Tatlong taong gulang pa lang ako nang iwan ako ni Mama sa gitna ng istasyon.

Akala ko bibilhan niya ako ng cake.

Akala ko babalik siya para sa birthday ko.

Pero ang hindi ko alam, may ibang kuwento na pala silang pinaniniwalaan tungkol sa akin.

At noong araw na iyon, habang hawak ko ang natutunaw na lollipop sa maliit kong kamay, narinig ko ang mga salitang hindi dapat marinig ng isang bata.

“Bilisan mo,” sabi ni Mama habang karga ang kapatid kong si Lino. “Huwag mo siyang tawagin. Masamang bata ang ate mo. Siya ang magdadala ng malas sa atin.”

Gusto sanang sumigaw ni Lino.

Kitang-kita ko kung paano niya iniunat ang maliit niyang kamay papunta sa akin. Pero tinakpan ni Mama ang bibig niya at mabilis silang nawala sa dami ng tao.

Hindi ako umiyak agad.

Hindi ko pa kasi maintindihan.

Masamang bata?

Malas?

Ako ba iyon?

Baka galit si Mama dahil gusto kong magkaroon ng cake. Baka sobrang mahal ng damit na sinabi niyang bibilhin niya. Kung iyon ang dahilan, kaya kong hindi na humingi kahit kailan.

Kaya kong kumain ng kanin na walang ulam.

Kaya kong matulog nang hindi niyayakap.

Basta isama lang niya ako pauwi.

Nakatayo ako roon sa Tutuban Station, napapaligiran ng mga nagmamadaling pasahero, tindera ng mani, batang umiiyak, at mga lalaking may bitbit na malalaking bag. Ang init-init, pero nanginginig ang tuhod ko.

Doon biglang lumabo ang paningin ko.

Akala ko mahihimatay ako.

Pero sa harap ng mga mata ko, may lumitaw na mga itim na letra, parang mga langgam na naglalakad sa hangin.

Hindi pa ako marunong magbasa, kaya hindi ko maintindihan.

Hanggang sa naging boses sila.

Mga boses na parang nanggagaling sa malayo.

【Dito siya iniwan. Ang batang ito ang magiging kontrabida kapag lumaki. Aampunin siya ng mababait na magulang ng bida, pero sisirain niya ang pamilyang iyon.】

【Paparating na sa kaliwa ang pamilya ni Amara Reyes. Kapag inampon nila ang batang ito, doon magsisimula ang trahedya.】

【Nariyan din ang anak ng lalaking magiging pinakamalupit na kalaban sa hinaharap. Hinahabol niya ang nanay niyang tatakas kasama ang kabit, pero bago niya makita ito, madudukot siya ng sindikato.】

Hindi ko alam ang ibig sabihin ng kontrabida.

Pero naramdaman ko ang lamig sa dibdib ko.

Ako raw ang sisira ng isang pamilya?

Ako raw ang mananakit ng mabait na tao?

Hindi.

Hindi ako ganoon.

Takot akong pumatay ng langgam. Kapag may batang umiiyak sa kalsada, naiiyak din ako. Kapag may natitirang pandesal, tinatago ko para kay Lino kahit gutom pa ako.

Hindi ako masama.

Hindi ako malas.

Napalingon ako sa kaliwa.

May paparating na mag-asawa. Maayos ang suot nila, parang mababait at mabango. Kasama nila ang batang babae na nakaputing bestida, may maliit na ribbon sa buhok. Siya siguro si Amara.

Ngumiti siya nang makita niya ako.

Napakaganda ng ngiti niya.

Ayon sa boses, sila raw ang aampunin sa akin.

Kung gusto ko, tatakbo ako sa kanila. Baka bigyan nila ako ng pagkain. Baka yakapin nila ako. Baka hindi na ako mag-isa.

Pero sa kabilang bahagi ng istasyon, nakita ko ang isang lalaking nakasuot ng maruming jacket. Pawis na pawis siya, nakayuko, at mahigpit ang pagkakayakap sa isang batang lalaki.

Hindi parang ama.

Parang may tinatakasan.

Ang batang lalaki sa bisig niya ay kumakawala. May panyo sa bibig. Namumula ang mga mata. Pilit niyang sinisipa ang lalaki.

Muling umingay ang mga boses.

【Siya iyon! Si Gabriel Monteverde! Kapag nadukot siya ngayon, tatlong taon siyang mawawala. Kapag bumalik siya, wala na siyang tiwala sa kahit sino.】

【Diyan magsisimula kung bakit siya magiging halimaw sa hinaharap.】

Gabriel.

Hindi ko siya kilala.

Pero alam ko ang hitsura ng batang takot.

Ganito rin ang mukha ko ngayon.

Tumakbo ako.

Nadaanan ko ang pamilya ni Amara. Napatingin sila sa akin, marahil akala nila lalapit ako. Pero hindi ako tumigil.

Diretso akong sumugod sa lalaking may bitbit na bata.

Kinapit ko ang maliit kong mga braso sa binti niya at sumigaw nang buong lakas:

“Tulong! Hindi niya anak ang batang iyan! Kinukuha niya po siya!”

Tumigil ang mga tao.

Ang lalaki ay nanigas.

Pagkatapos, yumuko siya sa akin na may nanlilisik na mata.

“Sino ka ba, batang gala? Bitiw!”

Sinubukan niya akong sipain, pero kinagat ko ang kamay niya.

Napakasama ng lasa ng pawis at dumi, pero hindi ako bumitaw.

Sumigaw siya sa sakit.

“Punyetang bata ka!”

Hinablot niya ako sa damit at itinapon ako sa semento.

Masakit.

Parang nabasag ang balakang ko.

Pero bago ako umiyak, narinig ko ang batang lalaki na sumigaw:

“Hindi ko siya tatay! Hindi ko siya kilala!”

Nagkagulo ang paligid.

May matandang babae na napasigaw, “Naku, baka kidnapper!”

Isang lalaki ang naglabas ng cellphone. “Tumawag kayo ng pulis!”

Pero mabilis magsinungaling ang lalaking iyon.

“Anak ko siya!” sigaw niya. “Inagaw siya ng asawa kong baliw! At itong batang babae? Anak sa labas ng babaeng iyon! Sinusundan nila kami para manggulo!”

Sandaling natahimik ang mga tao.

May ilan na nagduda.

Ako, nanginginig sa sahig, hindi alam kung paano ipagtatanggol ang sarili ko.

Doon lumapit ang lalaking kanina ay kasama ni Amara.

Matangkad siya, malinis ang polo, at seryoso ang mukha.

“Kung anak mo siya,” tanong niya, “ano ang buong pangalan niya?”

Namuti ang labi ng lalaki.

“A-Ano?”

Lumapit din ang asawa ng lalaki at yumuko sa akin. Tinakpan niya ako ng kaniyang shawl.

“Mukhang ikaw ang nagsisinungaling,” malamig niyang sabi sa kidnapper. “Ang batang lalaki ay maayos ang damit, pero takot na takot. Ang batang babae naman ay parang inabandona. Bakit mo sila parehong inaangkin?”

May humawak sa balikat ng kidnapper.

May isa pang lalaki ang tumawag sa security guard.

Biglang namula ang mukha ng kidnapper.

Itinulak niya si Gabriel palayo, saka tumakbo.

Pero bago pa siya makalayo, iniunat ni Gabriel ang paa niya.

Napatid ang lalaki.

Bumagsak siya sa sahig.

Dumagsa ang mga tao at pinigilan siya.

Akala ko tapos na.

Akala ko ligtas na si Gabriel.

Pero sa gitna ng ingay, bigla kong nakita ang isang babae sa malayo—nakasuot ng pulang blouse, may maleta, at mabilis na naglalakad papunta sa exit.

Napako ang tingin ni Gabriel sa kaniya.

“Nay…” bulong niya.

Tapos kumalas siya sa kamay ng security guard at tumakbo papunta sa babae.

At sa likod ng babaeng iyon, may isa pang lalaki na nakangiti habang naghihintay sa isang itim na van.

PARTE2

Hindi ko alam kung saan nanggaling ang lakas ko.

Masakit ang tuhod ko. May gasgas ang palad ko. Nanginginig pa rin ang buong katawan ko matapos akong ihagis ng lalaking halos dumukot kay Gabriel.

Pero nang makita kong tumatakbo si Gabriel papunta sa babaeng nakapulang blouse, may kung anong sumikip sa dibdib ko.

Ang mga boses sa hangin ay muling umalingawngaw.

【Huwag! Kapag sinundan niya ang nanay niya, doon siya mawawala nang tuluyan.】

【Ang lalaking nasa itim na van ang kasabwat. Hindi lang pagtakas ang plano nila. Ipagpapalit nila ang bata para sa pera.】

Hindi ko alam ang ibig sabihin ng “ipagpapalit para sa pera.”

Pero alam ko ang ibig sabihin ng pagkawala.

Kakawala lang sa akin ni Mama.

Ayokong may isa pang batang maiwan.

“Kuya Gabriel!” sigaw ko.

Hindi siya lumingon.

Ang mga mata niya ay nakatutok lamang sa babae.

“Nay! Nay, sandali!”

Ang babae ay tumigil. Saglit siyang napalingon, at nakita ko ang takot sa mukha niya. Hindi saya. Hindi pag-aalala.

Takot.

Parang ayaw niyang makita ng batang iyon.

Lumapit ang lalaking nasa tabi ng van. Maayos ang suot niya, pero malamig ang ngiti. Binuksan niya ang pinto ng sasakyan at mabilis na hinawakan ang braso ng babae.

“Sumakay ka na,” sabi niya. “Bago pa dumating ang asawa mo.”

“Nay!” sigaw ni Gabriel.

Nang marinig iyon, lalong bumilis ang kilos ng lalaki. Inabot niya si Gabriel, kunwari ay tutulungan, pero nakita ko kung paano niya hinawakan nang mahigpit ang leeg ng damit nito.

“Halika rito, bata,” bulong niya.

Hindi iyon boses ng taong tutulong.

Boses iyon ng taong kukuha.

Tumakbo ako kahit masakit ang paa ko.

“Tulong!” sigaw ko uli. “Iyong lalaki sa van! Kukunin niya rin si Kuya!”

Buti na lang, nakasunod pala sa akin ang babaeng tumakip sa akin ng shawl kanina. Siya si Elena Reyes, ang nanay ni Amara. Kasama niya ang asawa niyang si Ramon Reyes, at may dalawang security guard na rin sa likod.

“Isara ninyo ang gate!” sigaw ni Ramon.

Nagulat ang lalaking nasa van. Sinubukan niyang itulak si Gabriel papasok, pero kumapit si Gabriel sa gilid ng pinto.

“Nay! Sabihin mong hindi ito totoo!” iyak niya.

Ang babae—ang nanay niya—napahawak sa dibdib.

“Gabriel, umuwi ka na,” nanginginig niyang sabi.

“Kasama ka?” tanong ng bata.

Hindi siya nakasagot.

Sa katahimikang iyon, mas malinaw pa sa sigaw ang sagot.

Dumating ang mga security guard. Tinangka ng lalaki na sumakay sa van, pero hinarang siya ng isang drayber ng jeepney na nakakita sa nangyari. May isa pang tindero ang humarang sa harap ng sasakyan gamit ang kariton ng buko juice.

Ilang minuto lang, dumating ang pulis.

Mabilis ang lahat pagkatapos noon.

Ang kidnapper kanina ay dinala sa presinto. Ang lalaking nasa van ay nakaposas din. Ang babae naman ay nakaupo sa isang bench, nanginginig, habang hindi makatingin kay Gabriel.

Ako ay nakabalot pa rin sa shawl ni Elena Reyes. Umupo ako sa tabi ni Gabriel. Pareho kaming tahimik.

Siya ay mas matanda sa akin, siguro pito o walong taong gulang. Pero sa oras na iyon, pareho kaming maliit.

Pareho kaming iniwan.

“Bakit mo ako tinulungan?” tanong niya pagkatapos ng matagal na katahimikan.

Tumingin ako sa kaniya.

“May nagsabi kasi na mawawala ka.”

Kumunot ang noo niya. “Sino?”

Hindi ko alam kung paano sasagutin.

“Mga boses.”

Akala ko tatawanan niya ako.

Pero hindi.

Tumitig lang siya sa akin, saka dahan-dahang ibinaba ang tingin sa gasgas kong palad.

“Masakit ba?”

Tumango ako.

Kinuha niya ang panyo sa bulsa niya at iniabot sa akin. “Punasan mo. Marumi ang dugo.”

Doon ako biglang naiyak.

Hindi dahil sa sugat.

Kundi dahil sa unang pagkakataon sa araw na iyon, may batang nag-alala kung masakit ba ako.

Nang dumating ang tunay na ama ni Gabriel, halos gumuho ang lalaki sa sahig ng presinto.

Si Don Mateo Monteverde ay isang negosyanteng kilala sa Maynila, pero nang makita niya ang anak niya, hindi siya mukhang mayaman. Mukha lang siyang isang ama na muntik nang mawalan ng anak.

“Gabriel!”

Niyakap niya ang anak nang mahigpit.

Sa una, nanigas si Gabriel. Tila hindi niya alam kung dapat ba siyang yumakap pabalik. Pero nang marinig niyang umiiyak ang ama niya, unti-unti rin siyang kumapit.

“Nahanap ko si Mama,” bulong niya.

Napapikit si Don Mateo.

“Alam ko.”

Hindi na siya nagsinungaling.

Hindi niya sinabing nagkamali lang. Hindi niya sinabing may dahilan ang lahat. Sa harap ng batang halos madukot dahil sa kapabayaan at pagtataksil ng isang matanda, ang unang kailangan ay katotohanan.

“Pasensiya na, anak,” sabi niya. “Hindi kita nabantayan nang mabuti.”

Ang nanay ni Gabriel ay dinala sa hiwalay na silid para kausapin ng pulis. Nalaman nila na may plano pala siyang tumakas kasama ang lalaking minamahal niya. Ngunit ang lalaking iyon ay may utang sa sindikato. Si Gabriel ang naging kapalit sa utang na iyon.

Nang marinig iyon, hindi umiyak si Gabriel.

Mas masakit iyon.

Dahil minsan, kapag sobra ang sakit, nauubos muna ang luha.

Samantala, tinanong ako ng isang babaeng pulis kung nasaan ang magulang ko.

“Si Mama po umalis,” sagot ko.

“Ano ang pangalan niya?”

Sinabi ko ang pangalan.

“Saan kayo nakatira?”

Sinabi ko rin ang baryo namin sa Bulacan.

Nagsulat siya nang nagsulat. Tapos tinanong niya, “May tatay ka ba?”

Umiling ako.

Ang totoo, hindi ko siya kilala. Sabi ni Mama, umalis daw siya bago pa ako ipanganak. Minsan naman, kapag galit siya, sinasabi niyang sana hindi na lang ako nabuhay.

Hindi ko alam kung alin ang totoo.

Nakita kong nagkatinginan sina Elena at Ramon Reyes.

Si Amara, ang batang nakaputing bestida, tahimik na lumapit sa akin. May hawak siyang maliit na bottled water at ensaymada.

“Para sa iyo,” sabi niya.

Tiningnan ko siya nang matagal.

Ayon sa mga boses, siya raw ang bida.

Ako raw ang kontrabida sa buhay niya.

Dapat daw akong mainggit sa kaniya.

Dapat daw gusto kong agawin ang lahat ng meron siya.

Pero sa harap ko, isa lang siyang batang may mabait na mata at tinapay sa kamay.

“Salamat,” bulong ko.

Umupo siya sa tabi ko.

“Ano pangalan mo?”

“Mila.”

“Ako si Amara.”

“Alam ko,” muntik ko nang sabihin.

Pero pinigilan ko.

Ngumiti siya. “Birthday mo ba?”

Napatingin ako sa natutunaw na lollipop na nakadikit pa rin sa palad ko.

“Opo.”

Natahimik siya. Tapos hinati niya ang ensaymada sa dalawa.

“Birthday mo pala. Dapat may cake. Ito muna.”

Kinuha ko ang kalahati.

Doon ko unang natutunan na hindi lahat ng magandang bagay ay dapat agawin. Minsan, kusang ibinibigay ng taong mabuti.

Kinagabihan, hindi pa rin nahanap si Mama.

Ayon sa CCTV, umalis siya ng istasyon kasama si Lino at sumakay ng bus pa-probinsya. Nang tawagan ng pulis ang barangay namin, sinabi ng kapitana na kilala nila si Mama, pero wala raw silang kamag-anak na handang kumuha sa akin.

Walang may gusto.

Walang naghahanap.

Tahimik akong nakaupo sa presinto habang naririnig ko ang mga matatanda na nag-uusap.

“DSWD muna ang bata.”

“Kawawa naman.”

“Pero may proseso.”

Hindi ko alam kung ano ang DSWD. Akala ko baka kulungan ng mga batang iniwan.

Kumapit ako sa shawl ni Elena.

Napansin niya iyon.

Lumuhod siya sa harap ko. “Mila, pansamantala ka munang dadalhin sa ligtas na lugar. Hindi ka nila sasaktan.”

“Babalik po ba si Mama?”

Hindi siya agad sumagot.

At dahil bata ako, doon ko naintindihan ang totoo.

May mga sagot na hindi sinasabi dahil masyadong masakit.

Bago ako dalhin ng social worker, lumapit si Don Mateo sa akin. Katabi niya si Gabriel.

“Mila,” sabi niya, “kung hindi dahil sa iyo, baka hindi ko na nakita ang anak ko.”

Hindi ko alam kung ano ang isasagot.

Kaya sinabi ko lang, “Ayoko lang po siyang mawala.”

Bigla akong niyakap ni Gabriel.

Saglit lang.

Matigas, awkward, parang hindi siya sanay. Pero sapat na.

“Hindi kita makakalimutan,” bulong niya.

Akala ko iyon na ang huli naming pagkikita.

Pero mali ako.

Lumipas ang ilang buwan.

Dinala ako sa isang bahay-kalinga sa Quezon City. Hindi iyon perpekto, pero may pagkain, may kama, at walang sumisigaw na malas ako.

Paminsan-minsan, dinadalaw ako nina Elena, Ramon, at Amara. Hindi nila ako agad inampon. Hindi tulad ng kuwentong narinig ko sa mga boses. Maingat sila. Dumaan sila sa tamang proseso.

At dahil doon, unti-unti kong naintindihan.

Ang kinabukasan pala ay hindi bato na nakaukit.

Maaari itong mabago ng isang maliit na desisyon.

Kung noong araw na iyon ay tumakbo ako sa kanila para magpakaawa, baka ibang landas ang nabuksan. Baka dala ng takot at gutom, natuto akong kumapit nang masyado. Baka lumaki akong naniniwalang kailangang agawin ang pagmamahal bago ito mawala.

Pero dahil pinili kong tumakbo papunta kay Gabriel, may nabago.

Hindi lang ang buhay niya.

Pati ang akin.

Makalipas ang isang taon, opisyal akong naging foster child ng pamilya Reyes. Hindi nila pinalitan ang pangalan ko. Hindi nila pinilit na kalimutan ko ang nakaraan. Tinuruan lang nila akong ang pagiging iniwan ay hindi nangangahulugang wala kang halaga.

Si Amara ang unang tumawag sa akin na “Ate Mila.”

Noong una, natakot ako.

Naalala ko ang boses.

Sabi ng mga ito, sisirain ko raw siya.

Kaya kapag may laruan siya, hindi ko hinahawakan. Kapag may bagong damit siya, hindi ako tumitingin. Kapag niyayakap siya ni Elena, lumalayo ako.

Isang gabi, nakita ako ni Amara sa kusina habang kumakain ng malamig na kanin mag-isa.

“Bakit hindi ka sumasabay sa amin?” tanong niya.

“Baka magalit ka.”

“Bakit ako magagalit?”

“Baka isipin mo inaagawan kita.”

Natahimik siya.

Tapos umupo siya sa tabi ko at hinila ang plato ko palapit sa kaniya.

“Ate, hindi nauubos ang pamilya kapag dinagdagan.”

Iyon ang unang beses na niyakap ko siya.

Hindi para agawin ang lugar niya.

Kundi para tanggapin ang lugar na ibinigay niya.

Samantala, si Gabriel ay unti-unting naghilom. Hindi madali. May gabi raw na nagigising siya na sumisigaw. May araw na ayaw niyang lumabas ng bahay. Pero lagi siyang dinadala ni Don Mateo sa therapy. Natuto silang mag-usap, hindi bilang negosyante at tagapagmana, kundi bilang mag-ama.

Ang nanay ni Gabriel ay nakulong dahil sa sabwatan at child endangerment. Hindi iyon ikinatuwa ni Gabriel, pero hindi rin niya ipinagtanggol ang mali.

“Mahal ko siya,” sinabi niya sa akin nang minsan kaming magkita sa isang charity event ng bahay-kalinga. “Pero hindi ibig sabihin noon, hahayaan kong sirain niya ako.”

Mas matangkad na siya noon. Mas tahimik. Pero hindi malamig.

Hindi siya naging halimaw.

Hindi siya naging lalaking walang awa.

Naging batang nasaktan, pero piniling mabuhay nang hindi nananakit.

Minsan, bumabalik pa rin ang mga boses.

Mas madalang na.

Parang mga bulong mula sa kuwentong hindi na natuloy.

【Hindi ganito ang dapat mangyari.】

【Bakit hindi siya naging kontrabida?】

【Bakit hindi nasira ang pamilya Reyes?】

Kapag naririnig ko iyon, napapangiti na lang ako.

Dahil alam ko na ngayon ang sagot.

Hindi tayo nagiging masama dahil may nagsabing masama tayo.

Hindi tayo nagiging sumpa dahil may taong natakot sa atin.

At hindi kailangang sirain ng isang batang iniwan ang mundo para lang mapatunayan niyang umiiral siya.

Pagkalipas ng maraming taon, bumalik ako sa Tutuban Station.

Hindi na ako batang may natutunaw na lollipop. Isa na akong social worker na tumutulong sa mga batang nawawala, iniiwan, o natatakot umuwi.

Kasama ko noon sina Amara at Gabriel.

Si Amara ay isa nang abogado para sa karapatan ng kababaihan at kabataan. Si Gabriel naman ay nagtatag ng foundation para labanan ang child trafficking.

Sa parehong lugar kung saan ako iniwan, naglagay kami ng maliit na help desk para sa mga batang naliligaw.

May isang batang babae roon, marumi ang damit, hawak ang sirang manika, at umiiyak habang hinahanap ang nanay niya.

Lumuhod ako sa harap niya.

“Ano ang pangalan mo?”

“Lia,” hikbi niya.

“Huwag kang matakot, Lia. Hindi ka nag-iisa.”

Habang hawak ko ang kamay niya, naalala ko ang tatlong taong gulang na ako.

Ang batang naghintay sa cake na hindi dumating.

Ang batang sinabihang malas.

Ang batang maaaring naging kontrabida kung walang kahit isang taong naniwala na kaya niyang maging mabuti.

Paglingon ko, nakita ko sina Elena at Ramon sa di kalayuan. Matanda na sila, pero naroon pa rin ang init ng kanilang ngiti.

Si Amara ay kumaway sa akin.

Si Gabriel naman ay tahimik na tumingin sa help desk, saka sa akin.

“Isang sigaw mo lang noon,” sabi niya, “binago mo ang buhay ko.”

Umiling ako.

“Hindi lang sigaw iyon. Takot din ako.”

“Pero tumakbo ka pa rin.”

Doon ko naintindihan.

Ang tapang pala ay hindi kawalan ng takot.

Ang tapang ay ang pagpili pa ring gumawa ng tama kahit nanginginig ka.

At kung may isang mensahe akong gustong iwan sa bawat makakabasa nito, ito iyon:

Huwag kailanman husgahan ang isang bata batay sa takot, tsismis, o pagkakamali ng matatanda. Ang batang iniwan ngayon ay maaaring maging taong magliligtas bukas. Minsan, ang kailangan lang niya ay isang kamay na hindi bibitaw, isang tahanang hindi nanunumbat, at isang mundong handang maniwalang kaya pa niyang piliin ang kabutihan.