MATAPOS ANG WALONG TAONG PAGKAWALA, NATUTUHANG MAGPATAWAD NG ISANG PAMILYA AT NAKAHANAP NG DALAWANG INA ANG ISANG BATA
BAHAGI 3 – MATAPOS ANG WALONG TAONG PAGKAWALA, NATUTUHANG MAGPATAWAD NG ISANG PAMILYA AT NAKAHANAP NG DALAWANG INA ANG ISANG BATA
Hindi agad lumapit si Gabriel kay Miguel.
Nanatili lamang siyang nakatayo sa may pintuan, umiiyak habang pinagmamasdan ang batang hindi niya alam na nabuhay.
Si Miguel naman ay nagtago nang bahagya sa likuran ko.
Hindi ko siya pinilit.
—Miguel, ito si Gabriel.
Tumingala siya sa akin.
—Siya po ba ang papa ko?
Tumango ako.
Dahan-dahang lumuhod si Gabriel upang magkapantay sila.
—Hindi ko alam na buhay ka.
Nanginginig ang kanyang tinig.
—Kung alam ko lang… hinanap sana kita kahit saan.
Tahimik siyang tinitigan ni Miguel.
Pagkatapos ay nagtanong ang bata:
—Bakit ngayon ka lang dumating?
Napapikit si Gabriel.
Marahil iyon ang pinakamahirap na tanong na natanggap niya sa buong buhay niya.
—Dahil nagsinungaling sila sa akin. Sinabi nilang wala na kayo ng mama mo. Naniwala ako. At iyon ang pagkakamaling pagsisisihan ko habambuhay.
Hindi agad yumakap si Miguel.
Sa halip, inilabas niya ang kamay.
—Pwede tayong magsimula bilang magkaibigan.
Napatawa si Gabriel habang umiiyak.
—Oo. Kahit doon muna tayo magsimula.
Kinamayan niya ang sariling anak.
At sa simpleng kilos na iyon nagsimula ang pagbawi namin sa walong taong ninakaw sa amin.
Hindi naging madali ang sumunod na mga buwan.
May mga legal na prosesong kailangang harapin.
Inamin ng tiyahin ko ang ginawa niya at ibinalik ang natitirang perang natanggap niya noon. Hindi ko kayang kalimutan kaagad ang ginawa niya.
Ngunit ayaw ko ring ubusin ang natitirang buhay ko sa galit.
Sinabi ko sa kanya:
—Hindi pa kita kayang patawarin ngayon. Pero ayokong habang-buhay akong maging bilanggo ng ginawa mo.
Tumango lamang siya.
—Hihintayin ko ang araw na kaya mo na.
Mas komplikado ang sitwasyon kay Regina.
May mga araw na galit ako sa kanya.
May mga gabing naiisip kong kunin si Miguel at huwag na silang muling makita.
Ngunit sa tuwing nakikita kong kusang lumalapit si Miguel kay Regina upang magpahalik bago matulog, naaalala kong hindi kasalanan ng bata ang ginawa ng matatanda.
Si Regina ang nagturo sa kanyang magbasa.
Si Regina ang nagbantay sa kanya noong nilagnat siya.
Si Regina rin ang babaeng tinawag niyang Mama sa unang walong taon ng buhay niya.
Hindi ko kailangang burahin ang walong taong iyon upang maging tunay niyang ina.
Kaya isang araw, kaming tatlo ay naupo.
Ako, Regina at Miguel.
Sinabi ko kay Regina:
—Hindi ko kailanman sasabihing tama ang ginawa mo.
Tumango siya.
—Alam ko.
—At hindi rin kita kayang patawarin agad.
—Naiintindihan ko.
Huminga ako nang malalim.
—Pero ayokong pilitin si Miguel na pumili.
Napatingin siya sa akin.
—Ano ang ibig mong sabihin?
—May lugar ako bilang ina niya. May lugar ka rin sa puso niya dahil ikaw ang nagpalaki sa kanya. Ang kailangan nating isipin ngayon ay kung ano ang pinakamabuti para sa bata, hindi kung sino ang mananalo.
Biglang napaiyak si Regina.
Sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya, lumuhod siya sa harapan ko.
—Elisa, patawarin mo ako.
Agad ko siyang pinatayo.
—Huwag sa akin lumuhod. Kung gusto mong itama ang lahat, gawin natin iyon para kay Miguel.
Mula noon, unti-unting nagbago ang aming buhay.
Lumipat ako sa isang maliit ngunit komportableng bahay malapit sa paaralan ni Miguel.
Hindi ako tumanggap ng malaking perang inialok ng pamilya bilang kabayaran.
Sa halip, hiniling kong tulungan nila akong makapagsimula ng sarili kong maliit na negosyo.
Matagal na akong mahusay magluto, kaya nagtayo ako ng maliit na karinderya na naghahain ng lutong-bahay na pagkaing Pilipino.
Sa simula, tatlong mesa lamang mayroon ako.
Pagkaraan ng ilang buwan, palagi nang puno ang mga iyon tuwing tanghalian.
At ang pinakamasipag kong tagatikim?
Si Miguel.
—Mama Elisa, kulang sa tamis ang dessert.
—Talaga?
—Oo. Pero kakainin ko pa rin para hindi masayang.
Palagi akong natatawa.
Si Gabriel naman ay hindi pinilit na ibalik ang dati naming relasyon.
Iyon ang isa sa mga bagay na ipinagpasalamat ko.
Hindi niya sinabi na dahil mayroon kaming anak ay kailangan naming magmahalan muli.
Sa halip, nagsimula rin siya sa simula.
Dinadalaw niya si Miguel.
Hinahatid niya ito sa paaralan kapag kaya niya.
Tinuturuan niyang magbisikleta tuwing weekend.
At minsan, nananatili siya sa karinderya upang tumulong sa paghuhugas ng pinggan.
Isang gabi, pagkatapos magsara, nakita ko siyang nag-aayos ng mga upuan.
—Hindi mo kailangang gawin iyan.
Ngumiti siya.
—Alam ko.
—Kung ganoon, bakit ginagawa mo?
Tumingin siya sa akin.
—Dahil walong taon akong walang pagkakataong gumawa ng kahit ano para sa inyong dalawa. Ngayon, ayokong sayangin kahit ang simpleng pagkakataong magligpit ng upuan.
Hindi ako sumagot.
Ngunit sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, may kung anong mainit na damdaming bumalik sa puso ko.
Hindi namin minadali.
Lumipas ang isang taon.
Sa ikasiyam na kaarawan ni Miguel, nagsama-sama kaming lahat.
Naroon ako.
Naroon si Gabriel.
Dumating din si Regina.
Nang hipan ni Miguel ang kandila, tinanong ko kung ano ang hiniling niya.
Ngumiti siya.
—Secret.
Ngunit makalipas ang ilang oras, nakita ko ang isang maliit na papel sa tabi ng cake.
May sulat doon:
“Sana wala nang mawala sa pamilya ko.”
Napaluha ako.
Nang gabing iyon, habang nagliligpit kami, lumapit si Gabriel.
May inilabas siyang maliit na kahon.
Agad akong napailing.
—Gabriel, kung singsing iyan, ibalik mo muna.
Napatawa siya.
—Hindi singsing.
Binuksan niya iyon.
Nasa loob ang isang simpleng pulseras na gawa sa asul na sinulid.
Katulad ng ginawa ko noon para kay Miguel.
—Ano ito?
—Bagong simula.
Kinuha niya ang pulseras.
—Hindi ko hinihinging kalimutan natin ang walong taon. Hindi rin kita hinihingang bumalik sa akin dahil lang may anak tayo.
Tumingin siya nang diretso sa aking mga mata.
—Ang hinihingi ko lang ay pagkakataong makilala kang muli. Hindi bilang babaeng minahal ko noon. Kundi bilang Elisa ngayon.
Matagal ko siyang tinitigan.
Pagkatapos ay iniabot ko ang kamay ko.
—Isang pagkakataon lamang.
Ngumiti siya.
—Sapat na iyon.
Makalipas ang dalawang taon, nagpakasal kami.
Hindi marangya ang kasal.
Walang malaking hotel.
Walang daan-daang bisita.
Ginawa namin iyon sa isang maliit na hardin.
Si Miguel ang may hawak ng singsing.
At sa unang hanay, naroon si Regina.
Nang matapos ang seremonya, tumakbo si Miguel at yumakap sa aming dalawa.
Pagkatapos ay lumingon siya kay Regina.
—Mama Regina, halika!
Nagulat siya.
Ngunit hinila siya ni Miguel papunta sa amin.
At sa unang pagkakataon, kaming apat ay magkakasamang nagyakapan.
Hindi iyon isang perpektong pamilya.
Maraming sugat ang pinagdaanan namin.
May mga pagkakamaling hindi kailanman mabubura.
Ngunit natutuhan naming ang pamilya ay hindi kailangang mabuo sa pamamagitan ng paglimot sa nakaraan.
Minsan, nabubuo ito kapag pinili ng mga tao na huwag nang hayaang kontrolin ng nakaraan ang kanilang kinabukasan.
Lumipas pa ang ilang taon.
Lumaki ang maliit kong karinderya at naging isang maayos na family restaurant.
Sa isang dingding nito, may nakasabit na larawan naming lahat.
Ako.
Si Gabriel.
Si Miguel.
At maging si Regina, na kalaunan ay natutong tanggapin na ang pagmamahal sa isang bata ay hindi nangangahulugang kailangan niya itong angkinin.
Isang hapon, nadatnan kong nakaupo si Miguel sa labas ng restaurant.
Mas matangkad na siya noon.
Ngunit suot pa rin niya ang lumang pulseras.
Umupo ako sa tabi niya.
—Hindi ka pa nagsasawang isuot iyan?
Tiningnan niya ang asul na sinulid.
—Hindi.
—Bakit?
Ngumiti siya.
—Dahil ito ang dahilan kung bakit mo ako nahanap.
Napangiti rin ako.
—Hindi, anak.
Hinawakan ko ang kamay niya.
—Hindi pulseras ang dahilan kung bakit kita nahanap.
—Ano po?
Tumingin ako sa batang walong taon kong iniyakan at inakalang tuluyan nang nawala.
—Dahil anak kita. Kahit gaano katagal, kahit gaano kalayo, darating talaga ang araw na mahahanap kita.
Sumandal si Miguel sa balikat ko.
At habang pinagmamasdan namin ang papalubog na araw, naalala ko ang gabing pinalayas ako sa mansiyon dahil sa isang basag na plorera.
Akala ko noon, nawalan ako ng trabaho at tahanan.
Hindi ko alam na sa gabing iyon, ibinabalik pala sa akin ng tadhana ang pinakamahalagang bagay na minsang kinuha sa buhay ko.
Ang anak ko.
Ang pamilya ko.
At higit sa lahat, ang pagkakataong magsimula muli.
Sa pagkakataong ito, wala nang kasinungalingan.
Wala nang lihim.
At wala nang batang kailangang lumaki na hindi alam kung gaano karaming tao ang tunay na nagmamahal sa kanya.