Akala ng Manager Ko Isa Lang Akong Tamad na Empleyada—Hanggang Tawagan Ko si Mama at Malaman Niyang Sa Akin Pala Nakapangalan ang Gusali
Sa pamilya namin, halos lahat ay adik sa trabaho.
Si Papa, kahit Linggo, may conference call. Si Mama, kayang pumirma ng acquisition habang nagpapamasahe. Pati si Tita Lorna, ang kasambahay naming kasama ko mula pagkabata, may sarili nang mutual fund at dalawang maliit na paupahan.
Ako lang ang kakaiba.
Ang pinakamalaking pangarap ko sa buhay?
Matulog hanggang kusa akong magising.
At umuwi nang eksaktong alas-sais.
Ako si Isabella “Bella” Navarro, dalawampu’t walong taong gulang, at kung may Olympic event para sa pagiging kontento sa buhay, baka may medalya na ako.
Hindi iyon matanggap ng mga magulang ko.
Kaya isang araw, literal akong ipinasok ni Mama sa isa sa maliliit na subsidiary ng negosyo namin sa BGC.
“Magtrabaho ka kahit konti,” sabi niya.
Pumayag ako.
Inilipat ko lang ang pagiging tamad ko sa opisina.
Pagdating ko sa umaga, dinidiligan ko ang succulent sa mesa ko. Kapag walang urgent na trabaho, nanonood ako ng drama habang naka-earphones. Kapag inaantok, yumuyuko ako sa mesa at natutulog nang dalawampung minuto.
Hindi naman ako pabigat.
Tapos ang trabaho ko.
Ayoko lang magkunwaring busy kapag wala naman talagang kailangang gawin.
Alam iyon ng senior managers.
May bilin mula sa headquarters na huwag akong gambalain hangga’t maayos ang output ko.
Tahimik ang buhay ko.
Hanggang dumating si Camille Roxas.
Bagong operations manager.
Sa unang linggo pa lang, naglabas na siya ng sarili niyang “rules.”
Lahat kailangang mag-overtime nang dalawang oras araw-araw.
Walang bayad.
Salitan din ang mga empleyado sa pagkuha ng deliveries niya, pagbili ng iced latte niya, at minsan pati pagpila para sa lunch order niya.
Sumunod halos lahat.
Ako lang ang hindi.
Alas-sais ng gabi, nagsasara ako ng laptop.
Kukuha ng bag.
Uuwi.
Noong ikaapat na araw, hinarangan niya ako.
“Bella, may team recap tayo hanggang eight.”
“May recap ba na kailangan ako?”
“Team activity iyon.”
“Bayad ba ang overtime?”
Nanigas ang ngiti niya.
“Hindi lahat kailangang bayaran. Minsan dapat marunong kang makisama.”
Tumango ako.
“Then hindi ako sasama.”
At umalis ako.
Kinabukasan, pagpasok ko sa opisina, ramdam kong kakaiba ang atmosphere.
Nakatayo si Camille sa tabi ng mesa ko.
“Bella.”
Mahinahon ang boses niya.
“Napansin kong hindi ka talaga marunong tumanggap ng coaching.”
Umupo ako.
“Anong coaching?”
“Ang attitude mo.”
“Ah.”
Kinuha ko ang maliit kong pandilig.
Hindi ko pa nakakalahati ang tubig nang bigla niyang hinila ang desk organizer ko.
Sumunod ang mga folder.
Ang charger.
Ang mug.
At ang succulent na kalahating buwan kong inaalagaan.
Bumagsak iyon sa sahig.
Basag ang paso.
Kumalat ang lupa.
Nanahimik ang buong department.
Tumingin ako sa halaman.
May bagong usbong pa iyon kahapon.
“Camille.”
“Ano?”
“Sinira mo ang gamit ko.”
Tumawa siya.
“Kung inayos mo kasi ang workstation mo, hindi mangyayari ito.”
Pagkatapos, kinuha niya ang tablet ko.
“Pati ito? Personal?”
“Oo.”
Diretso niya iyong inihulog sa malaking basurahan.
May narinig akong mahinang hingal mula sa katabing cubicle.
Tumingin sa akin si Camille na parang naghihintay na sumabog ako.
Hindi ako sumabog.
Inilabas ko lang ang cellphone ko.
Tinawagan ko si Mama.
“Mama.”
“Ano?”
May tunog ng nail dryer sa kabilang linya.
“May manager dito na binaligtad ang mesa ko. Binato rin niya ang tablet ko.”
Natahimik si Mama.
“Saang kumpanya ka nga nagtatrabaho?”
Napapikit ako.
“Ma, seryoso?”
“Anak, ang daming kumpanya. Hindi ko kabisado lahat.”
“Solterra Systems Philippines. BGC.”
“Ah.”
Parang saka lang niya naalala.
“’Yung maliit na tech company sa building mo?”
“Oo.”
“Sige. Punta ka muna sa hotel café sa kabilang block. Kumain ka ng cake.”
“Mama—”
“Ako na bahala.”
Pinatay niya ang tawag.
Tumingin sa akin si Camille.
Unti-unting bumalik ang ngiti niya.
“Ang galing.”
“Ano?”
“Very convincing.”
Kumuha siya ng disinfecting wipe at pinunasan ang mga daliri niya.
“Marami na akong nakitang katulad mo. Bata, spoiled, ayaw mapagalitan. Kapag napahiya, tatawag kunwari sa mayamang magulang.”
May inilabas siyang limang-daang piso.
Inilapag sa upuan ko.
“Bili ka ng bagong paso.”
Tumingin ako sa pera.
“Tablet ko?”
“Hindi naman siguro mahal iyon.”
Bago pa ako makasagot, bumukas ang glass door.
Pumasok si Joaquin Villareal.
General manager ng Solterra.
At ang lalaking halos isang taon nang tinutukoy ng mga pamilya namin bilang magiging asawa ko.
Anak siya ng isa sa pinakamalalaking business families sa bansa. Palihim siyang nag-manage ng subsidiary para raw magkaroon ng “real corporate experience.”
Sa totoo lang, gusto lang niyang umiwas sa usapang kasal.
Lalo na sa akin.
Ayaw niya sa lifestyle ko.
Para sa kanya, ang taong walang ambisyon ay walang silbi.
Nakita niya ang gulo sa sahig.
“Ano’ng nangyari?”
Agad lumapit si Camille.
Namula pa ang mga mata.
“Sir Joaquin, kasalanan ko.”
Mahina ang boses niya.
“Gusto ko lang sanang kausapin si Bella tungkol sa performance niya. Lagi siyang umuuwi nang eksaktong six. Hindi siya sumasama sa overtime.”
Tumigil siya.
“Siguro naging emotional lang ako habang nililinis ko ang desk niya.”
Napatingin sa akin si Joaquin.
“Bella.”
“Ano?”
“Hindi ka pa rin nagbabago.”
Tinuro ko ang basag na paso.
“Sinira niya ang gamit ko.”
“Nag-sorry na siya.”
“Hindi siya nag-sorry.”
Huminga siya nang malalim.
“Camille is one of the best managers we hired. Nag-o-overtime siya para sa team. Dapat matuto kang rumespeto sa mga taong mas masipag kaysa sa iyo.”
“Kasama sa pagiging magaling na manager ang pagtatapon ng gamit ng empleyado?”
“Bakit ba kailangan mong palakihin lahat?”
Napangiti ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil bigla akong nawalan ng gana.
Tumalikod ako para kunin ang bag ko.
Pero hinarangan niya ako.
“Apologize to Camille.”
“Hindi.”
“Manager mo siya.”
“Still no.”
Tumigas ang mukha niya.
“Simula bukas, ililipat ang workstation mo sa dulo ng hallway, katabi ng printer. Wala ka ring major assignments hangga’t hindi mo natututunang ayusin ang attitude mo.”
Tumango ako.
“Okay.”
Kinabukasan, totoo nga.
Nasa tabi ng restroom ang bago kong mesa.
Amoy disinfectant.
Ang unang assignment ko?
Mag-shred ng kalahating metrong taas na lumang dokumento.
Tinabi ko ang papel.
Humiga ako sa braso ko.
At natulog.
Makalipas ang ilang oras, may kumatok sa mesa.
Si Joaquin.
“Bella, seryoso ka?”
Inaantok akong tumingala.
“Sabi ko naman sa iyo. Gusto ko lang maging salted fish.”
Napatawa siya nang walang saya.
“Alam mo ba kung ano ang nangyayari sa taong walang kapital, walang koneksiyon, at walang ambisyon pero gustong mabuhay nang ganyan?”
Bubuksan ko sana ang bibig ko nang biglang tumunog ang elevator.
Ding.
Bumukas ang pinto.
Unang lumabas ang corporate lawyer ng De Leon Holdings.
Sumunod ang head of HR.
Pagkatapos ay dalawang board director.
At sa gitna nila, naka-beige suit at bagong manicure pa ang kamay, naglakad palabas ang mama ko.
Huminto siya sa tabi ng mesa ko.
Tumingin sa printer.
Sa restroom sign.
Sa sirang tablet.
Pagkatapos ay kay Joaquin.
“Interesting.”
Malamig ang boses niya.
“Sino ang nagdesisyong ilagay ang anak ko sa tabi ng banyo… sa gusaling nakapangalan sa kanya?”
Biglang nawala ang kulay sa mukha ni Joaquin.
At sa likod niya—
nabitiwan ni Camille ang hawak niyang tasa ng kape.
PARTE2
Walang nagsalita.
Kahit ang office printer na kanina pa maingay ay parang biglang tumahimik.
Tumingin si Joaquin kay Mama.
Pagkatapos sa akin.
Pagkatapos muli kay Mama.
“Anak…?”
Mahina niyang ulit.
Tumayo ako at nag-inat.
“Good afternoon, Ma.”
Napapikit si Mama.
“Bella, alas-dos na. Kakagising mo lang?”
“Oo.”
“Hindi ka talaga nagbabago.”
“Thank you.”
Sa ibang pagkakataon, siguradong sesermonan niya ako.
Pero ngayon, ibang tao ang gusto niyang kausapin.
Bumaling siya kay Joaquin.
“Mr. Villareal.”
Biglang naging pormal ang mukha nito.
“Ma’am Helena…”
Kilalang-kilala niya si Helena De Leon, chairwoman ng De Leon Holdings.
Ang hindi niya alam—
Navarro ang ginagamit kong apelyido sa trabaho.
Apelyido iyon ni Mama bago siya ikasal kay Papa.
Ayaw kong gamitin ang pangalang De Leon dahil sa sandaling makita iyon ng mga tao, iba na agad ang pakikitungo nila.
Ayoko ng personal assistant.
Ayoko ng espesyal na parking.
At lalong ayoko ng taong tatawa sa corny kong joke dahil anak ako ng may-ari.
Si Joaquin mismo, kahit alam niyang may kaya ang pamilya ko, hindi niya alam ang eksaktong lawak ng negosyo namin.
Ang marriage arrangement namin ay inayos ng mga lolo namin maraming taon na ang nakaraan.
Sa bawat family dinner, mas interesado siyang makipag-usap tungkol sa business expansion kay Papa kaysa tanungin ako kung ano ang ginagawa ko.
At dahil wala rin akong interes magpaliwanag, hinayaan ko siyang isipin na isa lang akong spoiled na anak na umaasa sa magulang.
Lumapit ang corporate lawyer namin.
“Ma’am Helena, dala ko po ang property documents.”
Iniabot niya ang folder.
Binuksan ni Mama.
“Joaquin, alam mo ba kung kanino nakapangalan ang Solterra Corporate Center?”
Hindi sumagot si Joaquin.
Tinuro ni Mama ang pangalan sa dokumento.
ISABELLA NAVARRO DE LEON.
“Birthday gift ng asawa ko sa anak namin noong twenty-fifth birthday niya.”
Napatingin ang lahat sa akin.
Napakamot ako sa ilong.
“Hindi ko naman hiningi.”
“Correct,” sabi ni Mama. “Gusto mo nga noon isang buwan na streaming subscription.”
May narinig akong pigil na tawa sa accounting section.
Namula ang mukha ni Joaquin.
“Bella, bakit hindi mo sinabi?”
Tumingin ako sa kanya.
“Tinatanong mo ba?”
Nanahimik siya.
Tama.
Hindi niya kailanman tinanong.
Hinuhusgahan niya lang ako.
Lumapit si Camille.
“Ma’am, may misunderstanding po—”
“Camille Roxas?”
“Opo.”
Kalmado ang boses ni Mama.
“Bakit mo sinira ang gamit ng empleyado?”
“Hindi ko po sinasadya.”
Tumango si Mama.
“May CCTV ba rito?”
Biglang namutla si Camille.
Sumagot ang HR head.
“Meron po.”
“Kunín.”
“Ma’am, baka hindi na kailangan—”
“Camille.”
Ngumiti si Mama.
“Hindi naman tayo magagalit. Gusto lang nating malaman ang totoo.”
Alam ko ang ngiting iyon.
Kapag ganoon ngumiti si Mama sa board meeting, may mawawalan ng posisyon.
Pagkalipas ng sampung minuto, nasa conference room kaming lahat.
Pinatugtog ang CCTV footage.
Kita roon kung paano hinila ni Camille ang organizer ko.
Kung paano niya sadyang itinulak ang paso.
At kung paano niya kinuha ang tablet ko gamit ang dalawang kamay bago iyon ihulog sa basurahan.
Walang aksidente.
Walang “medyo malakas lang ang galaw.”
Sadyang ginawa niya.
Pero hindi pa roon nagtapos.
Naglabas ng laptop ang HR director.
“Since nandito na rin po kami, Ma’am, chineck namin ang complaints related sa department.”
Tumigil siya.
“May pito pong anonymous reports tungkol sa forced unpaid overtime.”
Nawala ang ngiti ni Camille.
“May reports din tungkol sa personal errands.”
Binasa ng HR director ang ilan.
Pagkuha ng dry cleaning.
Pag-order ng kape.
Pagpapadala ng personal parcels.
Pag-reserve ng restaurant para sa dates niya.
May isang junior employee pa na pinaghintay niya hanggang alas-diyes ng gabi dahil ayaw niyang umuwi nang walang kasabay papunta sa parking.
“Team building po iyon,” mabilis na sabi ni Camille.
Napatingin ako sa kanya.
Kahit ako, hindi ko napigilang matawa.
“Team building ang pagpakuha ng dry cleaning?”
“Hindi mo naiintindihan ang corporate culture!”
“Correct,” sabi ko. “At mukhang ayaw ko nang maintindihan.”
Tumayo si Joaquin.
“Ma’am Helena, I accept responsibility. Ako ang general manager. Hindi ko na-monitor nang maayos ang department.”
At least, hindi siya duwag.
Pero sumunod ang sinabi niya.
“Pero naniniwala pa rin akong kailangan ni Bella ng discipline. Hindi maaaring dahil anak siya ng owner, exempted na siya sa standards.”
Napatingin sa kanya ang buong silid.
Ako naman, nakasandal lang sa upuan.
“Anong standard ang nilabag ko?”
“Hindi ka nag-o-overtime.”
“Required ba sa contract?”
Hindi siya sumagot.
“Hindi.”
“Hindi ako bumibili ng kape ng manager ko.”
“Hindi iyon company requirement.”
“Hindi ako sumasama sa unpaid meetings pagkatapos ng working hours.”
Tahimik siya.
“Hindi rin requirement.”
Tumango ako.
“So ano ang nilabag ko?”
Kumuyom ang panga niya.
“Attitude.”
Doon ako napangiti.
“Ah.”
Tumayo ako.
“Joaquin, kaya pala hindi mo ako gusto.”
Hindi siya sumagot.
“Hindi dahil masama akong empleyado.”
Lumapit ako nang kaunti.
“Kundi dahil hindi ako mukhang taong gusto mong maging.”
“Bella—”
“Para sa iyo, dapat pagod ang tao para masabing may halaga siya. Dapat late umuwi. Dapat laging may meeting. Dapat mukhang busy.”
Tumingin ako kay Camille.
“Kaya nang makita mong lagi siyang overtime, naniwala kang mahusay siya.”
Bumalik ang tingin ko kay Joaquin.
“Kahit hindi mo man lang tinanong kung bakit kalahati ng team niya gustong mag-resign.”
Wala siyang maisagot.
Sa gilid ng mesa, tahimik lang si Mama.
Hinayaan niya akong magsalita.
“Alam mo kung bakit ako umuuwi nang six?”
Tanong ko.
“Dahil tapos na trabaho ko.”
“Alam mo kung bakit minsan natutulog ako sa desk?”
“Dahil natapos ko na rin ang trabaho ko.”
“Hindi ako hardworking.”
Umiling ako.
“Pero hindi rin ako incompetent.”
Kinuha ng HR director ang isa pang file.
“Actually, Sir Joaquin…”
Nag-alangan siya.
“Si Ms. Bella po ang may pinakamataas na task accuracy sa unit sa last two quarters.”
Napaangat ang kilay ko.
Ako man, hindi ko alam iyon.
Nagpatuloy siya.
“Zero missed deadline. Zero client complaint. At halos thirty percent faster ang average completion time niya kaysa team median.”
Bumulong ako, “Kaya pala ang dami kong time matulog.”
May tumawa.
Pati si Mama napailing.
Pero si Joaquin, hindi.
Para siyang sinampal nang hindi hinahawakan.
Sa buong panahong iyon, akala niya wala akong ginagawa.
Hindi niya kailanman tiningnan ang resulta.
Tiningnan niya lang kung gaano ako ka-busy.
Biglang nagsalita si Camille.
“Fine!”
Napalingon kaming lahat.
Namumula na siya.
“Fine! Mali ako sa tablet!”
Tinuro niya ako.
“Pero unfair ito! Kaya pala espesyal ang treatment sa kanya! Kaya pala walang sumisita kahit natutulog!”
“Camille,” sabi ko, “kahit hindi ako anak ng may-ari, bawal mo pa ring sirain ang gamit ko.”
Tumahimik siya.
“Hindi privilege ang dahilan kung bakit mali ka.”
Dagdag ko.
“Mali ka dahil akala mo kapag mas mataas ang posisyon mo, pwede mong gawin kahit ano sa mga taong nasa ilalim mo.”
Wala na siyang naisagot.
Si Mama ang nagtapos.
“HR.”
“Yes, Ma’am.”
“Conduct a formal investigation. Preserve all complaints, CCTV footage, attendance records, at messages tungkol sa unpaid overtime.”
Tumango ang HR director.
“Pending investigation, suspended si Ms. Roxas.”
Nanlaki ang mata ni Camille.
“Ma’am! Hindi ninyo pwedeng—”
“Pwede.”
Simple lang ang sagot ni Mama.
“At kung mapatunayan ang wage at policy violations, bayaran ang lahat ng empleyadong entitled sa compensation.”
Pagkatapos, bumaling siya kay Joaquin.
“And you.”
Napatayo ito nang tuwid.
“Your assignment as general manager is terminated effective today.”
Namutla siya.
“Ma’am Helena—”
“Hindi dahil pinagalitan mo ang anak ko.”
Tumigil si Mama.
“Kundi dahil bilang leader, pinili mong maniwala sa title kaysa sa ebidensiya.”
Hindi nakasagot si Joaquin.
“Bumalik ka sa Villareal Group. Bahala na ang pamilya mo kung paano ka sasanayin.”
Tumayo ako.
“Ma.”
Tumingin siya sa akin.
“Isa pa.”
Alam na niya agad.
“The engagement?”
“Oo.”
Napatingin sa akin si Joaquin.
“Bella.”
Sa unang pagkakataon, wala ang malamig at nakahihigit niyang ekspresyon.
“Hindi kailangang isama iyon dito.”
“Actually, kailangan.”
Lumapit siya sa akin.
“I was wrong.”
“Oo.”
“I judged you.”
“Oo.”
“Pwede nating pag-usapan.”
“Pwede.”
Nagkaroon ng pag-asa sa mukha niya.
Kaya itinuloy ko.
“Pag-usapan natin ngayon.”
Tumingin ako sa kanya nang diretso.
“Hindi kita pakakasalan.”
Nawala ang pag-asang iyon.
“Dahil lang dito?”
“Hindi.”
Umiling ako.
“Dahil ngayon ko lang napagtanto na kapag mahina ang isang tao sa paningin mo, hindi mo muna siya pinakikinggan.”
“Hinuhusgahan mo siya.”
Tumingin ako sa basag kong tablet na nasa mesa.
“Kung ordinaryong empleyado lang talaga ako, hindi mo ako ipinagtanggol.”
At iyon ang pinakamahalagang bagay.
Hindi kung paano niya ako tratuhin matapos malaman kung sino ako.
Kundi kung paano niya ako trinato noong akala niyang wala akong kapangyarihan.
Walang sinabi si Joaquin.
Makalipas ang dalawang linggo, officially terminated si Camille matapos makumpirma ang multiple policy violations at falsification ng ilang overtime records.
Binayaran ng kumpanya ang employees na may valid unpaid hours.
Tinanggal din ang mandatory after-hours “team recaps.”
Ang bagong rule?
Kapag tapos ang trabaho, umuwi.
Kapag may overtime, bayad.
Kapag personal na kape ng manager, manager ang bibili.
Simple.
Ako?
Ginawa akong non-executive director ni Mama sa subsidiary.
Tumanggi akong maging CEO.
Tumanggi rin akong maging department head.
Sabi ko, “Ma, ayoko talaga.”
Kaya binigyan niya ako ng isang trabaho.
Quarterly employee welfare review.
Apat na beses sa isang taon.
Kaya ko iyon.
Bumalik din ako sa dati kong mesa.
Hindi na sa tabi ng restroom.
Isang umaga, lumapit sa akin si Mia, ang receptionist.
May hawak siyang maliit na paper bag.
“Ma’am Bella.”
“Bella lang.”
Ngumiti siya.
May inilabas siyang bagong succulent.
“Replacement po doon sa nasira.”
Tiningnan ko ang maliit na halaman.
“May pangalan na ba?”
“Wala pa.”
Inilagay ko iyon sa tabi ng monitor.
“Camille.”
Napahagalpak siya ng tawa.
“Ma’am!”
“Para maalala kong diligan bago ako umuwi nang six.”
At ginawa ko nga.
Alas-sais eksakto, isinara ko ang laptop.
Kinuha ang bag.
Pinatay ang desk lamp.
May bagong general manager na napadaan.
“Bella, pauwi ka na?”
“Oo.”
“Wala kang hahabulin?”
Tumingin ako sa task board.
Lahat green.
Ngumiti ako.
“Wala.”
Paglabas ko ng elevator, may message si Mama.
Dinner. 7 PM. Huwag kang late.
Sumagot ako.
May dessert?
Mabilis ang reply.
Meron.
Sige. Darating ako.
Ganito pa rin ako.
Hindi ako naging workaholic.
Hindi rin ako biglang nagkaroon ng pangarap na magtayo ng empire.
Mas gusto ko pa ring matulog.
Mag-alaga ng halaman.
Manood ng series.
At umuwi kapag tapos na ang trabaho.
Pero isang bagay ang natutunan ko.
Hindi kailangang ubusin ng trabaho ang buong buhay mo para patunayan na may halaga ka.
At higit sa lahat—
ang tunay na ugali ng isang tao ay hindi nasusukat sa paraan ng pakikitungo niya sa makapangyarihan, kundi sa paraan ng pagtrato niya sa taong akala niya ay walang kapangyarihang lumaban.
Kung may pagkakataon tayong maging mas mataas ang posisyon, mas mayaman, o mas malakas kaysa sa iba, sana huwag natin iyong gawing lisensiya para mang-api.
Dahil minsan, ang tahimik na taong minamaliit natin ang may pinakamalakas na dahilan para manahimik.
At kahit wala siyang pera, koneksiyon, o makapangyarihang pamilya—
deserve pa rin niyang tratuhin nang may respeto.
