Gabing Nagising ang Santo
Bahagi 2: Ang Gabing Nagising ang Santo
“Simulan na natin ang paniningil ng karma.”
Nang lumabas ang mga salitang iyon sa bibig ko, parang lalong lumamig ang hangin sa loob ng lumang kapilya.
Ang gintong liwanag na gumapang mula sa ilalim ng altar ay hindi nakasisilaw, ngunit bawat sinag nito ay tila may bigat. Dahan-dahan itong umakyat sa mga paa ng magkakapatid na Dela Cruz, paikot sa kanilang mga binti, saka huminto sa dibdib nila na para bang sinusukat ang bigat ng mga kasalanang nakakapit sa kanilang mga kaluluwa.
Si Isabella, na kanina lamang ay nakatayo nang mataas ang noo, ngayon ay nakaluhod sa sahig. Nanginginig ang mga daliri niya habang pilit niyang hinihila ang laylayan ng damit niya palayo sa gintong liwanag.
“Kuya…” Nanginginig ang boses niya. “Ano ito? Bakit gumagalaw ang ilaw?”
Walang sumagot.
Kahit si Mateo, ang lalaking kanina ay nagdeklara na ang pamilya niya ang batas at langit ng lungsod, ngayon ay naninigas sa kinatatayuan. Maputla ang mukha niya. Ang mga labi niya ay bahagyang nakabuka, ngunit walang lumalabas na salita.
Mula sa rebulto sa likuran ko, muling umalingawngaw ang sinaunang tinig.
“Sa loob ng isang daang taon, tinanggap ko ang kandila at dasal ng mga taong may dalisay na puso. Dumating ang mga dukha, mga ulila, mga ina, mga estudyanteng walang ibang sandata kundi sipag at pag-asa.”
Ang boses nito ay hindi malakas, ngunit umalingawngaw sa bawat sulok ng kapilya.
“Ngunit ngayong gabi, may mga taong dumating dala ang kayabangan, karahasan, panlilinlang, at maruming pera.”
Biglang lumakas ang pagyanig ng sahig.
Napaatras ang mga bodyguard. Ang ilan ay nagbitiw ng hawak na baton. May isang lalaki ang natumba sa sobrang takot, ngunit kahit pilitin niyang tumayo, tila may hindi nakikitang puwersang pumipigil sa kanya.
Si Rafael, ang pangalawang kuya ni Isabella, ay unang nakabawi. Sanay siyang manakot ng mga tao sa pantalan, sanay siyang makita ang takot sa mukha ng iba. Kaya nang takot ang bumalot sa kanya, galit ang ginamit niyang panangga.
“Panlilinlang lang ’to!” sigaw niya. “May projector ba rito? Sino ang nagpapagana nito?”
Humakbang siya papunta sa akin, balak yata akong hatakin.
Ngunit hindi pa man niya ako nahahawakan, biglang kumislap ang gintong liwanag sa paanan niya.
Sa isang kisapmata, bumukas sa harap niya ang isang larawan sa hangin, parang malinaw na salamin na nakasabit sa dilim.
Nakita roon ang pantalan.
Gabi.
May isang binatang duguan ang mukha, nakaluhod sa harap ni Rafael. Naririnig ang pagsusumamo nito.
“Sir, hindi ko po talaga alam. Hindi ako nagsumbong. May pamilya po ako…”
Sa larawan, ngumisi si Rafael at sinipa ang lalaki sa dibdib.
“Kapag may tumangging sumunod sa Dela Cruz, ganito ang nangyayari.”
Nagtilian ang ilang tao sa labas ng kapilya.
Namutla si Rafael.
“Peke ’yan!” sigaw niya. “Hindi ’yan totoo!”
Ngunit kasabay ng pagsigaw niya, isa pang larawan ang lumitaw. Pagkatapos ay isa pa. Isa-isang ipinakita ang mga taong tinakot niya, sinaktan niya, pinatahimik niya gamit ang pera at puwersa.
Ang mga bisitang nakasilong sa labas ng kapilya ay unti-unting naglabas ng cellphone. Ngayon, wala nang bodyguard ang nakapigil sa kanila. Ang mga lalaking nakaitim ay nanginginig na rin sa takot, at ang ilan ay palihim nang umatras.
“Hindi…” napabulong si Rafael.
Ang dating malupit niyang mga mata ay biglang napuno ng pangamba.
Sumunod na kumislap ang liwanag sa dibdib ni Gabriel.
Ang doktor na kanina ay gustong sirain ang kamay ko ay napaatras, ngunit hindi siya nakalayo. Mula sa hangin, lumitaw naman ang mga larawan ng kanyang operasyon, mga pekeng medical record, mga pasyenteng hindi nabigyan ng lunas dahil hindi sapat ang perang dala.
May isang matandang babae sa larawan, umiiyak sa harap niya.
“Doktor, pakiusap po. Anak ko po siya. Bayaran ko po kayo paunti-unti.”
Sa larawan, malamig lamang na sumagot si Gabriel.
“Hindi charity ang ospital.”
Sumunod na eksena, nakita ang isang sobre ng pera na tinatanggap niya mula sa isang mayamang pamilya upang baguhin ang resulta ng medical report.
Ang salamin ni Gabriel ay dumulas sa tulay ng ilong niya. Nanginginig ang kamay niyang kanina ay nakasuot pa ng puting guwantes.
“Tumigil kayo…” mahina niyang sabi.
Ngunit ang rebulto ay hindi tumigil.
Isa-isang binuksan ng gintong liwanag ang nakatagong kasalanan ng bawat kapatid.
Ang ikaapat na kuya na politiko ay nahubaran ng mga pekeng proyekto at perang ninakaw sa pondo para sa mahihirap.
Ang ikalima na may-ari ng media company ay nahubaran ng mga balitang binayaran upang siraan ang mga walang kalaban-laban.
Ang ikaanim na abogado ay nahubaran ng mga kasong binaliktad niya kapalit ng lagay.
Ang ikapito na negosyante ay nahubaran ng mga manggagawang hindi binayaran nang tama.
At si Nico, ang bunsong bumasag ng mga kandila at dumura sa basurahan, ay nakita ng lahat kung paano niya inaabuso ang mga kaklase, ginagamit ang apelyido niya upang manakit, mang-blackmail, at manghiya.
Sa bawat larawang lumilitaw, lalong lumulubog ang pamilya Dela Cruz sa takot.
Ngunit ang pinakamaliwanag na gintong sinag ay huminto kay Isabella.
Napasinghap siya.
“Hindi! Wala akong kasalanan! Ako ang biktima rito! Sila ang gumagawa niyan para sa akin!”
Tumingin siya sa mga kuya niya, pagkatapos ay sa akin.
“Althea, sabihin mo sa kanya! Sabihin mong hindi ako masama! Gusto ko lang naman manalo!”
Hindi ako sumagot.
Ang gintong liwanag ay umikot sa kanya.
Sa hangin, lumitaw ang isang silid.
Isang tahimik na opisina sa paaralan.
Nandoon si Isabella, nakaupo sa harap ng isang administrator. Sa mesa ay may listahan ng examinees, sealed envelopes, at mga dokumentong may official stamp.
“Siguraduhin mong ang candidate number niya ang mapupunta sa akin,” sabi ni Isabella sa larawan. “Ayoko nang makita ang pangalan ni Althea Santos sa taas ng listahan.”
Ang administrator ay pawisan.
“Delikado ito, ma’am. National exam ito.”
Ngumiti si Isabella.
“Mas delikado kapag tumanggi ka sa pamilya ko.”
Sumunod na eksena, nakita ang sobre ng pera. Sumunod pa, nakita ang pagpapalit ng barcode sa exam papers.
Nag-ingay ang mga tao sa labas.
“Diyos ko…”
“Kinunan ninyo ba?”
“Naka-live ako!”
“May ebidensya na!”
Nang marinig iyon, parang doon lang natauhan si Mateo.
Bigla niyang kinuha ang cellphone niya at sumigaw sa kausap sa kabilang linya.
“Burahin ninyo lahat ng video! Patayin ang signal sa paligid ng kapilya! Tawagan ang pulis, sabihin ninyo may kaguluhan dito!”
Ngunit bago pa niya matapos ang utos, biglang nag-crack ang screen ng cellphone niya. Mula roon, lumabas ang gintong usok at naging abo ang aparato sa palad niya.
Napahiyaw siya at binitiwan iyon.
Ang rebulto ay muling nagsalita.
“Ang katotohanan ay hindi na mabubura.”
Pagkatapos, ang mga kampana ng kapilya na matagal nang sira ay biglang tumunog.
Isa.
Dalawa.
Tatlo.
Bawat tunog ay parang kumakalampag sa mismong dibdib ng mga may sala.
Sa labas, may mga sirena na nagsimulang marinig mula sa malayo.
Hindi iyon tawag ni Mateo.
Iyon ay tawag ng mga taong kanina pa tahimik na nanonood at ngayon ay nagkaroon ng lakas ng loob.
Lumuhod si Isabella at gumapang papunta kay Mateo.
“Kuya, gawin mo ang paraan! Kuya, ayokong makulong! Hindi puwedeng masira ang pangalan ko!”
Ngunit si Mateo mismo ay hindi na makagalaw.
Ang gintong liwanag sa katawan niya ay unti-unting naging mga kadena. Isa-isang kumapit sa pulso, leeg, at dibdib niya.
Sa hangin, lumitaw ang huling larawan.
Si Mateo, kausap ang opisyal sa telepono, ipinag-uutos na sirain ang kinabukasan ko kapalit ng donasyon.
Pagkatapos noon, lumitaw ang mas malalim pa niyang mga kasalanan: ilegal na pangangamkam ng lupa, pagpapalayas sa mahihirap, pagbili sa mga opisyal, at pagtatayo ng mga gusaling gumuho dahil sa murang materyales.
May mga pangalang lumitaw sa liwanag.
Mga taong nasaktan.
Mga pamilyang nawalan ng bahay.
Mga batang nawalan ng magulang.
Sa unang pagkakataon, nakita ko sa mukha ni Mateo ang takot na hindi niya kayang itago.
Tumingin siya sa akin.
“Althea…” basag ang boses niya. “Tao ka lang… hindi ba?”
Tahimik akong tumingin sa kanya.
Sa likuran ko, lalo pang lumiwanag ang rebulto.
Sa ilalim ng gintong sinag, ang anino ko sa sahig ay unti-unting nagbago.
Hindi na iyon anino ng isang payat na estudyanteng nakasuot ng lumang uniporme.
Iyon ay anino ng isang nilalang na may mahabang kasuotang tila hinabi mula sa liwanag ng mga bituin, may korona ng mga titik, at may hawak na aklat ng kapalaran.
Napaatras ang lahat.
May isang matandang babae sa labas ng kapilya ang biglang napaluhod.
“Ang tagapangalaga ng karunungan…”
Isa-isa, ang mga tao ay lumuhod, hindi dahil sa takot, kundi dahil sa pagkamangha.
Si Isabella ay napailing nang paulit-ulit.
“Hindi… imposible… isa kang ulila… isa kang wala…”
Lumapit ako sa kanya nang isang hakbang.
“Sa mata ng mga taong tulad mo, ang walang pera ay walang halaga.”
Huminto ako sa harap niya.
“Pero sa mata ng langit, ang bawat luha ng inaapi ay may timbang. Ang bawat pangarap na ninakaw ay may kabayaran.”
Biglang bumukas ang malaking pinto ng kapilya.
Pumasok ang mga pulis, kasama ang ilang opisyal ng education board at mga reporter na tinawag ng mga taong nakakita sa lahat.
Ang dating mga makapangyarihang Dela Cruz ay wala nang nagawa.
Ang walong magkakapatid ay isa-isang pinosasan.
Si Gabriel ay pilit pang nagtangkang sabihing isa siyang doktor at may reputasyon, ngunit agad siyang pinatahimik ng mga ebidensyang patuloy na lumilitaw sa liwanag.
Si Rafael ay nagmura, ngunit nang kumislap ang gintong kadena sa pulso niya, bigla siyang napaluhod sa sakit.
Si Nico naman ay umiiyak na parang batang nawalan ng laruan.
“Hindi ko sinasadya! Kandila lang iyon!”
Tiningnan ko siya.
“Kandila iyon ng pananampalataya ng mga taong wala nang ibang mahawakan.”
Hindi siya nakasagot.
Si Isabella ang huling dinala palabas.
Bago siya tuluyang hilahin ng pulis, kumapit siya sa laylayan ng uniporme ko.
“Althea, pakiusap. Sabihin mong hindi totoo. Sabihin mong pinatawad mo ako. Kapag pinatawad mo ako, mawawala ito, hindi ba?”
Tumingin ako sa kamay niyang nanginginig.
“Ang kapatawaran ay hindi pambura ng kasalanan.”
Napayuko siya.
“Ibig sabihin… hindi mo ako patatawarin?”
Saglit akong natahimik.
Naalala ko ang mga gabing gutom akong natutulog, ang mga pagkakataong itinulak ako ng mga taong may kaya, ang mga pagsusulit na sinagutan ko kahit nanginginig ang kamay ko sa pagod.
Pagkatapos, mahinahon kong sinabi:
“Balang araw, kapag natutunan mong magsisi nang walang hinihinging kapalit, baka mapatawad mo rin ang sarili mo.”
Binitiwan niya ang uniporme ko.
At sa unang pagkakataon, wala siyang naisagot.
Nang mailabas sila ng kapilya, nagsimulang bumalik ang hangin mula sa dagat.
Isa-isang nagliyab muli ang mga kandila.
Ang gintong liwanag ay unti-unting humupa.
Akala ko tapos na ang lahat.
Ngunit bago ako makahinga nang maluwag, lumitaw sa harap ko ang isang pahina mula sa aklat ng kapalaran.
Nakasulat doon ang pangalan ko.
Althea Santos.
Sa ilalim nito, dahan-dahang lumitaw ang resulta ng pagsusulit.
Ngunit bago ko mabasa ang score, biglang nabahiran ng itim na tinta ang buong pahina.
Mula sa dilim, isang malamig na tinig ang bumulong sa tainga ko.
“Akala mo ba ang pamilya Dela Cruz lang ang nagnakaw ng kapalaran mo?”
Nanigas ang katawan ko.
Ang rebulto sa likuran ko ay muling nag-crack.
Mas malakas kaysa kanina.
At mula sa bitak ng banal na bato, may itim na usok na unti-unting gumapang palabas.