Bahagi 3 — Nang putulin ko ang padala, isa-isang bumagsak ang planong itinayo nila sa pera ko
Bahagi 3 — Nang putulin ko ang padala, isa-isang bumagsak ang planong itinayo nila sa pera ko
Hindi ako nakatulog nang gabing iyon.
Hindi dahil sa ₱1.2 milyon.
Kaya ko nang mawala ang halagang iyon at hindi magugutom.
Ang hindi ko matanggap ay ang katotohanang habang pinapalayas nila ako sa sarili kong bahay dahil “wala na akong silbi,” may gumagamit pala ng pangalan ko para mangutang.
Kinabukasan, alas-otso pa lang, nasa opisina na ako ni Atty. Beatriz Lim sa Pasig.
Dinala ko ang titulo ng bahay, resibo ng hulog, screenshots ng bank alerts, at kopya ng loan application na ipinadala ng bangko.
Tiningnan niya ang dokumento.
“Hindi ito simpleng panghihiram ng photocopy,” sabi niya. “May signature na kahawig ng sa iyo.”
“Hindi akin iyan.”
“Sigurado?”
“Sigurado.”
Tumango siya.
“Then we document everything.”
Hindi siya nagmungkahi na magwala ako.
Hindi rin niya sinabing palayasin ko agad sila kinagabihan.
Maayos niyang ipinaliwanag na ang pinakamahalaga ay huwag akong gumawa ng hakbang na maaari nilang baligtarin laban sa akin.
Nagpadala kami ng formal written demand tungkol sa paggamit ng personal documents ko.
Nag-request din ako ng fraud investigation mula sa bangko.
At dahil ako ang nakapangalan sa titulo, nagsimula rin kaming maghanda ng pormal na notice tungkol sa paggamit nila sa bahay.
Hindi ko layuning gawing palabas ang lahat.
Gusto ko lang matapos.
Pero hindi pa lumilipas ang tanghali, dalawampu’t tatlong missed calls na agad ang nasa cellphone ko.
Labing-isa kay Mama.
Anim kay Carlo.
Apat kay Jessa.
Dalawa kay Papa.
Hindi ko sinagot.
Bandang alas-dos, nag-message si Mama.
MIKA ANO BA GINAWA MO? NAPUTULAN KAMI NG INTERNET!
Sumunod:
KAILANGAN NI JESSA NG PERA SA CHECKUP BUKAS.
Pagkatapos:
ANG GAMOT NG PAPA MO.
Tinitigan ko iyon nang ilang segundo.
Sumagot ako:
I-send mo sa akin ang reseta ni Papa at pangalan ng botika. Ako ang direktang magbabayad.
Mabilis ang reply.
BAKIT DIREKTA? PADALHAN MO NA LANG AKO.
Hindi ako sumagot.
Makalipas ang dalawang minuto:
₱20,000 NA LANG.
Sinundan ng:
PARA ISANG PADALA NA LANG LAHAT.
Doon ko mas naintindihan kung gaano kalaki ang naging sistema sa likod ng buwanang tulong ko.
Hindi pala simpleng pambahay ang ₱35,000.
May hulog na ₱9,800 sa kotse ni Carlo.
May ₱6,000 na binibigay ni Mama kay Jessa para sa personal expenses.
May halos ₱5,000 na napupunta sa pagkain at beer ni Renzo.
At may mga “emergency” pa na hindi ko kailanman natanong kung saan talaga napupunta.
Tatlong araw akong hindi nagpadala.
Sa ikaapat na araw, tumawag ang kapitbahay naming si Tita Cora.
Lumaki ako sa harap ng sari-sari store niya.
“Mika, anak, hindi ko alam kung dapat kong sabihin ito.”
“Ano po iyon?”
“Galit na galit ang Mama mo. Sinasabi niya sa mga kapitbahay na pinabayaan mo raw sila dahil may bago ka nang boyfriend sa Maynila.”
Napapikit ako.
Wala nga akong boyfriend.
“May sinabi pa po ba siya?”
“Na gusto mo raw bawiin ang bahay sa kuya mo kahit matagal mo na raw iyong ‘binigay’ sa kanya.”
Napahawak ako sa noo.
“Kailan ko raw binigay?”
“Hindi ko alam. Kaya nga nagtataka ako. Noon, ikaw ang kausap ko habang inaayos ang gate. Ikaw naman ang nagbayad.”
Kinagabihan, nag-post si Jessa sa Facebook.
Hindi niya binanggit ang pangalan ko.
Pero malinaw kung sino ang tinutukoy.
May mga taong yumayaman nang konti, nakakalimot na agad sa pamilya. Ang tunay na kayamanan ay hindi pera kundi pusong marunong tumanaw ng utang na loob.
May heart emoji.
May picture ng tiyan niyang buntis.
May comment si Mama:
Hayaan mo. Nakikita ng Diyos ang lahat.
Hindi ako sumagot.
Hindi ako nag-post.
Nag-screenshot lang ako.
Makalipas ang isang linggo, dumating ang unang tunay na problema nila.
Na-late sa hulog ang kotse.
Tumawag si Carlo.
Sinagot ko sa wakas.
“Mika, pwede bang mag-usap?”
“Ano?”
“Hindi ko alam na ginamit nila iyong ID mo sa loan.”
“‘Nila’?”
Tahimik siya.
“Si Jessa kasi…”
Napatawa ako.
“Pangalan mo ang co-borrower.”
“Pinirmahan ko lang iyong binigay niya.”
“Hindi mo binasa?”
“Mika, desperado kami.”
“Para saan ang ₱1.2 milyon?”
Hindi siya sumagot.
“Inaantay ko.”
“Negosyo sana.”
“Anong negosyo?”
“Milk tea at snack kiosk. May puwesto sa bagong commercial strip.”
Napapikit ako.
“Kaya gusto ninyong ipalipat sa pangalan mo ang bahay?”
Tahimik.
“Carlo.”
“Collateral sana.”
Doon ako napaupo.
Hindi lang nila gustong kunin ang bahay.
Plano nilang isanla ang bagay na siyam na taon kong binayaran para pondohan ang negosyong hindi man lang nila sinabi sa akin.
“Kanino galing ang idea?”
“Kay Jessa at Mama.”
“At ikaw?”
“Mika, kailangan kong isipin ang magiging anak ko.”
“Habang ginagamit mo ang pangalan ko nang walang pahintulot?”
“Bayaran naman sana namin.”
“Gamit ang ano?”
Hindi siya nakasagot.
Sinara ko ang tawag.
Makalipas ang dalawang araw, nakatanggap sila ng formal notice mula sa abogado.
Thirty days.
Kailangan nilang makipag-ayos tungkol sa pag-alis at pagsasauli ng bahay.
Doon nagsimula ang gulo.
Pumunta si Mama sa dati kong opisina.
Hindi niya alam na resigned na ako.
Tumawag ang dati kong supervisor.
“Mika, nandito ang nanay mo. Sinasabi niyang nawawala ka raw at may mental breakdown.”
Napakagat ako sa labi.
“Pakisabi po na okay ako at huwag n’yo siyang bigyan ng impormasyon.”
Pagkatapos noon, pinuntahan naman nila ang dati kong apartment.
Buti na lang tapos na ang kontrata ko.
Nang hindi nila ako mahanap, nagpadala si Mama ng voice message.
“Anak, huwag tayong magkasiraan dahil lang sa pera. Bumalik ka. Pag-uusapan natin.”
Anak.
Ngayon, anak na ulit.
Hindi ko sinagot.
Sa halip, nag-rent ako ng maliit ngunit maaliwalas na serviced apartment sa BGC habang nag-aaral ako kung paano hahawakan ang pera ko.
Nag-hire ako ng licensed financial adviser.
Naglagay ako ng malaking bahagi sa conservative investments.
Nagtabi ako ng emergency fund.
At unang beses sa buhay ko, bumili ako ng isang bagay na hindi ko kailangang ipaliwanag kaninuman.
Isang magandang ergonomic chair.
₱18,000.
Napakamahal kung ikukumpara sa nakasanayan ko.
Pero habang nakaupo ako roon, bigla akong natawa.
Sampung taon akong nagpapadala ng sampu-sampung libo kada buwan, pero nagdadalawang-isip akong bumili ng komportableng upuan para sa sarili ko.
Ganoon pala ako kalalim nasanay na huli ang pangangailangan ko.
Sa bahay naman, unti-unting bumagsak ang routine nila.
Pinutol ng provider ang internet nang hindi mabayaran.
Na-delay ang hulog sa kotse.
Humingi ng kontribusyon ang hospital para sa maternity package ni Jessa.
Si Renzo, na akala ko naghahanap ng trabaho, ay may utang pala sa tatlong online lending apps.
At si Carlo, ilang beses nang absent sa warehouse dahil inaasikaso ang loan at problema sa bahay.
Tinawagan ako ni Papa.
Iyon ang tawag na sinagot ko.
“Anak.”
Mahina ang boses niya.
“Pa?”
“Pwede ba kitang makita?”
“Saan?”
“Huwag dito sa bahay.”
Nagkita kami sa isang maliit na coffee shop sa Marikina.
Parang tumanda siya nang ilang taon sa loob lang ng dalawang linggo.
“Hindi ako hihingi ng pera,” agad niyang sabi.
Tahimik ako.
“Gusto ko lang sabihin na mali ako.”
Hindi ko inaasahan iyon.
Tumingin siya sa tasa niya.
“Alam kong ikaw ang nagbayad sa bahay. Alam kong ikaw ang nagpaaral kay Carlo noong nag-stop siya nang isang semester. Alam kong halos lahat ng extra mo ipinapadala mo.”
“Pero hinayaan n’yo sila.”
Tumango siya.
“Oo.”
“Bakit?”
“Dahil mas madali.”
Napakurap ako.
“Mas madali?”
“Kapag kinontra ko ang Mama mo, nag-aaway kami. Kapag kinontra ko si Carlo, nagtatampo. Kapag ikaw ang nasasaktan… tahimik ka lang kasi.”
Parang may humiwa sa dibdib ko.
Hindi niya ako minahal nang kulang dahil mahina ako.
Hinayaan niya akong masaktan dahil alam niyang titiisin ko.
“Mali iyon,” sabi niya. “At duwag ako.”
Hindi ko agad siya pinatawad.
Pero iyon ang unang totoong paghingi ng tawad na narinig ko mula sa pamilya ko.
Walang “pero.”
Walang “pamilya naman tayo.”
Walang kasunod na halaga.
Bago kami naghiwalay, kinuha ko ang reseta niya.
Ako mismo ang nagbayad ng isang buwang maintenance medicines sa botika.
Hindi ko siya binigyan ng cash.
At sinabi ko:
“Pa, tutulungan kita sa gamot habang kailangan. Pero hindi na ako magpapadala ng pera sa bahay.”
Tumango siya.
“Naiintindihan ko.”
Dumating ang araw ng barangay mediation.
Pumunta ako kasama si Atty. Bea.
Naroon sina Mama, Carlo at Jessa.
Hindi sumama si Renzo.
Sa simula pa lang, galit na si Mama.
“Kapitan, isipin n’yo naman. Anak ko iyan. Pinapalayas ang sariling magulang!”
Kalmadong inilabas ng abogado ko ang titulo.
“Ang property ay nakapangalan kay Ms. Ramos. Wala ring dokumentong nagsasabing ipinagkaloob niya ito sa kanyang kapatid o mga magulang.”
Sumingit si Jessa.
“Pero pamilya kami!”
Sumagot si Atty. Bea.
“Ang pagiging pamilya ay hindi transfer of ownership.”
Namula siya.
Pagkatapos, inilabas ang kopya ng loan application.
Nawala ang kulay sa mukha ni Carlo.
“May hiwalay ding concern tungkol sa unauthorized use ng personal identification at alleged signature.”
Biglang nagbago ang tono ni Mama.
“Hindi naman namin itinuloy!”
“Dahil na-flag ng bangko,” sabi ko.
Natahimik siya.
Sinubukan ni Carlo na kausapin ako.
“Mika, huwag nating palakihin.”
“Hindi ko pinalaki. ₱1.2 milyon ang nilagay ninyo.”
“Para sana sa kinabukasan namin!”
“At bahay ko ang gusto ninyong gawing collateral.”
“May pera ka naman kapag nakahanap ka ulit ng trabaho!”
Doon ako napatingin sa kanya.
Hanggang ngayon, akala nila wala akong pera.
Akala nila isa akong unemployed na kapatid na biglang nagmatigas.
At marahil dahil pagod na akong marinig na kailangan kong “makahanap ulit ng trabaho” para maipagpatuloy ang buhay nila, may bahagi sa akin na gustong tapusin ang eksperimento.
Tumingin ako kay Mama.
“Naalala mo iyong gabing umuwi ako?”
Hindi siya sumagot.
“Tinanong kita kung pwede pa rin ba akong bumalik bilang anak kahit wala akong pera.”
“Kasi galit ako noon.”
“Sinabi mong kung pabigat lang ako, huwag na akong bumalik.”
“Mika—”
“At iyong deed of donation?”
“Para naman sa kuya mo iyon!”
“Exactly.”
Huminga ako.
“May hindi ako sinabi sa inyo.”
Tumahimik silang lahat.
Kahit ang barangay secretary ay napatingin sa akin.
“Hindi ako natanggal sa trabaho.”
Napakunot-noo si Carlo.
“Ano?”
“Ako ang nag-resign.”
“Bakit?”
“Dahil hindi ko na kailangang magtrabaho para mabuhay.”
Natawa si Jessa na parang hindi naniniwala.
“Ano ka, mayaman?”
Tiningnan ko siya.
“Oo.”
Nawala ang ngiti niya.
Noong una, ayaw kong sabihin ang eksaktong halaga.
Pero gusto kong matapos na ang huling duda ko.
Kaya sinabi ko.
“Nanalo ako sa lotto.”
Walang gumalaw.
“Pagkatapos ng mga obligadong kaltas, mahigit ₱94 milyon ang pumasok sa account ko.”
Narinig ko ang mahinang kalansing ng ballpen na nabitawan ng barangay secretary.
Si Carlo, nakabuka lang ang bibig.
Si Jessa, biglang napahawak sa tiyan niya.
At si Mama—
si Mama na ilang linggo lang ang nakaraan ay nagsabing huwag na akong bumalik kung magiging pabigat ako—
biglang tumayo.
Nawala ang galit sa mukha niya.
Napalitan iyon ng ngiting ilang taon ko nang hinihintay.
Lumapit siya sa akin at iniunat ang dalawang kamay.
“Anak…”
Napaatras ako.
Namasa ang mata niya.
“Bakit hindi mo sinabi agad?”
Wala akong sagot.
Hinawakan niya ang dibdib niya na parang siya ang nasaktan.
“Kung sinabi mo lang sana, hindi tayo umabot sa ganito.”
At doon, sa harap ng barangay officials, sa harap ng dokumentong gusto nilang gamitin para kunin ang bahay ko, at sa harap ng kapatid kong gumamit ng pangalan ko sa loan—
narinig ko ang pinakamasakit na pangungusap sa lahat.
“Uwi na tayo, Mika.”
Ngumiti si Mama.
“Pamilya tayo.”
