Bahagi 3: Ang Lagda sa Huwad na Kasulatan ay May Saksing Hindi Nila Inasahan
Bahagi 3: Ang Lagda sa Huwad na Kasulatan ay May Saksing Hindi Nila Inasahan
Tatlong beses kong binasa ang mensahe bago ako nakapag-isip nang maayos.
Hindi ko kilala ang numerong nagpadala.
May litrato ng deposit slip, ngunit tinakpan ang pangalan ng account holder at ang ilang numero ng transaksiyon.
Ang malinaw lamang ay ang halagang ₱600,000 at isang petsang dalawang araw bago ang binyag ni Samuel.
Tumawag ako.
Walang sumagot.
Nagpadala ako ng mensahe.
“Sino ka? Bakit mo alam ang tungkol sa pera?”
Pagkalipas ng labinglimang minuto, may dumating na sagot.
“Hindi ako puwedeng magsalita habang nasa bahay nila ako. Magkita tayo bukas, alas-diyes, sa coffee shop malapit sa Southwoods Mall. Huwag mong isama si Gavin.”
Ipinakita ko ang mensahe kay Atty. Mina.
Pinayuhan niya akong huwag pumunta nang mag-isa at huwag magbigay ng anumang orihinal na dokumento.
Kinabukasan, kasama ko si Camille nang dumating ako sa coffee shop.
Isang lalaking nakasuot ng asul na polo ang nakita kong naghihintay sa sulok.
Si Paolo.
Asawa ni Denise.
Tumayo siya nang makita ako.
—Ate Lara, pasensiya na kung ganito ang paraan ko.
—Ikaw ang nagpadala?
Tumango siya.
Maitim ang ilalim ng mga mata niya, at halatang hindi nakatulog nang maayos.
Umupo kami.
Hindi niya agad hinawakan ang kape.
—Ate, noong binyag, akala ko talaga sa amin ibibigay ang bahay. Iyon ang sinabi ni Tita Mirna kay Denise.
—Hindi ka ba nagtataka kung bakit kailangang paalisin ako?
Yumuko siya.
—Nagtaka ako. Pero sinabi sa amin ni Gavin na matagal na raw kayong may problema at lilipat na kayo. Ang alam ko, napagkasunduan ninyo.
Masakit marinig iyon.
Hindi pala sapat kay Gavin ang pananahimik.
Gumawa pa siya ng kuwentong magmumukha akong kusang umaalis.
Naglabas si Paolo ng maliit na brown envelope.
May ilang photocopy ng dokumento at mga screenshot ng pag-uusap.
—Noong makalawang gabi, narinig ko silang nag-aaway ni Tita Mirna at Gavin sa kusina. Galit si Gavin dahil hindi raw sapat ang pera ng buyer para bayaran ang lahat ng obligasyon nila. Akala ko tungkol sa bahay ninyo lang.
Huminga siya nang malalim.
—Pero may nadinig akong pangalan na pamilyar sa akin. Si Mr. Villareal.
Kilala ko ang pangalang iyon.
Si Ernesto Villareal ay isang property investor na minsang kinuhanan ng construction materials ng kumpanyang pinagtatrabahuhan ni Gavin.
—Siya ang bibili ng bahay?
—Oo. Pero hindi iyon ang buong problema.
Inilapit niya ang isang photocopy.
May kasunduan sa pagitan ni Villareal at ni Mirna.
Ayon sa dokumento, ang ₱600,000 ay paunang bayad para sa bahay, ngunit kailangang maibalik iyon kung hindi matutuloy ang bentahan sa itinakdang panahon.
May hiwalay ding kasunduan na may karagdagang bayaring maaaring habulin kapag hindi nila natupad ang mga kondisyon.
Hindi lamang pala sila desperadong magbenta.
May perang natanggap na sila na maaari nilang kailangang isauli.
—Ginastos na ba nila? —tanong ko.
Tumango si Paolo.
—May kopya ako ng mensahe ni Tita Mirna. Ipinangbayad daw niya sa utang sa supplier ng bigas at sa isang private lender.
Napatingin ako sa kanya.
—Paano mo nakuha ang mga ito?
—Pinakita sa akin ni Denise. Natatakot na siya.
Sandaling tumahimik si Paolo.
—Ate, may isa pa akong kailangang sabihin.
Hindi ko siya pinutol.
—Noong isang buwan, humiram si Tita Mirna sa amin ng ₱280,000. Sabi niya, para raw sa pagpapaayos ng kuwartong magiging nursery ni Samuel. Iyon ang ipon naming mag-asawa mula noong bago kami ikasal.
Naramdaman kong uminit ang mukha ko.
—Ibig mong sabihin, kinuhaan din niya kayo ng pera?
—Oo. Pero walang ginawang nursery. Ang totoo, wala akong nakitang ginastos sa kuwarto.
Muli kong naalala ang mga sinabi ni Mirna sa handaan.
Regalo raw nila ang bahay sa apo.
Ngunit ang perang kinuha niya sa mga magulang ni Samuel ay hindi pala ginamit para sa bata.
—Bakit hindi mo ito sinabi noong binyag?
Napayuko siya.
—Dahil natakot akong masira ang pamilya. Ngayon, baka masira pa ang kinabukasan ng anak ko dahil nanahimik ako.
May kakaibang bigat ang mga salitang iyon.
Pareho kaming naging biktima ng iisang dahilan.
Takot kaming matawag na masama kapag tumanggi kaming tumulong.
At iyon mismo ang ginamit laban sa amin.
Dinala ko ang mga dokumento kay Atty. Mina.
Hindi niya agad sinabi na sapat na ang lahat para manalo sa anumang kaso.
Sinuri niya muna kung alin ang may malinaw na pinagmulan, alin ang kailangang patunayan, at alin ang dapat kunin mula mismo sa mga taong sangkot.
—Lara, kailangan nating paghiwalayin ang mga usapin —sabi niya.—Una, ang kontribusyon mo sa bahay. Ikalawa, ang perang hindi ginamit sa mortgage. Ikatlo, ang pekeng waiver. Ikaapat, ang utang kay Nanay mo at sa mag-asawang Denise at Paolo.
—Paano kung ibenta nila ang bahay bago natin matapos?
—Kailangan nating kumilos agad at ipaalam sa prospective buyer ang mga pinagtatalunang dokumento. Pero hindi tayo puwedeng basta magpahayag na pag-aari mo ang bahay dahil nagbayad ka. Susundin natin ang legal na proseso.
Sa unang pagkakataon mula nang mapalayas ako, may narinig akong paliwanag na hindi basta pangako.
Hindi sinabi ni Atty. Mina na bukas ay akin na ang lahat.
Sinabi niyang mayroon kaming ebidensiyang puwedeng gamitin.
At iyon ang kailangan ko.
Kinagabihan, inayos ko ang mga lumang dokumento sa laptop.
Nahanap ko ang isang email mula kay Gavin noong bumili kami ng bahay.
May kalakip itong kasulatan na pinirmahan namin bago ang kasal.
Nakasulat na ang ₱1,350,000 na inilabas ko para sa paunang bayad ay personal niyang inutang sa akin.
May malinaw na petsa, halaga, at kasunduan tungkol sa pagbabayad kung magkakaroon ng bentahan o tuluyang paghihiwalay.
May hiwalay din siyang pinirmahang pagkilala sa iba pang mga abono ko para sa bahay.
Bigla kong naalala kung bakit namin iyon ginawa.
Noong una, ayaw ni Gavin na magkaroon kami ng dokumentong tungkol sa utang.
Pero ang tatay kong si Joel, na buhay pa noon, ang nagpayo sa amin.
—Hindi masamang magtiwala, anak —sabi niya noon.—Pero kapag malaki ang perang pinagpaguran mo, ilagay ninyo sa papel ang malinaw na usapan.
Namatay si Tatay makalipas ang isang taon dahil sa karamdaman.
Madalas kong pagsisihan na hindi ko siya mas matagal na nakasama.
Noong gabing iyon, habang hawak ang lumang kasulatan, naalala kong hindi pala lahat ng babala niya ay nakalimutan ko.
Kinabukasan, dinala namin kay Atty. Mina ang orihinal na mga papeles na itinago ni Nanay.
May mga kasulatan, bank receipts, at mensaheng nagpapatunay sa ₱390,000 na hiniram ni Mirna.
Lumabas ding ilang beses nang nangako si Mirna na magbabayad.
May mensahe pa siyang nagsasabing:
“Teresa, huwag mo munang sabihin kay Lara. Ayokong magmukhang wala kaming pera.”
Napapikit ako.
Apat na taong itinuring ni Mirna ang nanay ko na parang walang ambag sa pamilya.
Sa bawat pagtitipon, pinupuna niya ang murang sandals ni Nanay.
Kapag nagdadala si Nanay ng lutong pansit, sinasabi niyang hindi raw bagay sa mga bisita.
Minsan, narinig ko siyang tumawa.
—Buti na lang nakapag-asawa ng anak ko si Lara. Kung hindi, sa maliit na tindahan lang siya tatanda.
Hindi ko iyon sinabi kay Nanay noon.
Ayokong masaktan siya.
Ngayon ko nalaman na ang babaeng pinagtatawanan ni Mirna ay mismong taong nilapitan niya para mangutang.
—Bakit hindi mo sinabi sa akin, Nay? —tanong ko.
Hinawakan niya ang kamay ko.
—Akala ko, kapag nalaman mo, magkakagalit kayo ng asawa mo. Masaya ka noon, anak. Ayokong ako ang maging dahilan ng away ninyo.
Tumulo ang luha ko.
—Nay, kayo ang pinagkakautangan. Kayo pa ang nag-alala na masira ang relasyon namin.
Ngumiti siya nang malungkot.
—Ganiyan talaga minsan ang mga nanay. Hindi laging tama ang desisyon, pero ang iniisip namin, maprotektahan ang anak.
Niyakap ko siya.
At nang gabing iyon, nangako ako sa sarili kong hindi na ako papayag na gamitin ang kabaitan niya laban sa kanya.
Samantala, nagsimulang kumalat sa mga kamag-anak ang kuwento ni Mirna.
Ayon sa kanya, iniwan ko raw si Gavin dahil hindi na ako makuntento sa simpleng buhay.
May nagpadala sa akin ng screenshot ng isang Facebook post.
Hindi niya ako pinangalanan, ngunit malinaw kung sino ang tinutukoy.
“May mga taong kapag kumikita nang malaki, nakakalimutang may pamilya silang dapat mahalin. Ang tahanan ay hindi binibili ng pera.”
Maraming kamag-anak ang nagkomento.
May nagsabing huwag daw akong maging sakim.
May nagpaalala na respetuhin ko ang biyenan ko.
May isa pang nagsabing ang mabuting asawa ay hindi nagbibilang ng ambag.
Hindi ako sumagot sa post.
Sa halip, inilagay ko ang screenshot sa folder ng ebidensiya.
Hindi ko kailangang makipag-away sa social media.
Kailangan kong malinawan ang katotohanan.
Pagkalipas ng ilang araw, nagpadala ang abogado namin ng pormal na liham kay Gavin, kay Mirna, at sa prospective buyer.
Ipinaalam nito ang pagtutol ko sa waiver, ang mga kontribusyong dokumentado, at ang pangangailangang huwag umasa sa pinagtatalunang kasulatan habang iniimbestigahan ito.
Hindi rin nagtagal, tumawag si Gavin.
—Lara, bakit mo dinamay ang buyer?
—Dahil ginamit ninyo ang pangalan ko sa dokumentong hindi ko pinirmahan.
—Mawawala ang bentahan!
—Kung legal ang ginagawa ninyo, bakit kayo natatakot na malaman niya ang buong kuwento?
Bigla siyang sumigaw.
—Hindi mo naiintindihan! Kapag hindi natuloy iyon, hahabulin kami sa perang natanggap ni Mama!
—At bakit naging problema ko ang perang ginastos ninyo?
Tahimik siya.
Pagkatapos ay may sinabi siyang hindi ko inaasahan.
—Akala ko, kapag umalis ka na, papayag ka ring manahimik.
Doon ako tuluyang napahinto.
Hindi niya sinabing hindi niya alam ang plano.
Hindi niya sinabing nagkamali lamang ang kanyang ina.
Ang sinabi niya, inakala niyang mananahimik ako.
Ibig sabihin, alam niyang may mali.
At umaasa siyang mahal ko pa siya nang sapat para pagtakpan iyon.
—Gavin, ang gusto mo bang sabihin ay sinadya ninyong paalisin ako bago ninyo asikasuhin ang bentahan?
Wala siyang sagot.
—Sino ang gumawa ng pekeng pirma ko?
Biglang naputol ang tawag.
Makalipas ang dalawang araw, nakatanggap kami ng tugon mula sa tanggapan ng notaryong nakapangalan sa waiver.
Hindi nito kinumpirma na personal akong humarap.
Sa halip, sinabi nitong may kailangang beripikahing entry sa notarial register at may dokumentong isinumite sa opisina noong petsang iyon.
Nagkaroon ng pormal na paghingi ng mga kaugnay na rekord sa pamamagitan ng abogado.
Doon lumabas ang pangalan ng isang saksi.
Si Denise Salcedo.
Hipag ko.
Ang babaeng ipinagtatanggol daw ni Mirna nang palayasin ako sa sarili naming tahanan.
Hindi ko alam kung matatawa ako o iiyak.
Tila lahat ng taong pinakitunguhan ko nang maayos ay may bahagi sa panlolokong iyon.
Tinawagan ko si Paolo.
—Alam ba ni Denise na ginamit ang pangalan niya sa waiver?
Matagal siyang hindi sumagot.
—Ate Lara, kailangan mo siyang makausap.
—Bakit?
—May bagay siyang gustong aminin. Pero natatakot siya kay Mama.
Nagkasundo kaming magkita sa opisina ni Atty. Mina.
Dumating si Denise na may dalang malaking envelope.
Hindi niya kasama si Samuel. Naiwan ang bata sa isang pinagkakatiwalaang kamag-anak kasama si Paolo.
Pagkaupo niya, umiyak agad siya.
—Ate Lara, hindi ko alam na ganoon ang gagawin nila.
Hindi ako nagsalita.
—Noong araw na iyon, pinasama ako ni Mama sa opisina ng kakilala niyang nag-aasikaso ng dokumento. May pinapirmahan sa akin bilang witness.
—At hindi mo tinanong kung ano iyon?
—Sinabi niyang para sa renovation reimbursement. Akala ko pinatutunayan lang na may mga gastos sa bahay. Hindi ko binasa nang buo. Kasalanan ko iyon.
Hindi ko siya inalo.
Kailangan niyang maramdaman ang bigat ng kanyang ginawa.
—Nakita mo ba akong pumirma?
Mariin siyang umiling.
—Hindi. Wala ka roon.
Tumigas ang panga ko.
—Kung ganoon, sino ang gumawa ng pirma ko?
Umiiyak siyang tumingin sa akin.
—Si Kuya Gavin.
Naramdaman kong parang huminto ang paligid.
—Sigurado ka?
—Nakita kong kinokopya niya ang pirma mo mula sa lumang dokumento. Sinabi ni Mama na kailangan lang daw iyon para hindi magkaroon ng gulo sa bentahan.
—At hinayaan mo?
Napahagulgol siya.
—Akala ko wala na kayong problema sa pera. Sinabi nila na nabayaran ka na raw.
Ipinakita niya ang mga mensahe sa kanyang cellphone.
May isa mula kay Mirna.
“Pumirma ka na lang bilang saksi. Para ito sa kinabukasan ni Samuel. Huwag kang magpapaniwala kay Lara.”
May isa pang mensahe, mula kay Gavin.
“Huwag kang magtanong nang marami. Kasulatan lang iyan.”
Napatingin ako sa abogado.
Tahimik niyang sinabi kay Denise na kailangan niyang ibigay ang buong nalalaman niya sa wastong proseso at hindi basta magbago-bago ng salaysay.
Tumango siya.
—Ate, handa akong magsabi ng totoo.
Akala ko roon matatapos ang mga sorpresa.
Pero bago umalis si Denise, may inilabas pa siyang isang maliit na memory card.
—May CCTV si Mama sa lumang tindahan niya. Doon nila pinag-usapan ang mga papeles. Ako ang nag-aayos ng recordings kapag may problema sa camera.
—Ano ang laman nito?
Nanginig ang labi niya.
—May sinabi si Mama tungkol sa iyo. At tungkol sa perang hiniram niya kay Nanay Teresa.
Isinaksak ni Atty. Mina ang memory card sa laptop matapos tiyaking makokopya at mapapanatili ang orihinal na file para sa tamang pagberipika.
Lumabas ang kuha sa loob ng tindahan.
Nasa mesa si Gavin at si Mirna.
May mga dokumentong nakakalat.
Malinaw ang boses ni Mirna sa recording.
—Kapag nalaman ni Lara ang totoong utang natin, hindi na siya papayag na magbayad. Kaya kailangang mauna tayong makakuha ng pera.
Sumagot si Gavin.
—Paano kapag hinanap niya ang ₱390,000 ng nanay niya?
Tumawa si Mirna.
—Matanda na si Teresa. Konting takot lang, pipirma rin iyon.
Pagkatapos ay narinig ko ang mga salitang habang buhay kong maaalala.
—At kung maghabol si Lara, sabihin mong wala naman siyang anak sa iyo. Madali mo siyang mapapalitan. Ang kailangan natin ngayon, maibenta ang bahay bago tayo singilin ng lahat.
Hindi ko namalayang tumulo na pala ang luha ko.
Ngunit hindi iyon ang pinakahuling sinabi sa recording.
Lumapit si Gavin sa camera.
At sa malinaw niyang boses, sinabi niya:
—Sige, Ma. Basta pagkatapos nitong bentahan, huwag na huwag nang malalaman ni Lara na matagal na nating pinagplanuhan ang pagkuha sa ipon niya.
