SA LOOB NG PITUMPU’T DALAWANG ORAS, BINUO NAMIN ANG LAHAT MULA SA SIMULA AT NABAWI ANG HIGIT PA SA NAWALA
BAHAGI 3 — SA LOOB NG PITUMPU’T DALAWANG ORAS, BINUO NAMIN ANG LAHAT MULA SA SIMULA AT NABAWI ANG HIGIT PA SA NAWALA
Hindi kami maaaring gumamit ng lumang strategy.
Alam na iyon ni Enzo.
Alam niya ang presyo.
Alam niya ang suppliers.
Alam niya maging ang projected margins namin.
Kaya isinara ko ang lumang proposal.
—Magsisimula tayo sa zero.
Nagkatinginan ang lahat.
—Ma’am, seventy-two hours lang —sabi ni Paolo.
—Kaya huwag nating sayangin ang kahit isang minuto.
Hinati namin ang team.
Ang engineering group ay gumawa ng bagong modular cold-storage design na mas madaling i-maintain sa mga probinsya.
Ang procurement team ay humanap ng dalawang alternative suppliers sa Batangas at Cavite para hindi na kami nakadepende sa iisang imported shipment.
Ang finance team naman ay gumawa ng bagong cash-flow structure.
At sa pagkakataong ito, may isa akong desisyong hindi ko ipinasa sa mga empleyado.
Ako mismo ang kumuha ng short-term business credit line gamit ang assets ng kumpanya bilang collateral.
Hindi ko isinangla ang bahay ko.
Hindi ko rin ginalaw ang bonus ng mga empleyado.
Negosyo ang kukuha ng risk para sa negosyo.
Sa loob ng tatlong araw, halos walang umuwi nang maaga.
Pero malinaw ang sinabi ko:
—Lahat ng overtime ay bayad. Kung pagod na kayo, umuwi kayo. Walang magiging bayani sa kumpanyang ito kapalit ng kalusugan.
Napangiti si Liza.
—Ma’am, kapag narinig ito ni Jessa, baka sabihin niyang publicity stunt.
Nagtawanan ang buong conference room.
Iyon ang unang totoong tawanan namin matapos ang ilang araw.
Eksaktong dalawang oras bago ang deadline, natapos ang bagong proposal.
Hindi ito ang pinakamurang bid.
Pero mas mahusay ang warranty.
Mas mababa ang long-term energy consumption.
May disaster-resilience design para sa brownouts at bagyo.
At higit sa lahat, may lokal na supply chain na hindi madaling maantala kapag may problema sa importation.
Pinindot ko ang SUBMIT.
Pagkatapos noon, wala na kaming magagawa kundi maghintay.
Tatlong araw ang lumipas.
Walang tawag.
Limang araw.
Wala pa rin.
Sa ikaanim na araw, habang nasa meeting ako, tumunog ang cellphone ko.
Cebu.
Biglang tumahimik ang lahat.
Sinagot ko.
—Hello?
Narinig ko ang pamilyar na boses ng direktor.
—Camille, tapos na ang board review.
Napahigpit ang hawak ko sa cellphone.
—At?
Sandaling katahimikan.
Pagkatapos ay tumawa siya.
—Congratulations. The project is yours.
Napapikit ako.
Sa paligid ko, naghihintay ang lahat.
Itinaas ko ang hinlalaki ko.
Sumabog sa sigawan ang conference room.
May yumakap.
May napatalon.
May umiyak.
Pero hindi pa tapos ang direktor.
—May pagbabago sa scope.
Kinabahan ako.
—Ano po iyon?
—Nagustuhan ng board ang modular system ninyo. Hindi na seventeen branches.
Huminto siya.
—Twenty-six branches na.
Napaupo ako.
Mula sa dating halos ₱80 milyon, umakyat sa mahigit ₱120 milyon ang halaga ng proyekto.
Pagkatapos ng tawag, hindi ako agad nakapagsalita.
Si Paolo ang unang sumigaw:
—Ma’am, ibig sabihin mas malaki ang project bonus!
Nagtawanan ang lahat.
Umiling ako.
—Hindi pa. Trabahuhin muna natin.
At ginawa namin iyon.
Anim na buwan ang lumipas.
Natapos namin ang unang phase nang mas maaga sa schedule.
Bumaba ang energy consumption ng client kumpara sa dati nilang systems.
Dahil doon, nakakuha pa kami ng dalawang bagong referral contracts mula sa ibang retail groups sa Visayas.
Samantala, hindi naging maganda ang kinahinatnan ng plano nina Jessa, Enzo at Ramon.
Sa tulong ng audit logs, emails, access records at iba pang digital evidence, naipasa sa aming legal counsel at mga kinauukulang awtoridad ang lahat ng kinakailangang impormasyon.
Ang kumpanya ni Enzo ay nagbukas din ng sariling internal investigation.
Kalaunan, natanggal siya sa posisyon.
Si Ramon naman ay tuluyang nawala sa industriya na minsan niyang gustong pamunuan sa pamamagitan ng pagtataksil.
At si Jessa?
Ilang linggo matapos ang insidente, nag-upload siya ng panibagong video.
Umiiyak siya.
Sinabi niyang biktima lamang daw siya ng manipulasyon.
Maraming netizen ang muling nagtanong sa akin kung sasagot ba ako.
Hindi ako sumagot.
Sa halip, inilabas namin ang maikling timeline ng mga pangyayari, limitado lamang sa mga detalyeng pinayagan ng aming legal counsel.
Walang insulto.
Walang personal na pag-atake.
Mga katotohanan lamang.
At iyon ang sapat.
Unti-unting nagbago ang opinyon ng publiko.
Ang mga dating nagbigay ng one-star review ay may ilan pang bumalik para burahin ang kanilang komento.
Pero hindi na iyon mahalaga sa akin.
May mas mahalagang bagay akong natutunan.
Hindi ko kailangang manalo sa bawat argumento sa internet.
Kailangan ko lamang protektahan ang mga taong nagtitiwala sa akin at ang kumpanyang pinaghirapan naming buuin.
Dumating ang Disyembre ng sumunod na taon.
Nagtipon kaming lahat para sa Christmas party.
Sa pagkakataong ito, walang kontrobersiya.
Walang anonymous vote.
Walang delayed bonus.
Umakyat ako sa maliit na stage.
May hawak akong sobre.
—May announcement ako.
Biglang tumahimik ang lahat.
—Naalala ba ninyo ang ₱4-million project bonus na nawala noong nakaraang taon?
May ilang nahiyang yumuko.
Ngumiti ako.
—Dahil sa Cebu expansion at dalawang referral projects, ang final profit-sharing pool natin ngayong taon ay hindi na ₱4 million.
Tumingin ako sa screen sa likuran.
Lumabas ang numero.
₱9,600,000.
Ilang segundo, walang nagsalita.
Pagkatapos ay sumabog ang buong ballroom.
May sumigaw.
May pumalakpak.
Si Liza ay napahawak sa bibig.
Si Paolo naman ay tumayo sa upuan.
—Ma’am! Totoo ba ito?
—Totoo.
Ang bawat kwalipikadong empleyado ay nakatanggap ng profit-sharing bonus batay sa kanilang kontribusyon, bukod pa sa regular benefits at iba pang incentives.
Pero may isa pa akong sorpresa.
—At simula sa susunod na taon, maglulunsad tayo ng employee ownership program.
Biglang tumahimik muli ang lahat.
—Ang mga empleyadong matagal nang kasama ng kumpanya at nakatutugon sa malinaw na criteria ay magkakaroon ng pagkakataong magkaroon ng maliit na equity stake.
Nakita kong namula ang mga mata ni Paolo.
Pagkatapos ng programa, lumapit sa akin ang ilang empleyadong minsang naniwala kay Jessa.
—Ma’am Camille…
—Ano iyon?
—Salamat dahil hindi ninyo kami tinanggal noong nagkamali kami.
Tumingin ako sa kanila.
—Hindi krimen ang magkamali ng paniniwala. Pero responsibilidad nating matuto pagkatapos malaman ang katotohanan.
Lumapit si Liza.
—At hindi rin po namin makakalimutan na may karapatan kaming magtanong.
Tumango ako.
—Tama. Ayokong magkaroon ng kumpanyang takot magsalita ang empleyado.
Tumingin ako sa kanilang lahat.
—Pero gusto ko rin ng kumpanyang marunong magtanong bago humusga.
Pagkatapos ng party, lumabas ako sa balcony ng hotel.
Mula roon, kita ko ang mga ilaw ng Makati.
Anim na taon na ang nakalipas, nagsimula ako sa isang maliit na opisina, limang empleyado, dalawang lumang laptop at napakaraming utang.
Muntik ko nang mawala ang lahat dahil sa isang taong pinagkatiwalaan ko.
Pero sa huli, may nawala ring mas mahalaga kaysa pera.
Nawala ang pagiging inosente ko bilang lider.
Dati, naniniwala akong sapat nang maging mabait para maging mabuting boss.
Hindi pala.
Kailangan ding maging malinaw.
Makatarungan.
Matatag.
At marunong magtakda ng hangganan.
Tumunog ang cellphone ko.
May email.
Galing sa Cebu corporation.
Binuksan ko.
“Invitation to Bid: Nationwide Expansion — 64 Locations.”
Napatawa ako.
Lumabas si Paolo sa balcony.
—Ma’am, bakit kayo nakangiti?
Iniabot ko sa kanya ang cellphone.
Nanlaki ang mga mata niya.
—Sixty-four?!
Tumango ako.
—Mukhang may bago na naman tayong problema.
Tumawa siya.
—Problema po ba o pera?
—Pareho.
Tumawa kaming dalawa.
Pagbalik ko sa ballroom, nakita ko ang mga empleyado kong nagsasayawan, kumakain at nagkukuwentuhan kasama ang kanilang mga pamilya.
Doon ko naunawaan kung ano talaga ang pinakamalaking bagay na nabawi ko.
Hindi ang ₱80-million project.
Hindi ang ₱120-million expanded contract.
Hindi maging ang reputasyon ko.
Kundi ang tiwala.
At sa pagkakataong ito, hindi na iyon bulag na tiwala.
Tiwala itong dumaan sa pagkakamali, pagtataksil, galit at pagdududa—pero pinili pa ring buuing muli nang mas matibay.
Makalipas ang dalawang taon, lumago ang Villanueva Cold Systems mula apatnapu't dalawang empleyado tungo sa mahigit dalawang daan.
Nagbukas kami ng offices sa Cebu at Davao.
Marami sa mga dating empleyadong kasama ko noong pinakamadilim na linggo ng kumpanya ay naging managers, shareholders at team leaders.
Si Paolo ang naging Director of Engineering.
Si Liza ang naging Chief Financial Officer.
At ako?
Nananatili akong Camille Villanueva.
Pero hindi na ako ang babaeng naniniwalang kailangan niyang akuin nang mag-isa ang lahat para matawag na mabuting boss.
Isang hapon, habang naglalakad ako sa bagong headquarters namin sa Makati, napansin ko ang isang framed photograph sa hallway.
Kuha iyon noong Christmas party matapos naming mabawi ang Cebu project.
Nasa gitna kaming lahat.
Pagod.
Masaya.
At nakangiti.
Sa ilalim ng larawan ay may maliit na plaque na palihim palang ipinagawa ng mga empleyado.
Nakasulat:
“Hindi pamilya ang isang kumpanya dahil sinasabi ng boss na pamilya ito. Nagiging pamilya ito kapag marunong rumespeto, magsabi ng katotohanan, umako ng pagkakamali, at sabay-sabay bumangon.”
Matagal kong tinitigan iyon.
Pagkatapos ay ngumiti ako.
Dahil tama sila.
Minsan, ang pagkawala ng isang malaking proyekto ang kailangan para makita mo kung sino ang gustong hilahin ka pababa.
At minsan, ang pagtataksil ng isang taong pinagkakatiwalaan mo ang nagtuturo sa iyo kung sino talaga ang handang manatili.
Akala ni Jessa, Enzo at Ramon ay winasak nila ang Villanueva Cold Systems nang nakawin nila ang aming proposal.
Hindi nila alam na ang ninakaw nila ay ang lumang bersiyon lamang ng aming kumpanya.
Dahil mula sa mga pirasong iniwan nila—
bumuo kami ng isang bagay na mas malaki, mas matatag, at mas mahirap nang pabagsakin.
At mula noon, tuwing may bagong empleyadong nagtatanong kung totoo bang muntik nang bumagsak ang kumpanya dahil sa isang viral video, iisa lamang ang sagot ko.
—Oo.
Pagkatapos ay itinuturo ko ang larawan sa hallway.
—Pero hindi ang pagkadapa ang pinakamahalagang bahagi ng kuwento.
Ngumingiti ako.
—Ang mahalaga ay kung paano kami sabay-sabay na tumayo pagkatapos.