Tawag Mula sa Nakaraan
Bahagi 3: Ang Tawag Mula sa Nakaraan
Walang gumalaw.
Nakatunog pa rin ang cellphone ni Tita Marissa sa mesa, paulit-ulit na kumikislap ang pangalan ni Danilo Reyes sa screen.
Tumingin ako kay Tita Marissa.
“Bakit ka tinatawagan ng taong iyon?”
Hindi siya sumagot.
Ang kamay niya, na kanina’y matapang na humahampas sa mesa, ay nanginginig na ngayon.
Mabilis na lumapit si Papa at dinampot ang cellphone, pero inagaw iyon ni Tita Marissa.
“Huwag mong pakialaman ang gamit ko.”
“Marissa,” madiing sabi ni Papa, “ano ang kinalaman mo kay Danilo?”
“Wala.”
Pero masyadong mabilis ang sagot niya.
Masyadong matigas.
Masyadong halatang kasinungalingan.
Tumigil ang tawag. Ilang segundo lang, may pumasok na text message.
Hindi sinasadya, dahil nanginginig ang kamay ni Tita Marissa, nabasa ko ang unang linya sa screen.
Nasa bahay na ba ang anak ni Elena? Huwag mong hayaang makapirma.
Nanlamig ang katawan ko.
Si Ramon agad na inilabas ang sarili niyang cellphone.
“Kailangan nating pumunta sa police station.”
“Hindi,” biglang sabi ni Tita Marissa.
Lahat kami napatingin sa kanya.
Napailing siya, parang ngayon lang niya naunawaan kung gaano na kalalim ang kinalalagyan niya.
“Hindi ninyo naiintindihan. Hindi kayo puwedeng basta pumunta roon. May tao siya sa munisipyo. May tao siya sa pulis. Kapag nalaman niyang bubuksan ninyo ulit ang kaso, hindi lang kayo ang madadamay.”
“Kaya pala,” mahina kong sabi. “Kaya pala alam mo ang tungkol sa medical record. Kaya pala dinala mo iyon ngayon. Hindi dahil gusto mong bigyan ako ng hustisya. Ginamit mo lang iyon para takutin ako sa usapin ng bahay.”
Hindi siya makatingin sa akin.
“Althea…”
“Wag mong banggitin ang pangalan ko na parang malinis ang intensyon mo.”
Napakagat siya sa labi.
Sa unang pagkakataon, nakita kong hindi lang galit ang nasa mukha niya. May takot din. Tunay na takot.
“Ako ang naghanap kay Ramon,” pag-amin niya sa wakas.
Nagulat si Ramon. “Ikaw?”
Tumango siya. “Nang malaman kong wala na palang ari-arian sa pangalan ni Roberto, gusto kong alamin kung bakit. May mga lumang usap-usapan tungkol sa pagkamatay ni Elena. Hinanap ko ang mga taong may alam. Doon ko nahanap ang pangalan ni Danilo. Doon ko rin nalaman na may medical record na hindi lumabas noon.”
“Pero bakit ka tinatawagan ni Danilo?” tanong ko.
Napaupo siya, parang nanghina.
“Dahil mali ang taong napagtanungan ko. Akala ko puwede kong gamitin ang impormasyong iyon laban sa papa mo. Hindi ko alam na makakarating kay Danilo na may naghuhukay ng lumang kaso.”
Tumawa ako nang mapait.
“Sinubukan mong maghukay ng libingan ng nanay ko para makakuha ng bahay, tapos ngayon natakot ka dahil may multong bumangon.”
Hindi siya sumagot.
Si Papa ay tahimik na nakatayo, nakatitig sa sahig.
Lumapit ako sa kanya.
“Alam n’yo ba noon kung sino ang gumawa kay Mama?”
Pumikit siya.
“May hinala ako.”
“Si Danilo?”
Tumango siya.
“Bakit hindi n’yo ipinaglaban?”
Bigla siyang napatingin sa akin, luhaang-luha.
“Akala mo hindi ko sinubukan? Pumunta ako sa presinto. Nagsampa ako ng tanong. Pero kinabukasan, may dumating sa bahay. Sinabi nila sa akin na kung itutuloy ko, ikaw ang susunod na mawawala.”
Napaawang ang bibig ko, pero walang lumabas na salita.
“Ikaw ay walong taong gulang noon,” patuloy niya. “Tuwing natutulog ka, nakaupo ako sa tabi mo buong gabi. Natatakot akong baka paggising ko, wala ka na. Kaya pinili kong manahimik. Pinili kong ilibing ang katotohanan kasama ng mama mo.”
“Hindi n’yo man lang sinabi sa akin.”
“Paano ko sasabihin sa isang batang nawalan ng ina na hindi ko siya kayang ipaglaban dahil mas natatakot akong mawala rin ang anak ko?”
Tumulo ang luha ko, pero hindi iyon awa. Galit iyon, sakit, at pagod na sabay-sabay pumutok.
“Pero lumaki ako sa kasinungalingan.”
“Alam ko.”
“Kinailangan kong maniwalang iniwan lang kami ni Mama dahil mahina ang katawan niya.”
“Alam ko.”
“Bawat kaarawan ko, hinihintay kong managinip ako tungkol sa kanya. Bawat graduation ko, iniisip kong sana nakita niya ako. Tapos kayo, alam n’yo pala na hindi natural ang nangyari sa kanya?”
Hindi na nakasagot si Papa.
Lumapit si Ramon.
“Althea, naiintindihan ko ang bigat nito. Pero kung gusto nating gumalaw, kailangan nating mag-ingat. Hindi sapat ang lumang medical record. Kailangan ng testimony, chain of documents, at opisyal na request.”
“Gagawin ko,” sabi ko.
“Hindi ka nag-iisa,” biglang sabi ni Papa.
Tumingin ako sa kanya.
“Kung haharapin mo ito, haharapin ko rin. Magsasalita ako. Lahat ng itinago ko, ilalabas ko.”
Si Tita Marissa ay napatingin sa kanya.
“Kapag ginawa mo iyan, madadamay tayong lahat.”
“Matagal na tayong damay,” sagot ni Papa. “Mas matagal lang tayong nagkunwaring hindi.”
Biglang bumukas ang pinto ng kuwarto ni Nico.
Nakatayo siya roon, hawak ang kahon ng biskwit na ibinigay ko kagabi.
“Nay,” mahina niyang tanong, “totoo po ba? Ginamit n’yo si Ate para sa bahay?”
Namula ang mata ni Tita Marissa.
“Nico, bata ka pa. Hindi mo naiintindihan.”
“Hindi po ako masyadong bata para malaman kapag may niloloko kayo.”
Tumahimik ang sala.
Lumapit siya sa akin at inilapag sa kamay ko ang kahon ng biskwit.
“Ate, sorry po.”
Napalunok ako.
“Wala kang kasalanan.”
“Pero ako po ang dahilan kung bakit gusto ni Mama kunin ang mga bahay.”
Lumuhod ako para pantayan ang tingin niya.
“Hindi ikaw ang dahilan. Ginamit ka lang. Magkaiba iyon.”
Napaiyak siya.
At sa sandaling iyon, may gumuho sa mukha ni Tita Marissa. Ang babaeng kaninang matalim at mapagbilang ay biglang mukhang inang natatakot mawala ang anak niya.
“Ginawa ko lang ang akala kong kailangan,” bulong niya. “Ayokong lumaki si Nico na walang seguridad.”
“Seguridad na ninakaw sa iba?” tanong ko.
Hindi siya nakasagot.
Tumunog muli ang cellphone niya.
Muli, si Danilo Reyes.
Sa pagkakataong iyon, si Tita Marissa mismo ang tumingin sa akin.
“Ano ang gagawin natin?”
Tahimik ko siyang tinitigan.
“Sa unang pagkakataon,” sabi ko, “gawin natin ang tama.”
Sinagot niya ang tawag at inilagay sa speaker.
Mabigat at magaspang ang boses ng lalaki sa kabilang linya.
“Marissa, nasa iyo ba ang mga papeles?”
Hindi siya agad sumagot. Tumingin siya sa akin, pagkatapos kay Papa, pagkatapos kay Ramon.
“Nandito,” sabi niya.
“Siguraduhin mong hindi pipirma ang anak ni Elena. Kapag nabuksan ang kasong iyan, hindi lang ako ang lulubog.”
Sumikip ang dibdib ko.
“Sinong kasama mong lulubog?” mahinang tanong ni Tita Marissa.
Tumawa ang lalaki sa kabilang linya.
“Huwag kang magpanggap na inosente. Tanungin mo ang asawa mo kung magkano ang tinanggap niya para manahimik noon.”
Nanlaki ang mga mata ko.
Dahan-dahan akong napalingon kay Papa.
Parang sinaksak siya sa dibdib. Napaatras siya, nanginginig.
“Hindi…” bulong niya. “Hindi iyon bayad para manahimik.”
Pero huli na.
Narinig ko na.
Si Danilo sa kabilang linya ay patuloy na tumawa.
“Akala mo bayani ka, Roberto? Ginamit mo ang perang iyon para ilipat ang mga bahay sa anak mo. Hindi ba? Kaya huwag kayong maglinisan diyan.”
Naputol ang tawag.
Walang nagsalita.
Tumingin ako kay Papa.
“Anong pera?”
Napatakip siya sa mukha.
“Althea…”
“Anong pera, Pa?”
Dahan-dahan niyang ibinaba ang kamay.
“At iyon,” sabi niya, halos hindi marinig ang boses, “ang pinakakinatatakutan kong malaman mo.”