May nakita akong pares ng pambabaeng tsinelas sa shoe cabinet ng bahay namin.
Sa ilalim nito, may nakasingit na maliit na note na sobrang lambing ang mensahe para sa fiancé ko.
Pero ang pinakanagwasak sa akin… ay ang sinabi niya sa huling video na natanggap ko.

Noong araw na hinubad ko ang engagement necklace ko at iniwan iyon sa ibabaw ng mesa bago hilahin ang maleta ko palabas ng condo, malakas ang ulan sa labas.

Akala ko iyon na ang katapusan namin ni Marco.

Tahimik.

Walang iyakan.

Walang habulan.

Pero pagkababa pa lang ng eroplano ko sa isang malayong coastal city, biglang tumunog ang cellphone ko.

“Hello… si Bianca po ba ito?”

Mas hinigpitan ko ang yakap sa coat ko.

“Oo. Sino ito?”

“Ako si Ethan… ka-team ni Marco.”

Pagkarinig ko sa pangalan niya, kusang kumirot ang dibdib ko.

“May kailangan ba kayo?”

Tahimik muna siya ng ilang segundo bago nagsalita.

“Tatlong oras nang nakaupo si Marco rito sa barracks. At ngayon ko lang siya nakitang uminom nang ganoon karami.”

Napangiti ako nang mapait.

“Marunong pala siyang uminom?”

“Alam mo naman… halos hindi siya umiinom dati.”

Sa labas ng airport, tuloy-tuloy ang pagdaan ng mga tao habang bumubuhos ang ulan.

Tahimik lang ako.

Muli siyang nagsalita.

“Kanina, may bigla siyang tinanong sa akin.”

“Ano?”

“Tinanong niya kung… kulang na kulang ba talaga ang mga binigay niya sa’yo nitong apat na taon.”

Mahigpit kong napisil ang cellphone.

Mahina siyang bumuntong-hininga.

“Sabi niya may iniwan ka raw na sulat sa condo.”

Ipinikit ko ang mga mata ko.

Iisa lang ang nakasulat doon:

‘Apat na keychain lang ang lahat ng pasalubong na natanggap ko mula sa’yo sa loob ng apat na taon.’

Matagal bago ulit nagsalita si Ethan.

“Pagkatapos noon, binuksan niya gallery niya.”

“…”

“Walo lang daw ang pictures mo roon.”

Napatawa ako nang mahina.

Masakit na tawa.

“Tapos iyong kay Sophia…”

Huminto siya sandali.

“Mahigit tatlong daang pictures na ang nabilang niya bago siya tumigil.”

Tahimik akong nakatitig sa madilim na screen ng cellphone ko.

Pagod.

Manhid.

At sobrang lamig sa pakiramdam.

“Hindi ko alam kung ano ang nangyari sa inyong dalawa,” mahina niyang sabi. “Pero dalawampung taon ko nang kilala si Marco. Ngayon ko lang siya nakitang ganyan.”

“…”

“Paulit-ulit niyang binabasa ang chat ninyong dalawa. Tapos iisa lang ang sinabi niya.”

“Ano?”

“Sabi niya… labintatlong beses ka niyang pinaasa.”

Biglang kumirot ang puso ko.

“Anong ibig niyang sabihin?”

“Labintatlong beses niyang sinabi sa’yo na ‘sa susunod na lang.’”

Pinatay ko ang tawag.

Madilim ang langit sa lungsod na iyon.

Humahaba ang repleksyon ng ilaw sa basang kalsada.

Walang ilaw na naghihintay para sa akin.

Pero kung tutuusin…

Apat na taon na ring ganoon.

Si Marco ay isang coast guard rescue officer.

Sa loob ng apat na taon naming relasyon, labintatlong beses ko siyang tinanong:

“Kailan mo ako dadalhin sa lighthouse island para manood ng sunrise?”

At sa bawat pagkakataon, pareho lang ang sagot niya.

“Sa susunod na lang, ha?”

Akala ko busy lang talaga siya.

Akala ko delikado ang trabaho niya.

Akala ko wala lang talaga siyang oras.

Hanggang sa gabing nakita ko ang camera niyang naiwan sa condo.

Daang-daang litrato.

Parehong babae.

Parehong dagat.

Parehong pier.

Mga litrato ng sunset.

Camping.

Dinner.

Fireworks.

At bawat kuha…

Punong-puno ng lambing.

Perpektong anggulo.

Maingat na ilaw.

Parang bawat larawan ay pinaglaanan ng oras.

Pero ang babaeng nasa mga larawan…

Hindi ako.

Si Sophia.

Ang babaeng lagi niyang tinatawag na “nakababatang kapatid ng dating teammate.”

Magdamag akong nakaupo sa sala noong gabing iyon.

Kinabukasan, dumiretso ako para isauli ang condo na ipinagkaloob ng unit ni Marco para sana sa magiging pamilya niya.

Matagal akong tiningnan ng staff.

“Sigurado po kayo?”

“Oo.”

“Pareho pong nakapangalan sa inyo ang unit.”

“Hindi ko na kailangan.”

Habang pumipirma ako ng turnover papers, nanginginig ang kamay ko.

Dahil bawat kurtina roon…

Bawat tasa.

Bawat ilaw.

Ako mismo ang pumili.

Akala ko tahanan ko iyon.

Pero mukhang ako lang pala ang nag-isip noon.

…

Gabing iyon, bumalik ako sa condo para kunin ang natitira kong gamit.

Pagkabukas ko ng pinto, agad akong natigilan.

May pares ng puting pambabaeng tsinelas sa shoe cabinet.

Mas maliit kaysa size ko.

Dahan-dahan kong inangat ang insole.

May maliit na note sa ilalim.

“Sa susunod na punta mo rito, isuot mo na ito ha? Lagi kang malamigan kapag nakapaa.”

Sulit-kamay ni Marco.

Matagal kong tinitigan ang note.

Sa apat na taon naming relasyon…

Hindi siya kailanman nagsulat sa akin ng ganoong kalambing na mensahe.

Pumasok ako sa kwarto.

Bukas pa ang laptop niya.

Naka-display ang reservation para sa isang beach resort.

Couple package.

Weekend trip.

At ang note sa gilid ng reservation…

Halos nagpahinto sa paghinga ko.

“Birthday surprise for Sophia.”

Napatulala ako.

Birthday ni Sophia ay August 19.

Samantalang ako…

November 2.

Noong birthday ko noong nakaraang taon, hinintay ko si Marco hanggang halos hatinggabi.

Pero isang text lang ang natanggap ko.

“Nasa operation pa ako. Matulog ka na.”

Walang cake.

Walang regalo.

Walang tawag.

At pagkatapos noon…

“Babawi ako sa susunod.”

Pero ang “susunod” niya…

Hindi kailanman dumating.

Binuksan ko cloud album niya.

Mahigit tatlong libong pictures.

Walo lang ang sa akin.

Pito noon unang taon namin.

At isang huling stolen shot sa parking lot ng ospital.

Hindi pa nga ako nakatingin sa camera.

Pero ang album na may title na “Summer”…

Puno ng pictures ni Sophia.

Sophia sa tabing dagat.

Sophia habang natutulog sa sasakyan.

Sophia habang tumatawa sa ilalim ng fireworks.

Sophia habang may yakap na pusa.

Bawat litrato…

Parang pang-magazine.

Naalala ko tuloy noong minsang nagreklamo ako:

“Pwede mo naman siguro akong kuhanan nang maayos?”

Ngumiti lang siya noon.

“Hindi ako marunong mag-picture.”

Hindi pala iyon totoo.

Hindi lang talaga ako ang babaeng gusto niyang kuhanan nang maayos.

Biglang nag-ring ang cellphone ko.

Video call ni Marco.

Ilang segundo ko munang tinitigan bago sinagot.

Nasa likod niya ang barracks ng coast guard.

“Kumain ka na?”

“Oo.”

“Parang iba boses mo.”

“Pagod lang.”

Ilang segundo niya akong tiningnan.

“Tuloy ang out-of-town assignment namin this weekend.”

“Okay.”

“Pagbalik ko, lalabas tayo.”

“…”

“Sa susunod na lang muna.”

Muntik na akong matawa.

Muli na namang “sa susunod.”

Biglang may babaeng boses sa likod niya.

“Marco, nahanap ko na iyong jacket mo.”

Agad kong nakilala ang boses ni Sophia.

Lumingon siya.

“Sandali, kukunin ko.”

Pagkatapos ay bumalik ang tingin niya sa akin.

“Nandito lang si Sophia para maghatid ng gamit. Huwag ka nang mag-isip ng kung ano-ano.”

Napakanatural niyang magsalita.

Parang normal lang ang lahat.

Pagkatapos ay ngumiti siya.

“Ah oo nga pala, may pasalubong ako sa’yo.”

May dumating na picture.

Isang shell bracelet.

May caption:

“Si Sophia pumili. Maganda raw para sa’yo.”

Tahimik akong nakatitig sa screen.

At doon ko tuluyang naintindihan.

May mga taong marunong magmahal.

Pero hindi lang talaga ikaw ang taong minahal nila.

Mas lumakas ang ulan sa labas.

Dahan-dahan kong tinanggal ang huling susi ng condo sa keychain ko.

Pero bago ko pa iyon maitapon…

Biglang may nag-send ng video mula sa unknown number.

Sampung segundo lang ang haba nito.

Nasa loob ng sasakyan si Sophia.

Nakangiti siya habang nakatingin kay Marco.

“At kailan mo balak sabihin sa kanya?”

At ang sumunod na sagot ni Marco…

Ang tuluyang dumurog sa akin.

“Pagkatapos na ng engagement saka ko sasabihin.”
…

Nanigas ang buong katawan ko matapos marinig ang boses ni Marco sa video.

“Pagkatapos na ng engagement saka ko sasabihin.”

Paulit-ulit na umalingawngaw ang linyang iyon sa isip ko habang nakatitig ako sa madilim na screen ng cellphone.

Engagement.

Anong engagement?

Hindi ba ako ang fiancé niya?

Biglang nanginig ang mga daliri ko.

Muli kong pinindot ang video.

Sa pagkakataong ito, mas malinaw kong nakita ang ekspresyon ni Sophia.

Hindi siya mukhang kabit.

Hindi rin siya mukhang nahihiya.

Sa halip…

Parang siya ang tunay na girlfriend.

At ako?

Parang isa lang akong taong kailangang pagsinungalingan pansamantala.

Napaupo ako sa sahig.

Pakiramdam ko biglang nawalan ng hangin ang buong condo.

Makalipas ang ilang minuto, biglang nag-vibrate muli ang cellphone ko.

Unknown number ulit.

Kasunod ng video, may isang litrato.

Si Marco at Sophia.

Magkatabi sa tabing dagat.

Parehong nakasuot ng puting polo.

At sa kamay ni Sophia…

suot niya ang bracelet na minsan kong gustong-gusto pero sinabi ni Marco na “ubos na raw ang stock.”

Sa ibaba ng larawan, may caption.

“Four years niyang pinagsabay ang lahat. Pero sa huli, ako rin naman ang pipiliin niya.”

Hindi na ako umiyak.

Sa totoo lang, parang lampas na ako sa punto ng pag-iyak.

Masyado nang pagod ang puso ko.

Tahimik kong dinelete ang buong conversation namin ni Marco.

Pagkatapos ay tinanggal ko ang engagement ring ko at inilagay iyon sa ibabaw ng dining table.

Kasunod nito, nagsimula akong mag-empake.

Isang oras matapos noon, umalis ako ng condo nang hindi lumilingon.

…

Tatlong araw akong nanatili sa coastal city.

Walang social media.

Walang paramdam.

Walang reply kahit kanino.

Kahit kay Ethan.

Nagrenta ako ng maliit na apartment malapit sa dagat at nagsimulang maghanap ng trabaho.

Sa unang pagkakataon matapos ang apat na taon…

huminga ako nang walang hinihintay na tawag mula kay Marco.

At doon ko napansin.

Nakakapagod pala talagang magmahal ng taong kailangan mong pagtiisan araw-araw.

Akala ko dati normal lang na ako lagi ang naghihintay.

Na ako lagi ang umiintindi.

Na ako lagi ang umaadjust.

Pero habang tumatagal akong malayo sa kanya…

lalo kong nare-realize kung gaano ako naubos.

Ilang araw matapos iyon, biglang tumawag si Ethan.

Hindi ko sana sasagutin.

Pero may kung anong nagtulak sa akin.

“Hello?”

“Bianca…”

Pagod ang boses niya.

“May nangyari kay Marco.”

Natahimik ako.

“Anong ibig mong sabihin?”

“Nasa ospital siya.”

Biglang kumabog ang dibdib ko.

“Bakit?”

“May rescue operation dalawang gabi ang nakalipas. May bagyong dumaan sa northern coast.”

Mabilis akong tumayo.

“Nasaan siya ngayon?”

“Safe na siya.”

Bahagyang bumaba ang tensyon ko.

“Pero…”

Huminto siya sandali.

“Pagkatapos ng operation, bigla siyang nakipagsuntukan.”

Napakunot-noo ako.

“Kanino?”

“…kay Sophia.”

Para akong nabingi.

“Ano?”

Tahimik na natawa si Ethan.

“Hindi pala niya alam na may nagsesend sa’yo ng mga pictures at videos.”

Unti-unti akong natigilan.

“Sophia?”

“Oo.”

“Pero…”

“Bianca, hindi naging sila ni Marco.”

Pakiramdam ko biglang tumigil ang mundo.

“Ano?”

“Si Sophia ang ex ng kuya ng teammate namin. Lagi lang talaga siyang nakakasama ni Marco dahil volunteer medic siya sa unit.”

Hindi ako agad nakapagsalita.

“Pero iyong mga litrato…”

“May photography project si Marco noon tungkol sa coastal rescue life. Madalas siyang gawing subject ni Sophia kasi siya ang pinakamalapit na babae sa unit.”

Nanigas ako.

“Hindi… imposible…”

“Alam kong mahirap paniwalaan. Pero may hindi ka nakita.”

Maya-maya, may sinend si Ethan na folder.

Pagkabukas ko…

parang may humampas sa dibdib ko.

Puro pictures ko.

Thousands of them.

Ako habang natutulog sa sofa.

Ako habang nagluluto.

Ako habang nagbabasa.

Ako habang nakatingin sa ulan sa balcony.

Mga stolen shots.

Mga blurry photos.

Mga videos na hindi ko alam na kinunan niya.

At bawat file name…

may date.

Mula unang taon hanggang sa pinakahuli.

Tumulo ang luha ko.

Mabilis kong tinawagan si Ethan.

“Bakit… bakit wala ito sa cloud album niya?”

“Private drive niya iyan.”

“…”

“Bianca, hindi magaling si Marco magsalita. Alam mo naman iyon.”

Napapikit ako.

“Pero hindi ibig sabihin noon na hindi ka niya mahal.”

“Kung mahal niya ako… bakit parang lagi akong nasa pangalawang pwesto?”

Mahabang katahimikan.

Pagkatapos ay marahan siyang nagsalita.

“Kasi takot si Marco.”

“Kaninong takot?”

“Takot siyang madamay ka sa trabaho niya.”

Tahimik akong napaiyak.

Naalala ko bigla lahat.

Lahat ng pagkakataong hindi niya ako isinama sa dangerous assignments.

Lahat ng beses na pinauwi niya ako kapag may bagyo.

Lahat ng pagkakataong sinabi niyang:

“Dito ka lang. Huwag kang sumunod.”

Akala ko noon… ayaw niya lang akong kasama.

Hindi ko alam na…

sinusubukan niya pala akong protektahan sa paraan na alam niya.

Pero kahit ganoon…

masakit pa rin.

“Paano iyong video?” mahina kong tanong.

Biglang napabuntong-hininga si Ethan.

“Edited.”

Parang nanlamig ako.

“Ano?”

“May original copy kami.”

Kasunod noon, nagsend siya ng isa pang video.

Parehong eksena.

Parehong sasakyan.

Parehong tanong ni Sophia.

“At kailan mo balak sabihin sa kanya?”

Pero sa pagkakataong ito, iba ang sagot ni Marco.

“Pagkatapos ng engagement announcement saka ko sasabihin na aalis na siya sa unit.”

Natigilan ako.

“Anong ibig sabihin?”

“Na-transfer si Sophia sa ibang branch.”

Parang nawalan ako ng lakas.

Maya-maya, muli siyang nagsalita.

“Bianca…”

“…”

“Tatlong araw nang hindi natutulog si Marco.”

“…”

“Araw-araw siyang bumabalik sa condo kahit alam niyang wala ka na roon.”

Kumirot ang dibdib ko.

“Kanina…” mahinang sabi ni Ethan, “nakita ko siyang nakaupo sa labas ng building habang umuulan.”

Hindi ako makapagsalita.

“May hawak siyang paper bag.”

“Ano iyon?”

“Yong bracelet.”

Tumulo muli ang luha ko.

“Hindi si Sophia ang pumili noon.”

“…”

“Custom-made iyon ni Marco. May shell design dahil naalala niyang minsan sinabi mong gusto mong magtayo ng café malapit sa dagat.”

Bigla kong natakpan ang bibig ko.

Naalala ko iyon.

Tatlong taon na ang nakalipas.

Isang random na conversation lang habang nanonood kami ng ulan.

At naalala niya pa pala.

Tahimik akong umiyak buong gabi.

…

Kinabukasan, habang naglalakad ako sa tabing dagat, biglang may tumawag sa akin.

“Bianca.”

Agad akong napalingon.

At doon ko siya nakita.

Si Marco.

Payat.

Namumula ang mata.

Basang-basa sa ulan.

At sa unang pagkakataon simula nang makilala ko siya…

mukha siyang takot na takot.

Hindi siya agad lumapit.

Parang natatakot siyang tumakbo ako.

Mahina siyang nagsalita.

“Pwede ba tayong mag-usap?”

Tahimik lang akong nakatingin sa kanya.

Pagkatapos ng ilang segundo, dahan-dahan siyang lumapit.

At saka niya iniabot ang isang maliit na kahon.

“Hindi ko alam kung paano magmahal nang tama.”

Paos ang boses niya.

“Pero hindi totoo na hindi kita mahal.”

Hindi ako nagsalita.

Namumula ang mga mata niya habang nakatingin sa akin.

“Bianca… lahat ng plano ko, ikaw ang kasama.”

“Pero hindi ko naramdaman iyon.”

Parang nasaktan siya sa narinig.

At doon ko unang nakita ang lungkot sa mga mata ni Marco.

Hindi depensa.

Hindi galit.

Kundi totoong pagsisisi.

“Sorry…”

Mahina siyang yumuko.

“Alam kong kulang ako.”

Tumulo ang luha ko.

“Kulang?”

Napatawa ako habang umiiyak.

“Marco… pakiramdam ko apat na taon akong nagmakaawa para mahalin mo.”

Biglang namutla ang mukha niya.

“Hindi…”

“Alam mo bang ininggit ko pa si Sophia?”

“…”

“Akala ko lahat ng lambing mo nasa kanya.”

Bigla niyang hinawakan ang kamay ko.

“Walang ibang babae.”

Tinitigan niya ako diretso sa mata.

“Ikaw lang.”

Napapikit ako.

“Pero nasaktan mo pa rin ako.”

“Alam ko.”

“Hindi mabubura iyon.”

“Hindi ko hihilinging kalimutan mo.”

Mahina niyang pinisil ang kamay ko.

“Pero pwede bang bigyan mo ako ng pagkakataong ayusin?”

Tahimik kaming dalawa habang humahalo ang ulan at hangin sa paligid.

Makalipas ang ilang segundo…

dahan-dahan kong binuksan ang kahon.

Sa loob nito ay isang manipis na silver ring.

At sa loob ng singsing…

nakaukit ang maliit na parola.

Lighthouse.

Bigla akong napaluha.

Ngumiti siya nang mahina.

“Dadalhin na kita roon.”

“…”

“Hindi na sa susunod.”

Huminto siya sandali.

“Ngayon na.”

At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon…

pakiramdam ko hindi na ako nag-iisa habang nakatingin sa dagat.

Pagkaraan ng anim na buwan, binuksan namin ang maliit na seaside café na matagal ko lang pinapangarap noon.

Si Marco pa mismo ang gumawa ng signboard.

At sa tabi ng entrance, may maliit na frame na nakasabit.

Isang lumang picture ko habang nakangiti sa ilalim ng ulan.

Sa likod nito, may sulat-kamay niyang note.

“Sa wakas natutunan ko ring huwag nang ipagpabukas ang pagmamahal.”