Umuwi ako para bawiin ang titulo, ngunit sa barangay hall nila ako pinaupo na parang ako ang may utang, hanggang lumabas ang pangalan ng lending office
Bahagi 3 — Umuwi ako para bawiin ang titulo, ngunit sa barangay hall nila ako pinaupo na parang ako ang may utang, hanggang lumabas ang pangalan ng lending office
Lumipad ako pabalik ng Manila kinabukasan.
Hindi ko na tinapos ang huling araw ng training. Kinausap ko ang manager ko, ipinakita ang email ng condo admin, at sinabi kong may urgent property issue.
Hindi siya nagtanong nang marami. Siguro nakita niya sa mukha ko na hindi iyon drama lang.
Paglabas ko ng airport, hindi ako dumiretso sa condo.
Dumiretso ako sa police station malapit sa building.
Nagpa-blotter ako.
Nilagay ko ang buong pangyayari: kinuha ni Nanay ang owner’s duplicate certificate of title nang walang pahintulot, may peke raw na authorization letter na dinala si Nico, may delivery van na nagtangkang magpasok ng gamit sa unit ko, at may lending office na nagpadala ng notice tungkol sa collateral verification.
Habang isinusulat ng officer ang detalye, tinanong niya ako:
—Sir, sure po ba kayo? Nanay ninyo po ito?
—Opo.
—Baka puwede munang pag-usapan sa pamilya.
Tumingin ako sa kanya.
—Sir, kaya nga po ako nandito. Pinag-usapan na nila nang hindi ako kasama.
Hindi na siya nagsalita.
Mula roon, dumiretso ako sa condo admin. Pinakita nila sa akin ang copy ng authorization letter.
Ang letterhead ay walang logo. Nakasulat lang ang pangalan ko, unit number, at pangungusap na pinapayagan ko raw ang kapatid kong si Nico Sarmiento at ang magiging asawa nitong si Trisha Dela Cruz na gamitin ang unit “until further notice.”
Until further notice.
Para bang hotel booking lang ang bahay ko.
Sa ibaba, nandoon ang pirma ko.
Halos pareho.
Pero hindi eksakto.
Mas mabigat ang diin sa unang letra. Mas maikli ang buntot ng apelyido. At ang petsa, mali. Nasa Cebu ako noong araw na nakalagay doon.
Humingi ako ng certified copy mula sa admin at CCTV clip ng lobby.
Ibinigay nila.
Pag-akyat ko sa unit, wala namang nakapasok. Maayos ang lahat. Pero habang nakatayo ako sa loob ng sala, hindi ako nakaramdam ng ginhawa.
Kahit walang nabasag, may nilapastangan.
Hindi pintuan ang sinubukan nilang buksan.
Hangganan ko.
Kinagabihan, tumawag si Tatay.
—Pumunta ka sa barangay hall bukas ng sampu. Nandoon kami. Huwag kang gumawa ng mas lalong malaking gulo.
—Bakit sa barangay hall?
—Para may witness. Para maayos.
—Sino ang nag-request?
Hindi siya sumagot agad.
—Nanay mo.
Napangiti ako nang walang tuwa.
Siyempre.
Kapag sila ang kumuha, pamilya iyon.
Kapag ako ang nagreklamo, barangay mediation agad.
Kinabukasan, maaga akong dumating sa barangay hall sa Quezon City kung saan nakatira ang pamilya ko.
Nandoon na sila.
Si Nanay, naka-floral blouse, may panyo sa kamay. Si Tatay, nakayuko. Si Nico, nakasandal sa plastic chair, nakakunot ang noo. Si Trisha, nasa dulo, maputla, hindi tumitingin kahit kanino.
May dalawang tita ko rin.
Hindi ko sila inimbitahan.
Pero malinaw na inimbitahan sila ni Nanay bilang audience.
Pagpasok ko, nagsimula agad siya.
—Kap, tingnan ninyo ang anak ko. Nagpa-blotter laban sa sariling ina.
Humawak siya sa dibdib niya na parang sinaksak.
Ang barangay captain, si Kapitan Ledesma, tumingin sa akin.
—Miguel, pamilya ito. Subukan nating pag-usapan nang mahinahon.
Umupo ako.
—Sige po. Unahin natin ang tanong ko. Nasaan ang titulo ko?
Namula ang mata ni Nanay.
—Iyan lang ba ang mahalaga sa iyo?
—Opo. Dahil iyon ang kinuha ninyo.
—Inalagaan lang!
—Nasaan?
Tumahimik ang mesa.
Si Nico ang sumagot.
—Kuya, bakit ganyan ka? Hindi naman namin kukunin. Gagamitin lang namin habang wala ka pang asawa.
—Hindi kayo ang magdedesisyon kung kailan ako gagamit ng sarili kong bahay.
—Ang damot mo.
Tumingin ako sa kanya.
—Nico, magkano ang utang mo?
Nagulat siya.
—Ano?
—May lending office na nagpadala ng notice sa condo ko. Bakit?
Nakita kong napatingin si Trisha sa kanya.
Doon ko nalamang hindi rin niya alam.
Si Nanay ang sumabat.
—Wala kang pakialam sa pera ng kapatid mo.
—May pakialam ako kapag titulo ko ang nasa usapan.
Dinukot ko ang brown envelope sa bag ko at inilapag sa mesa.
Binasa ni Kapitan ang labas.
Sumeryoso ang mukha niya.
—Aling Cora, ano ito?
Hindi sumagot si Nanay.
Si Tatay ang kumilos. Napahawak siya sa noo.
—Cora, sabihin mo na.
Doon unang pumitik ang boses ni Nanay.
—Ginawa ko lang iyon para tulungan ang anak ko!
—Sinong anak? —tanong ko.
Tumitig siya sa akin na parang masama akong tao sa pagtatanong.
—Si Nico! May wedding siya! May negosyo siyang sisimulan! Hindi ba dapat tumulong ang kuya?
—Kaya isinangla ninyo ang titulo ko?
—Hindi isinangla! Pinakita lang!
Pinakita lang.
Ilang beses ko nang narinig ang mga salitang iyon sa ibang anyo.
Hiniram lang.
Ginamit lang.
Pinalitan lang.
Nakalimutan lang.
Pero sa dulo, ako ang nagbabayad.
Hinawakan ni Trisha ang gilid ng upuan.
—Nico, anong negosyo?
Hindi makatingin si Nico sa kanya.
—Food cart franchise. Maliit lang.
—Magkano?
Walang sumagot.
Ako ang naglabas ng photocopy ng notice.
—Four hundred eighty thousand pesos.
Nanlaki ang mata ni Trisha.
—Nico, sabi mo paid na ang wedding suppliers.
Napakamot siya sa batok.
—Paid naman dapat kung natuloy ang loan.
Tumayo si Trisha.
—Loan? Sa title ng kuya mo?
—Temporary lang sana!
Natawa siya, pero luha ang kasunod.
—Temporary? Gagamitin mo ang bahay ng kuya mo nang hindi niya alam, tapos sasabihin mo sa akin na regalo niya iyon?
Lumingon siya kay Nanay.
—Tita, alam ninyo po ba na sinabi ni Nico sa family ko na binigay na raw ni Kuya Miguel ang unit bilang wedding gift?
Hindi kumibo si Nanay.
Si Kapitan, na kanina ay gustong gawing family talk ang lahat, humigpit ang mukha.
—May pinirmahan ba si Miguel para sa loan?
—May authority letter, —sabi ni Nico.
—Peke iyon, —sagot ko.
—Hindi peke. Pinirmahan mo noong house blessing.
Kinuha ni Nanay ang isang folder mula sa bag niya.
Inilabas niya ang papel.
Doon ko nakita ang totoong laro.
Hindi lang authorization letter para makapasok sa condo.
May isa pang dokumento.
Special Power of Attorney.
Nakasaad doon na binibigyan ko raw ng authority si Nanay na gamitin ang owner’s duplicate certificate of title ko para sa “family financial arrangement.”
Hindi abogado ang gumawa nito. Halatang template galing internet. Pero may pirma ko sa ilalim.
Ang pirma mula sa papel na pinirmahan ko noong house blessing.
Attendance sheet daw.
Catering discount daw.
Inilipat pala nila ang pinirmahan kong pahina sa ibang dokumento.
Muntik akong matawa sa sobrang kapal.
—Nanay, ito ang sinasabi mong inalagaan mo?
Sumigaw siya.
—Kung hindi ka sana madamot, hindi aabot sa ganito!
Tinuro niya ako sa harap ng barangay captain, ng mga tita ko, ng kapatid ko, at ng babaeng pakakasalan sana niya.
—Lumaki ang ulo mo mula nang magka-condo ka! Nakalimutan mo na kung saan ka galing! Akala mo ba dahil may unit ka na, mas mataas ka na sa amin?
Tahimik akong tumingin sa kanya.
Sa loob ng maraming taon, iyon ang pinakatakot kong marinig.
Na kapag may naabot ako, kasalanan ko iyon.
Na kapag may sarili akong bagay, pagmamayabang iyon.
Na kapag ayaw kong magpaubos, pagtalikod iyon.
Pero sa araw na iyon, hindi na ako natakot.
Pagod na ako.
At ang pagod, minsan, nagiging lakas.
—Kap, gusto kong ma-record ito. Hawak nila ang titulo ko. Gumamit sila ng pirma ko sa dokumentong hindi ko binasa at hindi nila ipinaliwanag. Sinubukan nilang papasukin ang unit ko gamit ang authorization letter. At may lending office nang naghahanap ng collateral verification.
Si Kapitan Ledesma tumango sa secretary.
—I-record ninyo.
Biglang nag-iba ang mukha ni Nanay.
—Miguel, bakit mo kami ginaganito?
—Ako ang ginanito ninyo.
Si Tatay, sa unang pagkakataon, nagsalita nang diretso.
—Cora, ibalik mo na ang titulo.
Tumingin si Nanay sa kanya na parang pinagtaksilan siya.
—Ngayon ka magsasalita?
—Sobra na.
Akala ko doon matatapos.
Akala ko ilalabas niya ang titulo mula sa bag at ibabalik sa akin.
Pero hindi niya ginawa.
Humigpit ang hawak niya sa panyo.
At doon ko narinig ang pinakamasamang pangungusap sa buong araw.
—Wala na sa akin ang titulo.
Nanahimik ang buong barangay hall.
Ako ang unang nakapagsalita.
—Nasaan?
Hindi siya tumingin sa akin.
Si Nico ang sumagot, halos pabulong.
—Nasa lending office.
Parang may umalingawngaw sa tenga ko.
—Bakit?
Nilunok niya ang laway niya.
—Kinuha nila bilang assurance. Ibabalik daw kapag dala ka namin sa Monday para pumirma nang personal.
—At kung hindi ako pumirma?
Walang sumagot.
Doon pumasok ang isang lalaking naka-gray polo sa barangay hall. May hawak siyang folder, may kasamang dalawa pang lalaki.
Tumingin siya sa amin at nagtanong:
—Sino rito si Miguel Sarmiento?
Tumayo ako.
Lumapit siya at inilapag ang folder sa mesa.
—Sir, representative ako ng lending office. May scheduled collateral confirmation po tayo ngayon. Base sa documents, kayo raw ang principal borrower.
Binuksan niya ang folder.
Nakita ko ang promissory note.
Nasa taas ang pangalan ko.
Sa ibaba, may pirma na kamukha ng sa akin.
At sa tabi nito, may photocopy ng ID ko na hindi ko alam kung paano nila nakuha.
