Bahagi 4 Sa Huling Pagharap, Hindi Na Naitago ni Bianca ang Tunay na Dahilan ng Lahat
Bahagi 4
Sa Huling Pagharap, Hindi Na Naitago ni Bianca ang Tunay na Dahilan ng Lahat
Mahigit sampung segundo ang lumipas bago may nakapagsalita.
Si Bianca ang unang umiwas ng tingin.
“Draft lang iyon.”
“Draft?”
Napatawa si Mang Ernesto.
Hindi saya ang tunog.
“Bakit may kopya ng titulo ko?”
“Papa, pinapahanda ko lang—”
“Kanino?”
“May kakilala akong marunong sa papeles.”
“Bakit?”
“Para alam natin ang proseso kung sakaling ibenta ninyo.”
“Sinabi ko bang ibebenta ko?”
“Hindi, pero—”
“Sinabi ko bang ikaw ang mag-aasikaso?”
Walang sagot.
Lalong namula ang mukha ni Mang Ernesto.
Sa loob ng halos dalawampung taon na kilala ko siya, iyon ang unang pagkakataong nakita kong halos hindi niya mapigilan ang panginginig ng boses.
Hindi siya palasigaw.
Kapag galit siya, lalo siyang tumatahimik.
At iyon ang klase ng katahimikang mas nakakatakot.
Itinaas niya ang kasulatan.
“Tatlong milyon at walong daang libo?”
Napatingin si Adrian sa dokumento.
“Papa, mahigit doble ang bentahan ng lupa sa kalyeng ito.”
“Alam ko.”
Tumingin si Mang Ernesto kay Bianca.
“Bakit ganito kababa?”
“Hindi final price!”
“May pangalan na ng buyer!”
“Kaibigan ko lang iyon!”
“Eksakto!”
Sumabog ang boses ni Ramon mula sa likuran.
Lahat napalingon.
Kanina pa siya tahimik.
Ngayon, nakatayo na siya.
“Ako ang nag-ayos ng sasakyan ng babaeng iyan noong isang buwan.”
Nanigas si Bianca.
“Ramon…”
“Si Liza Mercado.”
Hindi sumagot si Bianca.
“Sinabi mo sa akin naghahanap siya ng investment property.”
“Coincidence lang—”
“At ngayon siya ang buyer sa bahay ng mga magulang mo?”
“Ramon, hindi mo naiintindihan.”
“E di ipaintindi mo.”
Walang nakapagsalita.
Dahan-dahang inilapag ni Mang Ernesto ang folder sa mesa.
“Magkano ang utang mo?”
Parang sinampal si Bianca.
“Ano?”
“Hindi mo ibebenta nang palihim ang bahay namin kung wala kang kailangang pera.”
“Papa—”
“Magkano?”
Tahimik.
“Bianca.”
Si Ramon na ang nagsalita.
“Magkano?”
Umiyak siya.
“Hindi ko alam ang eksaktong total.”
“Magkano?”
“Mga… isang milyon.”
Naningkit ang mga mata ni Ramon.
“Isang milyon?”
“Mahigit.”
“Gaano kahigit?”
Hindi siya sumagot.
“BIANCA.”
“Isang milyon at pitong daan.”
Parang tuluyang nawala ang kulay sa mukha ni Ramon.
“₱1.7 milyon?”
Tumango si Bianca.
Napaupo si Mama Celia.
“Diyos ko…”
Hindi ko rin inaasahan iyon.
“Ano’ng ginawa mo sa ganoong kalaking pera?” tanong ni Adrian.
“Negosyo.”
“Anong negosyo?”
“Nag-import ako ng skincare at mga bag.”
“Nasaan?”
“Hindi naging maayos.”
“Ano’ng ibig sabihin?”
Makalipas ang ilang minutong paikot-ikot na sagot, lumabas din ang buong kuwento.
Dalawang taon na palang may maliit na online selling business si Bianca.
Noong una, kumikita.
Nagbebenta siya ng imported cosmetics, sapatos, bag at kung anu-anong uso online.
Dahil mabilis ang benta sa simula, lumaki ang loob niya.
Nangutang siya para makapag-order nang mas marami.
Gumamit ng credit card.
Humiram sa dalawang lending company.
Kumuha ng personal loan.
Nang magkaroon ng problema sa supplier, naipit ang malaking halaga.
Imbes na tumigil, umutang ulit siya para bayaran ang naunang utang.
Hanggang sa naging halos ₱1.7 milyon.
“At hindi mo sinabi sa akin?”
Napakalmado ng tanong ni Ramon.
Iyon ang ikinatakot ko.
“Hinding-hindi mo ako papayagan.”
“Asawa mo ako.”
“Alam ko!”
“May bahay tayo.”
“Alam ko.”
“May anak tayong pinag-aaral.”
Tumigil si Ramon.
Kitang-kita ang sakit nang mabanggit niya si Miggy.
“May batang umaasa sa akin.”
“Ramon…”
“Akala ko kapag naibenta ang bahay nila Papa, makakakuha ako ng malaking bahagi.”
Napatingin kami lahat kay Bianca.
“Ano?”
Ako ang unang nakapagsalita.
Umiyak siya.
“Akala ko kung ibebenta rin naman nila balang araw…”
“Bahay namin ito!”
Sigaw ni Mang Ernesto.
“Buhay pa kami!”
“Hindi ko naman kukunin lahat!”
“Kahit piso wala kang karapatang galawin nang walang pahintulot namin!”
“Papa, anak ninyo ako!”
“At dahil anak kita, pwede mo na akong lokohin?”
Hindi nakasagot si Bianca.
Unti-unti kong naunawaan ang lahat.
Kaya masyado siyang interesado sa usapan tungkol sa bahay.
Kaya ayaw niyang marinig na mas malaki ang naitulong ni Adrian sa mga magulang nila.
Kaya sinimulan niyang kwentahin pati bilang ng mga apo.
At kaya niya pinuntirya si Iñigo.
Kapag nagkaroon ng duda tungkol sa pagiging anak ni Adrian kay Iñigo, mas madali niyang maipapahiwatig na hindi dapat isama ang pamilya namin sa anumang pagpapasya tungkol sa bahay.
Hindi iyon simpleng insulto.
May layunin.
Napatingin ako sa kanya.
“Kaya mo tinawag na anak sa labas si Iñigo.”
Umiling siya.
“Hindi.”
“Oo.”
“Galit lang ako.”
“Dahil sinabi ni Papa na si Adrian ang mas maraming naitulong?”
Hindi siya sumagot.
“Dahil gusto mong bawasan ang tingin nila sa pamilya namin?”
“Mara, tama na.”
“Hindi.”
Lumapit ako nang kaunti.
“Gusto kong marinig niya.”
“Tama na!”
“Hindi mo kailangan saktan ang anak ko para bayaran ang utang mo.”
Napahikbi siya.
“Mali ako.”
“Hindi sapat iyon sa akin.”
“Ano pa ba ang gusto mo?”
“Hindi ako ang kailangan mong kausapin.”
Natahimik siya.
“Si Iñigo.”
Agad tumutol si Adrian.
“Pero hindi ngayon.”
Tumango ako.
Hindi ko hahayaang maging bahagi ng malaking komprontasyon ang anak namin.
Hindi niya kailangan makita ang tiyahin niyang winawasak ng sarili niyang kasinungalingan.
Pero kailangan niyang marinig ang malinaw na paghingi ng tawad.
Sa tamang oras.
Nang walang dahilan.
Nang walang “pero.”
Tumayo si Mang Ernesto at kinuha lahat ng dokumento.
“Mula ngayon, walang gagalaw sa papeles ng bahay.”
“Papa—”
“Walang pipirmahan.”
“Pero ang utang ko—”
“Utang mo iyon.”
Hindi siya sumigaw.
“Hindi utang ng bahay na ito.”
Napayuko si Bianca.
“Bukas, pupunta ako sa abogado,” dagdag ni Mang Ernesto. “Ipapatingin ko lahat ng dokumentong ito. Papalitan ko rin ang lugar kung saan nakatago ang mga orihinal.”
“Papa, hindi ko naman talaga—”
“Tama na.”
Iyon lamang.
At sa unang pagkakataon, tumahimik si Bianca.
Makalipas ang dalawang araw, kami naman ni Adrian ang nakipag-usap kay Iñigo.
Ayaw naming marinig niya sa ibang tao ang nangyari.
Hindi namin sinabi ang detalye tungkol sa DNA ni Miggy.
Hindi iyon kuwento namin para ipakalat.
Ipinaliwanag lang namin na may problema ang matatanda, may nasabing masasakit na salita, at walang kinalaman doon ang halaga niya bilang anak.
“Bakit po sinabi ni Tita na baka hindi ako anak ni Papa?”
tanong niya.
Umupo si Adrian sa tabi niya.
“Dahil gusto ka niyang gamitin para saktan kami.”
“Pero totoo po bang ipinanganak ako limang buwan matapos kayong ikasal?”
“Oo.”
“Ano ibig sabihin?”
Ngumiti ako nang kaunti.
“Ibig sabihin, nagmamadali kang makita kami.”
Natawa si Iñigo.
Si Adrian naman ay ginulo ang buhok niya.
“Ipinanganak ka nang maaga, anak. Nasa ospital ka nang halos tatlong linggo dahil maliit ka.”
“May picture?”
“Napakarami.”
Kinuha namin ang lumang album.
Nandoon ang litrato ni Adrian sa labas ng neonatal unit.
Nandoon ako, maputla at pagod, pero nakangiti.
Nandoon si Iñigo—napakaliit, halos kasinlaki ng bisig ni Adrian.
Matagal niyang tinitigan ang mga litrato.
“Tita Bianca ba nakita ito dati?”
“Oo,” sagot ko.
“E bakit sinabi niya iyon?”
Doon ako napaisip.
Paano mo ipaliliwanag sa bata na minsan, alam ng tao ang katotohanan pero pinipili pa ring magsinungaling dahil mas kapaki-pakinabang ang kasinungalingan?
“Dahil minsan,” sabi ko, “kapag may problema ang matatanda, nakakagawa sila ng masamang desisyon.”
“Galit ka sa kanya?”
Tumingin ako kay Adrian.
Pagkatapos kay Iñigo.
“Oo.”
Hindi ako nagsinungaling.
“Pero hindi ibig sabihin na habang-buhay akong galit.”
Tumango siya.
“Pwede po bang hindi muna ako makipagkita sa kanya?”
“Oo.”
Mabilis ang sagot ni Adrian.
“Hangga’t hindi ka komportable, hindi mo kailangan.”
Si Ramon naman, hindi umuwi sa bahay nila ni Bianca nang gabing lumabas ang resulta.
Pero hindi rin niya tinalikuran si Miggy.
Iyon ang bagay na pinakaiginagalang ko sa kanya.
Nang sumunod na linggo, kinausap niya ang bata nang pribado.
Hindi niya sinabi ang tungkol sa DNA.
Hindi niya sinira ang imahe ng ina nito.
Sinabi lamang niyang may problema silang mag-asawa at maaaring pansamantala silang hindi tumira sa iisang bahay.
Nang tanungin ni Miggy kung mahal pa rin ba siya nito, niyakap siya ni Ramon.
“Hindi nababawasan iyon.”
Iyon ang sinabi niya.
At pinanindigan niya.
Hinahatid niya pa rin sa paaralan si Miggy kapag kaya.
Dumadalo pa rin sa mga aktibidad.
Siya pa rin ang tumutulong sa takdang-aralin.
Pero sa relasyon nila ni Bianca, nagbago ang lahat.
Pinaghiwalay niya ang kanilang mga account.
Inalis niya ang access ni Bianca sa business account ng talyer.
Inisa-isa nila ang utang.
Kumonsulta siya sa abogado tungkol sa mga legal na hakbang na maaari niyang gawin kaugnay ng kasal at sa mga kasinungalingang itinago sa kanya.
Hindi siya nagdesisyon nang padalos-dalos.
Ang sabi lang niya kay Bianca:
“Hindi kita mapapatawad dahil lang humihingi ka ng tawad ngayon. Kailangan ko munang malaman kung sino ka kapag wala ka nang lihim na itinatago.”
Masakit iyon.
Pero tama.
Si Bianca naman ay napilitang ibenta ang bagong SUV na kinuha niya isang taon pa lamang ang nakalipas.
Ibinenta rin niya ang ilang mamahaling gamit na binili niya noong malakas pa ang online business niya.
Hindi sapat para mabayaran ang lahat.
Pero iyon ang unang pagkakataon na nakita kong siya mismo ang humarap sa resulta ng mga ginawa niya.
Hindi si Mama Celia.
Hindi si Ramon.
Hindi si Papa Ernesto.
Siya.
Tatlong linggo pagkatapos ng birthday incident, tumawag si Mama Celia.
“Mara.”
“Ma?”
“Pwede ba akong pumunta?”
Hindi ako agad sumagot.
“May gusto lang akong sabihin kay Iñigo.”
“Alam ba ni Adrian?”
“Oo.”
Dumating siya nang Sabado.
Wala si Bianca.
May dalang ensaymada si Mama Celia, paborito ni Iñigo, pero hindi niya agad ibinigay.
Umupo siya sa sala.
Tinawag namin ang anak namin.
Paglapit ni Iñigo, halatang naiilang siya.
“Iho,” sabi ni Mama Celia, “may sasabihin si Lola.”
Tahimik si Iñigo.
“Doon sa nangyari sa birthday ni Lolo…”
Napahinga nang malalim ang biyenan ko.
“Mali si Tita Bianca.”
Tumingin sa kanya si Iñigo.
“At mali rin si Lola.”
Nagulat ako.
Hindi ko inaasahan iyon.
“Dapat pinatigil ko agad siya. Dapat ipinagtanggol kita. Pero natakot akong lumaki ang gulo.”
Napaluha siya.
“Ang totoo, lalo lang lumaki dahil pinili kong manahimik.”
Lumapit si Iñigo sa akin.
Hinawakan ko ang balikat niya.
“Pasensya ka na, apo.”
Matagal bago siya sumagot.
“Hindi po ako anak sa labas?”
Napapikit si Mama Celia.
“Hindi.”
“Pero sabi ni Mama, kahit ganoon ang isang bata, hindi masama.”
Napatingin sa akin ang biyenan ko.
Tumango ako.
“Tama ang mama mo.”
Iyon ang sandaling napaiyak siya nang tuluyan.
Hindi ako lumapit para yakapin siya.
Hindi pa.
May mga sugat na hindi nabubura ng isang paghingi ng tawad.
Pero iyon ang unang hakbang.
Si Bianca ay hindi agad pinayagang makipag-usap kay Iñigo.
Hindi dahil gusto kong gantihan siya.
Dahil gusto kong siguraduhin na handa ang anak ko.
Halos dalawang buwan ang lumipas bago siya mismo ang nagsabi:
“Mama, pwede na siguro.”
“Kaya mo?”
“Opo.”
“Kahit hindi mo siya patawarin agad, okay lang.”
“Opo.”
Nagkita kami sa bahay nina Mang Ernesto.
Walang handaan.
Walang ibang kamag-anak.
Kami lang nina Adrian, Iñigo, Mang Ernesto, Mama Celia at Bianca.
Nang makita ko si Bianca, ibang-iba siya.
Wala na iyong matigas na tindig.
Wala ring alahas maliban sa simpleng hikaw.
Umupo siya sa tapat ni Iñigo.
“Iñigo…”
Hindi sumagot ang anak ko.
Lumunok siya.
“Noong birthday ni Lolo, may sinabi akong masama sa iyo.”
Tahimik.
“Mali ako.”
Tumango nang kaunti si Iñigo.
“Galit ako noon. Pero hindi iyon dahilan.”
Naghintay ako.
Kapag nagsabi siya ng “pero,” tatapusin ko ang usapan.
Hindi niya ginawa.
“Ginamit kita para saktan ang Mama at Papa mo.”
Namumula ang mata niya.
“Wala kang kasalanan.”
Huminga siya.
“At wala akong karapatang tawagin ka sa ganoong salita.”
Matagal bago nagsalita si Iñigo.
“Bakit po?”
Napayuko si Bianca.
“Dahil inggit ako.”
Nagulat kaming lahat.
Maging ako.
“Sa ano?”
“Sa Mama at Papa mo.”
Hindi gumalaw si Iñigo.
“Akala ko kasi mas pinapaboran sila nina Lolo at Lola. Tapos marami akong problema na hindi ko sinasabi. Imbes na ayusin ko, nagalit ako sa ibang tao.”
“Kasama ako?”
“Oo.”
Tahimik ulit.
“Hindi po maganda iyon.”
Napatawa si Mang Ernesto nang mahina sa kabila ng bigat ng usapan.
“Hindi nga,” sagot ni Bianca.
“Sorry po.”
Lumuhod siya sa harap ng anak ko.
“Talagang sorry.”
Hindi siya niyakap ni Iñigo.
At hindi ko siya pinilit.
Pero sinabi niya:
“Okay po. Pero huwag n’yo nang sabihin ulit sa kahit sinong bata.”
Tumango si Bianca.
“Hinding-hindi na.”
Iyon ang tawad ng anak ko.
Hindi malaki.
Hindi dramatic.
Pero totoo.
At sapat para sa araw na iyon.
Sa mga sumunod na buwan, marami pang nabago.
Hindi ibinenta nina Mang Ernesto at Mama Celia ang bahay.
Sa halip, inayos nila ang maliit na paupahang silid sa likod at ginamit ang kita para sa maintenance medicine at ibang gastusin.
Nagkaroon sila ng hiwalay na lalagyan ng lahat ng dokumento.
Walang anak ang may access nang walang pahintulot nilang dalawa.
Hindi na rin pinag-uusapan sa hapag ang “kanino mapupunta” ang bahay.
Sabi ni Mang Ernesto:
“Habang buhay pa kami, tahanan muna ito. Hindi premyo.”
Tama siya.
Si Adrian naman, malinaw ang naging hangganan.
Sinabi niya kay Bianca na mahal pa rin niya ito bilang kapatid.
Pero ang pagiging magkapatid ay hindi lisensya para manakit.
“Kapag anak ko ulit ang ginamit mo sa away,” sabi niya, “ako mismo ang lalayo.”
Hindi sumagot si Bianca.
Tumango lang.
Si Mama Celia ay nagbago rin.
Hindi biglaan.
Hindi perpekto.
Pero nagsimula siyang tumigil sa pagsalo ng problema ni Bianca.
Nang minsang tumawag ang anak niya dahil may naniningil na lending company, hindi siya agad kumuha ng pera kay Mang Ernesto.
Ang sabi niya:
“Anak, tutulungan kitang gumawa ng plano. Pero hindi ko babayaran ang utang mo para sa iyo.”
Siguro simpleng pangungusap iyon sa ibang pamilya.
Sa pamilya nila, malaking pagbabago iyon.
Ang pinakamahirap ay sina Ramon at Bianca.
Hindi ko sila tinanong kung maaayos pa ang pagsasama nila.
Hindi ko rin iyon karapatan.
Ang alam ko lang, hindi agad bumalik si Ramon.
Nagpatuloy siyang alagaan si Miggy sa abot ng kaya niya.
At nang dumating ang panahon na kailangan nang ipaliwanag sa bata ang ilang bahagi ng katotohanan, ginawa nila iyon nang may tulong ng isang family counselor.
Walang sisihan sa harap niya.
Walang pagsasabing “hindi kita tunay na anak.”
Dahil sa pitong taon, si Ramon ang gumising sa madaling-araw kapag nilalagnat si Miggy.
Si Ramon ang nagturo sa kanya magbisikleta.
Si Ramon ang naghatid sa unang araw sa paaralan.
Ang DNA ay may sagot tungkol sa dugo.
Pero hindi nito kayang burahin ang pitong taong pagmamahal.
Iyon ang pinili ni Ramon na panghawakan.
Hindi niya alam kung mapapatawad niya si Bianca bilang asawa.
Pero malinaw siya sa isang bagay.
“Hindi kasalanan ni Miggy ang kasinungalingan ng mga matatanda.”
Nang marinig ko iyon, naalala ko si Iñigo.
At naisip ko kung gaano kadaling wasakin ng matatanda ang mundo ng mga bata kapag ginagamit natin sila bilang sandata sa sarili nating galit.
Anim na buwan pagkatapos ng gabing iyon, nagkaroon ng recognition program sa paaralan ni Iñigo.
Nakuha niya ang medalya na ipinangako niyang ipapakita sa lolo niya.
Nasa audience kami ni Adrian.
Kasama sina Mang Ernesto at Mama Celia.
Nang tawagin ang pangalan niya, tumayo kaming lahat.
Iñigo Reyes.
With High Honors.
Science Quiz Team Awardee.
Umakyat siya sa stage na halos hindi maitago ang ngiti.
Pagkababa niya, dumiretso siya sa amin.
“Lolo!”
Ipinakita niya ang medalya.
“Sabi ko sa iyo,” natatawang sagot ni Mang Ernesto. “Panalo ka man o hindi, proud ako.”
“Pero nanalo po ako.”
“Oo na, yabang!”
Nagtawanan kami.
Napansin kong nakatingin si Mama Celia sa akin.
Ngumiti siya nang mahina.
Ngumiti rin ako.
Hindi ibig sabihin na nakalimutan ko na ang lahat.
Hindi rin ibig sabihin na bumalik na sa dati.
Sa totoo lang, ayoko nang bumalik sa dati.
Dahil ang “dati” ay pamilya kung saan kailangang manahimik para walang gulo.
Kung saan tinatakpan ang kasinungalingan para mapanatili ang katahimikan.
Kung saan ang taong nasaktan pa ang hinihingang umunawa.
Mas gusto ko ang ngayon.
Hindi perpekto.
May lamat.
May distansya.
May mga salitang kailangan pang panagutan.
Pero hindi na kami nagpapanggap.
Pag-uwi namin nang gabing iyon, isinabit ni Iñigo ang medalya sa tabi ng mesa niya.
Bago matulog, lumapit siya sa akin.
“Mama?”
“Hmm?”
“Naalala mo po iyong sinabi ni Tita dati?”
“Oo.”
“Hindi na ako nalulungkot doon.”
“Talaga?”
Tumango siya.
“Alam ko naman kung sino ang Papa ko.”
Napangiti ako.
“Good.”
“At sabi mo, kahit hindi kasal ang parents ng ibang bata, hindi naman ibig sabihin masama sila.”
“Tama.”
“E di walang silbi iyong tawag na iyon.”
Napahinto ako.
Pagkatapos ay natawa ako.
Sa lahat ng matatandang nag-away, nagtago ng sikreto at nagbilangan ng mana, ang siyam na taong gulang pa pala ang nakakuha ng pinakasimpleng sagot.
“Walang silbi,” sabi ko.
Ngumiti siya.
“Good night, Mama.”
“Good night.”
Nang lumabas ako sa kuwarto niya, naroon si Adrian sa hallway.
Narinig pala niya.
Hinawakan niya ang kamay ko.
“Okay ka?”
Tumango ako.
“Mas okay kaysa dati.”
At totoo iyon.
Dahil sa gabing tinawag ng hipag ko na anak sa labas ang anak ko, akala ko simpleng insulto lang ang kailangan kong labanan.
Hindi ko alam na sa likod noon ay may pitong taong kasinungalingan.
May asawang niloko.
May inang nagtakip.
May bahay na muntik ibenta nang palihim.
May utang na itinago.
At dalawang batang muntik gawing sandata ng mga matatandang mas inuuna ang pride kaysa katotohanan.
Pero sa huli, hindi ang DNA ang pinakamahalagang lumabas.
Hindi rin ang titulo ng bahay.
Hindi ang utang.
Hindi ang mana.
Ang pinakamahalaga ay natutunan naming lahat na ang katahimikan ay hindi laging kapayapaan.
Minsan, ang katahimikan ay lugar lamang kung saan lumalaki ang kasinungalingan.
At kung kailangan mong manahimik para manatiling “buo” ang isang pamilya, baka matagal na pala itong may bitak.
Noong gabing iyon, pinili kong magsalita.
Hindi dahil gusto kong sirain ang pamilya.
Kundi dahil may siyam na taong gulang na batang nakaupo sa tabi ko na kailangang malaman na kapag may taong yumurak sa dignidad niya, may isang matandang tatayo para sa kanya.
At kung babalik man ako sa gabing iyon—
sa parehong hapag,
sa parehong katahimikan,
sa parehong tanong—
iisa pa rin ang gagawin ko.
Titingnan ko si Ramon.
At itatanong ko ulit:
“Alam mo ba kung gaano na siya katagal buntis noong pinakasalan mo siya?”
Dahil minsan, isang tanong lang ang kailangan para mahulog ang lahat ng kasinungalingang pitong taon nang pinapatayo ng isang buong pamilya.
At kapag bumagsak na ang mga iyon, saka mo lang makikita kung sino talaga ang handang manatili—
hindi dahil pareho kayo ng dugo,
hindi dahil iisa ang apelyido,
at lalong hindi dahil may bahay na paghahatian.
Kundi dahil pinili ninyong maging pamilya nang walang kailangang yurakan para lamang may isang taong manatili sa itaas.
