Presyong Dapat Bayaran
Bahagi 4: Ang Presyong Dapat Bayaran
Tatlong araw ang lumipas bago muling nagkamalay nang tuluyan si Nanay.
Nakaupo ako sa tabi ng kama niya, hawak ang kamay niya, nang dahan-dahan niyang iminulat ang mga mata.
“Lira…”
“Nay,” agad akong lumapit. “Nandito ako.”
Mahina siyang ngumiti.
“Umiiyak ka na naman.”
Napatawa ako habang tumutulo ang luha.
“Hindi po. Allergy lang sa ospital.”
Mahina siyang tumawa, pero agad ding napangiwi dahil sa sugat.
“Ang tigas talaga ng ulo mo.”
Hinaplos ko ang kamay niya.
“Mana po sa inyo.”
Nang sinabi ng doktor na ligtas na siya, saka lang ako nakahinga nang maluwag. Hindi pa tapos ang gamutan, pero ang pinakamadilim na gabi ay nalampasan na namin.
Sa labas ng kuwarto, naghihintay si Andres.
Sa loob ng tatlong araw, halos hindi siya umalis sa ospital. Pinapadala niya ang pagkain ko, inaayos ang lahat ng dokumento, kinakausap ang doktor, pulis, abogado, at kahit mga tauhan ng ospital.
Hindi siya maingay.
Hindi siya nagpapaawa.
Hindi rin niya ipinaparamdam sa akin na may utang na loob ako.
Pero sa bawat pagkakataong kailangan ko ng tulong, nandoon siya bago ko pa hingin.
“Gising na siya,” sabi ko paglabas ko.
Bahagyang lumambot ang mukha niya.
“Mabuti.”
“Tatawagin ka raw niya.”
Mukhang nagulat siya.
“Ako?”
Tumango ako.
Pagpasok ni Andres sa kuwarto, tinitigan siya ni Nanay nang matagal.
Akala ko tatanungin niya kung sino ito, pero mahina lang niyang sinabi:
“Ikaw ang lalaking tumulong sa anak ko?”
Magalang na yumuko si Andres.
“Opo.”
“May kapalit ba?”
Natigilan ako.
“Nay…”
Pero tinaas ni Nanay ang kamay, pinatigil ako.
Hindi siya mahina sa sandaling iyon. Kahit nakahiga siya sa kama, kahit maputla ang mukha niya, ang mga mata niya ay malinaw at matapang.
Si Andres naman ay hindi umiwas.
“Meron po,” sagot niya.
Nanigas ang puso ko.
Pero sumunod ang sinabi niya:
“Gusto ko pong payagan ninyo akong alagaan siya. Hindi bilang kapalit ng perang ibinigay ko. Kundi dahil matagal ko na po siyang mahal.”
Napatigil ang paghinga ko.
Matagal?
Tumingin ako sa kanya.
Si Nanay naman ay hindi nagulat. Parang matagal na niyang nabasa ang taong nasa harap niya.
“Gaano katagal?”
“Simula noong araw na nakita ko siyang ibenta ang relo niya para bayaran ang utang ni Marco,” sabi ni Andres.
Nanlaki ang mga mata ko.
Ilang taon na ang nakalipas noon.
Panahong halos walang-wala kami ni Marco. Naaalala ko pa, ibinenta ko ang maliit na relo na regalo sa akin ni Nanay noong graduation ko. Hindi iyon mamahalin, pero iyon ang pinakapaborito kong gamit.
Akala ko walang nakakita.
“Bakit hindi ka lumapit noon?” tanong ko.
Tumingin si Andres sa akin.
“Dahil mahal mo siya.”
Isang simpleng pangungusap.
Pero napakabigat.
Hindi ko alam ang sasabihin.
Si Nanay ang unang nagsalita.
“Kung mahal mo ang anak ko, huwag mo siyang gawing kulungan.”
“Opo,” sagot ni Andres. “Kaya ko nga po siya hinihintay na kusang lumapit, hindi ko siya hinihila.”
Matagal siyang tinitigan ni Nanay.
Pagkatapos ay ngumiti siya nang mahina.
“Mas gusto kita kaysa sa dati.”
“Nay!” napahiya kong tawag.
Mahina siyang tumawa.
“Bakit? Totoo naman.”
Sa unang pagkakataon matapos ang lahat ng nangyari, napuno ng bahagyang gaan ang kuwarto.
Ngunit hindi nagtagal ang kapayapaan.
Kinahapunan, dumating si Marco.
Hindi siya nakapasok agad dahil mahigpit ang bilin ni Andres sa security. Pero nag-iwan siya ng mensahe sa nurse, humihiling na makausap ako kahit limang minuto.
Ayoko.
Wala akong gustong marinig mula sa kanya.
Pero lumabas si Nanay mula sa pagkakatulog at mahina akong tinawag.
“Anak, kausapin mo.”
“Nay…”
“Hindi para patawarin siya,” sabi niya. “Para matapos na talaga.”
Kaya lumabas ako.
Nasa dulo ng hallway si Marco.
Ibang-iba na siya sa lalaking humarang sa kotse noon. Wala na ang yabang. Wala na ang malamig na tingin. Maputla siya, pagod, at tila hindi natulog nang ilang gabi.
Nang makita niya ako, agad siyang tumayo.
“Lira.”
“Limang minuto,” sabi ko.
Tumango siya.
May ilang segundong katahimikan.
Pagkatapos, inilabas niya mula sa bulsa ang isang maliit na kahon.
Binuksan niya iyon.
Nasa loob ang sirang pulseras namin.
Naayos na.
Pero kahit inayos, kita pa rin ang bitak.
“Pinagawa ko,” mahina niyang sabi. “Akala ko kapag naayos ito, baka…”
“Baka ano?” tanong ko.
Napapikit siya.
“Baka may maayos pa sa atin.”
Tinitigan ko ang pulseras.
Noon, ang bagay na iyon ay simbolo ng pangako.
Ngayon, isa na lang itong paalala na may mga bagay na kahit pagdugtungin mo, hindi na babalik sa dati.
“Marco, hindi pulseras ang sinira mo.”
Alam niyang iyon ang isasagot ko. Pero nang marinig niya, lalo pa ring gumuho ang mukha niya.
“Alam ko,” bulong niya. “Alam ko na ngayon.”
Tumawa ako nang mapait.
“Ngayon?”
Hindi siya nakasagot.
“Nasaan ka noong tinawagan kita para humingi ng tulong? Nasaan ka noong sinabi kong nasa ospital ang nanay ko? Nasaan ka noong kinuha mo ang huling perang pambayad ko?”
Tumulo ang luha sa mga mata niya.
“Hindi ko alam na totoo.”
“Dahil hindi mo gustong malaman ang totoo,” sabi ko. “Mas madali para sa iyo na maniwalang masama ako, dahil kapag masama ako, wala kang kasalanan.”
Parang tinamaan siya.
“Pinaniwala ako ni Bianca. Pinaniwala ako ni Mama. Sabi nila—”
“Hindi ka bata, Marco,” putol ko. “Hindi ka pinilit ng kahit sino na saktan ako. Pinili mo iyon.”
Tumango siya habang nanginginig ang panga.
“Tama ka.”
Hindi ko inasahang aamin siya.
“Si Bianca, nakakulong na,” sabi niya. “Nalaman ng doktor na hindi pala sigurado ang pagbubuntis niya. Ang test result na pinost niya, hindi kanya. Sa pinsan niya iyon.”
Hindi ako nagulat.
Sa dami ng kasinungalingang ginawa niya, isa na lang iyon sa marami.
“Si Mama…” napahinto siya. “Kinasuhan na rin. Ibibigay ko lahat ng ebidensya. Hindi ko siya pagtatakpan.”
Tumingin ako sa kanya.
“Gawin mo iyan hindi para sa akin. Gawin mo dahil iyon ang tama.”
“Oo,” sagot niya.
Tahimik siya ng ilang sandali.
Pagkatapos ay lumuhod siya sa harap ko.
Napaatras ako sa gulat.
“Marco, tumayo ka.”
“Hindi,” sabi niya, nanginginig ang boses. “Hinayaan kitang mapahiya. Hinayaan kitang masaktan. Tinawag kitang mukhang-pera, kahit ikaw ang bumuhay sa akin noong wala akong kahit ano.”
Napatakip siya sa mukha.
“Lira, patawarin mo ako. Hindi para bumalik ka. Alam kong wala na akong karapatan. Gusto ko lang… gusto ko lang marinig na balang araw, hindi mo na ako kamumuhian.”
Tinitigan ko siya.
Kakaiba ang pakiramdam.
Dati, akala ko kapag nakita ko siyang ganito, magiging masaya ako.
Akala ko gagaan ang loob ko kapag nagsisi siya.
Pero ang totoo, wala akong naramdamang tagumpay.
Tanging pagod.
“Marco,” mahinahon kong sabi. “Hindi na kita kamumuhian.”
Dahan-dahan siyang tumingala, may pag-asa sa mata.
Pero agad kong ipinagpatuloy:
“Dahil pagod na akong magbigay sa iyo ng kahit anong puwang sa puso ko.”
Nawala ang pag-asa sa mukha niya.
“Hindi kita pinapatawad para sa iyo,” sabi ko. “Pinapalaya ko lang ang sarili ko.”
Tumulo ang luha niya.
Tumango siya nang mabagal.
“Naiintindihan ko.”
Tumalikod ako para bumalik sa kuwarto ni Nanay.
Pero bago ako pumasok, muli siyang nagsalita.
“Si Andres… mabuti siyang tao?”
Napahinto ako.
Tumingin ako sa kanya.
“Mas mabuti siya kaysa sa lalaking pinili kong mahalin noon.”
Hindi na siya sumagot.
Pagpasok ko sa kuwarto, nakita kong nakatayo si Andres malapit sa bintana. Hindi ko alam kung gaano karami ang narinig niya, pero hindi siya nagtanong.
Lumapit lang siya at iniabot sa akin ang isang tasa ng mainit na tsaa.
“Para sa lalamunan mo.”
Kinuha ko iyon.
“Andres.”
“Hm?”
“Sinabi mo kay Nanay na matagal mo na akong mahal.”
Tumigil siya.
“Hindi mo dapat iyon narinig sa ganitong paraan.”
“Gusto kong marinig ulit,” sabi ko.
Dahan-dahan siyang humarap sa akin.
Sa labas ng bintana, papalubog ang araw. Ang liwanag ay tumama sa mukha niya, pinalambot ang dating malamig niyang anyo.
“Minahal kita noong mahal mo pa siya,” sabi niya. “Minahal kita noong hindi mo ako nakikita. Minahal kita noong iniisip mong wala kang halaga dahil pinaniwala ka nilang ganoon.”
Lumapit siya nang bahagya.
“Pero hindi kita minahal para angkinin ka. Minahal kita dahil kahit ilang beses kang masaktan, marunong ka pa ring magmahal nang totoo.”
Hindi ko napigilan ang luha ko.
“Paano kung hindi pa ako handa?”
“Maghihintay ako.”
“Paano kung matagal?”
“Matagal na akong naghihintay.”
Hindi niya ako hinawakan.
Hindi niya ako pinilit.
Pero ako ang lumapit.
Dahan-dahan kong niyakap siya.
Sa unang pagkakataon, hindi ako niyakap ng taong gusto akong itali.
Niyakap ako ng taong handang maghintay hanggang matuto akong huminga muli.
At sa dibdib niya, naramdaman kong maaaring hindi pa ako buo.
Pero nagsisimula na akong gumaling.