BAHAGI 3 — ISANG LUMANG LAGDA AT NAWAWALANG PERA ANG NAGPABUKAS NG PINAKAMADILIM NA LIHIM NG AMING PAMILYA
BAHAGI 3 — ISANG LUMANG LAGDA AT NAWAWALANG PERA ANG NAGPABUKAS NG PINAKAMADILIM NA LIHIM NG AMING PAMILYA
“Paano nagkaroon ng pirma si Mama sa dokumentong iyan?”
Hindi sumagot si Papa.
Mas lalo lamang niyang inilapit sa sarili ang puting sobre.
Agad namang pumagitna si Marissa.
“Mga lumang papeles lang iyan. Wala kang kailangang malaman.”
Tumingin ako sa kanya.
“Kung lumang papeles, bakit ninyo kailangang itago?”
“Dahil wala kang modo!” sigaw niya.
“Hindi kabastusan ang magtanong tungkol sa ari-arian ng namatay kong ina.”
Tumayo si Bianca at pilit na tumawa.
“Grabe, Ate. Para kang nasa teleserye. Isang bakery lang, ginagawa mong krimen.”
Dahan-dahan kong ibinaling ang tingin sa kanya.
“Kung isang bakery lang iyan, bakit sabik na sabik kang makuha?”
Nawala ang ngiti niya.
Si Papa ang muling nagsalita.
“Hanggang bukas, Elena. Pirmahan mo ang kasulatan. Kung hindi, bahala ka sa sarili mo.”
“Kukunin ko muna ang personal naming gamit.”
“Huwag mong gagalawin ang anumang dokumento ng negosyo.”
“Wala akong balak kumuha ng hindi akin.”
Hinawakan ko ang kamay ni Gabriel at umakyat kami.
Pagpasok sa kuwarto, agad niyang isinara ang pinto.
“Ate, natatakot ako.”
Ngayon lang niya iyon sinabi nang diretsahan.
Yumakap ako sa kanya.
“Ako rin.”
Tumingala siya.
“Talaga?”
Tumango ako.
“Pero hindi ibig sabihin na wala na tayong magagawa.”
Mabilis kaming nag-impake.
Ilang damit, school records, mga gamot, personal na dokumento at lumang litrato ni Mama.
Hindi ko kinuha ang mga gamit na maaaring pagmulan ng panibagong akusasyon.
Alam kong kailangan naming maging maingat.
Bago kami umalis, pinicturan ko ang mga orihinal na dokumentong nasa akin at inilagay ang mahahalagang kopya sa ligtas na online storage.
Tumawag din ako kay Aling Tess.
Siya ang limampu’t siyam na taong gulang na panaderang halos dalawampung taon nang nagtatrabaho sa Panaderya ni Rosa.
“Elena? Bakit ngayon ka tumawag?” nag-aalalang tanong niya.
“Nay Tess, puwede ba kaming magtanong tungkol sa isang bagay?”
“Ano iyon, anak?”
“May sinabi ba sa inyo tungkol sa paglilipat ng pangalawang sangay kay Bianca?”
Biglang natahimik ang kabilang linya.
“Nay Tess?”
“Anak… bukas na tayo mag-usap. May kailangan akong ipakita sa iyo.”
“Ano po?”
“Isang lumang notebook ng mama mo.”
Kinabukasan, bago mag-alas-sais, umalis kami ni Gabriel.
Hindi kami nag-iwan ng eksena.
Hindi rin ako nag-iwan ng mahahabang mensahe.
Nagpadala lamang ako ng maikling text kay Papa na nagsasabing ligtas kami at ang anumang usapin tungkol sa negosyo ay dapat nang idaan sa maayos na komunikasyon.
Pansamantala kaming tumuloy sa maliit na apartment ng kaibigan kong si Camille sa Pasig.
Dalawang kuwarto iyon.
Simple.
May lumang electric fan at makitid na kusina.
Pero nang makaupo si Gabriel sa kama, ngumiti siya.
“Ate, ang tahimik.”
Doon ako muntik umiyak.
Isang binatilyo ang kailangang umalis sa sarili niyang bahay para lang maranasan ang katahimikan.
Hindi ko iyon makalimutan.
Pagkatapos ihatid si Gabriel sa paaralan, dumiretso ako sa bakery.
Nandoon na si Aling Tess.
May hawak siyang lumang notebook na kulay berde.
“Elena,” sabi niya, “noong nabubuhay pa ang mama mo, may isang bagay siyang ipinagkatiwala sa akin.”
Binuksan niya ang notebook.
Nandoon ang sulat-kamay ni Mama.
Mga petsa.
Mga halagang ipinuhunan.
Mga pangalan ng supplier.
At isang tala tungkol sa pangalawang sangay.
“Bakit may ganito?” tanong ko.
“Dahil ayaw niyang mawala ang pinaghirapan niya.”
Itinuro niya ang isang pahina.
Nakasulat doon na nagmula ang malaking bahagi ng puhunan para sa pangalawang sangay sa naipong kita ng unang bakery at sa perang minana ni Mama mula sa kanyang mga magulang.
May nakatala ring halagang ₱1,250,000 na inilaan para sa renovation at kagamitan.
“May kopya ba ng mga resibo?” tanong ko.
Tumango si Aling Tess.
“May ilan sa lumang kahon. Pero mas mahalaga ang isang pangalan.”
Itinuro niya ang nasa ibaba ng pahina.
Atty. Lourdes Villarama.
“Naging abogado iyan ng mama mo bago siya namatay.”
Napatingin ako kay Aling Tess.
“Bakit ngayon mo lang sinabi?”
Bumaba ang kanyang tingin.
“Akala ko noon, maayos kayong magkakapamilya. At hindi ko alam kung saan kayo nakatago ng mga dokumento. Nung nakita kong gusto ka nilang alisin, naalala ko ang notebook.”
Kinahapunan, pinuntahan ko ang law office ni Atty. Villarama sa Quezon City.
Matanda na siya, ngunit malinaw pa rin ang kanyang pananalita.
Nang sabihin ko ang pangalan ni Mama, napahinto siya.
“Anak ka ni Rosa?”
“Opo.”
Pinaupo niya ako.
“Matagal ko nang gustong malaman kung kumusta kayong magkapatid.”
Inilabas ko ang mga dokumentong dala ko.
Sinuri niya ang mga iyon nang mabuti.
Pagkatapos ay naglabas siya ng isang lumang file mula sa kanyang archive.
“May kailangan kang maintindihan, Elena. Ang pagmamay-ari ng bakery ay hindi nakasalalay sa kung sino ang pinakamalakas magsabi na kanya ito.”
Ipinaliwanag niyang kailangang suriin ang rehistradong may-ari ng negosyo, ang mga ari-arian, pinagmulan ng puhunan, dokumento ng pagmamana at anumang kasulatang naglilipat ng karapatan.
“Hindi rin ibig sabihin na dahil may sulat-kamay ang mama mo, sapat na iyon para masabing sa iyo na ang lahat,” dagdag niya. “Kailangan nating itugma sa mga opisyal na rekord.”
Tumango ako.
Hindi ako naghahanap ng madaling panalo.
Katotohanan ang kailangan ko.
Pagkatapos ay ipinakita niya ang isang kopya ng deed of donation na may petsang tatlong taon matapos mamatay si Mama.
Nanlaki ang mga mata ko.
“Bakit may pangalan ni Mama rito?”
“May dahilan kung bakit kailangan itong imbestigahan.”
Tiningnan ko ang dokumento.
May lumang pirma ni Mama na tila inilagay sa isang pahinang may ibang nilalaman.
Hindi sapat ang pagkakatulad ng pirma para agad patunayang peke ang dokumento.
Ngunit napansin ni Atty. Villarama ang isang seryosong problema.
“Kung sinasabing personal na lumagda rito ang mama mo sa petsang ito, imposibleng maging tama iyon.”
Tinitigan ko ang nakasulat.
Tatlong taon matapos siyang ilibing.
“Puwede bang ginamit ang lumang pahinang pirmado niya?” tanong ko.
“Posible. Pero kailangan natin ang orihinal, ang notarial records at ang buong dokumento bago makapagbigay ng konklusyon.”
Napalunok ako.
Sa loob ng pitong taon, naniwala akong simpleng kinontrol lamang ni Papa ang bakery.
Ngayon, may posibilidad na mas malalim pa ang nangyari.
“Bakit po kayo may kopya?”
“May nagpadala noon ng dokumentong ito para humingi ng verification. Hindi natuloy ang konsultasyon. Tinago namin ang record alinsunod sa aming sistema.”
Pinagmasdan ko muli ang pangalan ni Mama.
Bigla akong nangulila.
Sana narito siya.
Sana siya ang makapagsabi kung ano ang totoo.
Ngunit wala siya.
Kaya kailangan kong gawin ang kaya ko sa tamang paraan.
Sa payo ni Atty. Villarama, sinimulan naming humingi ng certified copies ng mga kaugnay na rekord at makipag-ugnayan sa mga kinauukulang opisina.
Nagpasiya rin akong hindi muna direktang komprontahin ang pamilya tungkol sa posibleng pamemeke.
Kailangan namin ng mas matibay na ebidensiya.
Kinagabihan, tumawag ang isang hindi ko kilalang numero.
“Ms. Elena Villanueva?”
“Opo. Sino po sila?”
“Ako si Adrian Mercado. Nakuha ko ang numero ninyo mula sa ipinadalang business proposal para sa Panaderya ni Rosa.”
Napakunot ang noo ko.
Ako mismo ang nagpadala ng proposal sa ilang posibleng investor dalawang linggo bago lumala ang gulo sa bahay.
Hindi para ibenta ang buong negosyo.
Kundi para makahanap ng puhunan sa expansion ng unang sangay at, kung kinakailangan, magkaroon ng alternatibong plano.
“Nakita ko ang mga basic financial records na ibinigay ninyo,” sabi ni Adrian. “Interesado akong makipag-usap.”
“May nangyayari pong legal na usapin sa pamilya. Hindi ko muna maipapangako ang anumang transaksiyon.”
“Iyan ang dahilan kung bakit gusto kong malinawan muna ang sitwasyon.”
Tahimik akong nakinig.
“May team akong maaaring mag-review ng negosyo kung papayag kayo. Pero walang magiging kasunduan hangga’t hindi malinaw ang mga karapatan at pahintulot ng mga taong sangkot.”
Hindi ko inaasahang marinig iyon.
Karamihan sa mga nakakausap kong negosyante ay agad nagtatanong kung magkano ang kita.
Si Adrian, mas interesado kung ligtas at maayos ang mga papeles.
Kinabukasan, nagkita kami sa isang café sa Ortigas.
Tatlumpu’t dalawang taong gulang siya, tahimik magsalita at hindi mahilig sa paligoy-ligoy.
Nang marinig niya ang kuwento ko, hindi siya agad nagbigay ng opinyon.
Sa halip ay nagtanong siya tungkol sa operasyon ng bakery.
Ilang empleyado?
Magkano ang karaniwang benta?
May utang ba sa supplier?
Paano ang payroll?
Sumagot ako batay sa mga rekord na hawak ko.
Pagkatapos ay sinabi niya ang isang bagay na hindi ko inaasahan.
“Ms. Elena, maganda ang performance ng bakery ninyo. Hindi ito mukhang negosyong kailangang ipamigay para lang mailigtas.”
Napabuntong-hininga ako.
“Ganoon din ang iniisip ko.”
“May posibilidad bang ginagamit ang paglilipat upang takasan ang ibang obligasyon?”
Hindi ako nakasagot.
Wala akong ebidensiya.
Pero naalala ko ang ilang hindi maipaliwanag na bayarin noong nakaraang buwan.
May supplier na tumawag tungkol sa overdue payment.
May ilang withdrawal na hindi ko mahanapan ng invoice.
At minsan, may nakita akong bank transfer papunta sa isang kumpanyang hindi ko kilala.
B. Luxe Trading.
Noon, sinabi ni Papa na supplier iyon ng packaging.
Hindi na ako nagtanong.
Ngunit nang banggitin ko ang pangalan, natigilan si Adrian.
“B. Luxe Trading?”
“Opo.”
“May kilala akong kompanyang gumagamit ng pangalang iyan. Pero kailangan nating tiyakin kung iyon nga ang nasa records mo.”
Hindi ko nagustuhan ang tono niya.
“Bakit?”
“May ilang unpaid obligations silang naging problema sa mga dating ka-transaksiyon ko.”
Biglang bumigat ang sikmura ko.
Dahil ang pangalan ng negosyong iyon ay pamilyar din sa akin sa ibang dahilan.
B ang unang letra ng pangalan ni Bianca.
At ilang buwan na ang nakararaan, ipinagyayabang niyang magtatayo siya ng sarili niyang online luxury boutique.
Bago ako makapagtanong, tumunog ang telepono ko.
Si Aling Tess.
Pagkasagot ko, halos hindi siya makapagsalita.
“Elena! Nandito si Papa mo!”
Tumayo ako.
“Bakit po?”
“Pinapasara niya ang unang bakery. Sabi niya, wala ka nang awtoridad dito!”
“Nay Tess, huwag po kayong makipagtalo.”
“Pero anak, may kasama siyang tao at may dala silang bagong kandado!”
Narinig kong may sumisigaw sa kabilang linya.
Pagkatapos, isang malakas na kalabog.
Napatayo rin si Adrian.
“Elena, ano’ng nangyari?”
Hindi ako agad nakasagot.
Dahil narinig ko sa telepono ang boses ni Papa.
“Sabihin mo kay Elena, kung gusto niyang lumaban, siya ang magpapasahod sa mga empleyado!”
At bago tuluyang maputol ang tawag, may isa pang pangungusap akong narinig.
Boses iyon ni Marissa.
“Kapag napasara na ito, wala na siyang perang pambayad sa abogado.”
Sa sandaling iyon, malinaw na sa akin.
Hindi lamang nila gustong kunin ang bakery.
Gusto nilang siguraduhing wala na akong kakayahang ipaglaban ito.
