tamang panahon para manatili
bahagi 4: ang tamang panahon para manatili
Ang media competition ang naging pinakamahabang buwan ng buhay ko.
Araw-araw kaming nagpa-practice, nag-eedit ng video, gumagawa ng script, nag-aayos ng presentation, at halos matulog na sa campus. Bilang adviser, mahigpit si Sir Miguel. Hindi niya kami pinapalusot sa palpak na argumento, pangit na transitions, o script na kulang sa puso.
“Hindi sapat na maganda ang visuals,” sabi niya isang gabi habang tinitingnan ang draft namin. “Dapat may dahilan kung bakit manonood ang tao hanggang dulo.”
Tahimik akong napatingin sa kanya.
May dahilan kung bakit mananatili.
Parang hindi lang iyon tungkol sa video.
Minsan, kapag pagod na kaming lahat, siya ang bumibili ng pandesal at kape para sa grupo. Laging para sa lahat. Laging pantay. Laging maingat.
Pero kahit ganoon, napapansin ko ang maliliit na bagay.
Kapag nakakalimutan kong kumain, may extra sandwich na biglang napupunta sa mesa namin.
Kapag masyado na akong kinakabahan bago mag-present, maririnig ko siyang magsasabing, “Breathe first.”
Kapag nauuna akong mag-panic, titingin lang siya sa akin, kalmado, at parang bumabalik ako sa mga gabing akala ko hindi ko kakayanin ang exam.
Pero ngayon, iba na ako.
Hindi na ako iyong batang nagtatago sa pekeng pangalan.
Hindi na ako si Alyssa.
Ako si Althea Santos.
At gusto kong maging isang taong kayang panindigan ang sariling nararamdaman.
Dumating ang araw ng competition.
Punong-puno ang auditorium. May mga estudyante mula sa iba’t ibang university, professors, judges, at camera sa bawat sulok. Nanginginig ang kamay ko habang hawak ang cue cards.
Ako ang main presenter namin.
Bago ako umakyat sa stage, lumapit si Sir Miguel.
Hindi siya masyadong malapit. Sakto lang. Pormal pa rin.
“Ms. Santos.”
“Opo, Sir?”
“Tandaan mo,” sabi niya, “hindi mo kailangang maging perpekto. Kailangan mo lang maging totoo.”
Napatitig ako sa kanya.
Iyon ang salitang hinahanap ko sa sarili ko sa loob ng ilang buwan.
Totoo.
Tumango ako.
“Opo.”
Pag-akyat ko sa stage, nakita ko sa harap si Papa at Mama. Pareho silang ngumiti. Sa gilid naman, nakatayo si Sir Miguel kasama ng ibang advisers.
Huminga ako nang malalim.
At nagsimula.
Noong una, nanginginig pa ang boses ko. Pero habang nagsasalita ako tungkol sa proyekto namin—isang campaign tungkol sa mga estudyanteng natatakot magsabi ng totoo dahil sa pressure ng pamilya, school, at social media—unti-unting naging matatag ang tinig ko.
Hindi ko sinabi ang sariling kwento ko.
Pero bawat salita, galing doon.
Sa takot.
Sa kasinungalingan.
Sa pagkawala.
Sa pagharap.
Nang matapos ang presentation, ilang segundo munang tahimik ang auditorium.
Pagkatapos, sumabog ang palakpakan.
Nanalo kami ng first place.
Nang tawagin ang pangalan ng university namin, nagtatalon ang mga kaklase ko sa saya. Ako naman, natulala lang. Hanggang yakapin ako ng groupmate ko at sumigaw sa tenga ko.
“Thea! Nanalo tayo!”
Napatawa ako habang umiiyak.
Sa gitna ng ingay, nakita ko si Sir Miguel.
Hindi siya pumalakpak nang sobra. Hindi rin siya lumapit agad.
Pero nakangiti siya.
Totoong ngiti.
At sapat na iyon para sumikip ang dibdib ko sa saya.
Pagkatapos ng awarding, lumapit sina Papa at Mama. Niyakap ako ni Mama nang mahigpit, habang si Papa ay halatang pinipigilan ang luha.
“Ang galing ng anak ko,” sabi niya.
“Papa…”
“Proud ako sa’yo.”
Sa unang pagkakataon matapos ang lahat, parang tuluyan nang natanggal ang mabigat na bato sa puso ko.
Makalipas ang ilang linggo, natapos ang semester.
Wala nang project consultations. Wala nang dahilan para magkita kami ni Sir Miguel nang madalas.
At siguro dahil doon, mas naging malinaw sa akin ang lahat.
Hindi ko siya dapat hilahin sa magulong emosyon ko.
Hindi ko rin dapat pilitin ang kwento naming bumalik agad.
Kaya bago magsimula ang break, nagpadala ako sa kanya ng email.
“Sir Miguel,
Salamat po sa paggabay sa amin sa competition. Salamat din po sa pagiging patas at maingat, kahit naging komplikado ang sitwasyon dahil sa akin. Hindi ko na po uulitin ang dati kong pagkakamali. Mula ngayon, gusto kong maging taong marunong magsabi ng totoo at marunong manatili kapag mahirap.
—Althea”
Hindi ako naghintay ng sagot.
Pero kinabukasan, may reply.
“Congratulations again, Ms. Santos. You did well. Keep choosing honesty. It suits you better than any name you invented.”
Napangiti ako.
Masakit pa rin nang kaunti.
Pero mainit.
Lumipas ang dalawang taon.
Hindi naging mabilis ang lahat.
Hindi kami biglang naging magkasintahan.
Hindi rin naging mala-drama na hinabol niya ako sa ulan at sinabi niyang mahal niya pa ako.
Sa halip, nagpatuloy ako sa pag-aaral. Sumali ako sa orgs. Nagkamali, natuto, bumangon. Si Sir Miguel naman ay nanatiling professor sa department, mahigpit, mahusay, at respetado.
Sa campus, naging normal ang lahat.
Hanggang sa ikatlong taon ko, lumipat siya sa ibang university matapos tanggapin ang isang research position. Nang malaman ko iyon, akala ko magiging okay ako.
Pero noong huling araw niya, nakita ko siyang naglalakad palabas ng faculty room, bitbit ang isang kahon ng libro.
Hindi ko alam kung saan nanggaling ang lakas ng loob ko.
Tumakbo ako papunta sa kanya.
“Sir Miguel!”
Huminto siya at lumingon.
“Althea?”
Hindi Ms. Santos.
Althea.
Humihingal akong tumigil sa harap niya.
“Gusto ko lang pong magpasalamat.”
Ngumiti siya.
“Nasabi mo na iyon sa email.”
“Hindi po. Iba po ito.”
Kinapa ko ang bulsa ng bag ko at inilabas ang isang maliit na sobre.
“Letter po. Hindi ninyo kailangang basahin ngayon.”
Tinanggap niya iyon.
“Pwede ko bang basahin mamaya?”
Tumango ako.
“Opo.”
Saglit kaming natahimik.
Pagkatapos, sinabi ko ang bagay na matagal ko nang dapat sinabi.
“Hindi ko po kayo hihintayin bilang estudyante.”
Bahagyang kumunot ang noo niya.
“Althea…”
“Hayaan ninyo po akong tapusin ang sarili kong buhay muna. Ang pag-aaral ko. Ang pangarap ko. Ang pagiging taong hindi na tumatakbo.”
Napalunok ako, pero ipinagpatuloy ko.
“Pero kapag dumating ang araw na hindi na kayo professor ko, at hindi na ako estudyante ninyo…”
Tiningnan ko siya nang diretso.
“Kung pareho pa rin nating gusto, pwede po ba tayong magkakilala ulit? Sa totoong pangalan ko. Sa totoong edad ko. Sa totoong ako.”
Matagal niya akong tiningnan.
Pagkatapos, ngumiti siya.
Malungkot, pero malambot.
“Pwede.”
Isang salita lang.
Pero sapat na iyon para dalhin ko hanggang graduation.
At dumating nga ang araw na iyon.
Nakasuot ako ng toga, hawak ang diploma, habang umiiyak sina Mama at Papa sa audience. Pagkatapos ng ceremony, habang kumukuha kami ng litrato, may nakita akong pamilyar na pigura sa ilalim ng puno sa gilid ng campus.
Puting polo.
Kalmadong tindig.
Nunal sa ilalim ng kaliwang mata.
Si Miguel.
Hindi na Sir Miguel.
Hindi na professor ko.
Miguel na lang.
Lumapit siya na may hawak na maliit na bouquet ng sampaguita at rosas.
“Congratulations, Althea.”
Tinanggap ko iyon, nanginginig ang kamay.
“Salamat… Miguel.”
Nang marinig niya ang pangalan niya mula sa bibig ko, ngumiti siya.
Lumapit si Papa sa amin. Saglit siyang tumingin kay Miguel, pagkatapos sa akin.
Akala ko magagalit siya.
Pero inilabas lang niya ang kamay.
“Miguel,” sabi ni Papa, “salamat sa paghintay na lumaki muna ang anak ko.”
Mahigpit na nakipagkamay si Miguel.
“Salamat po sa pagtitiwala.”
Umiyak na naman ako.
Tumawa si Mama sa tabi ko.
“Ayan, umiiyak na naman ang graduate.”
Pinunasan ko ang luha ko, pero hindi ko maitago ang ngiti.
Makalipas ang ilang buwan, nagkita kami ni Miguel sa isang maliit na café malapit sa bay. Wala nang university emails. Wala nang office hours. Wala nang tagong pangalan.
Ako si Althea.
Siya si Miguel.
Dalawang taong minsang nagkamali, nasaktan, natutong maghintay, at piniling magsimula ulit sa tamang panahon.
Umupo siya sa tapat ko at inilapag ang cellphone niya sa mesa.
“Hindi na ito iyong lumang phone,” sabi niya.
Napatawa ako.
“Good. Baka nandiyan pa rin ang breakup message ko.”
“Naka-backup.”
“Grabe ka.”
Tumawa siya.
Pagkatapos, naging seryoso ang tingin niya.
“So, Althea Santos,” sabi niya, “pwede ba kitang ligawan? Sa totoong paraan ngayon.”
Namula ako.
Pero hindi na ako tumakas.
Hindi na ako nagsinungaling.
Hindi na ako nagtago sa ibang pangalan.
Tumingin ako sa kanya, ngumiti, at sinabi ang sagot na matagal ko nang gustong sabihin.
“Pwede.”
Sa labas ng café, bumuhos ang mahinang ulan.
Hindi na iyon ulan ng paalam.
Hindi na iyon ulan ng takot.
Sa pagkakataong ito, para itong simula.
At habang nakaupo kami roon, magkatapat, parehong totoo, parehong handang manatili, naisip ko:
May mga kwentong hindi agad nagiging tama.
Minsan, kailangan muna nitong masira.
Kailangan munang may umamin.
May maghintay.
May matutong lumaki.
Pero kapag dumating ang tamang panahon, ang dating maling simula…
Pwede pa ring humantong sa pinakamasayang wakas.