”
“Hindi ko trabaho ang seals,” sabi ni Bianca. “Hindi ako clerk.”
“Pero ikaw ang beneficiary ng corrected registration,” mahinang sabi ni Neri.
Napatingin lahat sa kanya.
Inilabas ni Atty. Minda ang kopya ng breeder amendment form. “This form removed Neri Santos as named apprentice and placed Bianca Santos as co-claimant under family nursery representation. Thumbmark disputed. Consent disputed.”
“Family nursery nga,” sabat ni Tita Perla. “Kaya tama lang.”
Ngayon lang siya tuluyang nagsalita. Buo. Sanay mag-utos.
“Ma’am Perla,” sabi ng chairwoman, “we are still reviewing tray substitution.”
“Magkaugnay iyan,” sagot ni Tita Perla. Binuksan niya ang leather envelope. “Matagal nang mali ang tingin ni Neri. Akala niya, dahil siya ang nagdidilig at nagpapalago, kanya na ang lahat. Pero ang Talang Nursery ay pamilya. Ang lupa, pasilidad, pangalan, kliyente—pamilya.”
“Hindi po pasilidad ang pinag-uusapan,” sabi ni Neri. “Breeder right po.”
“Mismo.” Naglabas si Tita Perla ng papel. “Kaya may family acknowledgment.”
Inabot niya sa clerk ang dokumento.
Nagkatinginan ang panel. Binasa ng chairwoman, mabagal.
“Statement of Family Interest in Alon ni Lolo,” sabi nito. “Signed by Perla Santos as nursery manager.”
Lumamig ang kamay ni Neri.
“May pirma ng lolo mo,” sabi ni Tita Perla, nakatingin sa kanya. “Hindi mo puwedeng angkinin ang iniwan niya sa amin.”
Sa “amin,” lumapit ang sakit sa lalamunan ni Neri.
Amin kapag pamana.
Siya kapag trabaho.
Amin kapag grant.
Siya kapag sisi.
“May date po ba?” tanong ni Atty. Minda.
“Meron,” sagot ni Tita Perla. “Bago siya naospital.”
Pinasa ng clerk ang kopya kay Atty. Minda. Tiningnan nito. Hindi nagpakita ng gulat, pero napansin ni Neri ang bahagyang paghinto ng daliri nito sa lagda.
“Photocopy ito,” sabi ng abogado.
“Certified by our nursery office,” sagot ni Tita Perla.
“Nursery office under your control.”
“Are you accusing me?”
“Not yet,” mahinang sagot ni Atty. Minda.
Sumikip ang hangin.
Si Bianca, na kanina’y nagtatanggol, tahimik na. Pero may maliit na ginhawa sa mukha niya. Parang nakahanap ng pader na mas makapal kaysa sa kanya.
“Kung may family interest document,” sabi ng isang board member, “kailangan itong i-review kasabay ng registration issue.”
“Correct,” sabi ng chairwoman. “The panel cannot issue final ruling on breeder ownership today without seeing original supporting records.”
Parang may kumadyot sa tuhod ni Neri. Hindi siya bumagsak. Pero naramdaman niyang umatras ang hatol na halos abot-kamay na.
“Pero sa tray?” tanong ni Atty. Minda. “The substitution record is clear.”
“May irregularity,” sabi ng chairwoman. “And Mr. Reyes admitted signing for a crate intended for Ms. Bianca, later appearing under Ms. Neri’s slot. That will be noted. Sanctions may follow. But ownership of Alon ni Lolo—”
“Hindi dapat ma-freeze dahil sa photocopy,” naputol ni Neri.
Natahimik siya sa sarili niyang boses.
Hindi ito sigaw. Pero unang beses iyon na hindi siya humingi ng permiso bago magsalita.
Tumingin sa kanya si Tita Perla. “Huwag kang bastos.”
Napangiti si Neri, mapait. “Ilang taon po akong tahimik. Hindi pala iyon kabaitan sa inyo. Gamit lang.”
“Ms. Neri,” maingat na sabi ng chairwoman.
Huminga si Neri. “Pasensya na po.”
Pero hindi niya binawi.
Nagpasya ang panel na mag-recess ng dalawampung minuto. Lalabas muna sila. Iko-confirm ng clerk ang admissibility ng family paper. Babalik ang lahat para sa interim order.
Sa hallway, sumandal si Neri sa pader. Hindi niya napansing nanginginig na pala ang kamay niya hanggang hawakan iyon ni Atty. Minda.
“May original ka ba?” tanong ng abogado.
“Wala.”
“Old acknowledgment? Apprentice record? Kahit sulat ng lolo mo?”
“Photocopy lang.”
“Think.”
Napasara ang mata ni Neri.
Lumang aparador. Amoy mothball. Tin kahon ng lumang wire. Plant tags. Liham ng supplier. Resibo ng pataba. At isang maliit na kahong plastik na laging sinasabi ni Lolo Temyong: “Huwag gagalawin hangga’t may humihingi ng pangalan ng Alon.”
Akala niya noon, biro lang.
“Nasa bahay,” bulong niya.
“Gaano kalayo?”
“Sa likod ng nursery. Sampung minuto kung tricycle.”
Tumingin si Atty. Minda sa orasan. “May recess tayo. Kung may taong mapagkakatiwalaan—”
“Ako ang kukuha.”
“Hindi ka pwedeng umalis nang walang notice.”
Lumapit ang clerk sa pinto. “Resuming in twenty minutes.”
Nagtaas ng kamay si Atty. Minda. “We request short extension. Possible original record exists off-site.”
Sumimangot ang clerk, pero pumasok para magtanong.
Sa dulo ng hallway, nakatingin si Caloy. Parang may sasabihin.
Lumapit siya. “Neri—”
“Hindi ngayon.”
“Pinapirma lang ako.”
Huminto siya.
Hindi dahil naniwala siya. Dahil sa linya ng mukha nito. Takot. Pero hindi inosente.
“Kanino?”
Hindi siya sumagot.
“Kay Bianca?” tanong ni Neri. “Kay Tita Perla?”
“May kontrata akong mawawala.”
“May pangalan akong nawala.”
Napayuko siya.
Dumating ang clerk. “Thirty minutes. Last extension.”
Tumakbo si Neri palabas kasama si Atty. Minda hanggang entrance. Hindi na sila nag-usap sa biyahe. Ulan ang tunog sa bubong ng tricycle. Sa bawat kanto, parang humahaba ang daan.
Pagdating sa lumang bahay sa likod ng nursery, hindi siya dumaan sa main greenhouse. Ayaw niyang makita ang mga paso na parang saksi pero walang boses.
Binuksan niya ang aparador ni Lolo. Kumalampag ang lumang kahoy. Nandoon ang kahong plastik, kulay abo, may tape na naninilaw na.
Nanginginig ang daliri niya habang binabaklas ang takip.
Sa loob: lumang plant tags, notebook na may guhit ng breeding crosses, at isang nakatuping papel sa plastic sleeve.
Hindi photocopy.
May tuyong marka ng tinta. May pirma ni Lolo Temyong. May stamp ng lumang registrar ng samahan.
Binasa ni Neri ang unang linya. Halos hindi niya marinig ang sariling hininga.
“Registered apprentice for Alon ni Lolo propagation line: Neri Santos.”
Walang Bianca.
Walang Perla.
Isang pangalan lang.
Hawak ni Neri ang orihinal na papel nang tumunog ang telepono ni Atty. Minda.
Saglit itong nakinig. Namutla ang mukha.
“Neri,” sabi niya, “pinababalik na tayo ngayon. Tinatanggap daw ng panel ang family paper kung walang original counter-record.”
Tumingin si Neri sa kahon ni Lolo, saka sa papel na nasa kamay niya.
“Meron,” sabi niya.
(Itutuloy sa BAHAGI 5….)