Tawag Mula sa Operating Room
Bahagi 2: Ang Tawag Mula sa Operating Room
Nakatitig ako sa screen ng cellphone, habang patuloy itong nagvi-vibrate sa palad ko.
Video call mula sa emergency operating room.
Sa itaas ng screen, nakalagay ang pangalan ng National Heart Center. Sa ibaba naman, patuloy pa ring pumapasok ang tawag mula sa dating direktor ng ospital na iniwan ko kahapon.
Kahapon, sinabi niyang wala na akong babalikan.
Ngayon, ang buong mundo niya ang tila gumuho at sa akin humihingi ng saklolo.
Huminga ako nang malalim.
Hindi ko sinagot ang tawag ng dating direktor.
Pinindot ko ang video call mula sa operating room.
Agad na bumungad sa screen ang mukha ng isang babaeng surgeon na nakasuot ng surgical cap at mask. Tanging mga mata niya lang ang nakikita, ngunit sapat na iyon para mabasa ko ang tensiyon.
“Dr. Santos?” mabilis niyang tanong.
“Ako ito.”
“Pasensya na sa biglaang tawag. Ako si Dr. Isabel Cruz, lead surgeon on duty. Kasama namin si Director Villanueva. Nasa emergency operating room kami ngayon.”
Bahagyang gumalaw ang camera. Sa likod niya, nakita ko ang maliwanag na surgical lights, ilang nurse na mabilis kumikilos, at isang monitor na nagpapakita ng pabago-bagong tibok ng puso.
May bata sa operating table.
Babae.
Hindi ko nakita nang malinaw ang mukha, ngunit nakita ko ang liit ng katawan niya sa ilalim ng surgical drapes.
“Edad?” tanong ko agad.
“Labing-apat.”
“Diagnosis?”
“Complex congenital valve defect na may severe mitral regurgitation. May kasamang pulmonary hypertension. Dinala siya kahapon sa dati ninyong ospital dahil sa biglaang pagbagsak. Sinubukan nilang mag-emergency intervention, pero nagkaroon ng complication sa unang bahagi ng procedure.”
Humigpit ang panga ko.
“Anong complication?”
Nagkatinginan ang mga doktor sa screen.
Si Dr. Cruz ang sumagot.
“May tear sa posterior annulus. Nagkaroon ng uncontrolled bleeding. Na-stabilize namin siya pansamantala, pero hindi maganda ang hemodynamics. Kung magtatagal pa, babagsak ang puso.”
“Bakit hindi ninyo ituloy ang repair?”
“Dahil ang anatomy niya ay halos kapareho ng mga case sa paper ninyo. Iyong technique na dine-develop ninyo ang pinaka-angkop, pero wala sa amin ang nakapagsagawa niyon sa ganitong sitwasyon.”
Tumahimik ako.
Ilang segundo lang iyon, pero sa loob ng ilang segundong iyon, tila bumalik sa isip ko ang lahat.
Ang mukha ng direktor kahapon.
Ang malamig niyang boses.
Ang pang-iinsulto ni Miguel Reyes.
Ang resignation letter na inilapag ko sa mesa.
Ang mga taong pumalakpak nang mahina, takot na takot pumili ng panig.
At ngayon, may batang babae sa operating table.
Hindi siya ang nanakit sa akin.
Hindi siya ang nagtanggal ng pangalan ko sa listahan.
Hindi siya ang nagsabing wala akong halaga.
Isa lamang siyang pasyente.
At ako ay doktor.
“Pakita ninyo sa akin ang echo images,” sabi ko.
Mabilis na inilipat ni Dr. Cruz ang camera sa monitor. Lumitaw ang mga imahe ng puso, malinaw ngunit nakakabahala. Kahit sa maliit na screen, nakita ko agad ang problema.
Masyadong manipis ang tissue.
Hindi puwedeng simpleng palitan lang ang valve.
Kung gagawin iyon, malaki ang posibilidad na hindi kayanin ng katawan ng bata ang trauma ng operasyon. Kailangan ng repair. Kailangan ng mabilis, malinis, at eksaktong diskarte.
“May access kayo sa full intraoperative imaging?” tanong ko.
“Oo.”
“Blood products?”
“Nakahanda.”
“Bypass?”
“Ready, pero sinusubukan naming bawasan ang oras hangga’t maaari.”
“Tama iyon,” sabi ko. “Kapag pinatagal ninyo siya sa bypass, tataas ang risk ng organ failure.”
Nakita kong tumango si Dr. Cruz.
Sa gilid ng screen, lumapit si Director Maria Villanueva. Nakasuot din siya ng surgical attire. Kalmado ang mukha, pero seryoso ang mga mata.
“Dr. Santos,” sabi niya, “may helicopter na papunta sa inyo ngayon. Maaari kayong dalhin dito sa loob ng pinakamaikling oras.”
Tumingin ako sa labas ng bintana.
Malakas pa rin ang ulan.
“Gaano katagal siya tatagal?”
Hindi agad sumagot si Dr. Cruz.
Iyon ang pinakanakakatakot na sagot.
“Kung magiging stable ang pressure, baka isang oras. Kung bumagsak ulit, mas maikli.”
Tumayo ako mula sa kama.
“Panatilihin ninyo ang perfusion pressure. Huwag ninyong galawin ang posterior annulus hangga’t wala ako. Temporary packing lang. Kung tataas ang bleeding, dagdagan ninyo ang suction pero huwag ninyong habulin ang tear nang walang malinaw na field.”
“Noted.”
“Kailangan ko ang full record habang nasa biyahe ako. Labs, imaging, operative notes mula sa dati kong ospital, lahat.”
“Ipapadala namin ngayon.”
Bago ko ibaba ang tawag, may biglang pumasok na boses sa background.
Pamilyar.
Basag.
Nanginginig.
“Rafael…”
Nanigas ang kamay ko.
Ang camera ay bahagyang lumiko.
Sa gilid ng operating area, sa likod ng salaming pinto, nakita ko ang dating direktor ng ospital. Wala na ang dating tikas niya. Wala na ang malamig na kayabangan. Nakasuot siya ng wrinkled na polo, maputla ang mukha, at namumula ang mga mata.
“Rafael, pakiusap,” sabi niya. “Iligtas mo ang bata.”
Hindi ako nagsalita.
Lumunok siya.
“Anak siya ni Secretary… pero higit doon, bata siya. Wala siyang kasalanan. Pakiusap.”
Narinig ko sa tono niya ang desperasyon.
Pero hindi iyon ang nagpakilos sa akin.
Hindi ang impluwensiya ng ama ng pasyente.
Hindi ang takot ng dating direktor.
Hindi rin ang posibilidad na makita siyang mapahiya.
Ang nagpakilos sa akin ay ang monitor sa likod niya.
Ang batang puso na pilit lumalaban.
“Ihanda ninyo ang OR,” sabi ko. “Pupunta ako.”
Pagkababa ng tawag, mabilis akong kumilos.
Hindi ako naligo nang matagal. Nagpalit lang ako ng damit, kinuha ang medical license, ilang dokumento, at ang lumang notebook na naglalaman ng mga handwritten notes ko tungkol sa technique na ilang taon kong binuo.
Pagbukas ko ng pinto ng apartment, may dalawang staff mula sa National Heart Center na naghihintay na sa labas.
“Dr. Santos?”
Tumango ako.
“This way, sir.”
Sa elevator pababa, muling nag-ring ang cellphone ko.
Dating direktor.
Hindi ko sinagot.
Maya-maya, nag-message siya.
“Alam kong nagkamali ako. Pagkatapos nito, haharapin ko ang lahat. Pero pakiusap, huwag mong pabayaan ang bata.”
Binasa ko iyon.
Walang galit na sumiklab sa dibdib ko.
Kakaiba.
Akala ko, kapag dumating ang araw na siya ang magmamakaawa, matutuwa ako. Akala ko, magiging matamis ang pakiramdam.
Pero habang pababa ang elevator, ang tanging naramdaman ko ay bigat.
Dahil sa dulo ng lahat ng politika, kayabangan, inggit, at katiwalian, palaging may pasyenteng nagbabayad ng presyo.
Paglabas namin ng building, sinalubong ako ng malakas na hangin.
May nakahandang sasakyan. Mula roon, dinala ako sa rooftop helipad ng isang kalapit na gusali.
Habang umaakyat ang helicopter sa madilim na langit, binuksan ko ang tablet na iniabot ng staff.
Naroon ang buong file ng pasyente.
Pangalan: Sofia.
Edad: labing-apat.
Mahilig daw siyang gumuhit.
Nakalagay sa family note na pangarap niyang maging doktor balang araw.
Huminto ang daliri ko sa linyang iyon.
Pangarap niyang maging doktor.
Sa ibaba ng file, nakita ko ang operative note mula sa dating ospital.
Primary surgeon: Dr. Miguel Reyes.
Napatigil ako.
Ang taong kahapon ay nagsabing kailangan kong malaman kung kaninong panig ako tatayo, ngayon ang pangalan niya ang nakalagay sa dokumentong dahilan kung bakit isang bata ang nasa bingit ng kamatayan.
Binasa ko ang bawat detalye.
Mabilis kong nakita ang pagkakamali.
Masyado siyang nagmadali.
Hindi niya naintindihan ang abnormal anatomy ng pasyente.
Sinubukan niyang gamitin ang karaniwang paraan sa isang kasong hindi karaniwan.
Sa operasyon, ang yabang ay mas matalim pa kaysa sa scalpel.
At kapag mali ang kamay na may hawak niyon, pasyente ang nasusugatan.
Paglapag namin sa National Heart Center, sinalubong agad ako ng medical team.
Hindi na kami nag-aksaya ng oras sa pagbati.
Habang naglalakad kami papuntang scrub area, mabilis silang nagbigay ng update.
“BP unstable pero responsive sa support.”
“Bleeding controlled pansamantala.”
“Urine output borderline.”
“Parents nasa waiting area.”
Tumango ako.
“Hindi ko kakausapin ang pamilya ngayon. Dalhin ninyo ako sa OR.”
Pagpasok ko sa scrub area, tahimik akong naghugas ng kamay.
Isa.
Dalawa.
Tatlong ulit.
Habang umaagos ang tubig, nakita ko ang mukha ko sa salamin.
Pagod.
Maputla.
Pero kalmado.
Sa likod ko, pumasok si Director Villanueva.
“Dr. Santos,” sabi niya, “alam kong mahirap ito. Lalo na dahil sa nangyari sa dati mong ospital.”
Tiningnan ko siya sa salamin.
“Hindi ako nandito para sa kanila.”
“Alam ko.”
“Nandito ako para sa pasyente.”
Tumango siya.
“Iyon ang dahilan kung bakit ikaw ang tinawagan namin.”
Pagkatapos kong magsuot ng gown at gloves, bumukas ang pinto ng operating room.
Maliwanag.
Malamig.
Puno ng tensiyon.
Sa gitna, naroon si Sofia.
Maliit ang katawan sa ilalim ng sterile drapes. Ang monitor sa tabi niya ay patuloy na tumutunog, mabilis at hindi pantay.
Lumapit ako sa operating table.
Sa sandaling iyon, tumahimik ang buong team.
Tiningnan ko ang field.
Malalim ang sugat.
Mahirap ang posisyon.
Mapanganib ang tissue.
Pero hindi imposible.
“Scalpel,” sabi ko.
Inabot iyon ng scrub nurse.
Huminga ako nang malalim.
“At simula ngayon,” sabi ko, habang nakatingin sa puso ng batang pilit lumalaban, “walang gagalaw nang walang utos ko.”
Walang umimik.
Pagkatapos ay nagsimula ang operasyon.