Sa Huli, Hindi Ko Siya Sinira; Tumigil Lang Akong Takpan ang Mga Problemang Siya Mismo ang Gumawa
Bahagi 4 — Sa Huli, Hindi Ko Siya Sinira; Tumigil Lang Akong Takpan ang Mga Problemang Siya Mismo ang Gumawa
Hindi ako ang nagpadala ng anonymous email.
Iyon ang unang tanong ng boss ko.
“Alya, may personal history kayo ni Mr. Mahendra?”
“Opo.”
“Dating partner?”
“Opo.”
“May kinalaman ka ba sa complaint na ito?”
“Wala.”
Tinignan niya ako nang matagal.
“Dahil conflict of interest ito, aalisin kita sa vendor evaluation.”
Tumango ako.
“Tama lang po.”
At iyon ang nangyari.
Hindi ako humawak sa investigation.
Hindi ako nagbigay ng rekomendasyon.
Hindi ako nag-access ng files.
Sa totoo lang, gusto kong lumayo.
Ayokong dumating ang araw na isipin ni Arga na gumanti ako gamit ang trabaho ko.
May sapat akong dahilan para magalit.
Pero ayokong maging katulad niya—iyong taong kapag nasaktan, nakakalimutang may hangganan ang karapatan niya.
Makalipas ang isang linggo, nalaman namin ang resulta.
Totoo ang reklamo.
Hindi lahat ay kasalanan ni Arga.
Ang business partner niyang si Rio ang gumawa ng malaking bahagi ng falsified portfolio.
Pero pumirma si Arga sa proposals.
Alam niyang may ilang proyektong hindi naman tunay na kanila.
Pinayagan niya dahil desperado silang makakuha ng malaking clients.
Hindi criminal mastermind si Arga.
Mas simple ang problema.
Mahina siyang humindi kapag may taong nagsasabing kailangan siya.
Ganoon sa Nadira.
Ganoon kay Rio.
Ganoon sa mga kaibigan niya.
At kapag may consequence, umaasa siyang may mas responsable sa paligid na sasalo.
Dati, ako iyon.
Ngayon, wala na.
Na-suspend sila sa vendor list ng kumpanya namin.
Dalawang prospective clients din ang umatras matapos marinig ang issue.
Hindi nagsara ang studio nila.
Pero kinailangan nilang magsimulang muli, maliit at malinis.
Si Rio ay umalis.
Si Arga ang naiwan sa mga utang sa equipment lease.
Nalaman ko iyon hindi dahil hinanap ko.
Si Nisa ang nagkuwento.
Nagkita kami minsan sa café.
“Hindi ko gustong chismisan ang kuya ko,” sabi niya, “pero feeling ko kailangan kong sabihin sa iyo para hindi mo isipin na ikaw ang dahilan.”
“Ano?”
“Nag-collapse ang partnership nila.”
“Sorry to hear that.”
Napakunot ang noo niya.
“Talaga?”
“Bakit?”
“Akala ko matutuwa ka.”
Umiling ako.
“Hindi ko kailangang masira ang buhay niya para gumanda ang akin.”
Ngumiti siya.
“Kaya gusto pa rin kita bilang ate.”
Napatawa ako.
“Pwede naman.”
May sarili rin akong bagong simula.
Tatlong buwan matapos ang breakup, na-promote ako bilang Senior Procurement Specialist.
Hindi dahil sa nangyari kay Arga.
Matagal ko nang inaasikaso ang promotion.
Mas maaga pa sa breakup ang performance review ko.
Sa bagong posisyon, mas malaki ang sweldo ko.
Nakakuha ako ng apartment na mas malapit sa office.
At unti-unti kong binuo ang buhay na hindi nakaikot sa kung ano ang kailangan ng boyfriend ko.
Nag-enroll ako sa weekend pottery class.
Napakasama ko roon.
Ang una kong ginawang mangkok ay tabingi.
Ang pangalawa, parang ashtray.
Pero masaya ako.
Doon ko nakilala si Faris.
Thirty-three.
Architect.
Tahimik.
Mahilig sa black coffee at may nakakainis na ugaling perpektong bilog ang lahat ng ginagawa niyang ceramic plate.
Noong una, wala akong interes.
Hindi ako naghahanap ng boyfriend.
At iyon mismo ang nagustuhan ko.
Hindi niya ako niligawan na parang may deadline.
Hindi siya nagpakitang-gilas.
Nag-uusap lang kami pagkatapos ng class.
Minsan tungkol sa traffic.
Minsan tungkol sa trabaho.
Minsan tungkol sa kung bakit laging nababasag ang handle ng mug ko.
Isang Sabado, nagyaya siyang kumain.
“Dinner?”
Tumingin ako sa kanya.
“Date?”
“Kung gusto mo.”
“At kung hindi?”
“Dinner pa rin. Gutom ako.”
Natawa ako.
Doon ako pumayag.
Hindi naging whirlwind romance.
Walang love-at-first-sight.
Walang impossible coincidence.
Mabagal.
Maingat.
At dahil mabagal, nakita ko ang mga bagay na dati kong hindi pinapansin.
Kapag nagse-set kami ng oras, dumarating siya.
Kapag may nagbago sa plano, nagsasabi siya.
Kapag may kaibigan siyang nangangailangan, hindi niya ako ginagawang collateral damage.
Minsan, nasa café kami nang tumawag ang kapatid niya dahil nasiraan ng motor.
Sinabi ni Faris sa akin, “Kailangan ko siyang sunduin. Gusto mo bang sumama, o ihahatid muna kita?”
Simple.
Walang “intindihin mo na lang.”
Walang assumption na okay lang akong iwan.
May pagpipilian ako.
Nakakagulat pala kung gaano kasarap ang respeto kapag matagal kang binusog sa compromise.
Anim na buwan pagkatapos naming maghiwalay ni Arga, nag-message siya ulit.
Isang pangungusap.
“Pwede ba kitang makita kahit isang beses?”
Hindi ko alam kung bakit ako pumayag.
Siguro dahil wala na akong galit.
Siguro dahil gusto kong makita kung kaya ko na siyang harapin nang walang bigat.
Nagkita kami sa isang café sa Blok M.
Nauna siya.
Mukhang mas maayos kaysa noong huli.
Simple ang suot.
Walang dating yabang sa kilos.
Umupo ako.
“Kamusta?”
“Okay.”
“Work?”
“Okay.”
Tumango siya.
“Congrats sa promotion.”
“Salamat.”
Tahimik.
Pagkatapos ay tumawa siya nang kaunti.
“Hindi ko alam kung paano sisimulan.”
“Pwede namang diretso.”
Huminga siya.
“Sorry.”
Hindi ako nagsalita.
“Hindi lang tungkol sa restaurant.”
Doon ako tumingin sa kanya nang mas mabuti.
“Ngayon ko lang naintindihan kung bakit ka umalis.”
“Matagal.”
“Oo.”
Napangiti siya nang mapait.
“Siguro kailangan ko talagang mawalan bago ko maintindihan.”
Hindi ko sinabi na sana hindi.
May mga taong hindi natututo sa salita.
Kailangan nilang maramdaman ang resulta.
“Alam mo,” sabi niya, “noong una, galit ako sa iyo dahil umalis ka nang ganoon kabilis.”
Hindi ako nagulat.
“Akala ko pinaparusahan mo ako.”
“At ngayon?”
“Ngayon naiintindihan kong hindi mo ako pinarusahan.”
Tumingin siya sa kape niya.
“Tumigil ka lang sa pagprotekta sa akin mula sa sarili kong choices.”
Eksakto.
“Dati kasi,” dagdag niya, “kapag may problema, alam kong aasikasuhin mo. Kapag wala akong pera para sa deposit, ikaw muna. Kapag nakalimutan ko ang bill, ikaw. Kapag may away sa pamilya, ikaw ang kakausap. Kapag may kailangan ang barkada ko at na-cancel ang plano natin, sasabihin kong maiintindihan mo.”
Napahinga ako.
“Hindi ko napansin na ginagawa kitang safety net.”
“Napansin mo noong wala na ako.”
“Oo.”
Hindi niya itinanggi.
Iyon marahil ang unang pagkakataong naramdaman kong tunay ang paghingi niya ng tawad.
Hindi dahil gusto niyang bumalik ako.
Kundi dahil alam na niya ang ginawa niya.
“Paano si Nadira?” tanong ko.
Napangiti siya.
“Nagpakasal sila ulit ni Bayu.”
Napataas ang kilay ko.
“Talaga?”
“Naayos nila.”
Natawa ako nang mahina.
Ang babaeng ginamit niya bilang dahilan para sirain ang anniversary namin ay bumalik din pala sa fiancé niya.
“Masaya siya?”
“Mukhang oo.”
“At ikaw?”
Tumagal bago siya sumagot.
“Learning.”
Tumango ako.
Tumayo ako pagkatapos kong maubos ang inumin.
“Aalis na ako.”
Tumayo rin siya.
“Alya.”
“Ano?”
“May boyfriend ka na ba?”
Hindi ko alam kung bakit, pero hindi ko itinago.
“May dini-date ako.”
Nakita ko ang kirot sa mukha niya.
Pero tumango siya.
“Good.”
Hindi siya nagtanong kung sino.
Hindi niya sinabi na mas deserve niya ako.
Hindi niya ako pinilit.
Iyon ang pinakamalaking patunay na may natutunan siya.
Bago ako lumabas, sinabi niya—
“Salamat sa dalawang taon.”
Tumigil ako.
“Hindi lahat masama.”
“Oo.”
“Pero hindi sapat ang maraming mabuting araw para gawing tama ang isang relasyon na palaging iisang tao ang nag-aadjust.”
Tumango siya.
“Alam ko na.”
Umalis ako.
Walang yakap.
Walang dramatic na balikan.
Walang second chance.
Dahil hindi lahat ng paghingi ng tawad ay kailangang gantimpalaan ng pagbabalikan.
Minsan, ang kapatawaran ay iyon lang.
Kapatawaran.
Hindi invitation.
Isang taon matapos ang gabing iyon sa restaurant, nasa Bali ako kasama nina Rani, Sarah at Faris para sa isang maikling bakasyon.
Hindi romantic getaway.
May training conference si Faris sa Denpasar, at isinabay namin ang weekend.
Sa huling gabi, kumain kami sa isang maliit na restaurant sa Sanur.
Hindi fancy.
May simpleng kahoy na mesa.
May hangin mula sa dagat.
May mga ilaw na nakasabit sa puno.
Apat kami.
Apat din ang upuan.
Habang naghihintay ng pagkain, tumayo si Faris para sagutin ang tawag.
Pagbalik niya, may kasama siyang lalaking kaibigan mula sa conference.
“Guys,” sabi niya, “si Bagas. Nagkataong dito rin kumakain pero puno ang restaurant.”
Napatingin ako sa mga upuan.
Apat.
Lima kami.
Huminto si Faris.
Napansin niya agad.
Bumaling siya kay Bagas.
“Bro, maghahanap ako ng ibang table para sa atin. Nakapuwesto na sila rito.”
Simple.
Walang drama.
Walang sermon.
Walang kailangang masaktan para maayos ang problema.
Sinabi ni Rani, “Pwede naman tayong lumipat lahat kung may mas malaking table.”
Tinawag ni Faris ang waiter.
May bakanteng anim-seater sa kabilang bahagi.
Sabay-sabay kaming lumipat.
Habang inaayos namin ang mga plato, hindi ko alam kung bakit bigla akong natahimik.
Napansin ni Faris.
“Okay ka?”
Tumango ako.
“Okay.”
“Sure?”
“Sure.”
Ngumiti ako.
Isang taon na ang nakalipas, pinaniwala akong napakahirap pala ng sitwasyon kapag limang tao at apat lang ang upuan.
Na may isang taong kailangang mapahiya.
Na may isang taong kailangang magparaya.
Na natural lang na ang pinaka-“mature” ang siyang tumayo at lumayo.
Hindi pala.
Kailangan lang ng taong may sapat na respeto para humanap ng ibang mesa.
Hindi ako umiiyak nang gabing iyon.
Hindi na masakit.
Sa halip, nakaramdam ako ng kakaibang gaan.
May dumating na maliit na dessert na inorder ni Sarah dahil birthday niya kinabukasan.
May kandila.
“Wish!” sigaw ni Rani.
Pinikit ni Sarah ang mga mata niya.
Bago niya hipan ang kandila, itinuro niya ako.
“Alya, ikaw din. Wish ka.”
Tumawa ako.
“Hindi birthday ko.”
“Walang rule.”
Kaya pumikit ako.
Pero wala akong hiningi.
Dahil sa unang pagkakataon sa napakatagal na panahon, wala akong gustong baguhin sa buhay ko.
May sarili akong tahanan.
May trabahong ipinagmamalaki ko.
May mga taong hindi ako pinapaupo sa gilid para lang mapanatiling komportable ang iba.
At may lalaking hindi ako tinatawag na “understanding” para obligahin akong lunukin ang sakit.
Pagmulat ko, si Faris ang unang nakita ko.
“Anong wish mo?”
Umiling ako.
“Secret.”
Pero sa isip ko, isang bagay lang ang malinaw.
Noong gabing pinaalis ako ni Arga sa mesa, akala niya pansamantala lang akong tatayo.
Hindi niya alam na minsan, kapag pinilit mong tumayo ang taong palaging nananatili—
matututo siyang maglakad palayo.
At kapag natutunan na niya iyon,
hindi mo na siya mapapabalik sa dati niyang upuan.
Dahil nakahanap na siya ng mas magandang lugar.
At sa pagkakataong ito—
walang kailangang magpaalis sa kanya para malaman niyang karapat-dapat siyang manatili.