Bahagi 3 — Habang Nagkukunwari Akong Tahimik, Isa-Isang Lumabas ang Totoong Plano Nila
Bahagi 3 — Habang Nagkukunwari Akong Tahimik, Isa-Isang Lumabas ang Totoong Plano Nila
Hindi ko kinansela ang engagement nang gabing iyon.
Hindi dahil gusto ko pa ring pakasalan si Adrian.
Kabaligtaran.
Sa sandaling sinabi ni Papa na hindi kanya ang pirma, may kung anong namatay sa loob ko.
Pero hindi ko gustong umalis na puro galit lang ang dala.
Gusto kong malaman kung gaano kalalim ang hukay na ginawa nila.
At higit sa lahat, gusto kong malaman kung gaano kalapit nilang naitulak si Papa roon nang hindi niya alam.
“Uuwi na kami,” sabi ko.
“Mara,” tawag ni Adrian.
Hindi ako lumingon.
Hinawakan ko si Papa sa isang kamay at si Bea sa kabila.
Nang makarating kami sa parking area, saka lang nagsalita si Papa.
“Anak, baka naman misunderstanding lang.”
Huminto ako.
“Pa.”
“Ayokong masira ang relasyon mo dahil sa lupa.”
“Ang relasyon ko ang sumira sa sarili niya.”
Umiling siya.
“Pitong taon na kayo.”
“Pitong taon din kitang pinapunta sa mga family gathering nila na akala ko nahihiya ka lang.”
Hindi siya sumagot.
Doon ko napagtanto na marami siyang hindi ikinuwento.
“Pa, may iba pa ba?”
Tumingin siya sa sementadong sahig ng parking lot.
“Kapag pumupunta ako sa condominium ni Adrian dati para maghatid ng gamit mo, sa lobby lang daw ako maghintay.”
Sumikip ang dibdib ko.
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Akala ko security policy.”
“Pa.”
“Minsan…”
Huminga siya nang malalim.
“Tinawagan ako ng driver niya. Pinakisuyo kung puwedeng huwag daw akong pumunta nang naka-work clothes kapag may bisita.”
Napapikit ako.
Naalala ko ang lahat ng pagkakataong sinabi ni Adrian na “maselan lang” ang building.
Na “strict lang ang guards.”
Na “corporate clients” ang naroon.
Hindi ko na kailangang hulaan.
Nahihiya siya kay Papa.
At pitong taon akong gumagawa ng dahilan para sa kanya.
Pagdating namin sa bahay, pinatulog ko muna si Bea at pinaupo si Papa sa kusina.
Kumuha ako ng lumang folder kung saan niya inilalagay ang mahahalagang dokumento.
Title.
Tax declaration.
Business permits.
Lumang loan papers.
At mga photocopy ng government IDs.
“May nawawala ba rito?”
Isa-isa niyang tiningnan.
“Parang kumpleto.”
“May pinahiram ka bang original?”
“Wala.”
“Kopya?”
Nag-isip siya.
“Ikaw lang ang huling humingi. Iyong sabi mo para sa event ninyo.”
Tama ang hinala ko.
Ako mismo ang nagbigay sa kanila ng kailangan nila.
Bandang alas-onse ng gabi, tumawag si Adrian.
Hindi ko sinagot.
Tumawag ulit.
At muli.
Sa ikalimang tawag, saka ko pinindot ang answer button.
“Nasaan ka?”
“Sa bahay.”
“Kailangan nating mag-usap.”
“Nag-uusap tayo.”
“Mara, hindi dapat ganito.”
“Ano ang hindi dapat ganito? Iyong napansin kong peke ang pirma?”
Narinig kong huminga siya nang malakas.
“Hindi peke iyon. Placeholder signature iyon mula sa sample.”
“Sample ng pirma ng tatay ko?”
“Nilagay lang para ma-layout ang document.”
“Adrian, hindi ako tanga.”
“Tumigil ka sa pagiging emotional.”
Napatawa ako.
“Emotional?”
“Oo. Hindi pa iyon naisusumite.”
“Pero balak isumite sa Monday.”
“Subject to approval mo.”
“Wala ang approval ko sa document.”
“Mara—”
“At wala ring approval ng may-ari ng lupa.”
Tahimik siya.
Pagkatapos ay nagbago ang tono niya.
Mas malambing.
Iyong tono na ginagamit niya kapag gusto niyang ako ang unang bumigay.
“Listen. May bridge financing lang na kailangan ang company. Three to six months. Maximum.”
“Magkano ang utang ninyo ngayon?”
“That’s confidential.”
“Pakakasalan mo ako pero confidential?”
“Hindi mo naman field iyon.”
Muntik akong matawa ulit.
Ako ang may-ari ng MV Project Solutions, isang project-management firm na pitong taon kong itinayo mula sa maliit na consultancy.
Tatlo sa pinakamalaking proyekto ng Montemayor Development sa nakaraang dalawang taon ay dumaan sa team ko.
Nang magkaroon sila ng cash-flow problem anim na buwan ang nakalipas, ako ang nag-negotiate ng mas mahabang payment terms sa dalawang supplier.
Ako rin ang nagpakilala sa kanila sa isang institutional investor na pinag-uusapan pa ang possible capital infusion.
Pero kapag tungkol na sa aktwal nilang problema?
“Hindi ko field.”
“Fine,” sabi ko. “Then huwag mong gawing collateral ang property ng pamilya ko sa bagay na wala pala akong karapatang malaman.”
Ibinaba ko ang tawag.
Kinabukasan, Linggo, alas-siyete pa lang ng umaga ay nasa bahay na ang abogado kong si Atty. Lena Mercado.
Kaibigan ko siya mula kolehiyo.
Hindi siya dramatic magsalita.
Hindi mahilig manghula.
Kaya nang matapos niyang basahin ang mga dokumento at sinabi niyang, “May problema talaga ito,” doon ako tuluyang kinabahan.
“Anong klaseng problema?”
“Una, wala silang karapatang ialok ang lupa nang walang tunay na pahintulot ng may-ari.”
“Obviously.”
“Pangalawa, kung draft lang ito, bakit kumpleto ang technical description, tax declaration number, title number at estimated collateral value?”
Hindi ako sumagot.
“At pangatlo,” dagdag niya, “bakit may pangalan ng bangko at target submission schedule?”
“Exactly.”
Ipinakita niya sa akin ang page na may pirma.
“Kung sample lang iyan, dapat malinaw na marked as specimen or draft. Hindi ganito.”
“Pwede ba nating malaman kung naisumite na?”
“Direkta sa bangko, mahirap kung wala tayong reference.”
May naalala ako.
Sa huling pahina ay may initials ng loan officer.
Kinuha ko ang picture na pinadala ko sa sarili ko kagabi.
May pangalan.
Tumawag si Atty. Lena sa legal department ng bangko, hindi para humingi ng confidential loan information kundi para magbigay ng formal notice na anumang dokumentong nag-aalok ng property ni Papa bilang collateral ay walang pahintulot niya.
Pagkalipas ng isang oras, may sagot.
Hindi nila maibigay ang details ng loan application.
Pero kinumpirma nilang tatanggapin nila ang written objection ng registered owner.
Iyon ay sapat na.
Nagpa-notarize kami ng affidavit ni Papa na nagsasaad na wala siyang pinahihintulutang mortgage, collateral undertaking, special power of attorney, o anumang katulad na dokumento para sa Montemayor Development.
Pagkatapos, tumawag ako sa CFO ng sarili kong kumpanya.
“Rina, may na-release na bang funds o guarantee papunta sa Montemayor?”
“Wala pang actual release. Bakit?”
“May pending ba?”
“May request si Adrian noong Friday na i-advance natin iyong retention sa Harbor Crest project. Sabi niya approved mo raw in principle.”
Nanlamig ulit ako.
“Magkano?”
“₱4.6 million.”
“Approved ko?”
“That’s what he said.”
“May email ako?”
“Wala. Kaya hindi ko pinrocess.”
“Good.”
“May problema ba?”
“I-hold mo lahat ng discretionary releases sa kanila. Bayaran lang ang contractual obligations na due at verified. Wala nang advance.”
“Understood.”
May isa pa akong tanong.
“Rina, iyong investment proposal?”
“Still unsigned. Investor is waiting for your recommendation.”
“Do not send a positive recommendation.”
Huminto siya.
“Okay.”
Doon ko unang nakita ang buong larawan.
Ang lupa ni Papa ay hindi lang random asset.
Kailangan nila ng collateral.
Kailangan nila ng cash.
At kailangan nila ako.
Mas kailangan nila ako kaysa ipinaparamdam nila.
Pero buong gabi, para kaming pulubi na kailangang turuan kung paano humawak ng kutsara.
Tanghali, nag-message si Celina.
Can we talk woman to woman?
Hindi ko sinagot.
Makalipas ang sampung minuto:
I think you’re misunderstanding Adrian. He’s under a lot of pressure.
Sumunod:
You know his father left a lot of obligations. He is trying to protect everyone’s future, including yours.
At pagkatapos:
Please don’t tell Tito Ernesto too much. Baka ma-stress lang siya sa bagay na hindi naman niya maiintindihan.
Iyon ang mensaheng pinakanagpalinaw sa akin.
Hindi raw maiintindihan ni Papa.
Dahil mekaniko siya.
Dahil hindi nagtapos ng kolehiyo.
Dahil hindi sanay sa five-course dinner.
Hindi nila alam na noong nagsisimula pa lang ako, si Papa ang nagbasa ng bawat kontratang inuuwi ko kahit mabagal siyang mag-English.
Hindi nila alam na siya ang unang nagturo sa akin:
“Kapag hindi malinaw ang presyo, huwag pumirma.”
“Kapag minamadali ka, mas lalong magbasa.”
“At kapag ayaw nilang ipakita sa’yo ang buong papel, may tinatago sila.”
Hindi iyon natutunan ni Papa sa business school.
Natutunan niya iyon sa tatlumpung taon ng pakikipag-usap sa suppliers, customers, bangko, at mga taong gustong tumawad nang sobra.
Bandang hapon, pinuntahan ko ang machine shop niya.
Linggo pero may dalawang tauhang nag-aayos ng delivery para Lunes.
Doon ko napansin ang logo sa lumang filing cabinet.
EV Machine Works.
Biglang may pumasok sa isip ko.
“Pa, may naging project ka ba sa Montemayor?”
Napakunot ang noo niya.
“Anong project?”
“Fabrication. Steel parts. Emergency repair.”
Nag-isip siya.
“Ah. Iyong sa Batangas?”
“Anong Batangas?”
“May contractor dalawang taon na ang nakaraan. Nasira raw ang imported coupling ng pump system nila. Tatlong shop na ang tumanggi kasi rush.”
“Anong kumpanya?”
“Subcontractor lang kausap ko. Hindi ko alam iyong main.”
Hinahanap niya ang lumang job orders.
Makalipas ang ilang minuto, inilabas niya ang isang folder.
Nasa purchase order ang project name.
Montemayor Development — Harbor Crest Residences, Batangas.
Napaupo ako.
Harbor Crest.
Ang project na palaging ipinagmamalaki ni Adrian bilang unang malaking proyekto na “siya mismo ang nagsalba.”
“Ano ginawa mo rito?”
“Fabricated replacement assemblies. Tatlong gabi kaming halos hindi natulog.”
“Magkano?”
“Mga isang milyon mahigit lahat.”
“Binayaran ka agad?”
Tumawa siya nang mahina.
“Anim na buwan.”
“Anim na buwan?”
“Mahina raw cash flow. Pero okay lang. Nagbayad din naman.”
Napalunok ako.
“Pa, alam mo bang kapag hindi ninyo ginawa iyon, posibleng na-delay ang turnover ng project nila?”
“Kaya nga rush.”
At habang binabasa ko ang mga lumang resibo, lalo akong nasusuka sa irony.
Ang lalaking diring-diri raw sa kamay ng tatay ko ay nakinabang sa trabahong ginawa ng mismong mga kamay na iyon.
Humingi ako ng kopya ng purchase order.
“Huwag mo namang gamitin para gumanti,” sabi ni Papa.
“Hindi ako gaganti.”
Tumingin siya sa akin.
“Kukunin ko lang pabalik ang respeto na hindi natin dapat ipinagmamakaawa.”
Lunes ng umaga, alas-otso, nakatanggap ako ng message mula kay Adrian.
Bank meeting moved to 11. Be at the office by 9:30. We need to settle this privately.
Sumagot ako ng dalawang salita.
I’ll come.
Alas-nuwebe bente, nasa headquarters ako ng Montemayor Development sa BGC.
Nandoon si Adrian.
Si Celina.
Si Tita Lourdes.
Atty. Ramos.
At ang uncle ni Adrian na acting chairman ng kumpanya.
Sa gitna ng conference table ay may bagong set ng documents.
Wala na ang pirma ni Papa sa draft.
Mukhang malinis na.
Mukhang innocente.
“Mara,” sabi ng chairman, “we understand there was an unfortunate misunderstanding.”
“Misunderstanding?”
“We were exploring options.”
“Using a property you don’t own.”
“Nothing was finalized.”
Inilapag ko ang notarized affidavit ni Papa sa mesa.
“Good. Then this shouldn’t be a problem.”
Napatingin sila sa papel.
“Formal notice na walang consent si Papa sa anumang collateral arrangement.”
Nanigas ang mukha ni Adrian.
“Kailangan mo ba talagang umabot dito?”
“Oo.”
“You’re sabotaging the financing.”
“Financing na hindi ninyo sinabi sa akin?”
“Future mo rin ang company na ito.”
“Hindi pa ako asawa mo.”
Natahimik ang silid.
Celina ang unang sumabat.
“Mara, yesterday was emotional. Don’t make permanent decisions because your father felt embarrassed.”
Dahan-dahan akong lumingon sa kanya.
“My father felt embarrassed?”
“Hindi iyon ang ibig kong—”
“May peke siyang pirma sa document ninyo.”
“Draft iyon!”
“Fine.”
Kinuha ko ang isa pang folder.
“May isa pa akong tanong.”
Inilabas ko ang purchase order mula sa EV Machine Works.
“Kilalang-kilala ba ninyo ito?”
Tinignan iyon ng chairman.
Pagkatapos ni Adrian.
Nagbago ang mukha niya.
“Harbor Crest emergency pump assemblies,” sabi ko. “Two years ago.”
Walang sumagot.
“Ang machine shop na gumawa ng replacement parts na iyon ay pag-aari ng tatay ko.”
Napatingin si Celina kay Adrian.
“At nang hindi kayo makabayad nang anim na buwan, hindi kayo kinasuhan. Hindi kayo pinahiya. Hindi kayo tinawag na walang modo. Hindi kayo tinanong kung bakit kayo kumukuha ng serbisyong wala pa kayong perang pambayad.”
Adrian stood up.
“Enough.”
“Hindi pa.”
“Mara.”
“Yesterday, sinabi mong kailangan kong matutong sundin ang standards ng pamilya mo.”
Tumayo rin ako.
“So let’s talk about standards.”
Inilapag ko ang printout mula sa accounting department ng kumpanya ko.
“Friday, humingi ka ng ₱4.6 million advance mula sa MV Project Solutions at sinabi mong approved ko.”
Namutla siya.
“Operational request iyon.”
“Sinabi mong approved ko.”
“I said you were aware.”
“Hindi ako aware.”
“Semantics.”
“Then let’s remove semantics.”
Inilabas ko ang formal notice.
“Effective today, walang advance payment, informal guarantee, o discretionary bridge support ang kumpanya ko sa Montemayor Development. We will honor existing signed contracts. Nothing more.”
Tumayo ang chairman.
“Mara, think carefully.”
“I have.”
“Milyon ang puwedeng mawala sa atin dahil dito.”
“Then perhaps you shouldn’t have built a financing plan around assets and approvals you didn’t have.”
Hindi na ngumiti si Celina.
Ngayon, galit na ang mukha niya.
“You can’t do this just because your family was offended at dinner.”
“Watch me.”
Lumapit si Adrian.
“Outside. Now.”
“Hindi.”
“Mara.”
“Dito tayo mag-uusap. Tutal dito naman ginawa ang documents.”
Huminga siya nang malalim.
“Fine. Ano ba talagang gusto mo? Apology? I’ll apologize to your father.”
“Hindi dahil gusto mo.”
“Then what?”
“Truth.”
Tahimik.
“Gaano kalaki ang problema ng kumpanya?”
Napatingin siya sa uncle niya.
Walang sumagot.
“At bakit sobrang kailangan ninyo ang lupa ni Papa?”
“Liquidity issue.”
“Gaano kalaki?”
Hindi pa rin siya sumagot.
Doon nagsalita ang chairman.
“Approximately twenty-seven million in near-term obligations.”
Napapikit ako.
Mas malaki kaysa inaakala ko.
“At iyong bank facility?”
“Twelve point eight.”
“At iyong ₱4.6 million na hinihingi kay Rina?”
Walang sagot.
“At iyong investor na ipinakilala ko?”
Tahimik.
Kompleto na ang larawan.
Ako ang tulay nila.
Ang negosyo ko ang cash support.
Ang recommendation ko ang kailangan ng investor.
At ang lupa ni Papa ang gusto nilang gawing collateral.
Lahat mula sa pamilya kong kagabi lang ay pinaupo nila sa sulok.
Napatawa ako nang mahina.
“Ngayon ko naintindihan.”
“Ano?” tanong ni Adrian.
“Hindi pala ako engaged sa’yo.”
Tiningnan ko ang lahat sa conference room.
“Engaged pala kayo sa resources ng pamilya ko.”
“Mara!” sigaw ni Celina.
At doon ko nakita ang isang maliit na bagay sa bukas na laptop sa harap niya.
Isang spreadsheet.
May column na may label na:
POST-MARRIAGE CONSOLIDATION.
May listahan ng assets.
Condo ko sa Mandaluyong.
Shares ko sa MV Project Solutions.
Insurance.
Savings.
At sa pinakailalim—
San Rafael property — Ernesto Villanueva — potential family transfer after wedding.
Napatingin ako kay Adrian.
Hindi na ako galit.
Mas masahol.
Kalmado na ako.
“Kailan ninyo ginawa ang file na iyan?”
Agad isinara ni Celina ang laptop.
“Mara—”
“Kailan?”
Walang sumagot.
Lumapit ako sa kanya.
“Open it.”
“Hindi mo pwedeng—”
“Open. It.”
Tumayo si Adrian sa pagitan namin.
“Enough. Celina was just helping us organize possibilities.”
“Possibilities?”
“Financial planning.”
“Nakasama ang lupa ng tatay ko sa financial planning natin nang hindi niya alam?”
“Mara, after marriage, families combine resources.”
“Hindi kasama sa kasal ang pagmamay-ari ng ama ko.”
“Of course not.”
“Then bakit nandoon?”
Hindi siya makasagot.
At doon, mula sa kabilang dulo ng mesa, mahina ngunit malinaw na nagsalita si Atty. Ramos.
“I think she deserves to know.”
Napatigil kaming lahat.
Namutla si Celina.
“Attorney.”
Hindi siya tumingin sa kanya.
Kay Adrian siya nakatingin.
“I advised against including the Villanueva property before obtaining written consent.”
Dahan-dahang bumaling sa kanya si Adrian.
“That’s privileged.”
“Not the existence of my objection.”
Sumikip ang mukha ng chairman.
“Ano pa ang hindi namin alam?”
Huminga nang malalim si Atty. Ramos.
“Sir… the first collateral worksheet wasn’t prepared this weekend.”
Naramdaman kong bumilis ang tibok ng puso ko.
“Kailan?” tanong ko.
“Three months ago.”
Tatlong buwan.
Tatlong buwan bago ang engagement.
Tatlong buwan habang pinipili ko ang damit ko.
Tatlong buwan habang si Papa ay nag-iipon para magkaroon kami ng maayos na handaan.
Tatlong buwan habang paulit-ulit sabihin ni Adrian na wala siyang oras para tulungan si Bea.
“Who ordered it?” tanong ko.
Hindi agad sumagot ang abogado.
Si Celina ang unang nagsalita.
“Don’t.”
Pero huli na.
Tumingin sa akin si Atty. Ramos.
“Mr. Adrian Montemayor requested the asset review.”
At sa pagkakataong iyon, tuluyan nang nawala ang huling dahilan para isuot ko pa ang singsing sa kamay ko.
