nang mabasa ang lihim na annex ng kasunduan, nalaman kong hindi pala pag-ibig ang ipinaglaban niya, kundi perang nakatali sa pagkasira ko
bahagi 3: nang mabasa ang lihim na annex ng kasunduan, nalaman kong hindi pala pag-ibig ang ipinaglaban niya, kundi perang nakatali sa pagkasira ko
Tumigil si Kuya Marco sa pagbabasa.
Isang linya pa lang ang lumalabas sa bibig niya, pero parang may kutsilyong nakabaon na sa dibdib ko.
“Kapag nakansela ang kasal dahil sa psychological instability ng babaeng partido…”
Hindi niya agad itinuloy.
Marahil dahil nakita niya ang mukha ko.
Marahil dahil kahit siya, hindi makapaniwala sa nakasulat sa papel na hawak niya.
Pero ang buong hallway ay nakatingin na sa kaniya.
Ang dean.
Ang commanding officer.
Ang mga estudyanteng kanina’y nagbubulungan.
Si Angelica na halos hindi na makalunok.
At si Miguel.
Si Miguel na ilang minuto pa lang ang nakalipas ay kayang sumigaw ng “rule is rule,” pero ngayon ay naninigas na parang siya mismo ang nahuli sa sarili niyang bitag.
“Kuya,” mahina kong sabi, “ituloy mo.”
Umigting ang panga ni Kuya Marco.
Tumingin muna siya kay Miguel, saka sa papel.
“Kapag nakansela ang kasal dahil sa psychological instability ng babaeng partido, mapapanatili ng pamilya Dela Cruz ang educational, housing, at career support package na ipinagkaloob ng pamilya Reyes, bilang danyos sa reputational damage ng lalaking partido.”
Tahimik.
Sobrang tahimik.
Parang pati electric fan sa dulo ng hallway ay biglang namatay.
Hindi ako nakagalaw.
Hindi ako nakaiyak.
Hindi ako nakasigaw.
Ang utak ko ay paulit-ulit lang binabasa ang mga salitang iyon.
Psychological instability.
Danyos.
Reputational damage.
Lalaking partido.
Kaya pala.
Kaya pala kailangan akong magmukhang nag-iinarte.
Kaya pala kailangan akong ipahiya sa group chat.
Kaya pala kailangan akong tawaging drama queen, pa-victim, rich girl, unstable.
Hindi lang pala niya ako gustong hiwalayan.
Gusto niyang ako ang maging dahilan.
Gusto niyang lumabas na ako ang sira ang ulo, ako ang problemado, ako ang hindi karapat-dapat maging asawa niya.
At sa huli, siya pa ang mababayaran.
Napahawak ako sa gilid ng pinto.
Ramdam ko ang lamig ng metal sa palad ko, pero hindi iyon sapat para pigilan ang panginginig ng buong katawan ko.
“Hindi totoo ’yan,” sabi ni Miguel.
Mahina ang una niyang pagsasalita.
Pagkatapos, biglang lumakas.
“Hindi totoo ’yan! Hindi ko alam ang annex na ’yan!”
Si Kuya Marco ay tumingin sa kaniya nang walang emosyon.
“May pirma mo sa huling pahina.”
“Puwedeng pineke!”
“May thumbmark mo.”
Nanahimik siya.
Hindi na niya kayang sabihin ulit na peke.
Hindi na niya kayang tumingin sa mata ko.
Si Angelica naman ay biglang humikbi.
“Hindi ko alam na may pera…” sabi niya. “Miguel, hindi mo sinabi sa akin na may pera!”
Lahat ng tao ay napalingon sa kaniya.
At doon, sa isang pangungusap na dapat sana’y pagtatanggol niya sa sarili, mas lalo niyang inilubog si Miguel.
Hindi mo sinabi sa akin na may pera.
Ibig sabihin, may sinabi siya.
May plano talaga.
May alam siya.
Ang mukha ni Miguel ay pumuti.
“Angelica, tumahimik ka.”
Ngunit huli na.
Ang commanding officer ay humakbang palapit.
“Mr. Dela Cruz, you are now required to surrender your phone and all training records related to Miss Reyes.”
“I know my rights,” mabilis na sagot ni Miguel. “Hindi ninyo puwedeng kunin ang phone ko nang walang proper process.”
“Correct,” sabi ni Kuya Marco. “Kaya pinapa-preserve lang namin ngayon ang device. Huwag mong buburahin ang kahit ano. Kapag may na-delete pagkatapos ng oras na ito, obstruction iyon.”
Nagtaas ng kamay si Miguel.
“Wala akong binubura.”
Pero bago pa matapos ang salita niya, tumunog ang phone niya.
Isang notification.
Isa lang.
Pero sa sobrang tahimik ng hallway, narinig ng lahat ang tunog.
Tumingin ang commanding officer sa bulsa niya.
“Ilabas mo ang phone.”
Hindi gumalaw si Miguel.
“Mr. Dela Cruz.”
Dahan-dahan niyang inilabas ang phone niya.
Naka-lock ang screen, pero may preview ng mensahe.
Mula kay “Mama.”
Anak, burahin mo na ang chat ninyo ni Angelica. Nasa news feed na ng school page ang issue. Huwag mong hayaang makita nila ang annex.
May collective gasp sa hallway.
May nagtakip ng bibig.
May isa pang estudyante ang nagsabing, “Oh my God…”
Ako naman, parang may yelong ibinuhos mula ulo hanggang paa.
Hindi lang pala si Miguel.
Alam ng pamilya niya.
Alam ng nanay niya.
Siguro alam din ng tatay niya.
Ang engagement na akala kong ipinangako ng dalawang pamilya dahil sa tiwala, sa pagkakaibigan, sa utang na loob—
ay matagal na palang naging kontrata ng pagkakaperahan.
“Hindi…” bulong ni Miguel.
Tinangka niyang patayin ang screen, pero mabilis siyang pinigilan ng commanding officer.
“Do not touch anything else.”
“Hindi ninyo naiintindihan!”
Sa unang pagkakataon, napasigaw siya.
Hindi na trainer ang boses niya.
Hindi na lalaking may awtoridad.
Isang taong takot na takot na mahulog.
“Hindi ko naman gagawin ’yon! Annex lang ’yon. Legal protection lang! Hindi ibig sabihin gagamitin ko!”
Tumingin ako sa kaniya.
“Legal protection?”
Naramdaman kong nanginginig ang labi ko, pero pinilit kong magsalita nang malinaw.
“Legal protection ang ipahiya ako habang may dugo ako sa pantalon?”
Hindi siya sumagot.
“Legal protection ang pilitin akong tumayo sa ilalim ng araw kahit alam mong may history ako ng severe cramps?”
Nanatili siyang tahimik.
“Legal protection ang hayaan mong i-record ako habang wala akong malay?”
Pumatak ang luha ko.
Hindi ko na napigilan.
Pero hindi ito luha ng panghihina.
Luha ito ng galit.
“Legal protection ang palabasing baliw ako para makuha mo ang pera ng pamilya ko?”
Napaatras si Miguel.
“Althea, please…”
Ayokong marinig ang pakiusap niya.
Dahil ang pakiusap niya ay dumating lang nang wala na siyang mapuntahan.
Si Kuya Marco ay lumapit sa akin at ibinalabal ang jacket niya sa balikat ko.
Doon ko lang napansin na nanginginig pala ako sa lamig at kahihiyan, kahit mainit ang hallway.
“Uuwi ka na,” sabi niya.
Umiling ako.
“Hindi pa.”
“Althea—”
“Hindi pa, Kuya.”
Tumingin ako sa dean.
“Ma’am, gusto kong makita ang group chat record. Gusto kong malaman kung sino ang nag-upload ng video. Gusto kong malaman kung sino ang nag-utos. At gusto kong malaman kung bakit ang adviser namin, na nakita ang mga insulto, isang paalala lang ang ginawa.”
Biglang namutla si Ma’am Lorna.
“Althea, I did remind them—”
“Isang sentence, Ma’am.”
Hindi ko itinaas ang boses ko, pero lalo itong naging mabigat.
“Habang tinatawag nila akong kadiri. Habang kumakalat ang video ng katawan ko na wala akong malay. Habang pinagtatawanan nila ang dugo ko.”
Umiwas siya ng tingin.
“Akala ko kasi teenage teasing lang…”
“Teenage teasing?”
Ang salitang iyon ang muling nagpaingay sa hallway.
May ilang babaeng estudyante ang umiyak.
Isa sa likod ang biglang nagsalita.
“Ma’am, hindi teasing ’yon. We all saw the video.”
“Tinawanan mo rin,” may sumagot sa kaniya.
“Natakot ako!”
“Lahat tayo natakot. Pero may nag-comment pa rin.”
Ang dating crowd na nanonood lang ay biglang naging hukay ng mga lihim.
May naglabas ng screenshot.
May nagpakita ng voice message.
May nagsabing may ibang GC pa raw kung saan pinag-usapan kung anong mukha ko habang bumabagsak.
May nagbanggit ng pangalan ng student council officer na nag-react ng laughing emoji.
Bawat piraso ng ebidensya ay parang bato na hinahagis pabalik sa mga taong kanina’y buong tapang akong dinurog dahil akala nila wala akong laban.
Habang nagkakagulo ang lahat, si Angelica ay tahimik na umatras.
Isang hakbang.
Dalawa.
Tatlo.
Pero napansin siya ni Mara.
“Uy, saan ka pupunta?”
Natigil si Angelica.
“Masama pakiramdam ko…”
“Masama rin pakiramdam ni Althea kanina. Pero pinanood ninyo siyang bumagsak.”
Walang nakatawa.
Si Angelica ay umiyak nang mas malakas.
“Hindi ko naman sinabing kunan siya nang ganun kalapit! Sinabi ko lang na i-record kung mag-iinarte siya!”
Sa sandaling iyon, parang may pumutok sa hangin.
I-record kung mag-iinarte siya.
Hindi na kailangan ng interpretation.
Hindi na kailangan ng paliwanag.
Aminado siya.
Ang commanding officer ay agad na lumingon sa staff.
“Record that statement.”
Tinakpan ni Angelica ang bibig niya.
Tumingin siya kay Miguel, naghahanap ng tulong.
Ngunit sa pagkakataong ito, hindi siya sinalo ni Miguel.
Nakatitig lang siya sa sahig.
At doon ko nakita ang pinakamasakit na katotohanan.
Mahal ba niya si Angelica?
Siguro.
Pero mas mahal niya ang sarili niya.
Kung kinakailangan, ilulubog niya rin ito para lang maligtas.
“Sir Miguel…” mahina ang tawag ni Angelica.
Hindi siya sumagot.
“Kuya Mig…”
Wala pa rin.
Biglang nagbago ang mukha ni Angelica.
Ang takot niya ay naging galit.
“Ganun?” nanginginig niyang sabi. “Ako na lang ang ilalaglag mo?”
Miguel looked up sharply.
“Angelica, stop.”
“No. Ako ang titigil? Ako?” Tumawa siya nang basag. “Ikaw ang nagsabing kailangan nating sirain muna ang image niya bago ka makipag-break. Ikaw ang nagsabing walang maniniwala sa rich girl na laging may sakit. Ikaw ang nagsabing mas madaling ipalabas na emotionally unstable siya dahil may history siya ng fainting!”
Pumutok ang hallway sa ingay.
“Angelica!” sigaw ni Miguel.
Pero hindi na siya tumigil.
Siguro dahil alam niyang tapos na rin siya.
Siguro dahil ayaw niyang siya lang ang madurog.
“Sinabi mo rin sa akin na kapag nakansela ang kasal, may makukuha ang pamilya mo. Sabi mo, pagkatapos nun, puwede na tayong magsimula. Sabi mo, ako ang tunay mong gusto!”
Pakiramdam ko, tinusok ang dibdib ko ng isang bagay na kalawangin.
Hindi dahil gusto pa niya si Angelica.
Matagal ko nang naramdaman iyon.
Kundi dahil sa paraan ng pagkakasabi niya.
Para akong hindi tao.
Para akong obstacle.
Isang pangalan sa kontrata.
Isang katawan na kailangang ipahiya.
Isang babaeng kailangang baliin para makuha nila ang gusto nila.
“Enough,” sabi ng dean, pero halata sa boses niya na nanginginig din siya sa galit.
Lumapit ang student affairs staff at kinuha si Angelica sa gilid.
Hindi siya pinayagang umalis.
Si Miguel naman ay inutusang manatili sa harap ng commanding officer.
May mga staff na nagsimulang kumuha ng statements.
May kumuha ng contact details ng mga testigo.
May nagpa-save ng screenshots.
Pero ako, biglang napagod.
Hindi ordinaryong pagod.
Hindi yung pagod na matutulog ka lang at mawawala.
Ito yung pagod na parang ilang taon kang nakatayo sa ulan, at ngayon mo lang napansin na basang-basa ka na pala hanggang buto.
“Althea,” tawag ni Kuya Marco.
Hinawakan niya ang braso ko.
“Enough for now. Dad is on the way.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Si Papa?”
Tumango siya.
“Nakita niya ang video.”
Kumirot ang puso ko.
Mas masakit iyon kaysa sa lahat.
Ang maisip na nakita ni Papa ang anak niyang nakadapa sa semento.
Nakita niya ang mantsa ng dugo.
Nakita niya ang mga salitang kadiri, drama queen, pa-victim.
Nakita niya kung paano ginamit ng lalaking pinagkatiwalaan niya ang tiwala namin.
“Galit ba siya?” mahina kong tanong.
Hindi agad sumagot si Kuya Marco.
Pagkatapos, marahan niyang sinabi:
“Hindi ko pa narinig si Papa na ganoon katahimik.”
Mas nakakatakot ang tahimik na Papa kaysa sa sumisigaw na Papa.
Si Don Emilio Reyes ay kilala sa amin bilang lalaking bihirang magtaas ng boses.
Sa negosyo, sa pamilya, sa mga sundalong tinulungan niya sa scholarship, laging kalmado ang mukha niya.
Pero kapag tumahimik siya nang matagal, ibig sabihin may isang bagay na hindi na niya mapapatawad.
“Uuwi na tayo,” sabi ni Kuya Marco.
Tumango ako.
Gusto ko nang makaalis.
Gusto ko nang magpalit ng damit.
Gusto kong hugasan ang pakiramdam na parang nakadikit pa rin sa balat ko ang lahat ng mata nila.
Pero bago pa ako makalakad, tumunog ang phone ni Miguel.
Hindi notification.
Tawag.
Nakalagay sa screen: Papa.
Napatingin ang lahat.
Miguel swallowed hard.
Hindi niya sinagot.
Pero ilang segundo lang, tumunog ulit.
At ulit.
At ulit.
Sa ikaapat na ring, sinabi ng commanding officer:
“Put it on speaker.”
“I don’t have to—”
“Do it,” sabi ng dean. “Given the message from your mother and the annex issue, this call may be relevant.”
Napilitan si Miguel.
Pinindot niya ang accept.
Naka-speaker.
Boses ng isang matandang lalaki ang sumabog sa hallway.
“Miguel! Ano ang ginawa mo? Bakit tumatawag ang mga Reyes sa abogado nila? Sabi ko sa’yo huwag mong gagalawin ang babae hanggang hindi pa natin nakukuha ang second tranche!”
Second tranche.
Hindi ko naintindihan agad.
Pero si Kuya Marco, sa tabi ko, biglang nanigas.
Ang commanding officer ay tumingin sa dean.
Ang dean ay napahawak sa dibdib.
Miguel ay tila nawalan ng dugo sa mukha.
“Papa, naka-speaker—”
Natigilan ang kabilang linya.
Sobrang tagal ng katahimikan.
Pagkatapos, pinatay ang tawag.
Walang gumalaw.
Second tranche.
Ibig sabihin, may nauna nang tranche.
May pera nang nailipat.
May napagkasunduan nang hindi ko alam.
Dahan-dahang tumingin si Kuya Marco kay Miguel.
“Anong second tranche?”
“Wala,” mabilis na sagot ni Miguel. “Wala iyon. My father misunderstood.”
Ngunit ang boses niya ay basag.
Wala nang naniwala.
Ako mismo, naramdaman kong may isa pang pintong bumukas sa loob ng bangungot na akala ko tapos na.
“Kuya,” sabi ko, “anong ibig sabihin nun?”
Hindi siya sumagot.
Kinuha niya ang annex mula sa folder at mabilis na binalikan ang mga pahina.
Isa.
Dalawa.
Tatlo.
Hanggang sa huminto siya sa pinakadulo.
May maliit na talata sa ibaba.
Hindi ko napansin kanina.
Siguro dahil halos mabulag ako sa unang linya.
Binasa iyon ni Kuya Marco nang tahimik.
At sa bawat salitang binabasa niya, mas dumidilim ang mukha niya.
“Marco?” tanong ko.
Pinisil niya ang papel.
Sa sobrang higpit, halos malukot ang sulok.
“Althea,” sabi niya, mababa ang boses, “may clause dito tungkol sa transfer ng property rights.”
Napakurap ako.
“Ano?”
Hindi siya tumingin sa akin.
Tumingin siya kay Miguel.
“Kapag napatunayang mentally unfit ang bride bago ang kasal, maaaring italaga ang bahagi ng trust assets sa future spouse bilang caretaker at administrator.”
Parang may sumuntok sa sikmura ko.
Trust assets.
Caretaker.
Administrator.
Hindi lang pala support package.
Hindi lang scholarship.
Hindi lang bahay.
May kinalaman ito sa trust ko.
Sa ari-ariang iniwan ni Lolo para sa akin.
Ang perang hindi ko pa ginagalaw.
Ang lupa sa Cavite.
Ang shares sa family company.
Ang lahat ng nakapangalan sa akin kapag ako ay nagdalawampu’t lima.
At biglang naging malinaw ang lahat.
Kaya pala kailangan akong palabasing unstable.
Hindi para i-cancel ang kasal.
Kundi para makontrol ang mana ko bago pa kami ikasal.
Naramdaman kong bumagsak ang mundo sa ilalim ng paa ko.
“Hindi,” bulong ko. “Hindi puwede. Hindi papayag si Papa sa ganyang clause.”
At sa sandaling iyon—
nag-ring ang phone ni Kuya Marco.
Tinignan niya ang screen.
Tumigas ang mukha niya.
“Si Papa.”
Sinagot niya agad.
“Dad, nandito kami. Althea is with me.”
Hindi ko marinig ang buong sinabi ni Papa, pero narinig ko ang isang pariralang paulit-ulit na binigkas ni Kuya Marco.
“What do you mean the signature is yours?”
Huminto ang paghinga ko.
Dahan-dahan kong tiningnan ang papel sa kamay niya.
Pirma ni Papa.
Nasa ilalim ng annex.
Pirma ni Papa.
Ang ama kong nangakong poprotektahan ako.
Ang ama kong nagsabing basta mahal ako ni Miguel ay sapat na.
Ang ama kong ngayon ay nasa kabilang linya, sinasabi—
na sa lihim na annex na ito,
totoo ang pirma niya.
Hindi ko narinig kung paano natapos ang tawag.
Hindi ko naramdaman nang lumapit sa akin si Mara.
Hindi ko naramdaman ang jacket ni Kuya Marco na muntik nang mahulog sa balikat ko.
Ang tanging nakita ko lang ay si Miguel.
Sa gitna ng lahat ng takot niya, may isang bagay na bumalik sa mukha niya.
Isang maliit, halos hindi mapansing ngiti.
Parang kahit bumagsak na ang maskara niya, may hawak pa rin siyang huling baraha.
At ang barahang iyon—
ay ang mismong pirma ng ama ko.