Noong nawala ang anak namin, ang asawa kong psychiatrist ang siyang nagligtas sa ibang babae.

Hindi ako.

Ginamit niya ang hypnosis para burahin sa isip ko ang sakit, ang dugo, ang iyak, ang anak na hindi na naisilang.

Pagkaraan ng tatlong buwan, ibinalik niya ang alaala ko.

Pero may isang bagay na hindi na bumalik—

ang pagmamahal ko sa kanila.

Ako si Mara Villanueva, asawa ni Dr. Adrian Villanueva, isang kilalang psychiatrist sa Makati. Sa paningin ng ibang tao, perpekto ang buhay ko. May tahimik na bahay sa Quezon City, may anak na lalaki, may asawang respetado, may apelyidong malinis pakinggan.

Pero sa loob ng bahay namin, ako ang alikabok na pilit nilang tinatanggal.

Noong gabing bumalik ako mula sa ospital, natulog ako sa sofa sa sala.

Alas-dose pasado nang magising ako sa tunog ng ilaw.

Click.

Pagmulat ko, nakita ko si Adrian sa may pinto. Matangkad, malinis ang polo, malamig ang mata sa likod ng silver-rimmed glasses niya.

“Bakit ka natutulog dito?” tanong niya.

Umupo ako habang yakap ang kumot.

“Hindi pa ako sanay,” sabi ko. “Kakabalik lang ng alaala ko. Siguro… dito muna ako matulog.”

Tumango siya, parang pasyente lang ako sa clinic niya.

“Bahala ka.”

Akala ko aalis na siya, pero nagsalita siya ulit.

“Hindi ka tumawag ngayong gabi.”

Napakunot ang noo ko. “Bakit ako tatawag?”

Tumigas ang panga niya.

“Dati, kapag lagpas ten ako umuwi, sunod-sunod ang tawag mo.”

Napangiti ako nang mapait.

Naalala ko ang dating ako—iyakin, selosa, desperada, kumakapit sa lalaking matagal na palang bumitaw.

“Pasensya na,” mahina kong sabi. “Hindi na mauulit.”

Doon nagsimulang dumilim ang mukha niya.

Para bang mas kinainis niya ang katahimikan ko kaysa sa dating pagwawala ko.

“Galit ka pa rin,” sabi niya.

“Hindi.”

“May pinaplano ka.”

“Wala.”

Tinitigan niya ako nang matagal, saka malamig na nagsabi, “Kung gusto mong magdrama, gawin mo. Pero linisin mo bukas ang study room ko. Ayoko ng kalat.”

Pagkaalis niya, kinuha ko ang cellphone ko at naghanap ng kasambahay online.

Dati, kaya kong gumising nang alas-singko para magluto ng almusal ni Nico, anak namin, dahil maraming bawal sa kaniya. Allergic siya sa honey, chocolate, mani, at kung ano-ano pa. Pagkatapos noon, magluluto naman ako para kay Adrian dahil mahina raw ang sikmura niya.

Ako? Kape lang at tirang pandesal.

Pagkatapos, lilinisin ko ang buong bahay dahil ayaw ni Adrian ng alikabok. Lalo na sa study room niya.

Ngayon, habang hawak ko ang phone, napaisip ako.

Paano ko nagawang mabuhay noon para lang pagsilbihan ang mga taong hindi man lang ako kayang tanungin kung pagod na ako?

Kinabukasan, ginising ako ng malakas na katok.

“Mommy! Late na ako! Hindi ka pa nagluluto!”

Si Nico iyon. Pitong taong gulang, pero kung magsalita sa akin ay parang estranghero.

“Umorder ako ng breakfast,” sabi ko mula sa sofa. “Darating na.”

Narinig ko siyang sumipa sa pinto.

“Dapat hindi ka na lang pinauwi ni Daddy! Mas masarap magluto si Ate Celina!”

Celina Reyes.

Ang pasyenteng dinala ni Adrian sa Tagaytay nang tatlong buwan para raw sa “nature therapy.”

Ang babaeng mas pinili niyang samahan habang ako ay naiwan sa ospital matapos mawalan ng anak.

Noong araw na iyon, pinilit ko siyang huwag umalis. Anniversary trip namin dapat. Matagal ko nang inihanda. Pero sinabi ni Adrian na mas kailangan siya ni Celina.

Sumama pa si Nico.

“Mas masaya kasama si Ate Celina,” sabi niya noon. “Ikaw, puro bawal.”

Nagtalo kami. Umiyak ako. Tinulak ako ni Adrian palayo. Nasagi ako ni Nico sa tiyan habang umiiyak at nagpupumiglas.

Pagkatapos—

dugo.

Sakit.

Sigaw.

At ang anak kong anim na buwan kong ipinaglaban, nawala.

Nang magising ako, wala akong maalala.

Sabi ni Adrian, kailangan ko raw magpahinga. Sabi niya, para sa ikabubuti ko ang ginawa niya.

Pero ngayon, naibalik na niya ang alaala ko.

Ang problema, hindi na ako ang dating Mara.

Makalipas ang ilang minuto, sumigaw si Nico.

Hindi iyon inis.

Takot iyon.

Paglabas ko, namumula ang buong mukha niya. Hirap siyang huminga. Nanginginig ang kamay niya habang hawak ang maliit na cup ng dessert na kasama sa delivery.

May honey.

Dumating si Adrian na parang unos.

“Ano’ng pinakain mo sa anak natin?” sigaw niya.

“Sinabi ko sa restaurant ang allergies niya,” paliwanag ko. “May note ako. May warning dapat—”

“Sinungaling.” Namumula ang mata niya. “Ginawa mo ’to dahil nagselos ka kay Celina. Dahil mas gusto siya ni Nico.”

Natigilan ako.

Sa dati kong sarili, iiyak ako. Magmamakaawa. Magpapaliwanag hanggang maubos ang boses ko.

Pero ngayon, tahimik lang akong tumingin sa kaniya.

“Dalhin natin siya sa ospital,” sabi ko.

Sa ER, sinabi ng doktor na stable na si Nico. Konti lang ang honey na nakain niya.

Tinawagan ko ang restaurant. Sinabi ng manager na may red sticker ang dessert: CONTAINS HONEY. NOT FOR CHILD WITH ALLERGY.

Ibig sabihin, si Nico ang kumuha.

Pero bago ko pa iyon sabihin kay Adrian, may maliit na batang babae ang tumakbo papunta sa akin.

“Ate Mara!”

Napalingon ako.

Si Lira.

Ang batang nakilala ko sa ospital noong wala akong alaala. Siya ang nagturo sa akin kung paano gumamit ng phone ulit, paano magbasa ng schedule, paano ngumiti kahit walang laman ang dibdib ko.

Niyakap niya ang bewang ko.

“Namiss kita,” sabi niya.

Napangiti ako nang totoo sa unang pagkakataon.

Kasunod niya si Miguel Santos, ang tiyuhin niya. Tahimik, maingat magsalita, may init sa mga matang hindi ko naranasan kay Adrian sa loob ng maraming taon.

“Mara,” sabi niya, halatang nag-aalala. “Okay ka lang?”

“Oo. Si Nico lang, allergic reaction.”

“Okay na siya?”

“Oo.”

Bago pa ako makapagsalita pa, umalingawngaw ang boses ni Adrian.

“Mara.”

Paglingon ko, nakatingin siya kay Miguel. Hindi malamig ang mukha niya ngayon.

Galit siya.

At selos.

Si Nico naman, mula sa kama, umiiyak habang nakatingin kay Lira.

“Sino siya?” sigaw niya.

“Si Lira,” sabi ko. “Kaibigan ko siya noong nasa ospital ako.”

“Hindi mo siya kaibigan!” sigaw ni Nico. “Akin ka! Mommy kita!”

Natigilan ako.

Sa unang pagkakataon, tinawag niya akong Mommy nang hindi pinipilit.

Lumapit sana ako, pero bigla niyang itinulak ang tray sa tabi niya.

Nahulog ang gamit.

Kasama roon ang cellphone ni Adrian.

Bumukas ang screen.

At nakita ko ang huling message ni Celina:

“Doc, sigurado ka bang hindi na niya maaalala na hindi aksidente ang pagkawala ng baby?”

part2

Parang tumigil ang buong ER.

Hindi ako kumilos.

Hindi rin si Adrian.

Si Nico, na kanina ay umiiyak at sumisigaw, biglang natahimik habang nakatingin sa cellphone ng ama niya.

Dinampot ni Adrian ang phone nang mabilis, pero huli na.

Nabasa ko na.

Hindi aksidente.

Hindi aksidente ang pagkawala ng anak ko.

“Mara,” sabi niya, mababa ang boses. “Hindi mo naiintindihan.”

Napatawa ako. Isang tuyong tawa. Walang saya. Walang galit.

“Talaga? Psychiatrist ka, Adrian. Paliwanagin mo ako.”

Lumapit siya, pero umatras ako.

Sa likod ko, hinawakan ni Miguel si Lira at marahang inilayo. Pero nanatili siya malapit, parang handang saluhin ako kung bumagsak ako.

“Hindi ito ang lugar,” sabi ni Adrian.

“Hindi rin ospital ang lugar para burahin ang alaala ng asawa mo,” sagot ko. “Pero ginawa mo.”

Namuti ang mukha niya.

Nagsimulang manginig ang kamay ko. Hindi dahil mahal ko pa siya. Hindi dahil natatakot ako.

Kundi dahil unti-unting bumabalik ang ilang piraso ng alaala na parang basag na salamin.

Ang hagdan.

Ang boses ni Celina sa phone.

Ang iyak ko.

Ang kamay ni Adrian sa braso ko.

Hindi lang niya ako itinulak.

Hinawakan niya ako nang mahigpit.

Pinilit niya akong maupo habang sinasabing, “Tumigil ka na, Mara. Nakakasama ka sa pasyente ko.”

At si Celina, nasa speaker.

Umiiyak.

Pero sa pagitan ng iyak niya, narinig ko ang malinaw niyang sinabi:

“Doc, kung mahal mo talaga ako, patunayan mo. Pabayaan mo siyang mawala sa buhay natin.”

Napahawak ako sa dibdib ko.

Hindi dahil nasaktan ako.

Kundi dahil ngayon ko lang naintindihan kung bakit kahit bumalik ang alaala ko, hindi bumalik ang pagmamahal.

Kusang pinatay ng puso ko ang ilaw para hindi na ako masunog ulit.

“Mommy…” mahina ang tawag ni Nico.

Tumingin ako sa kaniya.

Namumula pa rin ang mukha niya. Takot ang mga mata.

“Hindi ko alam,” bulong niya. “Akala ko… akala ko kasalanan mo. Sabi ni Daddy, ikaw raw ang dahilan kung bakit nawala ang baby. Sabi ni Ate Celina, masama kang mommy.”

Pumikit ako.

Mas masakit pala ang katotohanan kapag lumalabas sa bibig ng anak mo.

Lumapit ako sa kama niya. Hindi para yakapin siya agad. Hindi ko pa kaya.

Pero inayos ko ang kumot niya.

“Bata ka pa, Nico,” sabi ko. “Hindi mo kasalanan kung naniwala ka sa matatanda.”

Umiyak siya lalo.

“Pero ayaw mo na sa akin?”

Hindi ako nagsinungaling.

“Hindi ko alam kung paano bumalik agad sa dati.”

Kumirot ang mukha niya.

“Pero hindi kita iiwan nang hindi kita pinoprotektahan.”

Doon ako tumayo at hinarap si Adrian.

“Kukunin ko ang medical records ko. Ang hypnosis notes. Lahat ng ginawa mo.”

“Mara, huwag mong sirain ang pamilya natin.”

“Hindi ako ang sumira.”

Tinawagan ko ang kapatid kong abogado. Nang gabing iyon, lumabas ang katotohanan nang mas mabilis kaysa sa inaasahan ko.

May consent form na peke ang pirma ko.

May private session notes na hindi dapat ginawa sa sariling asawa.

May CCTV sa hallway ng clinic kung saan makikitang dinala ako ni Adrian habang halos walang malay.

At may mga message si Celina.

Hindi siya simpleng pasyente.

Matagal na silang may relasyon.

Ang “therapy trip” sa Tagaytay ay hindi therapy.

Bakasyon iyon.

Kasama ang anak ko.

Makalipas ang dalawang linggo, nasuspinde ang lisensya ni Adrian habang iniimbestigahan siya. Si Celina, nawala sa social media matapos kumalat ang screenshots sa legal complaint.

Ako naman, umalis sa bahay.

Hindi dramatiko ang pag-alis ko. Walang sigawan. Walang basagan.

Nag-impake lang ako ng ilang damit, kinuha ang journal ko, at iniwan ang susi sa mesa.

Si Nico ay pansamantalang nasa pangangalaga ng kapatid ko habang inaayos ang custody. Hindi ko siya pinilit lumapit sa akin. Hindi ko rin siya itinulak palayo.

Tuwing Sabado, nagkikita kami sa maliit na café sa Diliman.

Sa una, tahimik lang siya. Tinitingnan niya ang juice niya. Minsan umiiyak. Minsan nagtatanong kung galit ba ako.

Lagi kong sinasabi ang totoo.

“Nasaktan ako. Pero natututo pa rin akong maging nanay mo.”

Isang araw, nagdala siya ng maliit na papel.

Drawing iyon ng tatlong tao.

Ako, siya, at isang maliit na anghel sa ulap.

“Hindi ko siya nakilala,” sabi niya. “Pero sorry.”

Doon ako unang umiyak sa harap niya.

Hindi malakas.

Hindi gaya ng dating Mara na nagmamakaawa mahalin.

Tahimik lang.

At nang hawakan ni Nico ang kamay ko, hindi pa buo ang puso ko.

Pero may isang maliit na bahagi ang muling gumalaw.

Pagkaraan ng ilang buwan, nag-post ako ulit online.

Hindi na iyon panawagan ng tulong.

Isinulat ko:

Minsan, akala natin kapag bumalik ang alaala, babalik din ang dating tayo. Pero may mga sakit na hindi dapat ibalik ang dating ikaw—dapat kang tulungang mabuo bilang bago.

Hindi ko pa alam kung magiging maayos kami ni Nico.

Hindi ko alam kung mapapatawad ko ba siya nang buo balang araw.

Hindi ko rin alam kung darating ang panahong hindi na ako magigising na parang may nawawala sa dibdib ko.

Pero alam ko ito:

Ang pagmamahal na kailangan mong ipagdasal araw-araw para lang ibigay sa iyo, hindi tahanan.

At ang pag-alis sa lugar na paulit-ulit kang binubura ay hindi kasalanan.

Minsan, iyon ang unang hakbang para maalala mo kung sino ka talaga.