LIWANAG SA DULO NG MAULANG GABI

BAHAGI 3: ANG LIWANAG SA DULO NG MAULANG GABI

“Salamat sa pagbabalik nito.”

Ang bulong na iyon ay dumampi sa tainga ko na parang malamig na talim.

Hindi ako makahinga.

Sa madilim na screen ng lumang cellphone, malinaw kong nakita ang anino sa likuran ko. Matangkad. Nakayuko nang bahagya. Nakasuot ng itim na kapote. Kahit hindi ko makita ang mukha niya, alam kong siya iyon.

Ang lalaking nasa video.

Ang lalaking may dalang kulay-abong maleta.

Bago pa ako makasigaw, may kamay na humawak sa balikat ko.

Pero hindi iyon kamay ng lalaki.

Biglang hinila ako ng pulis palayo.

“Dapa!” sigaw niya.

Bumagsak ako sa sahig kasabay ng malakas na kalabog. May kung anong mabigat na bagay ang tumama sa counter kung saan ako nakatayo kanina. Nagbasag ang salamin. Nagkalat ang mga resibo, hanger, at bote ng fabric conditioner sa sahig.

Sumigaw ang tanod.

May kumislap na flashlight.

Sa gitna ng dilim at ulan, nagkagulo ang lahat.

Narinig ko ang yabag ng lalaking naka-itim na kapote papunta sa likod na pinto. Mabilis siya, kabisado niya ang buong lugar. Tumama ang balikat niya sa isang tanod, natumba ito sa tabi ng washing machine.

“Harangan ang hagdan!” sigaw ng pulis.

Ngunit bago pa siya makarating, nakalabas na ang lalaki sa makipot na pintuan papunta sa likod ng compound.

Tumayo ako nang nanginginig. Basa ang tuhod ko sa tubig-sabon na kumalat sa sahig. Sa kamay ko, mahigpit ko pa ring hawak ang lumang cellphone. Mahina ang ilaw nito, pero buhay pa rin.

At doon ko napansin ang isang bagay.

Sa screen, bukas pa rin ang front camera. Naka-record ito.

Naka-record ang mukha ng lalaki nang tumayo siya sa likod ko.

Hindi man buo ang kuha, sapat ang kaliwang bahagi ng mukha niya. May peklat siya mula pisngi hanggang panga. At sa sandaling kumislap ang kidlat sa labas, nakuha ng camera ang malinaw na larawan ng mga mata niya.

Ipinakita ko agad sa pulis.

“Nakunan siya,” sabi ko, halos walang boses.

Kinuha ng pulis ang cellphone, tiningnan ang video, at agad na nagsalita sa radyo.

“Suspect tumakas sa likod ng compound. Lalaki, nakaitim na kapote, may peklat sa kaliwang mukha. I-lockdown ang mga labasan sa night market.”

Sa labas, narinig namin ang sipol ng mga tanod at sigaw ng mga tao. Ang ulan ay lalong lumakas, pero ngayon, hindi na ito tunog ng takot sa akin. Para itong ingay na tumutulong magising ang buong lugar.

Si Aling Nena ay nakaupo pa rin sa sahig, nanginginig. Hindi na siya sumisigaw. Hindi na rin siya lumalaban. Nakayuko lang siya, paulit-ulit na nagsasabing:

“Patawarin ninyo ako… patawarin ninyo ako…”

Lumapit sa kanya ang lalaking galing sa storage room. Akala ko sisigawan niya ito. Akala ko mananakit siya sa galit.

Pero huminto lang siya sa harap niya.

“Anim na buwan mo akong ikinulong,” mahina niyang sabi. “Pero mas matagal kang nakakulong sa takot.”

Umiyak nang mas malakas si Aling Nena.

“Tinakot niya ako,” sabi niya. “Sinabi niya, kapag nagsumbong ako, mawawala ang apo ko. Araw-araw ko siyang nakikita sa labas ng school. Araw-araw niya akong pinapaalalahanan na kaya niya kaming patayin.”

Hindi ko alam kung dapat ko siyang kaawaan o kamuhian.

Sa loob ng anim na buwan, itinago niya ang cellphone ko. Ikinulong niya ang isang tao. Nagsinungaling siya sa akin tuwing umaga habang inaabot niya ang almusal ko.

Pero habang nakikita ko siyang basang-basa sa luha, napagtanto kong may mga taong gumagawa ng masama hindi dahil masama sila sa simula, kundi dahil hinayaan nilang lamunin sila ng takot.

Hindi iyon dahilan para kalimutan ang ginawa niya.

Pero dahilan iyon para maintindihan kung paano nagsimula ang lahat.

Dumating ang karagdagang pulis makalipas ang ilang minuto. Dinala nila ang lalaking galing sa storage room sa ambulansya. Binigyan siya ng kumot at tubig. Bago siya isakay, lumingon siya sa akin.

“Pasensya ka na,” sabi niya. “Ako ang kumuha ng cellphone mo.”

Tumango ako nang mabagal.

“Kung hindi mo kinuha iyon,” sabi ko, “baka hindi rin namin nalaman ang totoo.”

Bahagya siyang ngumiti, pero halatang pagod na pagod.

“Ayoko nang magnakaw kahit kailan,” bulong niya.

Nang gabing iyon, habang kinukuha ng mga pulis ang mga ebidensya sa laundry shop, tinulungan kong i-back up ang mga video mula sa lumang cellphone. Nakakakaba bawat segundo, dahil anumang oras ay puwede itong tuluyang mamatay. Basang-basa na ang loob nito. Mainit ang likod. Minsan nagbi-blink ang screen.

Pero parang may sariling huling lakas ang cellphone.

Parang alam nitong kailangan pa nitong magliwanag hanggang mailabas ang katotohanan.

Nakuha ng pulis ang lahat ng file.

Ang video sa jeepney.

Ang video sa harap ng eskinita.

Ang recording ng boses.

At ang huling kuha ng lalaking tumayo sa likod ko.

Makalipas ang halos isang oras, may balitang dumating mula sa radyo ng pulis.

Nahuli ang lalaki sa likod ng fish port, habang sinusubukang sumakay sa isang delivery truck palabas ng lungsod.

Nakahinga ako nang malalim.

Sa unang pagkakataon sa gabing iyon, naramdaman kong bumalik ang lakas ng tuhod ko.

Umupo ako sa bangketa sa ilalim ng bubong ng night market. Unti-unting humina ang ulan. Ang mga ilaw ng tindahan ay muling nagliyab isa-isa. May nagtitimpla ng kape sa malapit. May batang umiiyak dahil nagising sa ingay. May aso pa ring nakasilong sa ilalim ng tindahan, pero ngayon, umiiling-iling ito habang pinapatuyo ang balahibo.

Parang bumabalik sa dati ang mundo.

Pero alam kong hindi na ako babalik sa dating ako.

Kinabukasan, pumunta ako sa presinto para magbigay ng pahayag. Nandoon din si Aling Nena, nakaposas, pero mas kalmado na. Katabi niya ang anak niyang babae at ang maliit niyang apo. Umiiyak ang apo habang yakap siya nang mahigpit.

Nang makita niya ako, tumayo siya.

“Hija,” sabi niya, “hindi ko hinihinging patawarin mo ako ngayon. Pero gusto kong malaman mo, buong buhay kong pagsisisihan ang ginawa ko.”

Matagal akong tumingin sa kanya.

Hindi madaling magpatawad.

Hindi iyon nangyayari dahil lang nagsabi ang isang tao ng sorry.

Pero sa sandaling iyon, pinili kong hindi dalhin habambuhay ang bigat ng galit.

“Harapin ninyo po ang ginawa ninyo,” sabi ko. “At kapag nakalaya kayo balang araw, maging taong hindi na kailangang matakot sa katotohanan.”

Umiyak siya.

Hindi ko alam kung iyon ang simula ng kapatawaran.

Pero alam kong iyon ang simula ng paghilom.

Lumipas ang ilang linggo.

Nabalita sa barangay na natukoy ng pulis ang biktimang nasa maleta. Isang dalagang matagal nang hinahanap ng pamilya niya. Dahil sa video mula sa cellphone ko, nahanap ang hustisya para sa kanya. Nahuli rin ang ilan pang taong konektado sa lalaking may peklat.

Ang lalaking kumuha ng cellphone ko ay naging testigo. Tinulungan siya ng isang social worker na makahanap ng trabaho matapos siyang gumaling. Minsan nakita ko siya sa palengke, nagbubuhat ng mga kahon ng gulay. Yumuko siya sa akin, hindi dahil sa hiya lang, kundi dahil sa pangakong magbabago.

At ang lumang cellphone ko?

Hindi na ito gumana matapos maibigay ang mga ebidensya.

Tuluyan na itong namatay sa mesa ng technician, parang kandilang naubos matapos sindihan ang isang madilim na silid.

Inuwi ko pa rin ito.

Inilagay ko sa maliit na kahon, kasama ng lumang SIM card at ang unang screenshot ng “Laundry_Home_5G.”

Hindi na bilang alaala ng takot.

Kundi bilang paalala na minsan, kahit ang bagay na akala natin ay nawala na, bumabalik hindi para manggulo, kundi para tapusin ang isang kuwentong matagal nang naghihintay ng katotohanan.

Isang umaga, dumaan ako sa dating puwesto ni Aling Nena. Wala na siya roon. Sarado ang kariton niya, pero may bagong tindera ng pandesal sa tabi. Bumili ako ng dalawa.

Mainit pa ang tinapay.

Sa unang kagat ko, sumikat ang araw mula sa likod ng mga gusali. Ang eskinita na dati’y basa, madilim, at puno ng takot ay biglang nagliwanag.

Tumingin ako sa kalangitan.

Matapos ang maraming gabing puro ulan, sa wakas, tumila rin.

At habang hawak ko ang bagong cellphone ko, hindi na ako natakot sa tunog ng notification.

Dahil alam kong anuman ang dumating, hindi na ako nag-iisa.

May mga taong handang tumulong.

May katotohanang kayang lumabas kahit gaano pa ito katagal ikulong sa dilim.

At may mga gabing, kahit nagsimula sa takot, puwedeng magtapos sa liwanag.