Pinilit niya akong magmaneho sa highway kahit sinabi kong delikado.
Pag-andar ko, pulis agad ang humarang.
At ang pinakamasakit?
Siya mismo ang tumawag para isumbong ako.
Akala niya mawawala ang bagong trabaho ko. Hindi niya alam, simula pa lang iyon ng pagbagsak niya.

Katatapos ko lang pumasa sa civil service exam. Isang taon akong nag-review, halos hindi lumalabas, halos kape at prayers na lang ang bumuhay sa akin. Nang makita ko ang pangalan ko sa listahan, napaupo ako sa sahig ng kwarto at umiyak.

“Anak, proud ako sa’yo,” sabi ni Papa habang pinupunasan ang luha niya. “Matagal ko nang pangako sa’yo ’to. Bibigyan kita ng kotse.”

Akala ko biro lang.

Pero kinabukasan, dinala niya ako sa isang dealership sa Quezon City. Doon ko nakita ang kulay pearl white na sedan na nakaparada, may pulang ribbon sa harap. Parang hindi ako makahinga.

“Para hindi ka na mahirapan mag-commute kapag nag-report ka na sa opisina,” sabi ni Papa.

Ang una kong tinawagan ay boyfriend ko, si Adrian Salcedo.

“Hon, pumasa ako. Tapos binilhan ako ni Papa ng kotse.”

Saglit siyang natahimik sa kabilang linya.

“Ang swerte mo naman,” sabi niya. “May permanent job ka na, may kotse ka pa. Iba talaga pag may pamilya kang kayang sumalo.”

Hindi ko pinansin ang pait sa boses niya. Masaya ako. Mahal ko siya. Dalawang taon na kami. Akala ko masaya rin siya para sa akin.

“Kailangan ko lang asikasuhin ulit lisensya ko,” sabi ko. “Nawala kasi wallet ko noong isang linggo.”

Tumawa siya. “Ako na bahala. Experienced driver ako. Samahan kita kunin kotse mo.”

Nang araw na iyon, siya ang nag-drive palabas ng dealership. Habang hawak niya ang manibela ng kotse ko, panay ang ngiti niya. Hinahaplos pa niya ang dashboard na parang sa kanya iyon.

“Ganda nito, ah. Bagay sa’kin,” biro niya.

“Bagay sa atin,” sagot ko noon.

Sana pala hindi ko sinabi iyon.

Pagdating namin sa bahagi ng MacArthur Highway na medyo maluwag, bigla siyang tumabi.

“Bakit?” tanong ko.

“Dito ka muna mag-practice, Lia.”

Nanigas ako. “Ayoko. Highway ’to. Wala akong dalang lisensya.”

“May kasama ka namang marunong,” sabi niya, bumaba na agad at binuksan ang pinto ko. “Sandali lang. Para masanay ka.”

“Adrian, ayoko talaga.”

Pero ngumiti siya nang parang nasaktan. “Grabe, hindi ka ba nagtitiwala sa’kin?”

Dahil tanga ako sa pagmamahal, bumaba ako.

Umupo ako sa driver’s seat. Nanginginig ang kamay ko habang inaayos ang salamin. Mabagal kong pinaandar ang kotse. Wala pang limang metro, biglang may patrol car na humarang sa harap namin.

Napapreno ako.

Lumapit ang pulis. “Ikaw si Aurelia Mendoza?”

Tumango ako, kabado.

“May nag-report na nagmamaneho ka nang walang lisensya. Bumaba ka muna.”

Nanlamig ang buong katawan ko.

Bago pa ako makapagsalita, lumapit si Adrian at nagsalita nang malakas.

“Ako po ang tumawag, sir. Girlfriend ko po siya. Bagong kuha lang po ng kotse, wala pa pong license. Sinabi ko nang huwag, pero matigas ulo.”

Parang may sumampal sa akin.

“Adrian?” halos pabulong kong tanong.

Hindi niya ako tiningnan.

“Sir,” dagdag pa niya, “pumasa po siya sa government position. Sana po huwag naman siyang makulong, pero dapat matuto siya. Baka kasi dahil may koneksyon pamilya niya, akala niya puwedeng lusutan lahat.”

Doon ako natauhan.

Hindi ito aksidente. Hindi ito malas. Plano ito.

Tinanong ako ng pulis kung nasaan ang lisensya ko. Sinabi kong nawala ang wallet ko pero may lisensya ako. Hindi niya agad ako pinaniwalaan. Pinapirma ako sa blotter notice at sinabing pumunta ako sa traffic office within fifteen days para magpaliwanag.

Kinuha ko ang papel, nanginginig sa galit.

Biglang inagaw iyon ni Adrian at pinunit.

“Hindi puwedeng ma-impound ang kotse!” sigaw niya.

Nagulat pati pulis.

“Bakit?” tanong ko, nanlilisik ang mata. “Kotse ko ’to.”

“Eh ano namang gagamitin ko?” bigla niyang nasabi.

Tumahimik ang paligid.

Pagkatapos, parang na-realize niyang nadulas siya. “I mean… kailangan kitang ihatid sa first day mo, di ba?”

Napatawa ako sa sobrang galit. “Isinumbong mo ako para sirain ang trabaho ko, tapos gusto mo ikaw pa rin gagamit ng kotse ko?”

Namula siya.

“Kung hindi ka ba naman kasi pabida,” sabi niya. “Pasa ka ng civil service, bili ka agad ng kotse. Alam mo bang nakakahiya sa lalaki ’yon? Sasabihin ng mga tao ako ang palamunin.”

“Hindi ikaw ang binilhan ni Papa.”

“Pero boyfriend mo ako!” sigaw niya. “Dapat sa akin din ’yan!”

Sumingit ang pulis. “Pareho kayong sasama sa presinto.”

Tumango ako.

Pero bago kami makagalaw, tumakbo si Adrian sa driver’s seat, isinara ang pinto, at pinaandar ang kotse ko.

“Adrian!” sigaw ko.

Umalis siya nang mabilis, sa mismong harap ng pulis.

Doon umitim ang mukha ng officer.

“Obstruction na ’yan. At mukhang carnapping attempt pa.”

Sumakay kami sa patrol car at hinabol siya. Sa gitna ng habulan, tumawag si Adrian sa cellphone ko.

“Lia, sabihin mo sa pulis ikaw ang nag-utos sa’kin! Sabihin mo pinapagawa mo lang ’to para hindi ma-impound kotse!”

Nanlaki ang mata ko.

“Baliw ka ba? Tumigil ka!”

Tumawa siya. “Huwag kang magmalinis. Ikaw ang may government job. Kaya mo akong iligtas.”

Pinatay niya ang tawag.

Sa presinto, pinaghiwalay kami ng interrogation. Doon ko nalaman ang totoo.

Sinabi ni Adrian sa pulis na naiinggit siya. Na hindi raw niya matanggap na ako ang may stable na trabaho at kotse. May video pa raw siya habang nagmamaneho ako, balak ipadala sa opisina kung saan ako magre-report.

Akala niya tapos na ako.

Pero tumingin ako sa officer at ngumiti nang malamig.

“Sir, hindi pa sapat ang kaso niya.”

“Bakit?” tanong ng pulis.

Huminga ako nang malalim.

“Kasi may isang bagay sa loob ng kotse na hindi niya alam na naka-on simula pa lang.”

PARTE2

“Naka-on ang dashcam,” sabi ko.

Sandaling tumigil ang pulis sa pagsusulat. Tumingin siya sa akin, pagkatapos ay sumandal sa upuan.

“Dashcam?”

Tumango ako. “Regalo po ni Papa. Sabi niya, bagong driver man ako o hindi, dapat may record palagi sa daan. Hindi lang harap ang may camera. May audio recording din sa loob.”

Ilang segundo siyang natahimik. Pagkatapos, tumayo siya.

“Nasaan ang access?”

“Ina-upload po automatically sa cloud kapag naka-connect sa phone ko. May app ako.”

Pinahiram nila ako ng charger. Nanginginig pa rin ang kamay ko habang binubuksan ang app. Hindi dahil takot ako. Dahil sa galit. Dahil habang naglo-load ang video, isa-isang bumabalik sa akin ang lahat ng pagkakataong pinaliit ako ni Adrian.

Noong nanalo ako ng scholarship, sinabi niyang baka may favoritism.

Noong natanggap ako sa internship, sinabi niyang maganda lang ako kaya tinanggap.

Noong nag-review ako para sa civil service, sinabi niyang huwag masyadong umasa kasi “hindi naman lahat ng masipag, matalino.”

Akala ko biro. Akala ko insecure lang minsan. Akala ko kailangan ko lang mahalin nang mas maigi.

Hindi pala.

May mga taong hindi nasasaktan dahil nahuhulog ka. Nasasaktan sila kapag umaangat ka.

Nag-play ang video.

Una, kitang-kita si Adrian na masayang hawak ang manibela ng kotse ko.

“Grabe, Lia,” narinig ang boses niya. “Kung ako may ganitong kotse, hindi na ako magdyi-jeep ulit.”

Narinig din ang sagot ko. “Kaya nga sabi ko, kapag libre ka, puwede mo akong ihatid minsan. Pero akin pa rin ’to, ha.”

Tumawa siya. Pero hindi umabot sa mata ang tawa.

Sumunod ang bahagi kung saan bigla siyang tumabi.

“Dito ka mag-practice.”

“Ayoko, Adrian. Highway ’to.”

“Walang sasakyan. Takot ka lang masyado.”

“Wala akong dalang lisensya.”

“Sandali lang ’yan. Ako bahala.”

Tumingin ang pulis sa akin. Lalong kumunot ang noo niya.

Nagpatuloy ang video. Kita ang paglipat namin ng upuan. Narinig ang kabog ng boses ko habang sinasabing ayoko. At ilang segundo pa lang akong umaandar, humarang na ang patrol car.

Huminto ako, at doon nag-freeze ang video sandali bago lumabas ang audio ni Adrian mula sa kabilang side.

“Ako po ang nag-report, sir.”

Walang nagsalita sa interrogation room.

Pagkatapos ay dumating ang mas mabigat na bahagi.

Nang pinunit niya ang notice at sumigaw na hindi puwedeng ma-impound ang kotse, klarong-klaro sa recording ang sinabi niya:

“Eh ano namang gagamitin ko?”

Narinig din ang pag-amin niya:

“Babae ka lang. Kotse ’yan, hindi handbag. Dapat lalaki ang nagmamaneho niyan.”

Napaiwas ng tingin ang officer na unang humuli sa amin. Parang nahihiya siya para sa akin.

“Ma’am,” sabi niya, mas malumanay na ang boses, “malinaw na pinilit ka niyang magmaneho. At may intensyon siyang gamitin ang insidente laban sa’yo.”

Pero hindi pa doon natapos.

Dahil may ikalawang file ang dashcam.

Iyon ang oras na tinangay niya ang kotse.

Kitang-kita sa video ang mukha ni Adrian habang nagmamaneho, pawis at galit.

“Akala mo kung sino ka, Lia,” ungol niya habang hinahampas ang manibela. “Kung hindi dahil sa akin, wala kang lakas ng loob. Ngayon may kotse ka lang, akala mo kaya mo na akong iwan.”

Napahawak ako sa mesa.

Hindi ko pa siya iniiwan noon. Pero sa utak niya, ang tagumpay ko ay paalam na.

Nagpatuloy siya.

“Dapat hindi ka makapag-report. Kapag na-issuehan ka ng violation, titingnan ng office mo ’yan. Tapos babalik ka sa dati. Ako lang ulit ang kakampi mo.”

Doon ako napapikit.

Hindi niya lang pala gusto ang kotse.

Gusto niya akong bumalik sa dating Lia na humihingi ng permiso sa kanya bago magdesisyon. Gusto niya akong manatiling mas mababa, para hindi siya matakot.

Pagkatapos naming ipakita ang video, ipinatawag si Adrian sa kabilang room. Nang pumasok siya, mayabang pa rin ang mukha niya.

“Lia,” sabi niya, “sabihin mo sa kanila nag-away lang tayo. Wag mo nang palakihin.”

Hindi ako sumagot.

Iniharap ng pulis ang laptop at pinatugtog ang recording.

Unti-unting nawala ang kulay ng mukha niya.

“Edited ’yan,” mabilis niyang sabi. “Ginawa niya ’yan. Galit siya sa akin.”

“Sir,” kalmadong sabi ng officer, “galing mismo sa dashcam ng sasakyan. May timestamp, GPS, at cloud backup.”

Napaupo si Adrian.

Doon ko nakita ang totoong mukha niya. Hindi siya nagsisi. Natakot lang siyang mahuli.

Lumuhod siya bigla sa harap ko.

“Lia, please. Dalawang taon tayo. Mahal kita. Nadala lang ako ng inggit. Huwag mo akong sirain.”

Tinitigan ko siya.

“Hindi kita sinira, Adrian. In-record lang ng dashcam kung sino ka talaga.”

Umiyak siya. Pero wala na akong naramdaman.

Noong gabing iyon, dumating si Papa sa presinto. Tahimik siyang pumasok, suot pa ang lumang polo niya galing trabaho. Nang makita niya ako, niyakap niya ako nang mahigpit.

“Anak, okay ka?”

Doon lang ako umiyak.

Hindi dahil kay Adrian. Kundi dahil naalala ko kung gaano karaming babae ang napapaniwalang ang pagmamahal ay pagtitiis. Na kapag minamaliit ka, dapat intindihin. Na kapag sinasabotahe ka, baka may pinagdadaanan lang.

Hinawakan ni Papa ang balikat ko.

“Yung kotse, mapapalitan kung masira. Pero yung buhay mo, yung pangalan mo, yung kinabukasan mo—huwag mong ibibigay sa taong naiinggit sa liwanag mo.”

Kinabukasan, pumunta ako sa traffic office dala ang affidavit, dashcam files, proof ng license ko, at police report. Na-clear ang pangalan ko. Wala akong kaso. Paalala lang ang natanggap ko tungkol sa hindi pagmamaneho sa highway kung hindi kumpleto ang dokumento sa sarili kong dala.

Si Adrian naman ay naharap sa reklamo dahil sa false reporting, obstruction, at unauthorized use ng sasakyan. Hindi ako abogado, kaya hindi ko na idinetalye sa sarili ko ang bawat proseso. Ang alam ko lang, hindi na siya nakangiti nang umalis siya sa presinto.

Pero hindi doon natapos ang karma niya.

Tatlong araw bago ang first day ko sa munisipyo, nag-message sa akin ang pinsan niya.

“Ate Lia, totoo po ba na pinahuli kayo ni Kuya Adrian? Kasi sinasabi niya sa family namin na ginamit mo raw influence mo para ipakulong siya.”

Hindi ako nagalit. Hindi ako nag-explain nang mahaba.

Isinend ko lang ang bahagi ng video kung saan sinabi niyang:

“Dapat hindi ka makapag-report. Tapos babalik ka sa dati. Ako lang ulit ang kakampi mo.”

Pagkalipas ng ilang oras, tumawag ang nanay niya. Umiiyak.

“Lia, pasensya ka na. Hindi namin alam na ganyan siya.”

Hindi ko sinagot ng masama. Sabi ko lang, “Tita, sana tulungan ninyo siyang magbago. Pero hindi na ako ang sasalo.”

Sa unang araw ko sa trabaho, si Papa ang naghatid sa akin.

Habang nakaupo ako sa passenger seat ng pearl white sedan, nakatingin ako sa gate ng munisipyo. Dati, pangarap lang iyon. Ngayon, hawak ko na ang ID ko, suot ang simpleng blouse, may kaba pero buo ang loob.

“Ready ka na?” tanong ni Papa.

Ngumiti ako.

“Opo.”

Bago ako bumaba, may tumawag. Unknown number.

Hindi ko sinagot.

Maya-maya, may message.

“Lia, last chance. Mag-usap tayo. Hindi mo ako puwedeng iwan nang ganito.”

Binasa ko. Pagkatapos, binura ko.

May mga taong akala nila kapag minahal mo sila, may karapatan na silang hadlangan ang pag-angat mo. Akala nila ang pangarap mo ay banta sa kanila. Akala nila kapag lumiwanag ka, kailangan ka nilang patayin para sila ang makita.

Pero hindi ganoon ang pagmamahal.

Ang totoong pagmamahal, hindi ka itutulak sa highway para lang mapatunayan na mahina ka. Hindi ka isusumbong para masira ang pangalan mo. Hindi ka gagawing maliit para lang may maramdaman siyang laki.

Pumasok ako sa opisina dala ang bagong simula.

At sa unang pagkakataon matapos ang dalawang taon, wala akong kailangang hinging permiso kanino man para maging masaya.

Mensahe:
Huwag mong hayaang ang inggit ng ibang tao ang magmaneho ng buhay mo. Kapag ang isang tao ay hindi kayang ipagdiwang ang tagumpay mo, hindi siya partner—hadlang siya. Piliin ang kapayapaan, piliin ang sarili, at huwag matakot umalis sa relasyong unti-unting pumapatay sa pangarap mo.