nang buksan ang laptop ni trisha, hindi lang exam bank ang nakita namin kundi isang pangalan na matagal nang itinago sa akin
bahagi 3: nang buksan ang laptop ni trisha, hindi lang exam bank ang nakita namin kundi isang pangalan na matagal nang itinago sa akin
Lahat ng mata sa loob ng opisina ay sabay-sabay na bumagsak sa akin.
Sa puntong iyon, gusto kong sumigaw na hindi ako kriminal, hindi ako hacker, hindi ako mastermind, at higit sa lahat, hindi ako ganoon katalino para magnakaw ng buong exam bank.
Pero walang lumabas sa bibig ko.
Parang may nakabara sa lalamunan ko.
Si Trisha naman, nakatayo sa likod ng Dean, maputla ang mukha, nanginginig ang kamay habang hawak ang phone. Namumula ang mga mata niya, halatang umiyak na bago pa siya pumasok.
“Mika,” ulit niya, mas mahina ngayon, “hindi ko talaga alam.”
“Anong hindi mo alam?” tanong ko, pero basag ang boses ko.
Humakbang papasok ang Dean.
Si Dean Marcelo Aquino ay isang lalaking bihirang ngumiti. Kapag naglalakad siya sa hallway, kusang tumatahimik ang mga estudyante, parang may dumaan na exam paper na may sariling katawan. Matanda na siya, pero tuwid ang tindig, maayos ang buhok, at may boses na kayang magpabagsak ng blood pressure ng kahit sinong third-year student.
“Ms. Reyes,” sabi niya, “sit down.”
Hindi iyon request.
Utos iyon.
Dahan-dahan akong naupo sa upuang kaharap ng mesa ni Papa. Si Trisha ay nanatiling nakatayo malapit sa pinto. Si Carlo, na kanina ay galit na galit, ngayon ay parang hindi na alam kung kanino siya maiinis. Si Dr. Adrian naman ay nakatayo sa gilid, hawak ang phone, tahimik pero alerto.
Si Papa, sa unang pagkakataon mula nang pumasok ako sa office niya, ay hindi mukhang ama.
Mukha siyang doktor na naghihintay ng critical lab result.
“Professor Reyes,” sabi ng Dean kay Papa, “for transparency, since your daughter is involved, I need you to remain here only as faculty witness. You will not lead this discussion.”
Tumango si Papa. “Understood.”
Namilipit ang sikmura ko.
Kapag pati si Papa pinatahimik, ibig sabihin seryoso talaga.
Inilapag ng registrar ang isang folder sa mesa. Makapal iyon. May printed screenshots, timestamps, email logs, at mga page na puno ng maliliit na text.
“Kanina umaga,” simula ng Dean, “the system flagged an unusual online consultation connected to our partner training hospital. That alone would have been handled as a minor disciplinary matter, depending on intent.”
Gusto kong sabihin na oo, minor lang sana. Tanga ako, oo. Pero hindi ako nagnakaw ng exam bank.
Pero hindi ako nagsalita.
“Then,” pagpapatuloy niya, “we received an anonymous complaint. It claimed that a student had access to restricted faculty materials, including clinical case questions for the final exam.”
Tumingin siya sa akin.
“Your submitted answer matched a deliberately false clinical pathway given by Dr. Villanueva during the consultation.”
Napakurap ako.
Deliberately false.
Kahit alam ko na, masakit pa rin pakinggan mula sa Dean.
“However,” dagdag niya, “the case question you sent to Dr. Villanueva was not part of the student assignment packet.”
Tahimik ang kwarto.
Narinig ko ang mahinang paghinga ni Trisha.
“In other words,” sabi ng registrar, “Ms. Reyes submitted an answer to a restricted faculty-bank case.”
“Hindi ko alam iyon,” bigla kong sabi.
Tumalikod sa akin si Trisha. “Mika…”
“Totoo!” Napatingin ako sa lahat. “Hindi ko alam na restricted iyon. Akala ko kasama siya sa cases na pinadala sa amin. Nasa file iyon na binigay ni Trisha—”
Huminto ako.
Napalingon ako kay Trisha.
Nanlaki ang mata niya.
Hindi ko sinasadyang sabihin iyon nang ganoon.
Pero huli na.
Dahan-dahang lumingon ang Dean kay Trisha.
“Ms. Dizon.”
Napalunok si Trisha.
“Explain.”
Humakbang siya pasulong. “Dean, noong isang gabi po, nagsesend kami ng study materials sa group chat. May notes po ako, may old cases, may reviewers. Si Mika humingi ng copy kasi nag-crash laptop niya last week, so sinend ko po sa kanya ang folder ko.”
“Folder?” tanong ng registrar.
“Opo. ‘Finals Survival’ po ang pangalan.”
Sa ibang araw, matatawa sana ako. Ngayon, parang pangalan iyon ng libingan namin.
“Ano ang laman ng folder?” tanong ng Dean.
“Reviewers, transes, old quizzes, sample cases…” Napahinto si Trisha. “At apparently, nandoon din po iyong file na hindi ko kilala.”
“File name?”
Tiningnan ni Trisha ang phone niya. “IM_final_cases_reference_set_v3.”
Hindi ako huminga.
Si Papa ay napapikit.
Si Adrian ay bahagyang nag-angat ng tingin.
Ang Dean naman ay nanatiling kalmado, pero mas nakakatakot iyon kaysa sigaw.
“That filename,” sabi niya, “is used internally by faculty.”
“Hindi ko po alam,” mabilis na sabi ni Trisha. “Akala ko old reviewer lang. Hindi ko po binuksan lahat. Nasa laptop ko siya pero hindi ko alam saan galing.”
“Then we need to know where it came from,” sabi ng Dean.
Tumango ang registrar. “We asked Ms. Dizon to bring her laptop.”
Sa puntong iyon, saka ko napansin ang laptop bag sa balikat ni Trisha.
Parang may malamig na kamay na humawak sa batok ko.
“Dean,” sabi ni Carlo bigla, “with respect, my sister is not the type to steal faculty materials.”
Tumingin sa kanya ang Dean. “And Ms. Reyes is not the type?”
Natahimik si Carlo.
Masakit, pero hindi ko siya masisi.
Dahil ako mismo, noong nakaraang gabi, pinatunayan kong capable akong gumawa ng katangahan.
“Dean,” mahina kong sabi, “I cheated. I admit that. Nagpanggap ako sa online consultation. Mali iyon. Pero hindi ko ninakaw ang exam bank. Hindi ko alam na galing iyon sa faculty.”
Tumingin sa akin ang Dean nang matagal.
“Intent matters, Ms. Reyes. But so does access.”
Tumayo ang registrar at nilagay ang laptop ni Trisha sa mesa. Binuksan niya iyon, at pinalapit si Trisha para mag-log in.
Nanginginig ang kamay ni Trisha habang tinatype ang password.
Tahimik ang lahat.
Pagkabukas ng desktop, nakita ko agad ang wallpaper niya: picture naming dalawa sa Intramuros, naka-peace sign, pawisan, masaya, inosente.
Para akong sinuntok ng memoryang iyon.
Kahapon lang, problema ko ay zero sa assignment.
Ngayon, nakaupo ako sa opisina ng Dean habang iniimbestigahan kung paano napunta sa laptop ng best friend ko ang buong exam bank.
Binuksan ng registrar ang folder.
Finals Survival.
Nandoon ang mga files.
Pharma_review_final_final_reallyfinal.pdf.
Patho_transes_batchcopy.docx.
Surgery_cases_old.zip.
IM_final_cases_reference_set_v3.pdf.
Napatitig ako sa huling pangalan.
Parang ordinaryong PDF lang.
Pero ngayon, mukha itong bomba.
“Open it,” sabi ng Dean.
Nag-click ang registrar.
Humingi ng password ang file.
Napakunot ang noo ng lahat.
“Password-protected?” tanong ni Papa, hindi napigilan.
Trisha looked shocked. “Hindi ko po alam na may password. Hindi ko pa po nabuksan ’yan.”
“Then how did Ms. Reyes access the case?” tanong ng isang faculty member.
Napatingin sila sa akin.
Agad kong nilabas ang phone ko. “Hindi ko siya nabuksan as PDF. May screenshot akong natanggap. Ito po.”
Hinagilap ko ang chat namin ni Trisha.
Nandoon ang messages.
Trisha: “Mika, eto folders ko. Good luck sa atin hahaha.”
Ako: “Love you, iligtas mo ako.”
Trisha: “May nakita akong case screenshots sa notes ni ate? Baka useful. Forward ko.”
Natigilan ako.
Ate?
Notes ni ate?
Tumingin ako kay Trisha.
Namumutla siya.
“Trish,” sabi ko, “sinong ate?”
Hindi siya sumagot.
“Ms. Dizon,” sabi ng Dean. “Answer.”
Napalunok siya. “Ate Rina po.”
Naramdaman kong tumigas si Papa.
Si Adrian naman ay biglang napatingin kay Papa.
Hindi ko alam kung bakit.
“Rina Dizon?” tanong ng Dean.
Mahinang tumango si Trisha.
“She graduated two years ago,” sabi ng isang faculty member. “Now a PGI at San Gabriel Medical Center, right?”
“Opo,” sagot ni Trisha. “Ate ko po siya.”
Unti-unting bumigat ang hangin.
“Paano napunta sa iyo ang notes ng ate mo?” tanong ng registrar.
“May old laptop po siya na ginamit ko noong nasira laptop ko. Naka-save pa rin doon ang mga med school files niya. Kinopya ko lang po iyong reviewers.”
“Did you knowingly copy restricted faculty material?”
“Hindi po!” halos maiyak si Trisha. “Hindi ko nga po alam na restricted iyon. Akala ko old sample case lang.”
Napahawak ako sa noo ko.
Kaya pala may case screenshot.
Galing sa old laptop ng ate niya.
Pero paano naman nagkaroon ang ate niya ng faculty exam bank?
At bakit may password-protected PDF na may internal filename?
Biglang nagsalita si Adrian.
“Dean Aquino, may I ask something?”
Tumingin sa kanya ang Dean. “Go ahead, Dr. Villanueva.”
“Did the anonymous complaint mention Ms. Reyes by name?”
Napatingin ako kay Adrian.
Hindi ko iyon naisip.
Tumahimik ang Dean sandali.
“No,” sagot niya. “It mentioned a third-year student using online consultations to obtain answers. It also mentioned that restricted cases had been circulating.”
“Circulating,” ulit ni Adrian. “Plural.”
Tumango ang Dean.
“Then this may not be centered on Ms. Reyes,” sabi ni Adrian. “She may be the most visible case because she made the mistake of sending it to me.”
Hindi ko alam kung maaantig ako o maiinsulto sa “made the mistake.”
Pero sa sitwasyon namin, tatanggapin ko na iyon bilang pagtatanggol.
“Are you suggesting a leak?” tanong ng Dean.
“I am suggesting,” sabi ni Adrian, “that if a faculty-bank case appeared on a student’s laptop through old files, and an anonymous complaint came immediately after Ms. Reyes submitted that same case, someone already knew the case was circulating.”
Natahimik ang lahat.
Parang may mabigat na bagay na nalaglag sa gitna ng kwarto.
Si Papa tumingin kay Adrian.
“Adrian…”
Pero hindi tinuloy ni Papa.
“Professor?” tanong ko.
Walang sumagot.
May hindi sila sinasabi.
At mas lalo akong kinabahan dahil doon.
“Registrar,” sabi ng Dean, “check the file properties.”
Nag-click ang registrar sa PDF.
Properties.
Lumabas ang details.
Created: March 14, 2024.
Modified: March 16, 2024.
Author: user_admin.
Walang kakaiba.
Hanggang sa binuksan ng registrar ang advanced metadata.
Doon lumabas ang isang field.
Last saved by: santos.med.faculty
Nanlamig ang buong katawan ko.
Santos.
Hindi Reyes.
Santos.
Pero sa Filipino version ng buhay ko, Reyes ang apelyido namin.
Sino ang Santos?
Bakit parang narinig ko na ang pangalang iyon sa lumang usapan ng mga faculty?
Tumingin ako kay Papa.
Ang mukha niya ay hindi na lang seryoso.
Naging maputla siya.
“Papa?” mahina kong sabi.
Hindi niya ako tiningnan.
Si Adrian naman ay nakatingin kay Papa na para bang may kumpirmasyong matagal na niyang hinihintay.
“Professor Reyes,” sabi ng Dean, mabagal ang boses, “do you know this account?”
Nanatiling tahimik si Papa.
Doon ako unang natakot hindi para sa sarili ko.
Kundi para sa kanya.
“Papa?” ulit ko.
Sa pagkakataong iyon, tumingin siya sa akin.
May kakaibang lungkot sa mga mata niya.
Isang lungkot na hindi bagay sa galit, hindi bagay sa disiplinang inaasahan ko, at lalong hindi bagay sa simpleng academic misconduct case.
“Dean,” sabi ni Papa sa wakas, “that account belonged to Dr. Celeste Santos.”
Napakunot ang noo ko.
Dr. Celeste Santos.
Parang may kampanang tumunog sa malayong bahagi ng utak ko.
Celeste Santos.
Santos.
Bakit ang pamilyar?
At bakit biglang nanikip ang dibdib ko?
“Who is she?” tanong ko.
Walang sumagot agad.
Si Trisha ay tumingin sa akin, confused.
Si Carlo rin.
Pero si Adrian… hindi.
Si Adrian ay parang alam na niya.
“Professor,” sabi niya, mahina pero malinaw, “she deserves to know.”
Tumingin ako kay Adrian.
“Know what?”
Hindi siya sumagot.
Si Papa ang dahan-dahang umupo, parang biglang bumigat ang buong katawan niya.
“Mikaela,” sabi niya.
Ayaw ko sa tono niya.
Mas gusto ko pang sigawan niya ako.
Mas gusto ko pang sabihin niyang irresponsible ako, nakakahiya ako, walang isip ako.
Dahil ang boses niya ngayon ay parang taong magbubukas ng sugat na matagal nang tinakpan.
“Dr. Celeste Santos was a faculty member here,” sabi niya.
“Okay,” sabi ko, halos walang pasensya. “And?”
“She handled exam materials before.”
“Okay. So ano pong kinalaman niya sa akin?”
Tahimik.
Sobrang tahimik.
Hanggang sa si Dean Aquino mismo ang nagsalita.
“Ms. Reyes,” sabi niya, “Dr. Celeste Santos was your mother’s closest colleague.”
Napakurap ako.
“My mother?”
Hindi ko madalas pag-usapan ang nanay ko.
Sa bahay, bihira siyang banggitin.
Ang alam ko lang, namatay siya noong maliit pa ako. Sabi ni Papa, komplikasyon sa sakit. Minsan kapag nagtatanong ako, nagiging tahimik siya, kaya natuto akong huwag nang mangulit.
“Anong kinalaman ni Mama kay Dr. Celeste Santos?” tanong ko.
Napatingin si Papa sa sahig.
At doon, may kung anong nabasag sa loob ko.
“Papa,” sabi ko, mas matigas na ngayon, “anong kinalaman niya kay Mama?”
Sumagot ang Dean, pero nakatingin siya kay Papa, parang binibigyan siya ng huling pagkakataong siya mismo ang magsabi.
“Dr. Celeste Santos was investigated three years ago for possible leakage of faculty exam materials.”
Tatlong taon.
Biglang may umakyat na lamig mula sa tiyan ko papunta sa dibdib.
Tatlong taon ang nakalipas, biglang tumigil si Papa sa pagpayag na sumama ako sa faculty events.
Tatlong taon ang nakalipas, nagsimulang mag-iba ang tingin ng ilang professor sa akin.
Tatlong taon ang nakalipas, may narinig akong bulungan sa hallway: “Kawawang bata. Hindi niya alam.”
Hindi niya alam.
Hindi ko alam.
“Why are you telling me this now?” tanong ko.
Walang sumagot.
“Bakit ngayon lang?”
Still silence.
Tumingin ako kay Papa. “Ano ang hindi ko alam?”
Namumula na ang mga mata ni Trisha. Si Carlo ay nakatingin sa amin na parang gusto niyang umalis pero hindi makagalaw.
Si Adrian, tahimik pa rin, pero mas lalong humigpit ang panga.
“Ms. Reyes,” sabi ng Dean, “we need to focus on the current matter first.”
“No,” sabi ko.
Nagulat ang lahat.
Kahit ako.
Pero tumayo ako.
“No. Kanina pa ninyo sinasabing current matter, misconduct, access, leakage. Pero ngayon may pangalan ng taong connected sa nanay ko, at lahat kayo parang may alam maliban sa akin.”
“Mikaela,” babala ni Papa.
“Hindi,” sabi ko, nanginginig ang boses. “Buong buhay ko, kapag tinatanong ko si Mama, sinasabi mong may sakit siya. Kapag tinatanong ko kung bakit walang pictures sa bahay, sinasabi mong masakit alalahanin. Kapag tinatanong ko kung bakit may mga faculty na kakaiba tumingin sa akin, sinasabi mong imagination ko lang.”
Naramdaman kong umiinit ang mukha ko.
“Ngayon may exam bank na lumabas sa laptop ng best friend ko, may pangalan na Santos, may leak investigation, at biglang lahat kayo tahimik.”
Huminga ako nang malalim, pero nanginginig pa rin.
“Ano ang totoo?”
Si Papa tumayo. “This is not the place.”
“Kailan ang place?” tanong ko. “Kapag expelled na ako? Kapag nasira na pangalan ko? Kapag may bagong lihim na naman?”
Sa unang pagkakataon, hindi ako mukhang estudyante sa harap ng professor.
Mukha akong anak na pagod nang hindi pinagsasabihan ng totoo.
Pumikit si Papa.
Pagmulat niya, parang mas matanda siya ng sampung taon.
“Your mother did not die from illness,” sabi niya.
Tumigil ang mundo.
Walang tunog.
Walang hangin.
Walang opisina.
Wala ang Dean.
Wala si Trisha.
Wala si Carlo.
Wala si Adrian.
Ako lang.
At ang pangungusap na iyon.
“Anong sinabi mo?” bulong ko.
Hindi sumagot si Papa agad.
“Papa,” sabi ko, halos hindi ko na marinig ang sarili kong boses, “anong ibig mong sabihin?”
Hinawakan niya ang gilid ng mesa, parang kailangan niya ng kakapitan.
“Your mother disappeared during the investigation.”
Napatras ako.
Hindi.
Hindi iyon posible.
Hindi iyon bagay sa mundong alam ko.
Ang nanay ko ay namatay.
May death anniversary kami.
May kandila si Papa tuwing Nobyembre.
May lumang rosary sa drawer niya.
May katahimikan sa bahay kapag birthday niya.
“Nagsisinungaling ka,” sabi ko.
Masakit iyon sabihin, pero mas masakit paniwalaan siya.
“Hindi,” sagot niya.
“Hindi. Sabi mo patay siya.”
“I thought she was.”
“Akala mo?”
Napataas ang boses ko.
“Akala mo patay ang asawa mo? Akala mo patay ang nanay ko?”
“Mikaela—”
“Hindi. Huwag mo akong tawaging ganyan na parang ako pa ang bata dito.”
Napaiyak na ako, pero hindi ko pinunasan.
“Kailan mo nalaman?”
Tumahimik siya.
At sa katahimikang iyon, alam kong may mas masahol pang sagot.
“Kailan?” ulit ko.
Mahina niyang sinabi, “Last year.”
Parang may pumunit sa dibdib ko.
Last year.
Isang buong taon.
Alam niya nang isang taon.
At wala siyang sinabi.
Napatingin ako kay Adrian.
Hindi ko alam kung bakit sa kanya ako tumingin.
Siguro dahil siya lang ang hindi bahagi ng pamilya ko, hindi bahagi ng lihim ko, hindi bahagi ng kasinungalingang ito.
Pero sa mukha niya, nakita kong hindi rin siya inosente.
“Alam mo rin?” tanong ko sa kanya.
Tumigas siya.
Hindi siya agad sumagot.
Sapat na iyon.
Tumawa ako.
Hindi masaya.
Hindi nakakatawa.
Isang tunog iyon na parang nasasakal.
“Wow,” sabi ko. “Ang galing. Kahapon lang, akala ko ikaw ang doktor na niloko ko. Ngayon, mukhang kasama ka pala sa lahat ng taong niloko ako.”
“Mikaela,” sabi ni Adrian, “hindi ganoon.”
“Then paano?”
Hindi siya nakasagot.
Lumapit si Trisha sa akin, umiiyak. “Mika, hindi ko alam. Promise, wala akong alam dito.”
Alam kong totoo iyon.
Pero sa sobrang bigat ng nararamdaman ko, hindi ko kayang yakapin siya.
Hindi pa.
Biglang nag-vibrate ang phone ng registrar.
Binasa niya ang message.
Nagbago ang mukha niya.
“Dean,” sabi niya, “IT just responded.”
Lahat napalingon.
“About the file source?”
Tumango siya.
“They traced the encrypted PDF from the old laptop backup.”
Tumigil siya, tumingin kay Trisha, tapos sa akin.
“The file was copied into Ms. Dizon’s laptop folder only three days ago.”
“Three days ago?” sigaw ni Trisha. “Impossible! Hindi ko na ginagamit old laptop ni Ate Rina for weeks!”
Nag-scroll ang registrar.
“At may external login.”
“From where?” tanong ng Dean.
Tahimik na binasa ng registrar ang screen.
Pagkatapos ay tumingin siya kay Papa.
“From a hospital network account.”
“Which hospital?” tanong ni Adrian.
Halos hindi kumurap ang registrar.
“San Gabriel Medical Center.”
Napabuntong-hininga si Trisha.
“Doon nagtatrabaho si Ate Rina…”
“Username?” tanong ng Dean.
Tumahimik ang registrar nang ilang segundo.
Pagkatapos, sinabi niya ang pangalang nagpahinto sa lahat.
“celeste.santos.active”
Para akong hinila palabas ng sarili kong katawan.
Celeste Santos.
Active.
Hindi archive.
Hindi old record.
Hindi patay na pangalan sa lumang faculty issue.
Active.
Buhay.
Nanginginig ang kamay kong kinuha ang phone ko sa bulsa.
Hindi ko alam kung bakit.
Siguro dahil may bahagi ng utak ko na desperadong humanap ng patunay na panaginip lang ito.
Pero bago pa ako makagawa ng kahit ano, biglang umilaw ang screen.
Unknown number.
May bagong message.
Hindi ako gagalaw sana.
Pero nakita ng lahat ang pagputla ng mukha ko.
“Mika?” tanong ni Trisha.
Tumingin ako sa screen.
Isang linya lang ang message.
huwag kang magtiwala kay emilio reyes. hindi siya ang tunay mong ama.
Nabitiwan ko ang phone.
Bumagsak iyon sa sahig na may matinis na tunog.
Si Papa—si Professor Emilio Reyes—ay nanigas.
Si Adrian ang unang dumampot ng phone ko.
Binasa niya ang message.
At sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya, nakita kong tuluyang nawala ang kulay sa mukha niya.
“Mikaela,” sabi niya, sobrang hina ng boses, “sino ang nagpadala nito?”
Hindi ako makasagot.
Dahil bago pa man ako makahinga, may kasunod na message na dumating.
Isang larawan.
Lumang litrato iyon.
Nasa picture ang isang babae na kamukha ko.
Katabi niya si Papa.
At sa kabilang gilid niya, nakayakap sa balikat niya…
si Dr. Adrian Villanueva.
Mas bata siya roon.
Pero siya iyon.
Walang duda.
Sa ilalim ng larawan, may nakasulat:
kung gusto mong malaman kung bakit ka nila itinago, pumunta ka mag-isa sa lumang chapel ng san gabriel ngayong gabi. huwag mong isama ang doktor. siya ang dahilan kung bakit nawala ang ina mo.
Tumingin ako kay Adrian.
At nakita ko sa mukha niya ang isang bagay na mas nakakatakot kaysa galit.
Takot.
Tunay na takot.
“Adrian,” sabi ni Papa, boses na halos utos, “do not say anything.”
Pero huli na.
Dahil napatingin na sa akin si Adrian.
At bumulong siya ng pangungusap na nagpabaliktad sa buong mundo ko:
“Mikaela… ang nanay mo ang nagligtas sa buhay ko noong gabing nawala siya.”