Bahagi 3: Si Lolo Arturo ay walumpu’t isa na, pero kapag nasa boardroom siya, lahat ng tao umaayos ng upo.
Si Lolo Arturo ay walumpu’t isa na, pero kapag nasa boardroom siya, lahat ng tao umaayos ng upo.
Hindi siya matangkad. Hindi rin siya sumisigaw. Pero may mga taong hindi kailangang magtaas ng boses para maramdaman mong mali ang ginawa mo. Noong pumasok kami ni Mama sa opisina niya kinabukasan ng umaga, nakaupo siya sa likod ng lumang narra desk, suot ang reading glasses, hawak ang kape.
“Bakit namamaga ang mata mo, Mila?” tanong niya.
Noon tuluyang nabasag si Mama.
Hindi siya umiyak noong gabing kinausap niya si Papa matapos ang unang hagulgol. Hindi siya umiyak habang nag-aayos kami ng screenshots. Hindi siya umiyak sa kotse. Pero sa harap ni Lolo, bumalik siya bilang anak, hindi asawa, hindi shareholder, hindi babaeng kailangang maging matatag.
“Pa,” sabi niya, “may ibang pamilya si Victor.”
Hindi nag-react agad si Lolo. Ibinaba lang niya ang tasa.
Ako ang naglatag ng ebidensiya.
Una, family group chat. Message ni Papa na hindi raw uuwi dahil Cebu branch emergency. Screenshot ng tig-100 pisong GCash. Timestamp.
Ikalawa, email mula legal department. Draft will. Asset list. Pangalan ni Rafael Rivera Santos. Nakalagay ang Tagaytay rest house, Cebu condo, at fifty percent ng liquid assets.
Ikatlo, screenshots mula social media ni Lorie Santos na nahanap ko madaling-araw. Hindi niya direktang sinabi ang pangalan ni Papa, pero may litrato ng kamay ng lalaki sa hapag, suot ang relo ni Papa. May caption: “Thank you, Daddy V, for the 5,200 New Year gift. Rafael is so loved.” May isa pang post: bata sa harap ng swimming pool sa Tagaytay, caption: “Soon this will be ours.”
Ikaapat, house title ng Tagaytay property.
Hindi kay Papa.
Kay Mama iyon. Binili ni Lolo sa pangalan niya bago pa siya ikasal. Never transferred. Never conjugal. Pero sa draft will ni Papa, parang kanya.
Habang binabasa ni Lolo ang bawat papel, walang nagsasalita. Naririnig ko ang aircon, ang pagpitik ng ballpen niya, ang mahinang singhot ni Mama.
Pagkatapos, tumawag si Lolo sa legal head.
“Mendoza,” sabi niya, “freeze all non-essential execution of documents involving Victor Rivera. Now.”
Hindi niya sinigawan. Pero alam kong tapos na ang araw ni Papa.
Sumunod niyang tinawag ang CFO. “Pull six years of reimbursements, travel advances, branch expenses, and discretionary transfers approved by Victor. I want audit flags by tonight.”
Napatayo si Mama. “Pa…”
Tumingin si Lolo sa kanya. “Anak, hindi ito paghihiganti. Governance ito. Kung ginamit niya ang kumpanya para tustusan ang lihim na pamilya, hindi lang ikaw ang niloko niya.”
Doon ko unang nakita sa mukha ni Mama ang hindi lang sakit, kundi hiya. Dahil matagal niyang ipinagtanggol si Papa. Dahil noong una, siya ang nagpilit kay Lolo na bigyan siya ng kapangyarihan.
Hinawakan ni Lolo ang kamay niya. “Hindi kasalanan ng nagtiwala ang kasinungalingan ng pinaniwalaan.”
Pagkahapon, dumating si Papa.
Hindi siya galing Cebu. Galing siya sa isang subdivision sa Laguna, ayon sa driver na hindi marunong magsinungaling nang diretsahan.
Pumasok siya sa boardroom na pawis ang sentido, suot ang polo na hindi plantsado. Nang makita niya si Lolo, si Mama, ako, at dalawang abogado, nawala ang lahat ng dating yabang niya.
“Mila,” bungad niya, “kaya kong ipaliwanag.”
Hindi sumagot si Mama.
Si Lolo ang nagsalita. “Sino si Rafael?”
Napatingin si Papa sa akin. Parang ako pa ang taksil dahil natuklasan ko.
“Anak ko,” sabi niya sa huli.
Pumikit si Mama.
“Ilang taon?” tanong ko.
“Ten.”
Ten.
Sampung taon. Ibig sabihin, noong grade school ako, may isa na siyang anak sa labas. Noong inaantay namin siya sa recital ko, nasa birthday pala siya ng iba. Noong umiiyak si Mama sa anniversary dahil may emergency daw sa plant, baka nandoon siya sa bahay ni Lorie.
“At ang Tagaytay house?” tanong ni Lolo. “Bakit nasa will mo?”
“Akala ko…” huminto siya. “Mila and I are married. I thought…”
Tumama ang palad ni Lolo sa mesa. Hindi malakas, pero sapat para mapatigil ang lahat.
“Huwag mong gawing tanga ang pamilya ko. Alam mo ang title.”
Si Papa, napayuko.
Sinubukan niyang bumaling kay Mama. “Mila, nagkamali ako. Pero hindi ko kayo pinabayaan.”
Napatawa ako. Hindi masaya. “Tig-100 piso sa New Year, Pa. Tapos 5,200 kay Rafael.”
Namula siya.
Inilabas ko ang screenshot. “Sabi niya, soon theirs na ang Tagaytay. Sabi ng nanay niya, pangalan na lang ang natira sa inyo ni Mama. Saan niya natutunan iyon?”
Wala siyang sagot.
Si Mama, sa wakas, nagsalita.
“Victor, hindi ako makikipag-away sa bata. Walang kasalanan si Rafael. Pero hindi mo gagamitin ang bahay ko, pera ng pamilya ko, o kumpanya ng tatay ko para gawing lehitimo ang kasinungalingan mo.”
Parang gusto niyang lumuhod, pero nauna ang pride niya. “Mila, kung hiwalayan mo ako, masisira ang pangalan natin.”
Tahimik ang room.
Pagkatapos, tumayo si Mama.
“Hindi,” sabi niya. “Ang pangalan natin matagal mo nang sinira. Ngayon ko lang ililinis.”
At sa unang pagkakataon sa buhay ko, si Papa ang naiwan sa mesa habang kami ang lumabas.
