Tahanang Pinili Kong Buuin Muli
Bahagi 3: Ang Tahanang Pinili Kong Buuin Muli
Hindi ko na kailangang ulitin ang tanong.
Sa mukha ni Gabriel, nabasa ko na ang sagot.
Kilala niya ang pangalang nasa dokumento.
At ang mas nakakatakot, hindi lang niya kilala. Natatakot siya rito.
Mahigpit kong hinawakan ang kamay ni Ysabel. Nanginginig ang maliliit niyang daliri sa loob ng palad ko. Kanina, umiiyak siya dahil akala niya iiwan ko siya. Ngayon, tahimik na siyang nakatayo sa tabi ko, parang biglang nawala ang pagiging bata sa mukha niya.
“Attorney,” mahina kong sabi, “ano ang ibig sabihin nito?”
Tiningnan ni Attorney Reyes ang dokumento, saka ang mukha ni Gabriel.
“Ma’am Althea, ang pangalang ito ay nakarehistro bilang dating notary witness sa ilang lumang transaksyon. Pero ayon sa record, matagal na siyang pumanaw. Kung lumabas ang pirma niya sa dokumentong tatlong buwan lang ang nakalipas ginawa, malinaw na may pamemeke.”
Parang may malamig na hangin na dumaan sa likod ko.
Pamemeke.
Hindi lang pagtataksil.
Hindi lang paglipat ng bahay.
Krimen.
Napaatras ng kalahating hakbang si Gabriel.
“Hindi ako ang gumawa niyan,” mabilis niyang sabi. “Hindi ko alam na patay na siya. Si Camille ang nag-ayos ng papeles. Ako… pumirma lang ako.”
Camille.
Sa wakas, may pangalan na ang babaeng matagal nang nakatayo sa pagitan naming mag-asawa.
Hindi ko alam kung bakit, pero nang marinig ko ang pangalan niya, hindi na ako nakaramdam ng matinding galit. Sa halip, may pumasok na kakaibang linaw sa isip ko.
Ang taong nasa harap ko ay hindi na ang lalaking minahal ko.
Isa na lang siyang lalaking handang ituro ang kasalanan sa iba kapag nagsimulang gumuho ang mundong siya mismo ang nagtayo.
Sa kabilang linya ng cellphone, biglang naputol ang tawag.
Tumakbo marahil si Camille mula sa katotohanan.
Pero hindi na siya makakatakbo nang malayo.
Kinuha ni Attorney Reyes ang cellphone ko at maingat na sinabing, “Ma’am, mainam na pumunta na tayo ngayon sa opisina. Kailangan nating i-secure ang kopya ng lahat ng dokumento at ihain ang complaint bago pa nila subukang burahin ang ibang ebidensya.”
Tumango ako.
Humarang si Gabriel.
“Althea, huwag. Puwede pa nating ayusin ito. Mag-asawa tayo.”
Tumingin ako sa kanya.
“Hindi, Gabriel. Mag-asawa tayo noon.”
Parang may tumama sa mukha niya. Napanganga siya, pero walang salitang lumabas.
Yumuko ako kay Ysabel.
“Anak, sasama ka ba kay Mama?”
Hindi agad siya sumagot. Tumingin siya kay Gabriel, pagkatapos ay sa akin. Kita ko sa mga mata niya ang takot, kalituhan, at hiya na hindi dapat pasan ng batang pitong taong gulang.
“Mama…” nanginginig niyang sabi. “Kapag sumama ako sa’yo, galit ba si Papa?”
Bago pa makasagot si Gabriel, marahan kong hinawakan ang pisngi niya.
“Hindi mo responsibilidad ang galit ng matatanda.”
Tumulo ang luha niya.
“Pero nagsinungaling po ako…”
“Oo,” sabi ko. “At mali iyon.”
Mas lalo siyang napaiyak.
Pero hindi ko siya niyakap agad. Kailangan niyang marinig ang buong katotohanan, hindi para parusahan siya, kundi para iligtas siya sa susunod na kasinungalingan.
“Pero ikaw ay bata pa. Ang mas malaking mali ay ginawa ng taong nagturo sa’yo magsinungaling.”
Doon, sumubsob siya sa akin at yumakap nang mahigpit.
“Sorry po, Mama. Sorry po. Akala ko kapag ginawa ko ang sabi ni Papa, magiging happy tayong lahat…”
Niyakap ko siya.
Sa ilalim ng ulan, naramdaman kong bumalik sa katawan ko ang kaunting init.
Hindi buo.
Hindi agad.
Pero sapat para huminga.
“Sasama po ako sa’yo,” bulong niya. “Ayoko na pong magsinungaling.”
Tumango ako at inalalayan siyang pumasok sa kotse ni Attorney Reyes.
Sa likod namin, narinig ko si Gabriel.
“Ysabel!”
Huminto ang anak ko.
Luminga siya.
Nakatayo si Gabriel sa ulan, basang-basa, hawak ang regalong hindi namin alam kung para kanino.
“Anak, huwag kang sumama. Papa mo ako.”
Nanginig ang labi ni Ysabel.
Matagal siyang tumingin sa kanya.
Pagkatapos, sa boses na maliit ngunit malinaw, sinabi niya:
“Papa, bakit niyo po ako ginamit?”
Nanigas si Gabriel.
Walang lumabas na sagot.
At sa kawalan ng sagot na iyon, nakuha ni Ysabel ang sagot na kailangan niya.
Pumasok siya sa kotse.
Umalis kami nang hindi na lumilingon.
Sa opisina ni Attorney Reyes, sunod-sunod ang mga pangyayari. Kinunan ng kopya ang mga dokumento, inihanda ang complaint, at ipinadala ang notice sa opisina ng registry para pansamantalang ipahinto ang anumang susunod na transaksyon sa ari-arian.
Habang ginagawa iyon, nakaupo si Ysabel sa tabi ko, hawak ang baso ng mainit na tsokolate na ibinigay ng sekretarya.
Hindi niya iniinom.
Tinititigan lang niya.
“Mama,” mahina niyang tawag.
“Hm?”
“Masama po ba ako?”
Napatingin ako sa kanya.
May mga tanong na kayang durugin ang puso ng isang ina.
Ito ang isa sa mga iyon.
Inilagay ko ang kamay ko sa ibabaw ng ulo niya.
“Hindi ka masama. May nagawa kang mali, pero hindi ibig sabihin masama ka.”
“Paano po ako babawi?”
Saglit akong natahimik.
“Sa pagsasabi ng totoo. Kahit mahirap. Kahit natatakot ka.”
Tumango siya nang dahan-dahan.
Pagkalipas ng dalawang oras, dumating ang balita.
Si Camille ay nagtangkang pumunta sa registry para kunin ang orihinal na kopya ng dokumento, pero huli na. Na-flag na ang transaksyon. Hindi nagtagal, ipinatawag din si Gabriel para sa imbestigasyon.
Hindi ko na nakita si Camille nang araw na iyon.
Pero ilang araw matapos naming magsampa ng kaso, nalaman kong hindi pala ako ang unang babaeng ginamit niya sa ganitong paraan. May iba pa. May mga lumang transaksyon, pekeng pirma, at mga ari-ariang nalipat sa pamamagitan ng panloloko.
Si Gabriel, ayon sa abogado, maaaring hindi ang utak ng lahat.
Pero hindi siya inosente.
Pumirma siya.
Nagsinungaling siya.
At higit sa lahat, ginamit niya ang sariling anak.
Ilang linggo ang lumipas na parang unos. May hearings, may interviews, may paulit-ulit na tanong mula sa mga taong nakasuot ng seryosong mukha.
Sa bawat pagkakataon, hawak ko ang kamay ni Ysabel.
At sa bawat pagkakataon, kapag tinanong siya kung ano ang nangyari, nanginginig man ang boses, sinasabi niya ang totoo.
“Sabi po ni Papa, laro lang.”
“Sabi po ni Papa, surprise iyon para kay Mama.”
“Sabi po ni Papa, huwag kong sasabihin.”
Sa huli, pansamantalang napasakamay ko ang kustodiya ni Ysabel. Na-freeze ang paglipat ng ari-arian. At nagsimula ang kasong hindi na kayang tabunan ng matatamis na salita ni Gabriel.
Noong gabing natanggap namin ang kautusan, tahimik kaming nakaupo ni Ysabel sa sahig ng sala.
Halos wala na ang gamit sa apartment. Inimpake ko ang mga kailangan naming dalhin. Ang iba, iniwan ko.
Ayokong magdala ng mga bagay na may bigat ng kasinungalingan.
“Mama,” sabi ni Ysabel, nakayakap sa paborito niyang unan, “aalis na po ba talaga tayo?”
“Oo.”
“Sa malayong lugar?”
“Oo.”
“Kasama po ako?”
Tumingin ako sa kanya.
“Kung gusto mong sumama.”
Bigla siyang tumayo at tumakbo papunta sa akin.
“Gusto ko po! Kahit saan, basta kasama ka.”
Sa unang pagkakataon matapos ang lahat, umiyak ako.
Hindi iyong tahimik na luhang pinipigil.
Kundi iyak ng isang taong matagal nang nagkunwaring matibay.
Yumakap si Ysabel sa akin gamit ang maliliit niyang braso.
“Mama, ako naman po ang yayakap sa’yo.”
Napatawa ako sa gitna ng luha.
“At ako naman ang hindi bibitaw.”
Makalipas ang kalahating buwan, nasa airport kami.
Madilim pa ang langit, pero may guhit na liwanag sa dulo ng bintana.
Hawak ni Ysabel ang maliit niyang backpack. Sa loob noon ay ilang damit, isang stuffed toy, at isang notebook.
“Saan mo gagamitin ang notebook?” tanong ko.
Ngumiti siya nang mahiyain.
“Isusulat ko po lahat ng totoo.”
Tumawa ako nang mahina.
“Magandang simula iyan.”
Bago kami pumasok sa boarding gate, may huling mensahe si Gabriel.
“Althea, patawarin mo ako. Sabihin mo kay Ysabel na mahal ko siya.”
Matagal kong tinitigan ang screen.
Pagkatapos, pinatay ko ang cellphone.
Hindi dahil galit pa ako.
Kundi dahil may mga pintong hindi na kailangang buksan muli.
Sa bagong lugar, hindi madali ang lahat.
May mga gabing umiiyak si Ysabel dahil nami-miss niya ang dating bahay. May mga araw na nagigising ako at hinahanap ang dating ingay ng kusina, ang dating amoy ng kape, ang dating boses na minsan kong minahal.
Pero unti-unti, natuto kaming mabuhay.
Naglakad kami sa malamig na umaga.
Nagluto kami ng simpleng hapunan.
Nagkamali kami sa pagsakay ng tren.
Nagtawanan kami nang mabasa sa ulan.
At bawat gabi, bago matulog, may bagong ritwal si Ysabel.
“Mama,” sasabihin niya, “may sasabihin po akong totoo.”
Minsan, simpleng bagay lang.
“Kinain ko po ang huling piraso ng tsokolate.”
Minsan, mas mabigat.
“Na-miss ko po si Papa ngayon.”
At lagi kong sinasagot:
“Salamat sa pagsasabi ng totoo.”
Isang taon ang lumipas.
Sa unang kaarawan ni Ysabel sa bago naming tahanan, hindi malaki ang handa. May maliit na cake, dalawang kandila, at isang mesa sa tabi ng bintana.
Walang kasinungalingan.
Walang lihim na tawag.
Walang taong kailangang pagtakpan.
Habang hinihipan ni Ysabel ang kandila, pumikit siya nang matagal.
“Ano ang wish mo?” tanong ko.
Ngumiti siya.
“Hindi ko po sasabihin, baka hindi matupad.”
Tumango ako.
Pero maya-maya, siya mismo ang bumulong:
“Wish ko po, maging happy ka na, Mama.”
Napatigil ako.
Nilapitan ko siya at niyakap nang mahigpit.
“Happy na ako, anak.”
“Totoo po?”
“Totoo.”
At sa pagkakataong iyon, hindi ko na kailangang kumbinsihin ang sarili ko.
Dahil sa labas ng bintana, dahan-dahang sumisikat ang araw.
Sa loob ng maliit naming tahanan, tumatawa ang anak ko.
At sa dibdib ko, ang pusong minsang nabasag ay hindi man bumalik sa dating hugis, natuto namang tumibok muli.
Hindi ito ang buhay na ipinangako sa akin ni Gabriel.
Pero ito ang buhay na pinili kong buuin.
Tahimik.
Matapat.
At sa wakas—
amin.