Buhay na Pinili Ko
Bahagi 5: Ang Buhay na Pinili Ko
Lumabas ang resulta ng imbestigasyon makalipas ang dalawang buwan.
Si Adrian ay tinanggal sa trabaho dahil sa falsification, unauthorized account access, at professional misconduct. Hindi na siya pinayagang mag-resign nang tahimik. Nakalagay sa record niya ang dahilan ng termination.
Si Camille naman ay hindi na ni-regular. Binawi rin ang trainee recommendation niya matapos mapatunayang alam niya ang tungkol sa pekeng handover document at ginamit niya ito para makakuha ng posisyon sa project.
Tungkol naman sa police complaint, itinuloy ko ito.
Marami ang nagsabi na tama na raw ang mawalan sila ng trabaho.
May ilan pang nagsabi na baka sobra naman daw kung sisirain ko pa ang kinabukasan nila.
Pero hindi na ako ang dating Lina na madaling madala sa salitang “kawawa.”
Ang awa na walang hustisya ay isa lang panibagong paraan para patahimikin ang nasaktan.
Hindi ko gustong maghiganti.
Gusto ko lang matutunan nilang may hangganan ang lahat.
May hangganan ang kabaitan.
May hangganan ang pag-unawa.
At may kapalit ang panloloko.
Isang hapon, paglabas ko sa building, nakita ko si Adrian sa labas. Payat siya nang kaunti, may maitim na bilog sa ilalim ng mata. Wala na ang dating kumpiyansa sa tindig niya.
“Lina,” tawag niya.
Huminto ako.
Hindi dahil may natitira pa akong damdamin, kundi dahil hindi na ako takot harapin siya.
“Limang minuto lang,” sabi niya.
Tumingin ako sa relo. “Tatlo.”
Mapait siyang ngumiti.
“Ganyan ka na ba talaga kalamig sa akin?”
“Hindi. Natuto lang akong hindi sayangin ang oras ko.”
Napayuko siya.
“Pumunta ako sa probinsya ninyo.”
Nanigas ang mukha ko.
“Bakit?”
“Gusto kong humingi ng tawad kay Tito.”
“Hindi mo siya dapat guluhin.”
“Alam ko. Hindi niya ako hinarap.”
Mabuti.
Bahagyang gumaan ang dibdib ko.
“Nag-iwan lang ako ng sulat,” sabi niya. “At ibinalik ko ang herbal ointment.”
Napatitig ako sa kanya.
“Bakit nasa’yo pa iyon?”
Hindi siya makatingin sa akin.
“Noong gabing umalis si Tito, naiwan sa condo. Tinago ko. Hindi ko alam kung bakit. Siguro dahil kahit noong galit ako, alam kong mas mahalaga iyon kaysa sa kahit anong binili ko.”
Tahimik ako.
Naalala ko si Tatay, ang nanginginig niyang kamay, ang hiya sa mukha niya.
“Hindi mo kailangang sabihin sa akin,” dagdag niya. “Pero gusto kong malaman mo… nagsisisi ako.”
Noon ko naintindihan na hindi lahat ng pagsisisi ay nangangailangan ng sagot.
Minsan, sapat nang marinig ito.
Hindi para patawarin agad ang tao.
Kundi para tuluyan nang isara ang pinto.
“Adrian,” sabi ko, “sana maging mabuting tao ka balang araw. Hindi para sa akin. Hindi para kay Camille. Para sa sarili mo.”
Tumulo ang luha niya.
“Hindi mo na ba talaga ako kayang mahalin ulit?”
Tumingin ako sa langit. Maliwanag ang hapon. Walang ulan.
“Hindi na.”
Dalawang salitang iyon ang pinakamagaan na paalam na nasabi ko.
Iniwan ko siya roon.
Hindi na ako lumingon.
Pagkaraan ng ilang buwan, natapos ang kaso sa kompanya at nagsimula ang legal proceedings. Hindi ko na sinundan araw-araw ang nangyayari sa kanila. Bahala na ang batas.
Ang buhay ko naman ay unti-unting naging mas payapa.
Na-promote ako bilang project strategy manager matapos ang matagumpay na launch ng program namin. Ang team ko ay lumaki. Si Bea ay naging assistant lead ko, at tuwing may bagong junior employee na natatakot magsalita, sinisigurado naming may puwang sila sa mesa.
Hindi ko gustong maging boss na kinatatakutan.
Gusto kong maging lider na hindi kailangang magnakaw ng liwanag ng iba para lumiwanag.
Si Tatay naman ay lumipat sa akin makalipas ang ilang panahon.
Noong una, ayaw niya.
“Baka istorbo ako sa’yo,” sabi niya.
“Tay,” sagot ko, “kung may taong may karapatang magkaroon ng sariling kwarto sa bahay ko, ikaw iyon.”
Natawa siya, pero nakita kong namula ang mata niya.
Inayos ko ang guest room para sa kanya.
Hindi ito kwarto ng kung sino.
Hindi ito puwang na kailangang ipakiusap.
Kwarto ito ng tatay ko.
May malinis na kumot, maliit na altar, lumang radyo, at paso ng halaman sa tabi ng bintana.
Isang gabi, nadatnan ko siyang nakaupo roon, hawak ang bote ng herbal ointment na naibalik ni Adrian.
“Gagamitin mo pa ba ’yan, Tay?” tanong ko.
Umiling siya.
“Hindi na. Pero itatago ko.”
“Bakit?”
Ngumiti siya.
“Para maalala ko na minsan, kahit minamaliit ng iba ang ibinibigay natin, hindi ibig sabihin walang halaga iyon.”
Lumapit ako at yumakap sa kanya.
“Tay, mahalaga lahat ng galing sa’yo.”
Hinaplos niya ang buhok ko.
“Anak, masaya ka na ba?”
Hindi ako agad sumagot.
Noon, akala ko ang masayang katapusan ay kasal.
Isang lalaki na pipiliin ako sa harap ng lahat.
Isang bahay na may kumpletong pamilya.
Isang singsing.
Isang pangako.
Pero ngayon, habang nakaupo ako sa tabi ng tatay ko, sa bahay na ako ang pumili, sa buhay na ako ang bumuo muli mula sa durog na piraso, naintindihan ko na may mas malalim pa palang uri ng saya.
Ang kapayapaan.
“Kaya ko nang maging masaya, Tay,” sabi ko.
“At ngayon, pinipili ko iyon araw-araw.”
Dumaan pa ang panahon.
Si Gabriel ay nanatiling bahagi ng buhay ko, pero hindi niya minadali ang kahit ano.
Minsan, sabay kaming nagkakape pagkatapos ng trabaho.
Minsan, dinadalhan niya si Tatay ng pandesal kapag bumibisita siya para pag-usapan ang community project ng kompanya sa probinsya.
Hindi siya perpekto.
Hindi siya mala-prinsipe sa kuwento.
Pero marunong siyang makinig.
Marunong siyang magtanong kung kumain na ako.
At higit sa lahat, hindi niya kailanman ipinadama sa akin na kailangan kong lumiit para lang may mahalin akong tao.
Isang araw, tinanong niya ako habang naglalakad kami pauwi mula sa isang event:
“Lina, puwede ba kitang ligawan?”
Huminto ako.
Hindi dahil ayaw ko.
Kundi dahil sa unang pagkakataon, may lalaking humingi ng permiso bago pumasok sa buhay ko.
Ngumiti ako.
“Puwede.”
“Pero mabagal lang,” dagdag ko.
Ngumiti rin siya.
“Mabagal ang kaya kong pinakamagaling.”
Hindi ko alam kung saan kami hahantong.
Pero hindi na ako nagmamadali.
Dahil alam ko na ngayon: ang pag-ibig ay hindi dapat parang unos na iiwan kang basang-basa sa kalsada.
Dapat itong maging tahanan.
Mainit.
Maingat.
May respeto.
Isang taon matapos ang araw na iyon sa conference room, bumalik ako sa dating restaurant kung saan nagsimula ang lahat.
Kasama ko si Tatay, si Bea, ang team ko, at si Gabriel.
Father’s Day ulit.
Sa gitna ng mesa, si Tatay ang unang hinainan ko. Pinili ko ang pinakamalambot na bahagi ng isda, nilagyan siya ng sabaw, at inabot ang paborito niyang ulam.
“Tay, kain ka pa.”
Ngumiti siya.
“Anak, ikaw din. Huwag puro ako.”
Tumawa si Bea. “Tito, hayaan n’yo na. Bumabalik lang ang anak n’yo sa training.”
Nagtawanan kami.
Sa isang sandali, tumingin ako sa paligid.
Walang taong nagpaparamdam sa akin na sobra ako.
Walang kailangang agawan ng atensyon.
Walang babaeng umiiyak para manipulahin ako.
Walang lalaking nagsasabing mahal ako habang pinipili ang iba.
Sa mesa na iyon, buo ako.
Hindi dahil may nagkumpleto sa akin.
Kundi dahil natutunan kong kunin pabalik ang mga pirasong ipinamahagi ko sa maling tao.
Pagkatapos kumain, lumabas kami ng restaurant.
Maaliwalas ang langit.
Walang ulan.
Hinawakan ni Tatay ang kamay ko.
“Anak,” sabi niya, “salamat at umuwi ka noon.”
Ngumiti ako at humilig sa balikat niya.
“Hindi lang ako umuwi, Tay.”
Tumingala ako sa maliwanag na langit.
“Bumalik ako sa sarili ko.”
At sa pagkakataong iyon, alam kong totoo ang happy ending ko.
Hindi ito nagsimula sa kasal.
Hindi ito nagtapos sa lalaki.
Nagsimula ito noong sinabi kong “tama na.”
At nagpatuloy ito sa bawat araw na pinili kong mahalin ang sarili ko nang hindi na humihingi ng permiso kahit kanino.