Sa araw ng kanilang engrandeng pagbubukas, hinayaan kong magsalita muna ang kasinungalingan bago ko isa-isang bawiin ang lahat ng akin
Bahagi 3: Sa araw ng kanilang engrandeng pagbubukas, hinayaan kong magsalita muna ang kasinungalingan bago ko isa-isang bawiin ang lahat ng akin
Hindi ako agad umuwi ng Maynila.
Iyon ang unang desisyong hindi naunawaan ni Mama.
—Anak, may opening sila sa Sabado. Hindi ka ba dapat narito?
Nasa baywalk ako nang tumawag siya. May hawak akong paper cup ng sikwate at tanaw ko ang mga bangkang nangingisda sa malayo.
—Uuwi ako sa Biyernes.
—Bakit hindi ngayon?
—Dahil sa buong biyahe, sila ang nagdesisyon kung saan ako pupunta, kailan ako kakain, at gaano kabilis akong dapat kumilos. Ayokong pati pagtataksil nila ang magdidikta kung kailan ako aalis sa Cebu.
Matagal siyang natahimik.
Pagkatapos, mahina siyang tumawa.
—Sige. Pero kumain ka nang maayos.
Sa sumunod na apat na araw, ginawa ko ang lahat ng hindi ko nagawa habang kasama sina Adrian at Bea.
Naglakad ako sa lumang bahagi ng lungsod nang walang nagrereklamo na mainit.
Kumain ako ng puso at ngohiong sa isang maliit na tindahan nang walang nagsasabing hindi “Instagrammable” ang lugar.
Sumakay ako sa ferry papunta sa isang tahimik na coastal town at nanood ng paglubog ng araw nang hindi kailangang kumuha ng dalawang daang litrato ni Bea.
Sa unang araw, parang may kulang.
Sa ikalawang araw, napansin kong nakakatapos ako ng pagkain nang hindi nagmamadali.
Sa ikatlong araw, nakatulog ako nang hindi hinihintay ang goodnight message ni Adrian.
Sa ikaapat na araw, hindi ko na chineck kung online siya.
Hindi ibig sabihin na nawala ang galit ko.
Sa bawat pagitan ng paglalakad, kumikilos ako.
Nakipag-video call ako kay Attorney Ramon, kaibigan ni Mama na matagal nang humahawak sa mga dokumento ng catering business namin.
Ipinaliwanag niya ang maaari kong gawin.
Ang unang opsiyon ay agad magsampa ng reklamo dahil sa paggamit ng IDs at pamemeke ng pirma.
Ang ikalawa ay magpadala muna ng formal demand, pigilan ang opening, at bawiin ang mga kagamitan at perang nabili gamit ang account ko.
—Ano ang mas mabilis? —tanong ko.
—Ang pagbawi sa assets. Karamihan ng invoices ay pangalan mo. Ang commercial refrigerator, sealing machine, display counter, at initial inventory ay binayaran mula sa bank account mo.
—Paano ang booth lease?
—Ang deposit ay galing din sa iyo. Pero ginamit nila ang revised document para ilipat ang operator. Kailangan nating ipakitang walang bisa ang transfer.
—At kung magbukas pa rin sila?
—Hayaan mong magbukas. Mas malinaw ang intent nilang gamitin ang ari-arian mo kapag ginawa nila iyon sa kabila ng written notice.
Hindi paghihiganti ang plano namin.
Mas simple.
Hahayaan naming ipakita nina Adrian at Bea sa harap ng lahat kung gaano kalayo ang handa nilang puntahan gamit ang perang hindi kanila.
Noong Huwebes, ipinadala ni Attorney Ramon ang formal notice sa kanilang dalawa, sa property administrator, at sa franchise coordinator.
Nakalagay roon na hindi ko pinahintulutan ang ownership transfer at kailangang ihinto ang paggamit sa aking pangalan, pondo, at assets.
Dalawang oras matapos matanggap ang notice, tumawag si Adrian.
—Ano itong pinadala ng abogado mo?
—Formal notice.
—Gusto mo ba talaga kaming ipahiya?
—Kayo ang gumawa ng grand opening.
—Mara, nakapag-imbita na kami. Dumating na ang suppliers. Naka-print na ang tarpaulin.
—Hindi ko problema iyon.
—Kapag pinahinto mo ito, mawawala ang trabaho namin.
—Hindi pa kayo nagsisimulang magtrabaho.
—Ginawa namin ito para sa ating tatlo!
—Bakit dalawa lang ang pangalan sa A&B Corner?
Hindi siya nakasagot agad.
Pagkatapos ay nagbago ang tono niya.
Iyong tono na ginagamit niya kapag gusto niyang ako ang makonsensiya.
—Alam mong mahirap ang buhay namin ni Mama. Alam mong kailangan kong patunayan sa pamilya ko na may kaya akong gawin. Ikaw, may catering business ang nanay mo. May bahay kayo. May ipon ka. Kami ni Bea, wala kaming ganoong safety net.
—Kaya dapat kunin ninyo ang akin?
—Hindi namin kinukuha. Pinapalago namin.
—Nang hindi ko alam.
—Dahil alam naming kokontra ka.
—Tama ka. Kokontra ako sa pagnanakaw.
—Huwag mong tawaging pagnanakaw!
—Ano ang gusto mong itawag sa paggamit ng pekeng pirma?
Muli siyang natahimik.
Sa background, narinig ko ang ina niya.
—Sabihin mo sa babaeng iyan, kapag sinira niya ang opening, huwag na siyang magpapakita sa pamilya natin!
Napangiti ako kahit hindi niya ako nakikita.
—Narinig ko iyon.
—Mara, pagod lang si Mama—
—Sabihin mo sa kanya na wala na siyang kailangang alalahaning pagbisita ko.
Ibinaba ko ang tawag.
Maya-maya, si Bea naman ang nag-message.
“Huwag mong idamay ang friendship natin sa business.”
Napatingin ako sa mga salitang iyon nang matagal.
Pagkatapos ay sumagot ako.
“Ang friendship natin ang ginamit mo para makuha ang IDs ko.”
“Hindi ko kinuha. Si Adrian ang nag-abot.”
“Ano ang ₱12,000?”
“Emergency expenses.”
“Anong emergency?”
Hindi siya sumagot.
Ipinadala ko ang screenshot ng Exit Plan.
Halos isang minuto bago lumitaw ang “typing.”
“Nagbibiro lang kami nang isulat iyon.”
“Na-notarize ba ninyo rin ang biro?”
Wala nang sumunod na sagot.
Biyernes ng gabi, lumipad ako pabalik sa Maynila.
Sinalubong ako nina Mama at ng nakababatang pinsan kong si Nico sa airport.
Pagkakita sa akin, agad kinuha ni Nico ang maleta ko.
—Ate, ako na.
Napatigil ako.
Isang simpleng kilos lang iyon.
Ngunit dahil sa nangyari sa Cebu, bigla akong napaiyak.
Nataranta siya.
—Bakit? Mabigat ba? May nasira ba?
Umiling ako at natawa habang pinupunasan ang luha.
—Wala. Salamat lang sa pagdala.
Sa sasakyan, ibinigay ni Mama ang isang makapal na folder.
Naroon ang original partnership agreement, bank statements, supplier invoices, booth deposit receipt, at notarized affidavit ko.
May isa pang dokumentong hindi ko inaasahan.
Isang written statement mula sa dating assistant ni Bea sa online shop.
—Sino ito? —tanong ko.
—Nag-message siya sa akin matapos makita ang post tungkol sa grand opening —sabi ni Mama. —May utang daw sa kanya si Bea at ayaw magbayad. Sinabi rin niyang tatlong buwan nang nagpapaprint si Bea ng business labels gamit ang pangalan mong “Mara’s Corner.”
Binasa ko ang statement.
Ayon sa assistant, matagal nang sinasabi ni Bea na makakakuha siya ng kiosk pagkatapos ng graduation dahil may “kaibigan siyang madaling kumbinsihin na maglabas ng capital.”
May screenshots ng group chat.
Isang mensahe ni Bea ang tumatak sa akin.
“Hindi kailangang mayaman ka. Kailangan mo lang ng kaibigang may ipon at boyfriend na marunong umarte.”
Doon ko naintindihan ang ikatlong bahagi ng plano.
Hindi lang si Adrian ang nagtaksil sa akin dahil gusto niyang makasama si Bea.
Hindi rin simpleng sumabay si Bea dahil gusto niya ang boyfriend ko.
Bago pa ang graduation trip, pinaplano na niyang gamitin ang relasyon namin para makuha ang negosyo.
Si Adrian ang tulay.
Ako ang kapital.
Siya ang magiging may-ari.
—May gusto ka bang baguhin sa gagawin natin bukas? —tanong ni Attorney Ramon sa telepono.
—Wala. Hayaan nating magsalita muna sila.
Sabado ng umaga, puno ng puti at gintong lobo ang maliit na commercial strip sa Quezon City.
Nasa bungad ang malaking tarpaulin.
A&B Corner.
“From Friendship to Forever.”
Halos matawa ako sa kapal ng mukha nila.
May mahabang mesa sa gilid na puno ng pancit, lumpia, cupcakes, at bottled drinks.
Naroon ang mga kaklase namin, kapitbahay, kamag-anak ni Adrian, at ilang dating guro.
May dalawang content creator ding inimbitahan si Bea para i-live stream ang opening.
Dumating kami ni Mama sampung minuto bago ang ribbon-cutting.
Kasama namin si Attorney Ramon, si Lianne mula sa franchise office, at ang representative ng property administrator.
Hindi kami agad lumapit.
Tumayo kami sa likod ng mga bisita.
Nasa harap si Bea, nakasuot ng cream blazer at may hawak na wireless microphone.
Katabi niya si Adrian, naka-long sleeves at may bagong relo.
Regalo ko iyon noong anniversary namin.
—Hindi naging madali ang journey na ito —sabi ni Bea sa mikropono. —Maraming taong nagduda. May taong gusto kaming pigilan dahil hindi niya matanggap na may pangarap kaming hindi umiikot sa kanya.
May ilang tumango.
Lumapit ang ina ni Adrian at hinawakan ang braso ng anak niya.
—Minsan, kailangan nating lumayo sa mga taong gustong kontrolin ang bawat desisyon natin —sabi niya. —Masaya akong natutunan ng anak ko kung sino ang tunay na sumusuporta sa kanya.
Nagpalakpakan ang ilang kamag-anak.
Sa harap ng kiosk, nakita ko ang sealing machine na ako ang nagbayad.
Ang refrigerator na binili mula sa ipon ko.
Ang menu board na nakabatay sa business plan na tatlong buwan kong ginawa.
Pati ang kulay ng packaging ay mula sa concept file ko.
Napansin ako ng isang kaklase.
—Mara?
Unti-unting lumingon ang mga tao.
Natigil ang palakpakan.
Namutla si Adrian.
Si Bea naman ay mabilis na ngumiti, na parang inaasahan niyang maaari niya akong kontrolin sa harap ng audience.
—Mara, dumating ka rin —sabi niya sa mikropono. —Sana hindi ka narito para manggulo.
Lumapit ako nang dahan-dahan.
—Hindi ako manggugulo. Naisip kong kailangan kong marinig mismo ang kuwento ninyo.
Inabot sa akin ni Bea ang isa pang mikropono.
Marahil akala niya sisigaw ako.
Marahil gusto niyang makita ng livestream viewers na ako ang hysterical ex-girlfriend na inilalarawan nila.
Kinuha ko iyon.
—Sabi mo may taong gustong pumigil sa pangarap ninyo. Sino iyon?
Nagkatinginan sila ni Adrian.
—Alam mo na kung sino —sagot niya.
—Sabihin mo.
Tumaas ang baba ni Bea.
—Ikaw.
May bulungan sa paligid.
—At bakit ko raw kayo pinipigilan?
—Dahil gusto mong ikaw lang ang masunod —sabi ni Adrian. —Nang makita mong mas mahusay si Bea sa operations, nagalit ka at umatras sa partnership.
—Umatras ako?
—Oo.
—May pinirmahan ba akong withdrawal?
—May authorization letter ka.
Ngumiti ako.
—Iyong may pekeng pirma?
Nawala ang ngiti ni Bea.
Nagkagulo ang mga bulungan.
Mabilis na sumingit ang ina ni Adrian.
—Huwag mong tawaging peke dahil lang nagsisi ka!
Itinaas ni Attorney Ramon ang folder na hawak niya.
—May original signature records, notarized affidavit, at printing-shop transaction details po kami.
Lumapit ang property representative.
—Mr. Cortez, Ms. Ramos, natanggap ninyo kahapon ang formal notice. Bakit ninyo itinuloy ang opening?
—Hindi valid ang notice —sabi ni Bea. —May ownership documents kami.
—Ang ipinasa ninyong documents ay kasalukuyang iniimbestigahan dahil itinanggi ng registered capital owner ang pirma —sagot ng representative.
Humigpit ang hawak ni Adrian sa gunting na gagamitin sana sa ribbon.
—Mara, puwede ba nating pag-usapan ito nang pribado?
Tiningnan ko ang mga cellphone na nakatutok sa amin.
—Kayo ang nag-post na controlling former partner ako. Kayo ang nag-imbita ng mga tao. Kayo ang nag-live stream.
Tumango ako sa tarpaulin.
—Bakit ngayon gusto ninyong pribado?
Hindi siya nakasagot.
Binuksan ni Attorney Ramon ang folder at naglabas ng mga dokumento.
—Ang booth deposit na ₱45,000 ay mula sa account ni Ms. Villanueva. Ang refrigerator, sealing machine, counter, inventory, utensils, at packaging materials ay binayaran din mula sa account niya. Ang kabuuang documented capital niya ay ₱210,000.
May sumipol sa likod.
—Magkano ang inilabas ninyong dalawa? —tanong ko.
Tahimik si Adrian.
Si Bea ang sumagot.
—Hindi lang pera ang contribution.
—Tama. May contribution kang pekeng pirma.
—Hindi ko pineke!
—Email mo ang ginamit sa printing shop.
—Si Adrian ang nagpadala sa akin ng files!
Mabilis siyang napalingon sa kanya.
Iyon ang unang bitak.
—Bea! —saway ni Adrian.
—Ano? Ako lang ba ang sisisihin mo? Ikaw ang kumuha ng envelope sa maleta niya!
Lalong lumakas ang bulungan.
Namutla ang ina ni Adrian.
—Anong envelope?
Tumingin ako kay Adrian.
—Ikaw ang kumuha?
—Mara, makinig ka—
—Habang naliligo ako?
Hindi siya sumagot.
Si Bea, marahil dahil naramdaman niyang siya na ang ginagawang pangunahing salarin, ay tuluyang nawalan ng kontrol.
—Siya ang nagsabing hindi mo mapapansin! Siya ang nagsabing kahit malaman mo, hindi mo siya kayang hiwalayan!
Dahan-dahang ibinaba ni Adrian ang gunting.
—Tumahimik ka.
—Bakit? Dahil narito ang mama mo? Sabihin mo rin na ikaw ang nagmungkahi na iwan siya sa hotel para magmukhang siya ang umatras sa trip!
May sabay-sabay na paghingal mula sa mga tao.
Naramdaman kong humigpit ang hawak ni Mama sa bag niya, ngunit nanatili siyang tahimik.
Tinignan ko si Adrian.
—Kaya hindi ninyo dinala ang maleta ko.
—Nagmamadali kami.
—Nasa tabi ng pinto iyon.
—Akala ko dadalhin mo.
—Ako ang nasa lobby at nagche-checkout.
Hindi siya makatingin sa akin.
Si Bea ang muling nagsalita.
—Hindi naman talaga namin inaasahang babalik siya sa hotel. Akala namin magbu-book siya ng ibang flight at uuwi. Kapag galit siya, mas madaling sabihin sa lahat na umalis siya sa partnership.
May isang matandang tiyahin ni Adrian na napailing.
—Ibig sabihin, sinadya ninyo?
—Hindi ganoon kasimple —sabi ni Adrian.
—Simple iyon —sagot ko. —Iniwan ninyo ako. Kinuha ninyo ang documents ko. Pinalitan ninyo ang ownership. At ginamit ninyo ang pera ko para magbukas ng negosyong pangalan ninyo ang nakalagay.
Lumapit si Lianne.
—Dahil sa unauthorized transfer at paglabag sa franchise terms, terminated na po ang provisional approval ng A&B Corner. Hindi rin ninyo maaaring gamitin ang recipes, supplier arrangements, at branding package ng South Loop Kiosks.
Nanlaki ang mata ni Bea.
—Hindi ninyo puwedeng gawin iyan! Bayad na kami!
—Si Ms. Villanueva ang nagbayad —sagot ni Lianne.
Sumunod na nagsalita ang property representative.
—Suspendido rin ang booth lease. Ang kontrata ay nakabatay sa documents na kasalukuyang disputed. Kailangan ninyong alisin ang personal belongings ninyo ngayong araw. Ang inventoried equipment ay mananatili rito hanggang makumpirma ang legal owner.
—Hindi! —sigaw ng ina ni Adrian. —Napahiya na ninyo ang anak ko! Hindi ba sapat iyon?
Sa wakas, nagsalita si Mama.
Tahimik ang boses niya, ngunit narinig ng lahat.
—Ang anak ninyo ang nagpahiya sa sarili niya. Ang anak ko ang nagtrabaho para sa perang ginamit nila.
Humarap sa kanya ang ina ni Adrian.
—Baka naman kusa niyang ibinigay! Mahilig siyang magpaawa.
Inilabas ni Mama ang bank statements.
—Tatlong taon siyang tumanggap ng maliliit na trabaho pagkatapos ng klase. Habang natutulog ang anak ninyo, gumagawa siya ng captions at menus hanggang alas-dos ng umaga. Habang namamasyal si Bea, nag-iipon ang anak ko para sa negosyong akala niya ay bubuuin nilang magkakasama.
Nanginginig ang labi niya.
—Huwag ninyong tawaging drama ang sakit ng isang taong ninakawan ng tiwala.
Walang nakasagot.
Ibinigay ko kay Attorney Ramon ang cellphone ko.
Pinatugtog niya ang voice message mula sa airport lounge.
Narinig ng lahat ang boses ni Bea.
“Kapag pinili mo ako sa harap niya, siya pa ang hihingi ng tawad.”
Narinig nila si Adrian.
“Pagbukas ng kiosk, unti-unti natin siyang babayaran. Hindi naman niya kailangan malaman na pangalan mo na ang nasa permit.”
Pagkatapos ay ipinakita sa maliit na screen na inihanda para sa promotional video ang litrato ng Exit Plan.
Alisin si Mara sa operations.
Ilipat ang supplier accounts.
Sabihing kusang umatras siya matapos ang Cebu trip.
Bayaran siya mula sa profit ng sarili niyang pera.
Sa pagkakataong iyon, wala nang pumapalakpak.
Ang ilang bisita ay tahimik na umalis.
Ang dating guro namin ay lumapit sa gilid at pinatigil ang livestream ng isang estudyante.
Ngunit huli na.
Mahigit walong daang tao na ang nakapanood.
Hindi dahil gusto kong ipahiya sila.
Kundi dahil sila mismo ang nag-imbita ng publiko para siraan ako.
Lumapit si Adrian sa akin.
—Mara, nagkamali ako.
Hindi ako sumagot.
—Nataranta lang ako. Akala ko kapag si Bea ang humawak, mas mabilis tayong kikita.
—Tayo?
—Oo. Para sana sa future natin.
Tinignan ko siya nang diretso.
—May future ka bang binuo para sa atin habang magkatabi kayo ni Bea sa airport?
Namula ang mukha niya.
—Walang nangyari sa amin.
Napatawa si Bea.
Mapait at galit.
—Walang nangyari? Tatlong buwan mo akong pinupuntahan sa condo ng pinsan mo.
Napatakip sa bibig ang ina ni Adrian.
—Adrian!
—Bea, tama na!
—Bakit ako lang ang iiwan mong nakatayo rito? Sinabi mong makikipaghiwalay ka kay Mara pagkatapos ng opening!
Doon tuluyang bumagsak ang huling kasinungalingan.
Hindi ako sumigaw.
Hindi ko sinampal si Bea.
Hindi ko rin tinanong kung kailan nagsimula.
Wala nang sagot na makakapagpabago sa desisyon ko.
Inalis ko sa daliri ko ang simpleng promise ring na ibinigay ni Adrian noong second year college kami.
Inilapag ko iyon sa ibabaw ng counter.
—Tapos na tayo.
Hinawakan niya ang pulso ko.
—Mara, huwag. Limang taon tayo.
Agad siyang hinarang ni Nico.
—Bitawan mo ang ate ko.
Binitiwan niya ako.
—Limang taon —ulit ko. —At sa loob ng limang taon, nasanay kang ako ang nag-aayos ng lahat. Ako ang nagpaplano. Ako ang nagbabayad kapag kapos ka. Ako ang humihingi ng tawad kapag ikaw ang nagagalit.
Tumingin ako sa maletang dala ni Nico, na inilagay niya sa tabi ni Mama.
—Ngunit nang isang beses akong maiwan, hindi mo man lang dinala ang maleta ko.
—Maliit na bagay lang iyon!
—Hindi maleta ang dahilan kung bakit kita hinihiwalayan.
Lumapit ako nang isang hakbang.
—Ang maleta lang ang unang bagay na naiwan ninyo na nagsabi sa akin ng totoo.
Pagkatapos ng araw na iyon, hindi agad naging maayos ang lahat.
Kinailangan naming dumaan sa barangay mediation para sa perang ipinadala ko kay Bea at sa mga personal purchases na ikinarga nila sa travel fund.
Sa unang pag-uusap, iginiit ni Bea na regalo ko raw ang ₱12,000.
Ngunit nang ipakita ang mga mensahe niyang nagsasabing permit fee iyon, napilitan siyang pumirma sa repayment agreement.
Ibinenta niya ang ilan sa branded bags at gadgets na binili niya noong Cebu trip.
Hindi sapat ang pera, kaya buwan-buwan siyang naghulog.
Si Adrian naman ay kailangang bayaran ang bahagi niya sa hotel, flights, tours, at mga equipment delivery na siya ang nag-authorize.
Tumulong ang ama niya mula sa abroad, ngunit nilinaw nito na utang iyon, hindi regalo.
Ang management trainee position na inaasahan ni Adrian mula sa kakilala ng franchise office ay hindi natuloy.
Hindi dahil pinakiusapan kong tanggalin siya.
Kundi dahil nang hingan siya ng character references at paliwanag tungkol sa falsified authorization, wala siyang maipakitang maayos na sagot.
Hindi sila nakulong agad.
Hindi rin sila biglang nawalan ng lahat.
Mas makatotohanan ang naging kapalit.
Kinailangan nilang bayaran ang perang inakala nilang maaari nilang gamitin nang walang pahintulot.
Kinailangan nilang magpaliwanag sa mga taong sila mismo ang nag-imbita.
At kinailangan nilang mabuhay nang wala ang taong laging sumasalo sa pagkakamali nila.
Ang pinakamasakit na parusa para kay Adrian ay hindi ang pagkawala ng negosyo.
Kundi ang pagtuklas na kapag wala ako, wala palang kusang mag-aayos ng buhay niya.
Dalawang buwan matapos ang iskandalo, naghiwalay din sila ni Bea.
Ayon sa mga dati naming kaklase, sinisisi ni Adrian si Bea dahil inilabas nito ang tungkol sa relasyon nila.
Sinisisi naman ni Bea si Adrian dahil ipinangako raw nitong poprotektahan siya.
Hindi ako nakialam.
Hindi ko kailangang sirain ang relasyon nilang itinayo sa panlilinlang.
Sila mismo ang gumawa niyon.
Samantala, binago ko ang business plan ko.
Hindi ko itinuloy ang original franchise.
Masyado nang maraming alaala ang nakakabit doon.
Sa tulong ni Mama, ginamit ko ang nabawing equipment para magtayo ng maliit na takeout counter sa tabi ng catering kitchen namin.
Hindi milk tea ang pangunahing produkto.
Mga lutong bahay na rice meals, native drinks, at affordable merienda para sa mga estudyante at office workers.
Tinawag namin itong “Balik-Tanaw Kitchen.”
Hindi dahil gusto kong balikan ang sakit.
Kundi dahil bawat resibo, bawat maliit na online job, at bawat gabing hindi ako natulog ang nagpaalala kung paano nagsimula ang lahat.
Si Mama ang namahala sa recipes.
Si Nico ang tumulong sa deliveries.
Ako ang gumawa ng branding, social media, supplier system, at financial tracking.
Sa unang buwan, kaunti lang ang customers.
Sa ikalawang buwan, may isang university organization na kumuha sa amin para sa event meals.
Sa ikatlong buwan, kinailangan naming kumuha ng dalawang part-time assistants.
Walang malaking investor na biglang dumating.
Walang milyonaryong nagligtas sa akin.
Unti-unti naming itinayo ang negosyo.
Sa paraang malinaw ang kontrata.
Malinis ang accounting.
At walang kaibigang ginagamit ang tiwala bilang puhunan.
Anim na buwan matapos ang graduation trip, bumalik ako sa Cebu.
Hindi para hanapin sina Adrian at Bea.
Hindi para balikan ang hotel kung saan nila ako iniwan.
May small-business expo sa lungsod, at napili ang Balik-Tanaw Kitchen bilang isa sa mga bagong food concepts na maaaring mag-present.
Si Mama ang kasama ko.
Pagdating namin sa airport, awtomatiko niyang hinawakan ang hawakan ng maleta ko.
—Ako na rito —sabi niya.
Tumawa ako.
—Ma, kaya ko.
—Alam kong kaya mo. Pero puwede ka pa ring tulungan.
Magkatabi kaming lumakad palabas ng terminal.
Sa labas, mainit ang hangin at maingay ang mga sasakyan.
Pareho pa rin ang lungsod.
Ngunit hindi na ako iyong babaeng takot maiwan.
Dahil natutunan kong may mas masahol pa kaysa sa paglalakbay nang mag-isa.
Ang patuloy na pagsunod sa mga taong matagal ka nang hindi itinuturing na kasama.
At may mas magandang pakiramdam kaysa sa makahabol sa eroplano.
Ang piliing hindi sumakay sa biyaheng alam mong wala ka namang puwang.
Habang papunta kami sa hotel, nag-vibrate ang cellphone ko.
May mensahe mula sa hindi naka-save na numero.
“Mara, congratulations sa negosyo. Sana balang araw mapatawad mo ako.”
Alam kong si Adrian iyon.
Binasa ko ang mensahe nang isang beses.
Pagkatapos ay binura ko.
Hindi dahil galit pa ako.
Kundi dahil wala na akong kailangang sagutin.
Sa labas ng bintana, dumaan kami sa kalsadang minsan kong dinaanan pabalik para kunin ang naiwan kong maleta.
Noong araw na iyon, akala ko maleta lang ang binalikan ko.
Hindi ko alam na binabalikan ko rin pala ang sarili kong matagal ko nang iniiwan para lamang makasabay sa kanila.
