Sinampal Niya ang Asawa sa Harap ng Lahat—Kinabukasan, Siya Rin Pala ang Tanging Doktor na Makapagliligtas sa Kanya
PARTE 1
“Sabihin mo sa harap nilang lahat—ikaw ang babaeng sumira sa relasyon namin.”
Kasabay ng malamig na boses ni Adrian Villanueva, isang malakas na sampal ang tumama sa kaliwang pisngi ko.
Napatagilid ang mukha ko.
Biglang tumahimik ang buong grand ballroom ng isang five-star hotel sa Makati.
Mahigit dalawang daang bisita ang nakatingin sa amin—mga negosyante, doktor, kamag-anak, at mga taong ilang minuto lang ang nakalipas ay nakangiting bumabati sa akin bilang asawa ni Adrian.
Ngayon, para akong kriminal na nililitis sa gitna ng handaan.
Humapdi ang pisngi ko. Umalingawngaw sa tainga ko ang tunog ng sampal.
Pero hindi ako umiyak.
Sa pinakasentrong upuan ng mesa, nakaupo si Bianca Reyes.
Ang babaeng unang minahal ni Adrian.
Nakasuot siya ng pulang gown, hawak ang wineglass, at may maliit na ngiting hindi niya man lang sinubukang itago.
Ang mas masakit?
Ako ang legal na asawa.
Pero siya ang nakaupo sa lugar na dapat ay para sa akin.
“Mara,” mariing sabi ni Adrian, “sabihin mo kung paano mo ako pinakasalan tatlong taon na ang nakalipas.”
Tiningnan ko siya.
Tatlong taon.
Tatlong taon akong gumising nang mas maaga para ihanda ang gamot niya.
Tatlong taon kong tinalikuran ang career ko bilang neurosurgeon para samahan siya sa mga business dinner, charity gala, at family gathering.
Tatlong taon kong pinili ang pagiging Mrs. Villanueva kaysa pagiging Dr. Mara Santos.
Akala ko iyon ang ibig sabihin ng pagmamahal.
Hanggang ngayong gabi.
“Bago ka dumating,” pagpapatuloy ni Adrian, “kami na ni Bianca. Alam mo iyon.”
May bulungan sa paligid.
“Third party pala?”
“Kaya pala biglaan ang kasal nila.”
“Kawawa naman si Bianca.”
Naramdaman kong naghigpit ang mga daliri ko.
May mga katotohanang hindi alam ng mga taong iyon.
Hindi nila alam na tatlong taon na ang nakalipas, nang halos mamatay si Adrian matapos ang isang pagsabog sa isang warehouse sa Batangas, ako ang surgeon na buong magdamag na nag-opera sa kanya.
Hindi nila alam na buwan matapos siyang gumaling, siya mismo ang nanligaw sa akin.
Hindi nila alam na sinabi niyang tapos na ang nakaraan nila ni Bianca.
At higit sa lahat, hindi nila alam na noong ikinasal kami, si Bianca ay nasa ibang bansa at may sarili nang buhay.
Pero wala akong balak makipagtalo.
Hindi na mahalaga.
Tumingin ako kay Adrian.
Sa lalaking minsang nangakong hindi niya hahayaang may manakit sa akin.
Nakakatawa.
Siya pala ang pinakamalalim na mananakit.
Dahan-dahan kong ibinaba ang kamay kong nakatakip sa namamagang pisngi.
“Adrian.”
Napahinto siya.
Tahimik ang buong ballroom.
“Hindi ko na kailangang ipaliwanag ang sarili ko.”
Kumunot ang noo niya.
Lumipat ang tingin ko kay Bianca.
Nakangiti pa rin siya.
Kaya ngumiti rin ako.
Pero hindi iyon ngiti ng pagkatalo.
Ngiti iyon ng isang babaeng sa wakas ay nagising.
“Simula ngayong gabi,” sabi ko, “malaya ka na.”
Nanlaki ang mga mata ni Adrian.
“Mara—”
“Tapos na tayo.”
Isang malakas na bulungan ang sumabog sa paligid.
Hindi ko na hinintay ang sagot niya.
Tumalikod ako.
Bawat hakbang ng takong ko sa marmol na sahig ay parang tunog ng isang pinto na tuluyang nagsasara.
Paglabas ko ng ballroom, malamig ang hangin ng Makati.
Pero mas mainit pa rin iyon kaysa sa loob.
Kinagabihan, bumalik ako sa condo na binili ko bago kami ikasal.
Tinanggal ko ang mamahaling gown.
Tinapon ko ang sapatos.
At huli kong hinubad ang wedding ring.
Matagal ko iyong tinitigan.
Pagkatapos, inilapag ko sa ibabaw ng lababo.
Hindi ko na kailangan ng anumang bagay na magpapaalala kung gaano ako naging tanga.
Eksaktong alas-dos ng madaling-araw, tumunog ang cellphone ko.
Paolo—Executive Assistant ni Adrian.
Hindi ko sana sasagutin.
Pero paulit-ulit siyang tumawag.
Sa ikalimang tawag, pinindot ko ang accept.
“Ma’am Mara!”
Halos hindi makahinga si Paolo.
“Si Sir Adrian… bumagsak po!”
Nanatili akong tahimik.
“Nasa St. Gabriel Medical Center kami. May nakita sa CT scan…”
Nanginginig ang boses niya.
“Yung metal fragment sa utak niya… gumalaw.”
Napapikit ako.
At sa unang pagkakataon matapos ang sampal na iyon, bumilis ang tibok ng puso ko.
Dahil alam kong kapag gumalaw pa nang ilang milimetro ang pirasong iyon—
maaari siyang mamatay.
At ang mas malaking problema?
Tatlong taon na ang nakalipas, ako mismo ang nag-iwan niyon doon.
Dahil ako lang ang nakakaalam kung paano ito ligtas na matatanggal.
PARTE 2
“Dr. Santos, pakiusap.”
Halos umiiyak na si Paolo sa kabilang linya.
“Sinabi ni Dr. Lim na masyadong delikado ang lokasyon. Katabi na ng brainstem at major blood vessel. Kapag nagkamali…”
Hindi niya tinapos ang pangungusap.
Hindi na kailangan.
Alam ko ang ibig niyang sabihin.
Kamatayan.
O permanenteng paralysis.
Tumayo ako sa tabi ng bintana ng condo at tumingin sa mga ilaw ng lungsod.
Tatlong taon na ang nakalipas, hindi ko malilimutan ang gabing dinala si Adrian sa emergency room.
Isang warehouse na pag-aari ng kumpanya nila ang nagkaroon ng industrial explosion sa Batangas.
Maraming sugatan.
Si Adrian ang pinakagrabe.
May mga shrapnel sa balikat, dibdib, at ulo.
Ako noon ang isa sa pinakabatang consultant neurosurgeons sa ospital.
Labing-isang oras ang operasyon.
Labing-isang oras kong nilabanan ang kamatayan para sa isang lalaking hindi ko pa kilala.
Nakuha namin ang halos lahat ng metal fragments.
Maliban sa isa.
Napakaliit nito.
Pero nasa napakadelikadong posisyon.
Kapag pinilit kong tanggalin noon, maaari siyang mamatay sa operating table.
Kaya iniwan namin.
Bago siya ma-discharge, malinaw ang bilin ko.
Iwasan ang matinding stress.
Regular na magpa-checkup.
At kung magkaroon ng matinding headache, pagsusuka, pagkawala ng balanse, o panlalabo ng paningin, dumiretso agad sa ospital.
Ngayon, tila hindi niya sinunod ang lahat.
“Ma’am?” muling tawag ni Paolo.
Bumalik ako sa kasalukuyan.
“Nasaan si Bianca?”
Tahimik siya sandali.
“Nandito po.”
Bahagya akong natawa.
“Then let her take care of him.”
“Pero Ma’am—”
“Hindi na ako asawa niya sa puso niya, Paolo.”
“Pero kayo pa rin po ang—”
“Hindi iyan ang sinabi niya kagabi.”
Pinutol ko ang tawag.
Kinabukasan, ginawa ko ang isang bagay na matagal ko nang dapat ginawa.
Bumalik ako sa St. Gabriel.
Hindi para kay Adrian.
Para sa sarili ko.
Nag-file ako ng request para maibalik ang consultant privileges ko.
Nagulat ang dating department head kong si Dr. Ramon Lim nang makita ako.
“Mara?”
Tumayo siya mula sa mesa.
“Akala ko tuluyan mo nang iniwan ang medicine.”
“Akala ko rin.”
Tinitigan niya ang pasa sa pisngi ko.
Hindi siya nagtanong.
Marahil sapat na ang balitang kumalat sa social media tungkol sa eskandalong nangyari sa hotel.
“Gusto kong bumalik,” sabi ko.
Matagal niya akong tiningnan.
Pagkatapos ay ngumiti siya.
“Your operating room never stopped waiting for you.”
Sa unang pagkakataon pagkatapos ng napakahabang panahon, parang may bahagi ng sarili kong bumalik.
Sa sumunod na tatlong araw, nilunod ko ang sarili ko sa trabaho.
Rounds.
Case conferences.
Surgery planning.
Sa unang pagkakataong muling humawak ang mga daliri ko ng surgical instruments, doon ko napagtanto kung gaano karaming bahagi ng sarili ko ang isinuko ko para lamang magkasya sa buhay ni Adrian.
Samantala, nasa VIP floor siya ng parehong ospital.
Hindi ako umakyat.
Hindi ko siya dinalaw.
Pero imposible ring hindi ko marinig ang balita.
Lumalala ang kondisyon niya.
Nagkakaroon siya ng episodic loss of consciousness.
Tumataas ang intracranial pressure.
At ang metal fragment ay gumagalaw nang mas malapit sa isang kritikal na ugat.
May mga surgeon mula Singapore at Japan na kinonsulta ang pamilya.
Pare-pareho ang sagot.
Posibleng operahan.
Pero napakataas ng panganib.
Sa ikatlong araw, muling tumawag si Paolo.
Sa pagkakataong iyon, sinagot ko.
“Dr. Santos…”
Paos ang boses niya.
“Gusto raw kayong makita ni Sir.”
Tumingin ako sa medical chart na hawak ko.
“Nasaan si Bianca?”
Natahimik siya.
“Nasa ospital po kanina.”
“Kanina?”
“Umalis po.”
Napangiti ako nang mapait.
“Bakit?”
Hindi agad sumagot si Paolo.
“May nangyari po.”
“Ano?”
Huminga siya nang malalim.
“Sinabi ni Sir Adrian na… may mga bagay siyang naaalala.”
Napahinto ako.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
“Yung tungkol sa aksidente.”
Nanlamig ang mga daliri ko.
Sa unang mga buwan matapos ang pagsabog, may partial memory loss si Adrian.
May ilang linggo ng buhay niya bago at pagkatapos ng insidente na malabo.
Doon nagsimula ang problema.
Dahil nang bumalik si Bianca mula sa ibang bansa, sinabi niyang sila pa rin ni Adrian nang mangyari ang aksidente.
At unti-unting naniwala si Adrian na ako ang babaeng sumingit.
“May nakita raw pong lumang phone si Sir,” sabi ni Paolo. “May backup messages.”
Hindi ako nagsalita.
“At may mga email din.”
“Ano ang nasa messages?”
“Nakipaghiwalay po pala si Ms. Bianca sa kanya tatlong buwan bago ang warehouse explosion.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa akin.
Alam kong hindi ako third party.
Pero hindi ko alam na may ebidensiya.
Nagpatuloy si Paolo.
“Sir Adrian was trying to contact her after the accident because confused po ang memory niya. Sinabi ni Ms. Bianca sa kanya na kayo raw ang dahilan kung bakit sila nasira.”
Napapikit ako.
Kaya pala.
Kaya sa paglipas ng panahon, bawat away namin ay nauuwi sa parehong paratang.
Na sinamantala ko ang kahinaan niya.
Na inagaw ko siya kay Bianca.
Pero ang pinakamasakit?
Pinili niyang paniwalaan ang babaeng iyon kaysa tanungin ako.
“Dr. Santos…”
Mas mahina ang boses ni Paolo.
“May isa pa po.”
“Ano?”
“Yung gabi ng party… si Ms. Bianca po ang nagsabi kay Sir Adrian na buntis siya noon bago sila naghiwalay.”
Napakunot ang noo ko.
“Buntis?”
“Opo. Sinabi niyang nalaglag raw dahil sa stress matapos malaman na pinakasalan kayo ni Sir.”
Natahimik ako.
Ngayon malinaw kung bakit galit na galit si Adrian noong gabing iyon.
“Pero pagkatapos pong himatayin ni Sir,” pagpapatuloy ni Paolo, “dumating ang dati nilang family doctor.”
“Ano ang sinabi?”
“Walang record na naging buntis si Ms. Bianca.”
Tumigil ang mundo ko nang ilang segundo.
“Sigurado?”
“May proof po.”
Kaya pala umalis si Bianca.
Hindi dahil hindi niya kayang makita si Adrian na nahihirapan.
Kundi dahil nagsisimula nang mabunyag ang mga kasinungalingan niya.
Pero hindi ibig sabihin noon ay nabura na ang ginawa ni Adrian.
Siya pa rin ang nanampal sa akin.
Siya pa rin ang humiya sa akin.
Siya pa rin ang pumili na maniwala sa iba.
“Dr. Santos,” sabi ni Paolo, “critical na po siya.”
Tiningnan ko ang relo.
“Gusto niya kayong makita bago siya dalhin sa surgery.”
“Sinong surgeon?”
Tahimik.
Pagkatapos ay sumagot siya.
“Wala pa pong pumapayag.”
Napabuntong-hininga ako.
“Then find Bianca.”
“Ma’am…”
“Siya ang pinili niya, hindi ba?”
Biglang narinig ko ang isa pang boses sa background.
Mahina.
Paos.
Pero pamilyar.
“Mara…”
Napatigil ako.
Si Adrian.
Mukhang kinuha niya ang cellphone kay Paolo.
“Mara…”
Hirap siyang magsalita.
“I was wrong.”
Wala akong sinabi.
“Hindi ikaw ang third party.”
Napapikit ako.
“I know that now.”
Tahimik pa rin ako.
“Please…”
Huminga siya nang hirap.
“Kahit hindi mo na ako patawarin…”
May tunog ng monitor sa likod.
Mabilis.
Sunod-sunod.
“…iligtas mo lang ako.”
Bago ako makasagot, may nagsigawan sa kabilang linya.
“Sir!”
“Call the code team!”
“BP dropping!”
Naputol ang tawag.
Ilang segundo akong nakatitig sa cellphone.
Pagkatapos, bumukas ang pinto ng opisina ko.
Nakatayo roon si Dr. Lim.
Maputla ang mukha.
“Mara.”
May hawak siyang CT scan.
“Gumalaw ulit ang fragment.”
Inilapag niya ang imahe sa harap ko.
Nang makita ko ang eksaktong posisyon nito, nanlamig ang buong katawan ko.
May ilang oras na lang si Adrian.
At kung walang gagalaw ngayon—
hindi na niya aabutan ang umaga.
PARTE 3
“Mara, kailangan kong malaman ang sagot mo.”
Nakatayo si Dr. Lim sa harap ko.
Nasa monitor ang pinakabagong brain scan ni Adrian.
Ang maliit na metal fragment na tatlong taon nang tahimik sa loob ng kanyang ulo ay ngayon halos nakadikit na sa isang major artery.
Isang maling galaw lang—
massive bleeding.
Isang maling millimeter—
permanent paralysis.
O kamatayan.
“Kaya ba ng ibang surgeon?” tanong ko.
“Technically, yes.”
“Then let them do it.”
“Mara.”
Tumitig sa akin si Dr. Lim.
“Alam nating pareho na ikaw ang gumawa ng original surgery. Ikaw ang pinakanakakaalam ng scar pathway, ng angle ng fragment, at kung bakit mo piniling iwan iyon noon.”
Tahimik ako.
Hindi ko obligasyong iligtas ang lalaking humiya sa akin.
Bilang asawa, wala na akong natitirang dahilan.
Pero bilang doktor?
Ibang usapan iyon.
Tumayo ako.
“Kailangan ko ng complete imaging, operative report noong unang surgery, at vascular mapping.”
Hindi ngumiti si Dr. Lim.
Tumango lang siya.
Alam niyang iyon na ang sagot ko.
Paglabas namin ng conference room, nadatnan namin ang pamilya ni Adrian sa hallway.
Naroon ang kanyang ina na si Doña Elena Villanueva, umiiyak habang hawak ang rosaryo.
Naroon ang kanyang ama.
Naroon si Paolo.
At sa dulo ng hallway—
si Bianca.
Nagulat ako.
Akala ko umalis na siya.
Lumapit siya sa akin.
“Mara.”
Hindi ako huminto.
Hinawakan niya ang braso ko.
“Please.”
Tiningnan ko ang kamay niya hanggang kusa niya iyong binitawan.
“Save him.”
Napatawa ako nang mahina.
“Bakit ako?”
Namula ang mukha niya.
“Kasi doktor ka.”
“Higit tatlong taon mo akong ipinakilalang magnanakaw ng boyfriend.”
Hindi siya nakasagot.
“Ngayong mamamatay siya, bigla mong naalala na doktor ako?”
“Mara, hindi ito oras para—”
“Tama.”
Pinutol ko siya.
“Hindi ito oras para sa drama.”
Lumapit si Paolo.
“Dr. Santos, may kailangan po kayong malaman bago kayo pumasok.”
Iniabot niya sa akin ang isang cellphone.
Cellphone iyon ni Adrian.
Nasa screen ang isang email chain.
Petsa: apat na buwan bago ang aksidente.
Mula kay Bianca.
Adrian, ayoko na. I accepted the offer in London. We want different things. Please don’t wait for me.
Sa ibaba, sagot ni Adrian:
If that’s really what you want, I’ll respect it. Goodbye, Bianca.
May sumunod pang messages.
Malinaw.
Tapos na sila bago ko pa nakilala si Adrian bilang pasyente.
Tiningnan ko si Bianca.
“Ilang taon mo siyang pinaniwalaang ako ang sumira sa inyo?”
Hindi siya makatingin sa akin.
“Hindi ganoon kasimple.”
“Then explain.”
Napahigpit ang hawak niya sa handbag.
“Nang bumalik ako mula London, kasal na kayo. Akala ko…”
“Ano?”
Huminga siya.
“Akala ko may pagkakataon pa.”
“May asawa na siya.”
“I know.”
“Pero sinabi mong ako ang third party.”
Tahimik.
“Sinabi mo ring buntis ka noon.”
Biglang napatingin sa amin ang pamilya ni Adrian.
Namutla si Bianca.
“Mara—”
“Was there ever a baby?”
Hindi siya sumagot.
Sapat na iyon.
Napaupo ang ina ni Adrian.
“Diyos ko…”
Lumuha si Bianca.
“Hindi ko planong lumaki nang ganito.”
“Pero lumaki.”
“Galit lang ako noon.”
“Tatlong taon kang galit?”
Hindi niya ako masagot.
Tumalikod ako.
Dahil kahit gaano kalaki ang kasalanan ni Bianca, hindi ko siya kayang sisihin sa lahat.
May isip si Adrian.
May bibig siya para magtanong.
May tatlong taon siyang pagkakataong pakinggan ako.
Hindi niya ginawa.
Bago ako makapasok sa operating suite, pinigilan ako ni Doña Elena.
“Mara.”
Humihikbi siya.
“Patawarin mo ang anak ko.”
Tiningnan ko siya.
“Hindi ko kailangang patawarin siya para operahan siya.”
Natahimik siya.
“Ililigtas ko siya dahil pasyente ko siya.”
Iyon lang.
Wala nang iba.
Mahigit walong oras ang operasyon.
Sa unang tatlong oras, maayos ang lahat.
Sa ikaapat na oras, nagsimulang bumaba ang blood pressure.
Sa ikalimang oras, nagkaroon ng maliit na pagdurugo malapit sa artery.
“Pressure dropping!”
“Suction.”
“More light.”
Tahimik ang boses ko.
Kahit basang-basa na ng pawis ang likod ko.
Sa operating room, walang lugar para sa galit.
Walang lugar para sa alaala ng sampal.
Walang lugar para sa pusong nasaktan.
Doon, hindi ko asawa si Adrian.
Hindi ko kaaway.
Hindi ang lalaking humiya sa akin.
Isa lang siyang pasyenteng nasa pagitan ng buhay at kamatayan.
At trabaho kong dalhin siya pabalik.
Sa ikapitong oras, nakita ko ang metal fragment.
Napakaliit.
Pero iyon ang bagay na muntik nang pumatay sa kanya.
“Forceps.”
Iniabot sa akin ng nurse.
Huminga ako nang mabagal.
Isang millimeter.
Dalawa.
Tahimik ang operating room.
Pagkatapos—
lumabas ang fragment.
“Got it.”
Walang nagdiwang.
Dahil hindi pa tapos.
Kailangan pang kontrolin ang bleeding.
Kailangan pang siguraduhing walang damage sa critical structures.
Halos isang oras pa bago ko tuluyang ibinaba ang instruments.
“Close.”
Doon lang ako napaupo nang saglit.
Nanginginig ang mga daliri ko.
Hindi dahil sa takot.
Kundi dahil sa sobrang pagod.
Paglabas ko ng operating room, agad tumayo ang pamilya ni Adrian.
“Doctor?”
Lumapit si Doña Elena.
“Stable siya.”
Napahagulhol siya.
“Natanggal ang fragment. Pero kailangan pa rin nating obserbahan ang neurologic recovery niya sa susunod na dalawampu’t apat hanggang apatnapu’t walong oras.”
Lumapit si Paolo.
“Salamat, Dr. Santos.”
Tumango ako.
Pagkatapos ay nakita ko si Bianca sa dulo ng hallway.
Tahimik siyang umalis.
Walang pumigil sa kanya.
Tatlong araw ang lumipas bago tuluyang nagising si Adrian.
Hindi ako naroon.
May sariling mga pasyente ako.
May sariling buhay.
Nang ikalimang araw, dumating si Paolo sa department.
“Dr. Santos.”
“Ano iyon?”
“Gusto kayong makita ni Sir Adrian.”
Tumingin ako sa kanya.
“Medical concern?”
Umiling siya.
“Personal.”
“Then tell him I’m busy.”
“Mara.”
May boses mula sa likod.
Napalingon ako.
Nakatayo si Adrian ilang metro mula sa akin.
Maputla.
Mas payat.
May benda pa sa ulo.
May wheelchair sa likod niya, pero pinilit niyang tumayo.
Lumapit ang isang nurse para alalayan siya.
“Bumalik ka sa room,” sabi ko.
“Mara, please.”
Napabuntong-hininga ako.
“Five minutes.”
Pumasok kami sa isang bakanteng consultation room.
Isinara ni Paolo ang pinto.
Kami lang dalawa.
Matagal akong tiningnan ni Adrian.
Sa unang pagkakataon sa loob ng tatlong taon, walang yabang sa mga mata niya.
“Naalala ko na lahat.”
Hindi ako nagsalita.
“Bago ang accident.”
Tumango siya.
“Bianca and I were already over.”
“Alam ko.”
“Pero pagkatapos ng injury… magulo ang memories ko.”
“Alam ko rin.”
“Sinabi niya sa akin na ikaw ang dahilan.”
“Then you believed her.”
Napayuko siya.
“Yes.”
“Without asking me.”
Tahimik siya.
“Tatlong taon, Adrian.”
Nanginginig nang bahagya ang boses ko, pero hindi ako umiyak.
“Tatlong taon akong nasa tabi mo.”
“I know.”
“Nilagaan kita noong hindi ka makatulog dahil sa headaches.”
“I know.”
“Iniwan ko ang career ko.”
Humigpit ang panga niya.
“I know.”
“Nangailangan ka ng asawa sa mga event, nandoon ako. Nang may problema ang kumpanya mo, ako ang kasama mo. Nang magkasakit ang nanay mo, ako ang nagbantay sa ospital.”
“Mara…”
“Pero isang babae lang ang bumalik mula sa nakaraan mo, sapat na iyon para maging sinungaling ako sa paningin mo.”
Napapikit siya.
“Wala akong excuse.”
“Tama.”
Tumingin siya sa akin.
May luha sa mga mata niya.
“I was cruel.”
Hindi ako sumagot.
“I humiliated you.”
Tahimik.
“I hit you.”
Doon tuluyang bumagsak ang unang luha niya.
“Walang araw pagkatapos ng surgery na hindi ko naiisip iyon.”
“Good.”
Napatingin siya sa akin.
“Dahil dapat mong maalala.”
Napalunok siya.
“Mara… hindi ko hinihingi na kalimutan mo.”
“Hindi ko makakalimutan.”
“Then let me spend the rest of my life making it up to you.”
Napangiti ako.
Pero malungkot.
“Adrian, hindi lahat ng pagkakamali naaayos dahil nagsisi ka.”
Namula ang mga mata niya.
“Mahal kita.”
“Totoo man iyan ngayon, hindi na iyon sapat.”
Para siyang sinuntok.
Inilabas ko mula sa folder ang mga papel.
Divorce petition.
Matagal niyang tinitigan ang mga iyon.
“Mara…”
“Sign them.”
Nanginginig ang kamay niya nang kunin ang ballpen.
“May chance pa ba?”
Hindi ako agad sumagot.
Pagkatapos ay umiling ako.
“No.”
Pumikit siya.
At pumirma.
Makalipas ang tatlong buwan, tuluyan na akong bumalik sa neurosurgery.
Nag-present ako ng complicated case sa isang medical conference sa Cebu.
Nagsimula rin akong mag-train ng younger doctors.
May mga gabing pagod ako.
May mga araw na mahirap.
Pero sa unang pagkakataon sa loob ng tatlong taon, kapag tumingin ako sa salamin, kilala ko ang babaeng nakikita ko.
Dr. Mara Santos.
Hindi Mrs. Villanueva.
Hindi third party.
Hindi kapalit ng kahit sino.
Ako.
Narinig kong umalis si Bianca papuntang Europe matapos lumabas sa pamilya ni Adrian ang lahat ng kasinungalingan niya.
Hindi ko na siya hinanap.
Si Adrian naman ay nagpatuloy sa rehabilitation.
Paminsan-minsan, nagpapadala siya ng bulaklak sa ospital.
Palagi kong ipinapamigay sa nurses.
Isang hapon, habang naglalakad ako palabas ng hospital lobby, nakita ko siyang naghihintay malapit sa entrance.
Mas maayos na siyang maglakad.
Wala na ang benda.
Hindi siya lumapit.
Hindi rin ako.
Nagkatinginan lang kami.
Pagkatapos ay bahagya siyang yumuko.
Parang isang tahimik na “salamat.”
Tumango ako.
At nagpatuloy sa paglalakad.
Hindi lahat ng taong iniligtas natin ay kailangang manatili sa buhay natin.
Minsan, ang tunay na pagliligtas ay hindi ang pagbabalik sa taong minsang minahal natin.
Kundi ang pagbabalik sa sarili nating matagal nating iniwan.
At kung may isang bagay akong natutunan matapos ang lahat—
hindi kailanman obligasyon ng isang babae na manatili sa taong nanakit sa kanya dahil lamang nagsisi ito sa huli.
Maaaring magpatawad ang puso.
Pero maaari rin itong pumili ng ibang direksiyon.
At sa pagkakataong iyon, pinili ko ang direksiyong matagal ko nang dapat tinahak.
Palayo sa kanya.
Pabalik sa sarili ko.
