Ang Pirma Na Gusto Nilang Kunin, Ang Asawang Biglang Naging Tahimik, At Ang Sikretong Resibo Na Matagal Kong Hindi Ipinakita Kahit Kanino Hanggang Umabot Kami Sa Barangay Hall Nang Gabing Iyon
Bahagi 2: Ang Pirma Na Gusto Nilang Kunin, Ang Asawang Biglang Naging Tahimik, At Ang Sikretong Resibo Na Matagal Kong Hindi Ipinakita Kahit Kanino Hanggang Umabot Kami Sa Barangay Hall Nang Gabing Iyon
Hindi ko sinagot agad ang mensahe ng pinsan ko.
Hindi rin ako umiyak.
Hindi ako sumigaw.
Hindi ko sinampal si Nico, kahit sa loob ng utak ko ay paulit-ulit kong nakikita ang mukha niyang nakayuko habang inilalatag ng pamilya niya ang kasunduang gagawing bisita ako sa bahay na ako ang nagbabayad.
Inilagay ko ang phone ko sa loob ng maliit na sling bag.
Tapos mahinahon kong isinara ang folder.
Ang katahimikan ko ang unang hindi nila naintindihan.
Siguro akala nila tulad ako ng ibang bagong kasal na babae sa mga kuwento ng kapitbahay. Iyong mas pipiliing magtiis para hindi matawag na suwail. Iyong iiyak sa CR, magpapahid ng make-up, tapos lalabas na parang walang nangyari.
Hindi nila alam na lumaki akong anak ng OFW.
Natutunan ko nang bata pa lang na kapag malayo ang nanay mo, kailangan mong maging sariling pader. Kailangan mong matutong magbilang ng pera, magtago ng resibo, magbasa ng kontrata, at ngumiti habang pinapakinggan ang matatanda na akala nila madali kang maloloko.
Si Nanay Cely ang unang nagsalita.
—Alina, bakit ka nakangiti?
Tiningnan ko siya.
—Kasi po malinaw na malinaw na sa akin ang lahat.
Napakunot ang noo niya.
—Ano ang ibig mong sabihin?
—Ang ibig kong sabihin, hindi ako aalis ngayong gabi.
Bahagyang lumiwanag ang mukha ni Nico. Marahil inakala niyang sumuko ako.
Lumapit siya at hinawakan ang siko ko.
—Salamat, Alina. Bukas pag-usapan natin nang maayos. Pagod lang ang lahat.
Tinanggal ko ang kamay niya sa braso ko.
—Hindi ako aalis dahil kailangan kong makita hanggang saan ninyo kayang itulak ang kasinungalingan.
Bumigat ang hangin sa sala.
Si Clarissa ay tumawa nang pilit.
—Drama queen. Kung ayaw mong umalis, pumasok ka na sa kuwartong binigay sa iyo. Huwag kang umakto na parang kawawa.
—Hindi iyon kuwartong binigay sa akin. Iyon ang dating storage room.
—May kama naman.
—Kamang pang-isahan.
—May asawa ka naman. Magyakapan kayo.
Nilingon ko si Nico.
—Naririnig mo?
Hindi siya nakatingin sa akin.
—Ate, tama na.
Mahina ang boses niya.
Hindi iyon pagtatanggol.
Pagmamakaawa iyon na tumigil ang ingay.
Doon lalong luminaw sa akin kung anong klaseng lalaki ang napangasawa ko.
Hindi siya halimaw.
Mas delikado siya roon.
Duwag siya.
At kung minsan, mas masakit ang duwag kaysa sa masama, dahil ang masama alam mong lalaban sa iyo. Ang duwag, hahayaan kang saksakin ng iba habang hawak pa rin ang kamay mo.
Kinuha ko ang maleta ko at inilapit sa sofa.
—Dito ako matutulog.
Napatayo si Tatay Ramon.
—Sa sala?
—Opo.
—Para ipakita sa kapitbahay na inaapi ka namin?
—Hindi ko kailangan ipakita. Kayo na po ang gumawa noon.
Nanlisik ang mata niya.
—Bastos kang bata ka.
—Hindi po ako bata. Asawa po ako ng anak ninyo. At kung gusto ninyong tratuhin ako bilang nakikitira, mas mabuting malinaw kung sino talaga ang nagpatira kanino.
Sumabat si Nanay Cely.
—Alina, huwag mong palalalain. Hindi maganda sa bagong kasal ang ganyan.
—Hindi po maganda sa bagong kasal ang itapon ang gamit niya sa sala.
Walang nakasagot.
Sa wakas, nagsalita si Nico.
—Alina, please. Kahit ngayong gabi lang, sa maliit na kuwarto muna tayo. Bukas kakausapin ko si Ate.
Tiningnan ko siya.
—Kakausapin mo siya bukas? O hihintayin mo muna akong pumirma?
Namula ang mukha niya.
—Hindi ganoon.
—Kung hindi ganoon, bakit may handa nang kasunduan?
—Kasi si Papa lang…
—Hindi si Papa mo ang pakakasalan ko, Nico.
Napahinto siya.
—Ikaw. Ikaw ang nangako sa akin. Ikaw ang nagsabing hindi ako mag-iisa rito. Ikaw ang nagsabing bahay natin ito. Ikaw ang nagdala sa akin dito.
Mahina niyang sinabi:
—Akala ko maaayos ko.
Natawa ako nang tahimik.
—Hindi mo inayos. Tinago mo.
Sumingit si Clarissa na parang hindi kayang tiisin na hindi siya bida sa eksena.
—Nico, huwag kang magpaikot sa asawa mo. Ngayon pa lang ganyan na siya. Kapag tumagal, pati nanay at tatay natin palalayasin niya.
Napalingon ako sa kanya.
—Ate Clarissa, ilang taon ka na?
Nabigla siya.
—Ano?
—Tinanong ko po ilang taon ka na.
—Trenta y tres. Bakit?
—May asawa ka?
—Oo.
—May anak ka?
—Oo.
—May trabaho ka?
Nagdilim ang mukha niya.
—Ano ngayon?
—Wala. Kinukumpleto ko lang po ang larawan. Trenta y tres, may asawa, may anak, may sariling pamilyang binuo, pero ang kuwarto ng bagong kasal ang kailangang ibigay sa iyo dahil kapag hindi, iiyak ka sa nanay mo.
Namula siya sa galit.
—Walang modo.
—May modo po ako. Kaya nga po kayo tinatawag kong ate kahit itinapon ninyo ang gamit ko.
Si Tatay Ramon ay muling humampas sa mesa.
—Tama na!
Dumagundong ang boses niya.
—Sa bahay ko, ako ang masusunod. Kung ayaw mo sa patakaran namin, lumayas ka.
Hindi ko maipaliwanag kung gaano kasarap pakinggan ang salitang iyon.
Lumayas.
Para bang siya ang may hawak ng susi.
Para bang siya ang may hawak ng titulo.
Para bang hindi niya alam na noong nakaraang tatlong buwan, halos araw-araw akong kausap ng bank officer dahil may utang silang matagal nang hindi nababayaran.
Pero hindi pa oras para ilabas iyon.
Hindi pa.
May tamang sandali ang bawat resibo.
Kapag masyado mong maaga inilabas ang ebidensiya, masasayang ang bigat. Kailangan munang magsalita ang kalaban. Kailangan muna nilang ilubog ang sarili nila.
Kaya yumuko ako at kinuha ang pulang kumot sa sahig.
Tinupi ko iyon nang maayos.
Isang tiklop.
Dalawang tiklop.
Tatlong tiklop.
Habang nakatitig silang lahat, inilapag ko iyon sa sofa at umupo ako.
—Sige po. Matutulog ako rito.
—Alina…
Lumapit si Nico.
—Huwag mo akong hawakan.
Tumigil siya.
Si Nanay Cely ay nagbuntong-hininga na parang siya ang pinahirapan.
—Sige, kung gusto mong mag-inarte sa sala, bahala ka. Pero bukas, pipirmahan mo ang kasunduan. Para wala nang gulo.
—Hindi po ako pipirma ng kahit ano nang hindi binabasa ng abogado.
Natawa si Clarissa.
—Abogado? May pa-abogado ka pa? Ano ito, teleserye?
Tumingin ako sa kanya.
—Hindi po. Resibo lang.
Hindi niya naintindihan.
Pero nakita kong nanginig ang sulok ng bibig ni Nico.
Siya lang sa kanilang lahat ang nakakaalam na may mga dokumentong hawak ako. Hindi niya alam kung gaano karami. Hindi niya alam kung gaano kalinaw. Hindi niya alam kung sino ang tumulong sa akin.
Pero alam niyang hindi ako basta nagpadala ng pera nang walang bakas.
That night, hindi ako nakatulog.
Humiga ako sa sofa habang nasa master bedroom si Clarissa at ang anak niyang si Basti. Narinig ko pa ang boses niya sa loob.
—Anak, dito ka na muna matulog kay Mama. Hayaan mo sila. May mga taong hindi marunong lumugar.
Narinig ko ang mahinang boses ni Basti.
—Ma, hindi ba bagong kasal sila Tito Nico?
Sandaling tumahimik si Clarissa.
—Matulog ka na.
Napasara ang mga mata ko.
Kahit bata, alam niyang mali.
Kahit batang walong taong gulang, nakaramdam ng hiya.
Pero ang matatandang dapat mas nakakaalam, mas piniling magpanggap na tama ang mali dahil pabor sa kanila.
Bandang alas-dos ng madaling-araw, may kumaluskos sa tabi ko.
Pagmulat ko, si Nico iyon.
Nakaupo siya sa sahig, nakatalikod sa hagdan, hawak ang isang basong tubig.
—Alina.
Hindi ako sumagot.
—Hindi ko gustong mangyari ito.
—Pero hinayaan mong mangyari.
Napalunok siya.
—Si Ate kasi… matagal siyang nahirapan sa asawa niya. May problema sila ngayon. Ayaw niyang malaman ng iba. Kaya umuwi muna siya rito.
—May problema sila, kaya ako ang mawawalan ng kuwarto?
—Temporary lang.
—Nico, ang temporary may petsa. May usapan. May respeto. Hindi iyong itatapon ang gamit ko sa sahig at papapirmahin ako na wala akong karapatan.
Tahimik siya.
—Alam mo ba ang laman ng kasunduan?
Hindi siya makatingin.
—Konti.
—Konti?
—Sabi ni Papa, protection lang daw. Para hindi raw magkaroon ng issue sa future.
—Issue na ako?
—Hindi iyon ang ibig kong sabihin.
Umupo ako.
—Nico, tanungin kita nang diretso. Alam mo bang ilalagay nila na wala akong hahabuling bayad kahit may ginastos ako sa bahay?
Hindi siya sumagot.
At sapat na iyon.
Bumalik ako sa pagkakahiga.
—Matulog ka na. Bukas mas mahaba ang araw.
—Alina, mahal kita.
Ang bilis niyang sinabi.
Parang salitang inihagis para takpan ang butas sa sahig.
Tumingin ako sa kisame.
—Mahal mo ako kapag walang kapalit. Kapag kailangan mong pumili, pamilya mo ang pinipili mo. Huwag mong gamitin ang salitang mahal para takpan ang takot mo.
Narinig ko ang mahinang paghinga niya.
Pagkatapos, tumayo siya at umalis.
Kinabukasan, alas-sais pa lang ng umaga, gising na ang buong bahay.
Si Nanay Cely ay naghahalo ng kape sa kusina nang malakas, para bang gusto niyang ipaalam sa akin na siya pa rin ang reyna ng bahay.
Si Tatay Ramon ay nakaupo sa terrace, naninigarilyo kahit may nakapaskil na “No Smoking” mula sa homeowner association.
Si Clarissa naman ay lumabas mula sa master bedroom na naka-robe pa, hawak ang cellphone at nakangiting parang nanalo na siya.
—Good morning, bagong bride. Kumusta ang sofa?
Tinupi ko ang kumot.
—Mas malambot kaysa ugali mo.
Natigilan siya.
Napangiti si Basti na nasa likod niya, pero agad niyang tinakpan ng kamay ang bibig niya.
—Bastos ka talaga.
—Honest lang po.
Lumapit si Nanay Cely, may hawak na folder.
Hindi na asul ngayon.
May kasama na itong ballpen.
—Alina, habang wala pang ibang nakakakita, pirmahan mo na ito. Para matapos na.
Kinuha ko ang folder.
Binasa ko ulit ang laman.
Bukod sa wala akong karapatan sa bahay, may dagdag pang pahina.
Nakasulat doon na ang lahat ng binili ko para sa bahay, kasama ang appliances, ilaw, kurtina, kabinet, at anumang renovation cost, ay “voluntary contribution” sa pamilya Santos.
Napangiti ako.
Talagang pinaghandaan nila.
—Sino ang gumawa nito?
Umubo si Tatay Ramon.
—May kaibigan ako sa munisipyo. Marunong siya sa papel.
—Abogado po?
—Basta marunong.
—Notaryo?
—Hindi kailangan.
Tinaas ko ang tingin ko.
—Kung hindi kailangan, bakit kailangan kong pumirma?
Nairita siya.
—Ang dami mong tanong.
—Kasi po ang dami ninyong gustong kunin.
Nanigas ang mukha ni Nanay Cely.
—Alina, anak, huwag mong isipin na kinukuha namin ang sa iyo. Pamilya tayo.
—Pamilya po ba ang tawag kapag ako ang gumastos pero kayo ang may karapatan?
Sumabat si Clarissa.
—Gumastos? Magkano ba ang ginastos mo? Ilang kurtina? Ilang unan? Huwag kang umakto na ikaw ang nagpatayo ng bahay.
Doon ako dahan-dahang tumayo.
—Gusto mo bang ilista?
Natahimik siya.
Nico, na kararating lang mula sa CR, natigil sa may pinto.
—Alina, huwag dito.
Ngumiti ako sa kanya.
—Bakit? Nahihiya ka?
Hindi siya sumagot.
Nilabas ko ang phone ko. Binuksan ko ang gallery. Hindi ko pa ipinakita sa kanila ang pinakaimportante. Mga simpleng larawan lang muna.
Resibo ng pintura.
Resibo ng tiles.
Proof of transfer para sa electrician.
Screenshot ng bayad sa gumagawa ng built-in cabinet.
Receipt ng delivery ng bagong refrigerator.
Receipt ng apat na ceiling fan.
Listahan ng labor para sa kisame na tumutulo noon.
Habang isa-isa kong binabanggit, unti-unting nagbabago ang mukha ni Nanay Cely.
—Noong Marso, ₱86,400 para sa tiles at semento.
—Noong Abril, ₱54,000 sa electrician dahil sira ang wiring sa kusina.
—Noong Mayo, ₱132,000 para sa cabinet at sliding door sa master bedroom.
Tumingin ako kay Clarissa.
—Iyong sliding door na sinara mo sa mukha ko kagabi.
Namula siya.
—Hindi mo naman sinabi na ikaw ang nagbayad.
—Hindi ko kailangang iparada ang resibo sa noo ko para igalang ninyo ako.
Si Tatay Ramon ay biglang tumayo.
—Huwag mong ipamukha sa amin ang pera mo.
—Hindi ko po ipinamumukha. Pinapaalala ko lang na bago ninyo ako tawaging nakikitira, siguraduhin ninyong hindi kayo ang nakasakay sa bulsa ko.
Tumalim ang mata niya.
—Lumayas ka.
Doon bumukas ang pinto.
May dalawang lalaking pumasok mula sa gate. Isa ay naka-polo shirt na may logo ng contractor. Ang isa ay may dalang measuring tape.
—Ma’am Alina? Nandito po kami para sa final inspection ng kitchen cabinet at wardrobe. Sabi po ninyo, check natin before release ng last payment.
Parang may humila ng kurtina sa sala.
Lahat sila tumingin sa akin.
Si Clarissa ang unang sumabog.
—Ma’am Alina? Bakit ikaw ang hinahanap?
Ngumiti ako sa contractor.
—Sandali lang po, Kuya Jun. May inaayos lang kaming pamilya.
Napalunok si Kuya Jun, halatang naamoy ang gulo.
—Sige po, ma’am. Nasa labas lang kami.
Pagkasara ng pinto, hinarap ako ni Tatay Ramon.
—Anong ibig sabihin nito?
—Simple lang po. Ako ang kausap ng contractor dahil ako ang nagbabayad.
—Hindi ibig sabihin noon sa iyo na ang bahay.
—Hindi ko po sinabing sa akin ang bahay.
Tumigil ako.
Tapos idinagdag ko:
—Hindi pa.
Napansin kong namutla si Nico.
Si Nanay Cely ay kumapit sa upuan.
—Ano ang ibig mong sabihin na hindi pa?
Hindi ako sumagot.
Kinuha ko ang bag ko.
—May pupuntahan ako.
Hinarangan ako ni Clarissa.
—Saan ka pupunta?
—Sa labas.
—Hindi ka lalabas habang hindi ito malinaw.
Tiningnan ko ang kamay niyang nakaharang.
—Ate, alisin mo ang braso mo bago ko ipatawag ang barangay ngayon din.
Tumawa siya.
—Barangay? Sige! Mas mabuti! Para malaman ng lahat na bagong salta ka pa lang, nanggugulo ka na sa bahay ng pamilya namin.
Tumango ako.
—Sige po. Tawagin natin.
Hindi nila inaasahan na papayag ako.
Sa loob ng tatlumpung minuto, nasa barangay hall kami.
Hindi kalayuan ang barangay hall, dalawang kanto lang mula sa subdivision gate. Maliit iyon, may electric fan na umiikot nang mabagal, poster ng anti-dengue sa pader, at monoblock chairs na may gasgas.
Dumating si Kapitan Lando, kaibigan ni Tatay Ramon sa sabungan at dating kasabay niya sa basketball league.
Pag-upo pa lang namin, halata ko na kung kaninong kuwento ang nauna.
Tiningnan ako ni Kapitan mula ulo hanggang paa.
—Ikaw si Alina? Bagong asawa ni Nico?
—Opo.
—Anak, bakit naman unang araw pa lang, may gulo na kayo?
Ngumiti ako nang kaunti.
—Magandang tanong po iyan, Kap.
Si Nanay Cely agad ang nagsalita.
—Kap, hindi namin alam bakit ganyan ang ugali niya. Tinanggap namin siya. Pinakain namin ang pamilya niya. Pinagamit namin ang bahay. Pero ngayon, gusto niyang paalisin ang anak kong babae sa sariling kuwarto.
Si Clarissa ay humikbi sa tamang oras.
—Kap, married na ako, pero anak pa rin ako. Hindi ba may karapatan pa rin akong umuwi sa bahay ng magulang ko?
Tumango-tango si Kapitan.
—Oo naman. Sa kultura natin, pamilya pa rin ang pamilya.
Tumingin siya sa akin.
—Alina, minsan kailangan mong mag-adjust. Ikaw ang bagong pasok.
Napakaganda.
Wala pa akong sinasabi, may hatol na.
Huminga ako nang dahan-dahan.
—Kap, puwede po bang itanong muna kung ano ang reklamo nila?
Si Tatay Ramon ang sumagot.
—Gusto niyang angkinin ang bahay ko.
—Hindi po iyon ang sinabi ko.
—Iyon ang ginagawa mo.
—Ang sinabi ko po, hindi ako pipirma sa kasunduang nagsasabing nakikitira lang ako at wala akong hahabuling karapatan sa lahat ng ginastos ko.
Bahagyang natigilan si Kapitan.
—May kasunduan?
Agad na inilabas ni Nanay Cely ang folder.
—Protection lang po ito, Kap. Para malinaw. Alam mo naman ngayon, maraming babae, kapag naghiwalay, lahat hinahabol.
Tiningnan ni Kapitan ang papel.
Habang binabasa niya, nag-iba ang mukha niya.
—Ramon, sino gumawa nito?
—Kaibigan lang.
—Hindi ito simpleng house rules. Parang waiver ito.
—Para walang gulo.
Sumingit ako.
—Kap, hindi ko po pipirmahan iyan. Lalo na kung hindi nilalagay na may ginastos ako.
Tumingin si Clarissa sa mga tao sa paligid. May ilang tanod, isang barangay secretary, at dalawang kapitbahay na nagkataong nandoon para sa ibang reklamo pero halatang nakikinig.
—Ginastos, ginastos, ginastos. Paulit-ulit. Kung talagang bukal sa loob mo ang pagtulong, bakit mo sinusumbat?
Tumingin ako sa kanya.
—Ate, kapag ang tulong ay ginamit para apakan ang tumulong, hindi na iyon sumbat. Accounting na iyon.
May napahagalpak na tanod sa gilid, pero agad niyang tinakpan ang bibig niya.
Namula si Clarissa.
—Kap, naririnig mo? Ganyan siya magsalita sa amin.
Si Nico ay nakaupo sa tabi ko, tahimik pa rin.
Hindi niya hinawakan ang kamay ko.
Hindi niya ako ipinagtanggol.
At habang nakikita ko siyang nakatungo, unti-unting namamatay ang huling bahagi ng puso kong umaasang baka may paninindigan pa siya.
—Nico.
Napatingin siya sa akin.
—Sabihin mo sa harap ng barangay. Sinabi mo ba sa akin na bahay natin ito pagkatapos ng kasal?
Napalunok siya.
—Sinabi ko.
—Sinabi mo ba na doon tayo sa master bedroom?
—Oo.
—Sinabi mo ba na ang perang ipinadadala ko ay para sa bahay naming dalawa?
Mas matagal siyang natahimik.
Si Tatay Ramon ay sumabat.
—Hindi kailangan sagutin iyan.
Tinaas ko ang boses ko nang kaunti.
—Nico, sagutin mo.
Nakasara ang pinto ng barangay hall, pero sa sandaling iyon, pakiramdam ko buong barangay ang nakikinig.
Sa wakas, mahina niyang sinabi:
—Oo.
Parang may nabasag na plato sa hangin.
Si Nanay Cely ay agad na nagsalita.
—Oo, para sa bahay, pero pamilya naman ang titira. Hindi ibig sabihin sa kanya na!
—Nanay, tumigil ka muna.
Nagulat ako.
Nico iyon.
Sa unang pagkakataon, siya ang nagpatigil sa nanay niya.
Ngunit huli na.
Hindi ko alam kung dahil sa hiya, takot, o guilt ang boses niya. Pero kahit anong dahilan, huli na.
Si Clarissa ay tumayo.
—Hindi ako papayag. Kuya, huwag kang magpakatanga. Asawa mo pa lang siya ng isang araw. Kami, pamilya mo mula kapanganakan.
Tumingin ako sa kanya.
—Ate, hindi ko hinihingi na piliin niya ako kaysa sa inyo. Hinihingi ko lang na huwag ninyo akong nakawan habang tinatawag akong pamilya.
—Nakawan?
Tumaas ang boses ni Tatay Ramon.
—Inakusahan mo kami ng magnanakaw?
—Hindi po ako nag-aakusa. Naghihintay po ako kung may mas magandang tawag kayo sa pagkuha ng pera ko, pagtatago ng tunay na plano, pag-agaw sa kuwarto, at pagpapapirma sa akin na wala akong karapatan sa binayaran ko.
Muling natahimik ang lahat.
Doon tumayo si Clarissa, humugot ng papel mula sa bag niya, at inihampas sa mesa.
—Kap, tingnan mo. Ito ang kopya ng titulo ng bahay. Nakapangalan sa magulang ko. Hindi sa kanya. Hindi sa asawa niya. Sa pamilya Santos. Kaya kahit umiyak siya ng resibo hanggang umaga, hindi kanya ang bahay.
Kinuha ni Kapitan ang photocopy.
Tinignan niya.
Tumingin siya sa akin.
—Alina, kung titulo ito, mahirap ang posisyon mo. Ang ginastos mo, puwede pang pag-usapan, pero kung bahay nila talaga…
Hindi niya tinapos.
Si Clarissa ay ngumiti na parang nanalo sa lotto.
—Narinig mo? Hindi sa iyo. Bisita ka lang. At ang bisita, marunong lumugar.
Si Nanay Cely ay muling umiyak, pero ngayon ay may halong tapang.
—Gusto lang naman naming maprotektahan ang bahay ng pamilya.
Si Tatay Ramon ay umayos ng upo.
—Kaya ngayon, Kap, ipapakiusap ko na pagsabihan mo siya. Kung ayaw niyang sumunod sa patakaran namin, umalis siya. Pero huwag niyang guguluhin ang pamilya ko.
Tumitig sa akin si Kapitan.
—Alina, may masasabi ka pa?
Iyon na ang sandaling hinihintay ko.
Kinuha ko ang phone ko at binuksan ang mensahe ng pinsan kong si Attorney Mara Reyes.
“Nasa labas na ako.”
Tumayo ako.
—Meron po.
Bumukas ang pinto ng barangay hall.
Pumasok si Mara, naka-navy blue blazer kahit mainit, may hawak na pulang sobre, at sa likod niya ay ang babaeng bank officer na naka-ID pa.
Ang ingay sa barangay hall ay biglang lumubog.
Lumapit si Mara sa mesa at inilapag ang pulang sobre sa harap ni Kapitan.
—Good morning po. Ako po ang counsel ni Alina Reyes.
Namutla si Tatay Ramon.
Si Nanay Cely ay napakapit sa bag niya.
Si Nico ay pumikit.
At si Clarissa, na ilang segundo lang ang nakalipas ay nakangiting parang reyna, ay napatitig sa pulang sobre na para bang iyon ay apoy.
Binuksan ni Mara ang sobre, naglabas ng makapal na dokumento, at sinabi sa boses na sapat ang lakas para marinig ng buong barangay:
—Kapitan, iyong photocopy ng lumang titulo na hawak nila ay hindi na ang buong kuwento. As of last Friday, may executed bank assignment at conditional sale authorization na. Ang authorized buyer at payor ng property na pinagtatalunan nila ay ang kliyente ko, si Alina Reyes.
Tumigil ang oras.
At bago pa makapagsalita si Clarissa, idinagdag ni Mara ang linyang nagpabagsak sa lahat ng yabang nila:
—Sa madaling salita, hindi si Alina ang nakikitira sa kanila. Sila ang nakikitira sa bahay na binabayaran niya.
