Sa Gitna ng Ulan, Nalaman Ko ang Tunay na Kaaway
Bahagi 2: Sa Gitna ng Ulan, Nalaman Ko ang Tunay na Kaaway
Umalingawngaw ang putok ng baril sa buong terminal.
Sa isang iglap, nagkagulo ang lahat.
May sumigaw. May mga batang umiyak. May mga pasaherong nagtakbuhan papasok sa bus, habang ang iba naman ay sumubsob sa sahig at tinakpan ang ulo. Ang amoy ng basang semento, usok ng tambutso, kape, at takot ay naghalo sa hangin.
Napatigil ako sa pagitan ng pinto ng bus at ng lalaking nakatayo sa ulan.
Si Rafael.
Ang dati kong asawa.
Ang lalaking limang taon kong hinintay sa malamig na silid, limang taon kong piniling unawain, limang taon kong minahal kahit araw-araw akong unti-unting naglaho sa sarili kong buhay.
Hawak niya ang pearl pendant ni Nanay.
At ang sinabi niya—
“Saan mo balak dalhin ang anak ko?”
—ay paulit-ulit na tumunog sa isip ko, mas malakas pa kaysa sa putok ng baril.
Hindi ko agad naintindihan kung saan nanggaling ang putok. Hanggang sa nakita kong may lalaking bumagsak hindi kalayuan sa likod ni Rafael. Nakasuot siya ng itim na jacket, basang-basa sa ulan, at sa kamay niya ay may maliit na baril na nahulog sa sahig.
Hindi si Rafael ang nagpaputok.
May isa pang lalaki sa likod ng poste, nakasuot ng uniporme ng security guard. Hawak niya ang baril, nakatutok pa rin sa lalaking nakahandusay.
“Down! Lahat yuko!” sigaw niya.
Bigla akong hinila ng kung sino sa braso.
Si Rafael.
Bago pa ako makapalag, isinubsob niya ako sa kanyang dibdib at tinakpan ang ulo ko gamit ang braso niya.
“Bitawan mo ako!” sigaw ko.
Ngunit mas malakas ang ulan, mas malakas ang sigawan ng mga tao.
“Isabella, yumuko ka!”
“Noon mo pa sana ako pinakawalan!”
Nagtagpo ang mga mata namin.
Sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, wala akong nakitang lamig sa mga mata niya. Wala ang pamilyar na pagod, wala ang distansiyang dati ay parang pader sa pagitan namin.
May takot doon.
Tunay na takot.
Hindi para sa sarili niya.
Kundi para sa akin.
“May gustong pumatay sa’yo,” sabi niya, mababa ngunit malinaw ang boses.
Napatigil ako.
“Anong sinasabi mo?”
Hindi siya nakasagot agad. May dalawang lalaki pang nakaitim ang mabilis na lumapit sa amin. Akala ko tauhan niya. Atras sana ako, pero tinakpan niya ako sa likuran niya.
“Sir, kailangan na nating umalis,” sabi ng isa.
“Hindi siya sasama sa inyo,” mariin kong sabi.
Tumingin sa akin si Rafael. “Hindi rin kita iiwan dito.”
“Wala ka nang karapatan sa akin.”
“Alam ko.”
Dalawang salitang iyon ang nagpatigil sa akin.
Hindi siya nakipagtalo.
Hindi siya nag-utos.
Hindi niya sinabing asawa niya ako.
Hindi niya sinabing pag-aari niya ako.
Sinabi lang niya, “Alam ko.”
At iyon ang mas lalong nagpayanig sa puso ko.
Mula sa gilid ng terminal, may narinig kaming panibagong putok. Nagtilian muli ang mga tao. Mabilis akong hinawakan ni Rafael sa balikat at itinulak papunta sa likod ng bus.
“Sandali lang. Isang minuto lang. Kapag ayaw mong sumama sa akin pagkatapos nito, hindi kita pipilitin. Pero ngayon, kailangan mong mabuhay.”
Gusto kong sabihin na hindi ko siya kailangan.
Na kaya ko ang sarili ko.
Na ang buong gabing iyon ay patunay na kaya kong tumakas kahit wala siya.
Pero nang maramdaman kong may mainit na likidong dumaloy sa gilid ng braso ko, doon ko lang napansin na sugatan pala ako.
Hindi tama sa akin ang bala.
Ngunit may tumalsik na piraso ng salamin mula sa nabasag na bintana ng bus, at humiwa iyon sa braso ko.
“Isabella!”
Lumabo ang paningin ko.
Hindi dahil sa sugat.
Kundi dahil biglang sumikip ang tiyan ko.
Kumapit ako sa hawakan ng bus.
“Masakit…”
Namuti ang mukha ni Rafael.
“Ang tiyan mo?”
Hindi ako sumagot. Hindi ko kaya. Napakapit ang kamay ko sa puson ko, at sa unang pagkakataon, tunay akong natakot.
Hindi na lang ako ang nakataya.
May isa pang buhay.
Buhay na ilang linggo ko pa lang nalalaman. Buhay na itinago ko hindi dahil gusto kong ilayo sa kanya ang bata, kundi dahil hindi ko alam kung kaya pa bang mahalin ng isang taong tulad niya ang isang bagay na galing sa akin.
Lumapit ang babaeng receptionist mula sa kung saan. Basang-basa siya, hingal, pero matatag ang mukha.
“Dito!” sigaw niya. “May kotse sa likod ng terminal!”
Tumingin ako sa kanya. “Bakit mo ako tinutulungan?”
Hindi siya sumagot agad. Sa halip, sumulyap siya kay Rafael.
“Dahil hindi lang ikaw ang gustong makatakas sa pamilyang iyon.”
Nanigas ako.
“Anong ibig mong sabihin?”
Ngunit wala nang oras.
Mabilis kaming dinala sa likurang bahagi ng terminal. Si Rafael ang umalalay sa akin, ngunit hindi niya ako hinigpitan. Para bang anumang sandali, kapag sinabi kong bitawan niya ako, bibitaw siya.
At mas masakit iyon kaysa sa inaasahan ko.
Sa likod ng terminal, may lumang van na naghihintay. Sumakay kami. Kasama namin ang receptionist, ang matandang babaeng nagdala ng pagkain, at ang lalaking driver ng delivery truck.
Napatingin ako sa kanilang lahat.
“Magkakakilala kayo?”
Ang matandang babae ang sumagot. “Matagal na.”
“Bakit?”
Tahimik na tumingin sa akin si Rafael.
“Dahil matagal na silang binabayaran ng pamilya ko para bantayan ka.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa akin.
“Bantayan ako?”
“Hindi bilang bilanggo,” mabilis niyang sabi. “Noong una, para protektahan ka.”
Napatawa ako nang mahina, mapait.
“Protektahan? Limang taon akong halos hindi nakalabas ng bahay, Rafael. Limang taon akong nabuhay na parang ibong nasa gintong hawla. Kung proteksiyon iyon, ayoko nang maranasan kung paano ka manakit.”
Napaiwas siya ng tingin.
Sa labas ng van, patuloy ang ulan. Umandar ang sasakyan, palayo sa terminal, palayo sa ingay, palayo sa putok ng baril at sigawan. Ngunit ang katahimikan sa loob ng van ay mas mabigat.
“Sabihin mo ang totoo,” sabi ko. “Ngayon na.”
Huminga siya nang malalim.
“Hindi ako nasa abroad kaninang umaga.”
“Alam ko na iyon.”
“Pumunta ako sa korte pagkatapos mong umalis. May dokumentong dumating galing sa abogado ng pamilya ko. Hindi dapat iyon mapunta sa akin, pero nagkamali ang assistant ko.”
“Anong dokumento?”
Tumingin siya sa pearl pendant na hawak pa rin niya.
“Ang medical record mo.”
Nanlamig ang kamay ko.
“Paano napunta sa kanila iyon?”
“Nanay ko.”
Para akong sinampal.
Ang biyenan kong babae. Ang laging nakangiti sa harap ng mga bisita. Ang laging mahinahon magsalita habang sinasabing hindi ako bagay sa pamilya nila. Ang babaeng minsang nagsabi sa akin na ang utang na loob ay hindi sapat na pundasyon ng isang kasal.
“Alam niya?” mahina kong tanong.
Tumango si Rafael.
“Mas nauna pa siyang nakaalam kaysa sa akin.”
“Kaya ipinapahanap niya ako?”
“Hindi para ibalik ka.”
Napatingin ako sa kanya.
“Kundi para siguraduhing hindi ka na makakarating sa timog.”
Hindi ako makahinga.
Ang van ay dumaan sa madilim na kalsada. Sa labas, nagkikislapan ang mga ilaw ng tindahan, mga bahay, mga basang poste. Lahat iyon ay tila dumadaan lamang sa gilid ng paningin ko, habang ang mundo ko ay unti-unting gumuguho sa loob.
“Bakit?” tanong ko. “Bakit niya gagawin iyon?”
Hindi agad sumagot si Rafael.
At sa katahimikan niyang iyon, naintindihan ko.
“Dahil sa bata.”
Pumikit siya.
“Dahil kapag ipinanganak ang batang iyan, siya ang magiging legal na tagapagmana ng parte ng kompanya na nakapangalan sa akin. Matagal nang sinusubukan ni Mama na ilipat ang kontrol sa pinsan ko. Kapag wala akong anak, mas madali iyon.”
Natawa ako, pero walang saya.
“Limang taon. Limang taon akong ininsulto ng pamilya mo dahil hindi ako nagkaanak. Tapos ngayong may anak ako, gusto nila kaming patayin?”
“Isabella…”
“Huwag mong bigkasin ang pangalan ko na parang nasasaktan ka rin.”
Tumulo ang luha ko, hindi ko napigilan.
“Kasi noong nasasaktan ako, nasaan ka?”
Tahimik siya.
Mabuti iyon.
Dahil kung nagtangkang siyang ipaliwanag agad ang sarili niya, baka kinasuklaman ko siya lalo.
Ang receptionist, na kalaunan ay nagpakilalang si Lila, iniabot sa akin ang malinis na tuwalya at first aid kit.
“Ma’am, kailangan nating linisin ang sugat ninyo.”
Hinayaan ko siyang gamutin ang braso ko. Habang nilalagyan niya ng gamot ang hiwa, napakagat ako sa labi.
Biglang nagsalita ang matandang babae.
“Hindi lang po kayo ang unang tinulungan namin.”
Napatingin ako sa kanya.
“Marami na pong babaeng gustong tumakas mula sa mga bahay na mukhang palasyo. Minsan, may pera sila pero walang kalayaan. Minsan, may apelyido sila pero walang boses. Kaya kapag may dumating sa hotel na mukhang handa nang iwan ang lahat, alam na namin ang gagawin.”
Tinitigan ko siya.
“Kaya tinanggap ninyo ang pendant ko?”
Ngumiti siya nang malungkot.
“Hindi dahil sa halaga. Kundi dahil kailangan naming malaman kung gaano kayo kaseryoso.”
Dahan-dahan kong ibinaling ang tingin kay Rafael.
“Paano mo nakuha ang pendant?”
“May tauhan ang Mama ko sa hotel. Nauna silang nakarating kay Lila bago pa ako. Pero hindi nila alam na si Lila ang tumawag sa akin.”
Nanigas ako.
“Tinawag mo siya?” tanong ko kay Lila.
Tumango siya.
“Akala ko siya ang panganib. Pero nang malaman naming may ibang lalaki nang papunta sa terminal, kinailangan naming pumili kung sino ang mas maliit na panganib.”
“Hindi siya maliit na panganib,” sabi ko.
Sumulyap si Rafael sa akin.
“Tama ka.”
Hindi ko inasahan ang sagot niya.
Napatitig ako sa kanya.
“Maraming taon akong naging panganib sa’yo, Isabella. Hindi dahil sinaktan kita gamit ang kamay ko, kundi dahil hinayaan kitang masaktan sa bahay ko, sa pamilya ko, sa katahimikan ko.”
Bumigat ang dibdib ko.
“Hindi sapat ang pag-amin.”
“Alam ko.”
“Hindi rin sapat ang pagsisisi.”
“Alam ko rin.”
“Kung iniisip mong dahil buntis ako, babalik ako sa’yo—”
“Hindi.”
Mabilis ngunit mahinahon niyang sinabi iyon.
“Hindi ko hahayaang bumalik ka sa bahay na iyon. Kahit hilingin mo pa.”
Natigilan ako.
“Bakit?”
“Dahil hindi iyon tahanan. Kulungan iyon. At ako ang may kasalanang hinayaan kong maging ganoon.”
Sa unang pagkakataon, wala akong maisagot.
May kakaiba sa boses niya. Hindi iyon ang Rafael na kilala ko. Hindi iyon ang lalaking laging nagtatago sa likod ng trabaho, responsibilidad, at apelyido. Ang nasa harap ko ngayon ay isang lalaking tila ngayon lang natutong tumingin sa mga sugat na siya mismo ang hindi direktang lumikha.
“Nasaan tayo pupunta?” tanong ko sa huli.
“Sa ligtas na lugar,” sagot ni Lila. “Sa bahay ng tiyahin ko sa timog. Malapit sa dagat, pero malayo sa daungan. Doon muna kayo magtatago.”
“Hindi ako sasama kung kasama siya,” sabi ko, nakatingin kay Rafael.
Tumango siya bago pa man ako matapos magsalita.
“Hindi ako sasama sa loob ng bahay. Ihahatid lang kita hanggang sigurado akong ligtas ka.”
“Hindi mo ako pwedeng bantayan habang buhay.”
“Hindi ko balak.”
“Kung gayon, ano ang gusto mo?”
Tumingin siya sa tiyan ko, pagkatapos ay sa mga mata ko.
“Isang pagkakataong itama ang kaya kong itama. Hindi para bumalik ka. Hindi para patawarin mo ako. Kundi para kapag ipinanganak ang anak natin, hindi niya kailangang magtago mula sa sarili niyang pamilya.”
Napahawak ako sa tiyan ko.
Ang anak natin.
Dati, ang salitang iyon ay baka nagpainit sa puso ko.
Ngayon, mas pinili kong manatiling tahimik.
Huminto ang van sa gilid ng isang maliit na clinic na bukas pa kahit gabi. Pumasok kami sa likod na pintuan. Isang babaeng doktor ang naghihintay, halatang kakilala ni Lila.
Sinuri niya ako.
Bawat sandaling dumadaan habang hawak niya ang maliit na doppler sa tiyan ko ay parang isang buong taon.
Tahimik ang lahat.
Pati si Rafael, nakatayo sa malayo, hindi lumalapit, hindi nagsasalita.
Hanggang sa may narinig akong mahina, mabilis, paulit-ulit na tunog.
Tibok.
Tibok.
Tibok.
Napahinga ako nang malalim.
“Maayos ang heartbeat,” sabi ng doktor. “Nastress lang kayo. Kailangan ninyo ng pahinga. At iwasan ang matinding takot o pagod.”
Hindi ko napigilan ang pagluha.
Tinakpan ko ang bibig ko gamit ang kamay.
Buhay ang anak ko.
Ligtas siya.
Sa sulok ng silid, nakita kong napaupo si Rafael na para bang ngayon lang bumalik ang lakas sa mga tuhod niya. Yumuko siya, tinakpan ang mukha gamit ang dalawang kamay.
Hindi siya umiyak nang malakas.
Pero nakita ko ang panginginig ng balikat niya.
Doon ko naintindihan na kahit gaano kalaki ang galit ko, hindi siya ang nagpaputok ng baril ngayong gabi.
Hindi siya ang gustong pumatay sa akin.
Ngunit hindi ibig sabihin noon na wala siyang kasalanan.
Pagkatapos ng check-up, isinakay muli kami sa van.
Madaling-araw na nang marating namin ang isang maliit na bayan sa timog. Tahimik ang lugar, mababa ang mga bahay, at sa malayo ay naririnig ang alon.
Huminto ang van sa harap ng lumang bahay na kahoy, may maliit na hardin ng sampaguita at gumamela.
Bago ako bumaba, hinubad ni Rafael ang suot niyang relo at iniabot kay Lila.
“Gamitin ninyo kung kailangan ng pera.”
Hindi iyon tinanggap ni Lila.
“Hindi kami binabayaran para ibenta ang konsensya namin, Señor.”
Bahagyang yumuko si Rafael.
“Pasensya na.”
Bumaba ako ng van.
Sumunod siya, ngunit nanatili sa may gate.
“Isabella.”
Huminto ako, pero hindi lumingon.
“May ipapadala akong abogado. Hindi abogado ng pamilya ko. Iyong sa’yo. Para makuha mo ang lahat ng karapatan mo at ng bata.”
Napahigpit ang hawak ko sa maleta.
“Hindi ko kailangan ang pera mo.”
“Hindi pera ko iyon. Karapatan mo iyon.”
Lumunok ako.
“Umalis ka na, Rafael.”
Matagal siyang nanahimik.
Pagkatapos, sinabi niya nang halos pabulong:
“Ngayong gabi, sa unang pagkakataon, tama ang ginawa mong pag-alis sa akin.”
Sumakit ang dibdib ko.
Ngunit hindi ako lumingon.
Pumasok ako sa bahay, isinara ang pinto, at sa likod ng kahoy na pinto, doon ako tuluyang napaupo sa sahig.
Umiyak ako nang walang tunog.
Para sa limang taon.
Para sa sarili kong nawala.
Para sa batang nasa sinapupunan ko.
At para sa lalaking minahal ko, na huli na nang matutong pakawalan ako.
Sa labas, nagsimulang humina ang ulan.
At sa unang pagkakataon matapos ang napakatagal na panahon, hindi ako nagising sa takot.
Nagising ako dahil may sinag ng araw na pumasok sa bintana.
May amoy ng kape sa kusina.
May tunog ng alon sa malayo.
At sa ilalim ng palad ko, naroon ang mahina ngunit matibay na pangako ng isang bagong buhay.