Noong Gabi Bago ang Defense Ko, Ibinos Ng Roommate Ko sa Lababo ang Lahat ng Research Samples Ko
Nag-video pa siya habang pinapahiya ako sa group chat ng dormitoryo.
Pero nang mabuksan ang CCTV footage… ang taong nasa likod niya ang talagang yumanig sa buong unibersidad.

Noong gabi bago ang thesis defense sa University of the Philippines sa Quezon City, ibinuhos ng roommate ko ang lahat ng microbial culture samples na labing-anim na buwan kong pinaghirapan sa lababo.

Pagkatapos noon, nag-upload pa siya ng labinlimang segundong video sa group chat ng women’s dormitory.

Sa video, hawak ni Lara Dizon ang isang bakanteng storage box habang nanginginig sa kakatawa.

“Camille Reyes, akin na ngayon ang scholarship slot mo para sa graduate research sa Maynila.”

Anim kaming magkaka-roommate.

Tatlo agad ang nag-chat.

“Lara, seryoso ka ba talaga?”

“Nasaan si Camille?”

“Huwag niyo nang palakihin ‘to. Defense na bukas.”

Sinipa ni Lara ang insulated container na nakahandusay sa sahig.

Tumalsik ang takip.

Nagkalansingan ang mga walang laman na test tube.

Dinampot niya ang isang label at inilapit sa camera.

“Section B2, shelf F9, freezer number 4.”

“Walang natirang kahit isa.”

Tinitigan ko lang ang label sa kamay niya.

Hindi ako nagsalita.

Ang lumang air conditioner sa dorm ay gumagawa ng nakakairitang ugong.

Akala ni Lara natakot ako kaya lalo siyang tumawa.

“Alam mo bang matagal na kitang kinaiinisan, Camille?”

“Palagi kang nagpapanggap na mas magaling kaysa sa lahat.”

“Mula nang piliin ka ni Professor Esteban sa research team, gusto ko nang makita kang bumagsak.”

Dumampot ako ng isa pang label na nasa paanan niya.

“Paano ka nakapasok sa cold storage?”

Natigilan siya sandali.

“Ha?”

“Tinanong kita, sino ang nagbukas ng freezer room para sa’yo?”

Biglang natahimik ang group chat.

Napalingon si Lara saka ngumisi.

“Ano tingin mo sa research lab ng school? Bangko Sentral?”

“Kung gusto kong pumasok, papasok ako.”

Napatingin ako sa pulso niya.

Suot pa rin niya ang temporary access band ng laboratory building.

At ang ganoong access band…

Mga lab manager lang ang may karapatang magbigay.

Wala na akong sinabi.

Binuksan ko lang ang phone ko at sinave ang video.

Pagkatapos ay kinuhanan ko rin ng screenshot ang oras ng pag-upload.

11:11 PM.

Lara Dizon.

Sinira ang research samples.

At inamin pa mismo sa video.

Tatayo na sana ako nang harangan niya ako.

“Huwag ka nang magpanggap na kalmado.”

“Akala mo ba papayagan ka pang mag-defense bukas nang wala yang samples mo?”

Lumapit siya sa tenga ko.

“Hindi ka ililigtas ni Professor Esteban.”

Dahan-dahan akong napatingin sa kanya.

“Alam niya ‘to?”

Agad niyang iniwas ang tingin.

Pero ilang segundo lang, ngumiti ulit siya.

“E ano ngayon kung alam niya?”

“Ang mahalaga, wasak na ang future mo ngayong gabi.”

Tumingin ako sa bakanteng container sa sahig.

Pagkatapos sa relo ko.

11:14 PM.

Isinukbit ko ang bag ko at tumayo.

“Lara.”

“Huwag kang matutulog nang mahimbing ngayong gabi.”

Kumunot ang noo niya.

“Tinatakot mo ba ako?”

Hindi ako sumagot.

Lumabas lang ako ng kwarto.

Nakakatindig-balahibo ang hallway ng women’s dormitory sa hatinggabi.

Pabukas-sara ang ilaw ng motion sensor.

Diretso akong pumunta sa food research laboratory sa silangang bahagi ng campus.

Naka-ilaw pa ang laboratoryo.

Pero nang i-scan ko ang student ID ko, pulang mensahe agad ang lumabas.

ACCESS TEMPORARILY SUSPENDED.

Tumigil ako sandali.

Pagkatapos ay narinig ko ang tunog ng takong sa likuran ko.

Si Lara.

Nakasandal siya sa pader habang nakangisi.

“Hindi ka makapasok?”

“Camille, akala mo ba kayang lumaban ng isang mahirap na scholar mula Cebu laban sa akin?”

Hindi ko siya pinansin.

Naglakad lang ako papunta sa equipment management office.

Si Mang Ramon ang naka-duty.

Naidlip siya sa tabi ng lumang electric fan.

Pagkakita sa akin, napakunot-noo siya.

“Nawalan na naman ba ng kuryente?”

“Sinira po ang research samples ko.”

Inilapag ko sa mesa ang labels at mga basag na test tube.

Bigla siyang nagising.

“Sino gumawa?”

“Si Lara Dizon.”

Agad kaming nakarinig ng tawa mula sa labas.

“Huwag mo akong pagbintangan.”

Pumasok si Lara.

Nakataas pa ang cellphone niya na parang nagli-livestream.

“Binigyan ako ni Professor Esteban ng access sa laboratory.”

“At ngayon sinusubukan akong idiin ni Camille Reyes pati ang adviser niya.”

Biglang tumigil ang kamay ni Mang Ramon sa mouse.

“Professor Esteban?”

Nagkibit-balikat si Lara.

“Kailangan ng Delacruz Foods Corporation ng data para sa project.”

“Tumulong lang akong kumuha ng samples.”

Tumingin ako nang diretso sa kanya.

“Kung kumuha ka lang ng samples…”

“Bakit mo sila ibinuhos lahat sa lababo?”

Nawala ang ngiti niya.

Biglang tumahimik ang buong opisina.

Umupo ako sa harap ng computer.

“Mang Ramon, pakibukas po ang access logs ngayong gabi.”

Nag-atubili siya sandali bago nag-login.

Maingay na umandar ang lumang computer.

Isa-isang lumabas ang records.

10:43 PM.

Temporary access granted.

User: Lara Dizon.

Authorized by: Esteban, Miguel.

10:57 PM.

Failed access logs deleted.

Admin account used: mesteban_admin.

Namutla si Mang Ramon.

“May nag-delete ng system logs…”

Tahimik akong kumuha ng silver USB sa bag ko.

“Ayos lang po.”

“Naka-backup na lahat.”

Biglang namutla si Lara.

“Ano?!”

Isinaksak ko ang USB sa computer.

Lumabas ang CCTV footage.

Kitang-kita sa video si Lara sa harap ng freezer room.

At ang taong nagbukas ng pinto para sa kanya…

Ay si Professor Miguel Esteban mismo.

Sa video, siya pa mismo ang nagturo sa freezer shelf number 4.

Kung saan nakalagay ang lahat ng research samples ko.

Namuti ang mukha ni Lara.

“Hindi puwede…”

Tumingin ako sa kanya.

“Akala mo ba hindi ko napansin na may gumagalaw sa research data ko nitong nakaraang labing-anim na buwan?”

Nagsimulang bumuhos ang ulan sa labas.

Umalingawngaw ang kulog sa malayo.

Sakto namang nag-vibrate ang cellphone ko.

May bagong email.

Sender:
National Research Ethics Council of the Philippines.

Subject:
[Complaint regarding research data theft has been officially received.]

At sa ibaba ay may isang linya.

“Investigators are currently on their way to the University of the Philippines.”

Nang makita iyon ni Lara, napaatras siya.

“Camille…”

“A-anong ginawa mo…?”

Dahan-dahan kong ibinulsa ang cellphone ko.

Pagkatapos ay tumingin ako sa madilim na dulo ng hallway.

May paparating na sunod-sunod na yabag.

At hindi lang isa.

Kundi isang buong grupo.
…

Ang tunog ng mga yabag sa madilim na hallway ay lalong lumalakas.

Isa.

Dalawa.

Tatlo.

Hanggang sa bumukas nang malakas ang pintuan ng laboratory corridor.

Tatlong lalaking naka-itim na jacket ang mabilis na pumasok, kasama ang dalawang opisyal mula sa administrative board ng unibersidad.

Kasunod nila ang isang babaeng may hawak na identification card.

Mahaba ang buhok niya, malamig ang tingin, at seryoso ang mukha.

“Ingrid Valdez. National Research Ethics Council.”

Agad siyang tumingin kay Lara.

Pagkatapos ay kay Professor Esteban.

“Walang aalis sa gusaling ito habang hindi natatapos ang imbestigasyon.”

Biglang namutla si Professor Esteban nang makita ang CCTV footage sa monitor.

“Hindi ito pagkakaintindihan lamang,” malamig niyang sabi.

“May malinaw na paglabag sa research ethics.”

Huminga nang mabigat si Lara.

“Ma’am… hindi ko po alam…”

“Professor lang po ang nagsabing kunin ko—”

“Tumahimik ka!”

Biglang sumigaw si Esteban.

Nagulat ang lahat.

Ngayon ko lang nakita ang totoong mukha niya.

Hindi na ang kalmadong propesor na hinahangaan ng buong kolehiyo.

Kundi isang desperadong lalaking unti-unting nawawalan ng kontrol.

Lumapit si Ingrid sa computer.

Isa-isang tiningnan ang logs, ang access history, at ang CCTV footage.

Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.

“Ikaw si Camille Reyes?”

Tumango ako.

“Kailan mo pa pinaghihinalaang may manipulasyon sa data mo?”

“Mga apat na buwan na po.”

Tahimik ang buong silid.

Maging si Lara ay napatingin sa akin.

“Bakit hindi ka agad nagsumbong?” tanong ni Ingrid.

Dahan-dahan akong huminga.

“Dahil wala akong ebidensiya noon.”

“At dahil scholar lang ako.”

“Si Professor Esteban ang pinakamakapangyarihang researcher sa buong departamento.”

Napatungo si Mang Ramon.

Alam ng lahat na totoo iyon.

Si Miguel Esteban ang dahilan kung bakit milyon-milyong piso ang pumapasok na pondo sa unibersidad taon-taon.

Halos sambahin siya ng board directors.

Pero ngayong gabi…

Unti-unting nababasag ang imaheng iyon.

Biglang nagsalita si Lara, nanginginig ang boses.

“Hindi ko gustong sirain ang buong research…”

“Sinabi niya lang na kailangan alisin ang original samples dahil may inspection…”

Mabilis na napalingon si Esteban sa kanya.

“Lara!”

“Tumigil ka!”

Pero huli na.

Tuluyan nang bumigay si Lara.

Umiiyak siyang napaupo sa sahig.

“Sinabi niyang tutulungan niya akong makapasok sa graduate program!”

“Sinabi niyang kapag natanggal si Camille, ako ang ipapalit niya sa research slot!”

Tahimik ang buong opisina.

Naririnig na lang ang malakas na ulan sa labas.

At ang mabigat na paghinga ni Professor Esteban.

Maya-maya, nagsalita si Ingrid.

“Professor Miguel Esteban.”

“Simula ngayong oras na ito, suspendido ka sa lahat ng research activity pending investigation.”

Para bang biglang nawalan ng lakas si Esteban.

Napaatras siya at napasandal sa mesa.

Hindi siya makapaniwala.

Ang lalaking dati’y laging nasa entablado ng international conferences…

Ngayon ay nakatayong parang kriminal sa harap ng sariling laboratoryo.

Tumingin siya sa akin.

“Camille…”

“Puwede pa nating pag-usapan ito.”

Napangiti ako nang bahagya.

“Hindi po ito nagsimula ngayong gabi, Professor.”

“At alam n’yo iyon.”

Hindi na siya nakapagsalita.

Alas singko ng umaga nang matapos ang paunang imbestigasyon.

Halos hindi na huminto ang ulan buong gabi.

Paglabas ko ng research building, malamig ang hangin.

Unti-unti nang sumisikat ang araw sa likod ng mga gusali ng campus.

Pakiramdam ko noon pa lang ako tunay na nakahinga matapos ang ilang buwan.

May biglang lumapit sa akin.

Si Lara.

Namumugto ang mata niya.

Basang-basa ang buhok.

Mukha na siyang ibang tao kumpara sa mapagmataas na babaeng nagtatawa sa dormitoryo ilang oras lang ang nakalipas.

“Camille…”

Hindi ako nagsalita.

Napaluha siya.

“Sorry…”

“Alam kong wala nang saysay…”

“Pero sorry talaga…”

Tahimik ko lang siyang tiningnan.

Naalala ko kung paano niya ibinuhos sa lababo ang research ko.

Kung paano siya tumawa habang winawasak ang pinaghirapan ko.

Pero sa sandaling iyon…

Hindi ko na nakita ang dating mayabang na Lara.

Kundi isang taong natalo rin ng sariling inggit at desperasyon.

Huminga ako nang malalim.

“Lara.”

“Hindi ikaw ang unang taong gustong pabagsakin ako.”

“Pero puwede kang maging huling taong sisira sa sarili mo dahil sa maling tao.”

Napahagulhol siya.

Hindi na ako nagsalita pa.

Iniwan ko siyang umiiyak sa ilalim ng mahinang ulan.

Akala ng buong campus ay hindi na matutuloy ang defense ko.

Pero alas nuebe ng umaga, isang emergency meeting ang ipinatawag ng dean.

Halos lahat ng faculty members naroon.

Pati mga estudyante, nagkumpulan sa labas ng conference hall.

Isang oras matapos magsimula ang meeting, lumabas ang opisyal na anunsyo.

Suspendido si Professor Miguel Esteban.

Kanselado ang partnership project ng Delacruz Foods.

At…

Pinapayagang ituloy ni Camille Reyes ang kanyang thesis defense gamit ang backup data at preserved digital records.

Nagkagulo ang buong kolehiyo.

Maraming estudyante ang hindi makapaniwala.

Lalo na nang lumabas ang balita na hindi lang pala ako ang biktima.

Sa loob ng tatlong taon, maraming research papers ang minanipula upang makakuha ng corporate funding.

At ang pinakamalaking whistleblower…

Ay isang scholar mula Cebu na halos mawalan ng pangarap.

Ako.

Bandang alas dose ng tanghali, pumasok ako sa defense room.

Malamig ang aircon.

Tahimik ang buong silid.

Sa harap ko, nakaupo ang limang panelists.

May projector.

May microphone.

At may daan-daang matang nakatingin sa akin.

Naroon din si Ingrid Valdez sa likod ng silid.

Tahimik lang siyang nakaupo.

Huminga ako nang malalim.

Pagkatapos ay sinimulan ang presentation.

“Good afternoon.”

“My study focuses on microbial preservation systems for low-cost food safety storage in disaster-prone communities.”

Habang nagsasalita ako…

Naalala ko lahat.

Ang mga gabing walang tulog.

Ang instant noodles na paulit-ulit kong kinakain dahil wala akong pambili ng totoong pagkain.

Ang pagtatrabaho ko bilang online tutor para lang may pambayad sa dorm.

Ang mga araw na halos sumuko na ako.

Pero heto ako ngayon.

Nakatayo.

Lumalaban.

At hindi na natatakot.

Mahigit dalawang oras tumagal ang defense.

Sunod-sunod ang tanong ng panelists.

At isa-isa kong sinagot.

Nang matapos ang huling tanong, tahimik ang buong silid.

Nagbulungan ang mga panelists.

Parang ilang minuto akong hindi makahinga.

Pagkatapos…

Tumayo ang chairman ng panel.

Ngumiti siya.

“Miss Camille Reyes.”

“We are pleased to inform you…”

“You passed with distinction.”

Parang huminto ang mundo ko.

May mga taong biglang pumalakpak.

May ilan pang napaluha.

At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon…

Napaiyak din ako.

Hindi dahil sa sakit.

Kundi dahil tapos na rin sa wakas ang laban na matagal kong pinasan mag-isa.

Makalipas ang dalawang buwan, opisyal na inilabas ng National Research Ethics Council ang resulta ng imbestigasyon.

Permanenteng tinanggal si Miguel Esteban sa akademya.

Kinasuhan din ang Delacruz Foods dahil sa illegal research manipulation.

Samantala, si Lara…

Hindi siya nakulong.

Pero kusa siyang umalis sa unibersidad.

Bago siya umalis, nagpadala siya ng isang mahabang sulat.

Hindi para humingi ng awa.

Kundi para umamin sa lahat ng ginawa nila.

At sa dulo ng liham, may isang pangungusap.

“Akala ko noon ang pinakamatalino ay iyong kayang manira ng iba para umangat.”

“Mali pala ako.”

Isang taon matapos ang gabing iyon…

Nakatayo ako sa isang international research conference sa Singapore.

Nakasuot ng simpleng puting blazer.

Habang ipinapakita sa malaking screen ang pangalan ko.

DR. CAMILLE REYES
Outstanding Young Researcher Award

Libo-libong tao ang pumapalakpak.

At sa pinakahuling hilera ng audience…

Nakita ko si Mang Ramon na umiiyak habang hawak ang livestream sa cellphone niya.

Tumawa ako habang pinupunasan ang luha ko.

Dahil naalala ko ang gabing akala nila wasak na ang buhay ko.

Hindi nila alam…

Na minsan, ang taong sinusubukan nilang sirain…

Siya pa palang magiging dahilan ng pagbagsak ng lahat ng kasinungalingan nila.