Larawang Nahulog sa Mesa
Bahagi 2: Ang Larawang Nahulog sa Mesa
Nang mahulog sa mesa ang huling litratong kuha kay Mama Elena, parang tumigil ang oras sa buong sala.
Hindi iyon litrato ng isang babaeng payapang natutulog sa kama ng ospital.
Hindi iyon litrato ng isang taong namatay dahil sa karamdaman, gaya ng paulit-ulit na sinabi sa akin ni Papa Roberto mula noong bata pa ako.
Sa larawan, nakahiga si Mama sa isang lumang hospital bed. Maputla ang mukha niya, halos walang dugo ang labi, pero ang mas nakatawag ng pansin ko ay ang pasa sa pulso niya. May madilim na marka rin sa gilid ng leeg niya, bahagyang natatakpan ng kumot.
Nanginginig ang mga daliri ko habang pinulot ko ang larawan.
“Pa…” halos pabulong kong tanong, “ano ito?”
Nakaluhod pa rin si Papa sa sahig. Nakababa ang ulo niya, ang dalawang kamay nakapatong sa sahig na parang hindi na niya kayang buhatin ang sarili niyang katawan.
“Althea,” mahina niyang sabi, “pakinggan mo muna ako.”
“Pakinggan?” Biglang tumaas ang boses ko. “Sampung taon n’yo akong pinaniwalang namatay si Mama dahil sa komplikasyon sa sakit. Sampung taon akong nagdasal para sa kanya, umiiyak sa puntod niya, iniisip na hindi ko man lang siya naalagaan sa huling sandali niya. Tapos ngayon, may medical record na ganito?”
Hindi sumagot si Papa.
Si Tita Marissa naman ay nakatayo sa gilid, nakayakap sa sarili niyang mga braso, pero may kakaibang kasiyahan sa mga mata niya. Parang matagal niyang hinintay ang sandaling ito.
Ang lalaking dumating ay maingat na umupo sa gilid ng sala. Inilabas niya ang ID mula sa bulsa.
“Ako si Ramon Villanueva,” sabi niya. “Dating staff sa provincial hospital. Ngayon, nagtatrabaho ako bilang private records consultant. Matagal ko nang hinahanap ang pamilya ni Elena Santos.”
“Elena Santos ang nanay ko,” sabi ko. “Bakit n’yo siya hinahanap?”
Tumingin muna siya kay Papa, pagkatapos ay bumalik ang tingin sa akin.
“Dahil bago siya pumanaw, may isinulat siyang pahayag. Hindi iyon naisama sa opisyal na record noon.”
Parang may malamig na kamay na humawak sa batok ko.
“Pahayag?”
Tumango si Ramon. “May nurse noon na nag-ingat ng kopya. Natakot siyang ilabas dahil may isang taong nagbanta sa kanya. Bago siya umalis ng probinsya, ipinasa niya sa akin ang ilang dokumento. Kamakailan lang namin nahanap ang kaugnay na file.”
Biglang tumayo si Papa.
“Hindi totoo iyan.”
Lahat kami napatingin sa kanya.
Nanginginig ang boses niya, pero hindi na dahil sa hina. Dahil iyon sa takot.
“Hindi n’yo alam ang nangyari. Hindi n’yo alam ang buong kuwento.”
Tumingin ako sa kanya. “Kung ganoon, sabihin n’yo.”
Nanahimik siya.
Napangiti nang mapait si Tita Marissa.
“Kita mo? Hanggang ngayon, hindi pa rin niya kayang sabihin.”
“Tumahimik ka, Marissa,” madiing sabi ni Papa.
“Bakit ako tatahimik?” sagot niya. “Sampung taon akong ginawang tanga ng pamilyang ito. Akala ko ang limang ari-arian ay magiging seguridad ng anak ko. Pero bago mo pa ako pinakasalan, nailipat mo na lahat sa kanya. At ngayon, kapag nalaman niya kung bakit mo ginawa iyon, baka pati ikaw, hindi ka na niya ituring na ama.”
Bumaling ako kay Papa.
“Bakit n’yo inilipat sa akin ang mga bahay?”
Matagal siyang hindi nagsalita. Nang muli siyang tumingin sa akin, pulang-pula ang mga mata niya.
“Dahil nang mamatay ang mama mo, natakot akong may darating na araw na wala akong maipapaliwanag sa’yo.”
“Anong ibig sabihin?”
Huminga siya nang malalim.
“Hindi ko pinatay ang mama mo, Althea.”
Napapikit ako.
Hindi ko alam kung bakit iyon ang unang lumabas sa bibig niya. Marahil dahil sa loob niya, alam niyang iyon ang pinakamabigat na tanong na nabuo sa isip ko.
“Pero may alam kayo,” sabi ko. “May alam kayo na hindi n’yo sinabi.”
Napaupo si Papa sa sahig, parang biglang nabawasan ng lakas.
“Noong huling linggo bago siya namatay, may pinoproblema ang mama mo. May natuklasan siya tungkol sa negosyo ng kapatid niyang lalaki. May utang, may pekeng pirma, may sanglang bahay. Ayaw niya akong idamay, pero sinabi niya sa akin na may taong sumusunod sa kanya.”
“Sinong tao?”
Hindi agad sumagot si Papa.
Si Ramon ang nagpatuloy.
“Sa record, ang taong pumirma para ilabas siya sa ospital ay si Danilo Reyes.”
Napaawang ang labi ko.
Hindi ko kilala ang pangalang iyon.
Pero nang banggitin iyon ni Ramon, biglang nagbago ang mukha ni Papa. Maging si Tita Marissa, na kanina’y matapang, ay bahagyang napaatras.
“Sino si Danilo Reyes?” tanong ko.
Tumayo si Ramon at kinuha ang isa pang dokumento mula sa folder.
“Siya ang dating business partner ng kapatid ng nanay mo. Ayon sa lumang file, siya rin ang taong huling nakitang kasama ni Elena Santos bago siya isinugod sa ospital.”
“Pero sabi n’yo, may taong pumirma para ilabas siya sa ospital.”
“Oo,” sabi ni Ramon. “At iyon ang kakaiba. Dinala siya sa ospital nang madaling-araw. Ayon sa initial note, may trauma marks siya. Pero bago siya masuri nang buo, may pumirma para ilipat siya sa ibang pasilidad. Hindi na siya nakarating doon.”
Parang nawalan ng hangin ang paligid.
“Hindi na nakarating?” ulit ko.
Dahan-dahang tumango si Ramon.
“Kinabukasan, opisyal nang idineklarang patay ang nanay mo. Ang sanhi ng pagkamatay na inilagay sa papel ay cardiac complication. Pero may mga tala na hindi tumutugma.”
Napitlag ako nang maramdaman kong may humawak sa braso ko.
Si Nico.
Hindi ko napansing lumapit na pala siya. Namumutla ang mukha niya, at may luha sa gilid ng mga mata.
“Ate,” bulong niya, “totoo po ba ito?”
Bago ako makasagot, hinila siya ni Tita Marissa palayo.
“Pumasok ka sa kuwarto mo.”
“Ayoko!” unang beses kong narinig na sumigaw si Nico sa nanay niya. “Bakit lagi n’yo kaming pinapaalis kapag may mahalagang usapan?”
Napatingin ako sa kanya.
Sa lahat ng gulo sa bahay na iyon, nakalimutan kong may isang batang lalaki roon na maaaring maging biktima rin ng kasinungalingan ng matatanda.
Lumapit ako at hinawakan ang balikat niya.
“Nico, pumasok ka muna. Pagkatapos, ipapaliwanag ko sa’yo ang kaya kong ipaliwanag.”
Tumingin siya sa akin nang matagal, saka tahimik na tumango.
Nang magsara ang pinto ng kuwarto niya, bumaling ako kay Ramon.
“Ano ang kailangan n’yo sa akin?”
“Inaasahan naming pumirma ka sa request para muling buksan ang pagsusuri sa kaso ng nanay mo,” sabi niya. “Bilang anak niya, may karapatan kang humiling nito.”
Hindi ako agad sumagot.
Tumingin ako kay Papa.
Ang lalaking minsan kong inakalang pinakamatatag sa mundo ay nakaupo sa sahig, basag ang mukha, puno ng takot at pagsisisi.
Tumingin ako kay Tita Marissa.
Ang babaeng dumating para agawin ang bahay ay ngayon nakatayo sa gitna ng lihim na mas malaki kaysa sa pera.
“Pipirma ako,” sabi ko.
Biglang napatingin sa akin si Papa.
“Althea…”
“Pero bago iyon,” pinutol ko siya, “gusto kong marinig ang buong katotohanan mula sa inyo. Hindi mula kay Tita Marissa. Hindi mula kay Sir Ramon. Mula sa inyo mismo.”
Tumulo ang luha sa pisngi ni Papa.
“Hindi ko alam kung mapapatawad mo ako.”
“Hindi ko rin alam,” sagot ko. “Pero magsimula kayo sa katotohanan.”
Matagal siyang yumuko.
Pagkatapos, sa wakas, nagsalita siya.
“Noong gabing nawala ang mama mo, may tinawag siya sa akin. Sinabi niyang may dala siyang ebidensya laban kay Danilo. Pero bago ako makarating, huli na ang lahat.”
Humigpit ang hawak ko sa larawan ni Mama.
“At bakit n’yo itinago?”
Dahan-dahan niyang itinaas ang tingin.
“Dahil ang taong nagbanta sa akin pagkatapos noon… ay hindi lang si Danilo.”
Tumigil ang paghinga ko.
“May isa pa?” tanong ko.
Bago makasagot si Papa, tumunog ang cellphone ni Tita Marissa.
Tiningnan niya ang screen, at biglang nawala ang kulay sa mukha niya.
Sa katahimikan ng sala, kitang-kita ko ang pangalan ng tumatawag.
Danilo Reyes.