ISANG ARAW BAGO AKO MAG-MASTER’S, NAKIPAGHIWALAY SIYA—PERO SA BAGONG DORM KO, NALAMAN KONG AKO RAW ANG NANG-IWAN SA KANYA
Isang araw bago ako magsimula ng master’s degree, nakipaghiwalay sa akin si Gabriel Valdez.
Tatlong minuto lang ang pagitan ng, “Anong oras ka bukas sa campus?” at “Mara, tama na tayo.”
Kinabukasan, sa bago kong dorm, nalaman kong may ibang bersiyon pala siya ng kuwento.
Ako raw ang nang-iwan sa kanya.
At ang unang nagkuwento niyon sa akin ay sarili niyang kapatid.
Alas-otso y medya ng gabi nang dumating ang mensahe ni Gabriel.
“Mara, anong oras ka bukas aalis?”
“Mga alas-nuwebe. Bakit?”
Matagal na lumitaw sa Messenger ang tatlong tuldok na nagsasabing nagta-type siya.
Nawala.
Bumalik.
Nawala ulit.
Pagkaraan ng halos isang minuto, isang mensahe lang ang dumating.
“Mara, tama na tayo.”
Napaupo ako nang tuwid sa kama.
“Ano?”
Agad siyang sumagot.
“Maghiwalay na tayo.”
Nakatitig ako sa screen habang mula sa ibaba ng bahay ay naririnig ko ang tunog ng rolling shutter ng maliit na tapsihan ni Mama.
Dalawang taon.
Dalawang taon ng birthday, Pasko, board-exam review, lagnat, away, bati, video call, at mga planong “pagkatapos mong mag-master’s.”
At biglang apat na salita lang.
“Bakit?”
Mahigit isang minuto siyang nag-type.
Pagkatapos ay nawala ang tatlong tuldok.
“Huwag mo nang itanong.”
Iyon lang.
Makalipas ang ilang segundo, hindi na ma-deliver ang sumunod kong mensahe.
Binlock niya ako.
Napatawa ako.
Hindi dahil nakakatawa.
Kundi dahil kung hindi ako tatawa, baka ibato ko ang cellphone ko sa pader.
Inilapag ko iyon nang nakataob at ipinagpatuloy ang paglalagay ng damit sa maleta.
Maya-maya, umakyat si Mama.
Napansin niyang gusot na gusot ang sweater na hawak ko.
“Napag-awayan n’yo ni Gabriel?”
“Hiwalay na kami.”
Natigilan siya.
“Ikaw ang nakipaghiwalay?”
Umiling ako.
“Siya.”
Dalawang segundo akong tinitigan ni Mama.
Wala siyang tinanong na bakit.
Kinuha lang niya ang sweater sa kamay ko at maingat na tinupi.
“Pumasok ka pa rin bukas.”
“Opo.”
“Bayad na ang tuition.”
“Opo.”
“Naka-enroll ka na.”
“Opo.”
“At hindi magsasara ang university dahil iniwan ka ng lalaki.”
Napangiti ako nang kaunti.
Tama naman siya.
Kinabukasan, bitbit ang dalawang maleta, lumipat ako sa graduate dormitory ng San Gabriel University sa Quezon City.
Apat kami sa kuwarto.
Pagdating ko, isang babae pa lang ang naroon. Nakatayo siya sa silya habang nagkakabit ng kurtina sa upper bunk.
Nang makita ako, agad siyang bumaba.
“Mara Castillo?”
“Oo.”
“Ako si Bianca Valdez!”
Valdez.
May kung anong kumurot sa dibdib ko.
Pero agad ko ring pinagsabihan ang sarili ko.
Napakaraming Valdez sa Pilipinas.
Hindi lahat ng Valdez ay kamag-anak ng ex kong kagabi lang ako binlock.
Napakadaldal ni Bianca.
Wala pang sampung minuto, alam ko nang taga-Batangas siya, mahilig sa maanghang, galit sa seven-thirty classes, at may kuya siyang tatlong taon ang tanda sa kanya.
“Dapat siya ang tutulong sa ’kin ngayon,” reklamo niya habang nagbubukas ng kahon.
“Pero biglang tinamad mabuhay.”
Napatingin ako.
“Bakit?”
“Heartbroken.”
Huminto ang kamay ko sa pag-aayos ng mga libro.
“Heartbroken?”
“Oo. Kaka-break lang nila ng girlfriend niya.”
Naramdaman kong bumigat ang librong hawak ko.
“Kailan?”
“Mga dalawang araw lang yata.”
Napayuko ako.
Nagpatuloy si Bianca.
“Two years sila. Hindi ko nga nakilala ’yung girl. Sobrang secretive ng kuya ko.”
Tahimik akong nagsalansan ng libro.
“Akala ko dati wala siyang girlfriend. Tapos isang gabi, alas-dose na, nakita ko siyang nasa balcony, nakangiti habang may kausap sa phone.”
Alam ko ang gabing iyon.
Gabing bago ang licensure examination ko.
Hindi ako makatulog sa kaba kaya tinawagan ko si Gabriel.
Isang oras niya akong tinulungan mag-review.
Sa dulo ng tawag, may babaeng sumigaw sa background:
“Kuya Gabriel! Matulog ka na! Pinapakain mo na naman sarili mo sa lamok!”
Si Bianca pala iyon.
“Pero kasalanan din ng kuya ko,” sabi niya.
Napatingin ako.
“Bakit?”
“Two years na sila pero hindi man lang niya dinadala rito sa bahay. Kung ako ’yung girlfriend, baka isipin ko rin hindi siya seryoso.”
Saglit akong natahimik.
“May punto ka.”
Napangiti si Bianca.
“’Di ba?”
Tapos bigla siyang napabuntong-hininga.
“Pero kawawa rin naman siya. Sabi niya kay Mama, iniwan daw siya ng girlfriend.”
Tuluyan akong natigilan.
“Ano?”
“Iniwan siya.”
Kumunot ang noo ko.
“Siya mismo ang nagsabi?”
“Oo.”
Umupo si Bianca sa sahig.
“Literal na sabi niya, ‘Ayaw na niya sa akin.’”
Hindi ko alam kung maiinis ako o matatawa.
Ang lalaking kagabi lang nagsabi sa akin ng “Maghiwalay na tayo,” paggising pala kinaumagahan ay naging biktima na.
Kung ganyan siya kagaling magbaligtad ng kuwento noong college debate days niya, baka hindi sila tatlong beses natalo.
Kinagabihan, dumating ang dalawa pa naming roommates.
Habang kumakain kami sa labas, napunta na naman ang usapan sa kuya ni Bianca.
“Gwapo na, iniwan pa?” sabi ni Jessa. “Kung boyfriend ko ’yan, ipagdarasal ko araw-araw.”
Umikot ang mga mata ni Bianca.
“Hindi sapat ang gwapo.”
“Clingy ba?”
“Grabe.”
Tumawa siya.
“Noong birthday ko last December, niyaya ko siyang manood ng sine. Sabi niya busy.”
Humigpit ang hawak ko sa baso.
“Later ko nalaman, nag-bus pala ng tatlong oras papunta sa girlfriend niya dahil nilalagnat.”
Naalala ko rin iyon.
Nagising ako noon at nakita kong nakaupo si Gabriel sa gilid ng kama ng inuupahan kong studio, nagbabalat ng mansanas.
Tinanong ko siya:
“Hindi ba birthday ni Bianca?”
Sagot niya:
“Twenty-three na ’yon. Hindi na kailangan ng mascot sa birthday.”
Napatingin ako ngayon kay Bianca.
Tahimik akong naglagay ng isang pirasong liempo sa plato niya.
“Kumain ka pa.”
Nagtaka siya.
“Bakit bigla kang mabait sa ’kin?”
“Pakiramdam ko marami kang tiniis.”
“Ano?”
“Wala.”
Pagbalik namin sa dorm, saka lamang napansin ni Bianca na naiwan niya sa Batangas ang laptop niya.
“Kailangan ko bukas! May orientation kay adviser!”
“Pahiram ko na lang laptop ko,” mabilis kong sabi.
Pero hawak na niya ang cellphone.
“Malapit lang condo ni Kuya rito. Siya na lang.”
Napatigil ako.
Bago pa ako makapagsalita, tumawag na siya.
“Kuya, naiwan ko laptop ko.”
Tahimik siya sandali.
“Bukas ko kailangan.”
Pause.
“Kuya, puwede bang mamaya na ang pagiging brokenhearted mo? Kapatid mo ’ko.”
Halos gusto kong agawin ang cellphone.
Pero huli na.
Ngumiti si Bianca.
“Papunta na raw.”
Apatnapung minuto ang lumipas.
May kumatok.
Tumayo si Bianca.
“Si Kuya na ’yan!”
Binuksan niya ang pinto.
“Kuya, bakit ang tag—”
Hindi niya natapos.
Nasa labas si Gabriel.
Itim na T-shirt. Maong. Laptop bag sa isang kamay.
Pero hindi kay Bianca nakatingin ang mga mata niya.
Diretso sa akin.
Parang biglang nawala ang lahat ng tunog sa kuwarto.
Si Bianca, walang kaalam-alam, ngumiti at itinuro ako.
“Kuya, sakto! Ipakikilala kita.”
“Mara, ito ang kuya kong si Gabriel.”
“Kuya…”
Itinuro niya ako.
“Siya si Mara Castillo, roommate ko.”
Namuti ang mukha ni Gabriel.
At bago pa ako makapagsalita, mahina niyang sinabi—
“Kilala ko siya.”
PARTE2
“Kilala ko siya.”
Tumahimik ang buong dorm.
Nawala ang ngiti sa mukha ni Bianca.
Tumingin siya kay Gabriel.
Pagkatapos ay sa akin.
“Ha?”
Ibinaba ni Gabriel ang laptop bag sa kamay ng kapatid niya.
“Mara…”
“Hello, Gabriel.”
Napansin kong parang hindi niya nagustuhan ang tono ko.
Masyadong pormal.
Masyadong kalmado.
Parang hindi dalawang taon kaming magkasintahan.
Parang hindi niya ako binlock kagabi pagkatapos sabihing huwag ko nang itanong kung bakit niya ako iniwan.
Kumunot ang noo ni Bianca.
“Wait.”
Itinuro niya ako.
“Paano kayo magkakilala?”
Walang sumagot.
Unti-unting nanlaki ang mga mata niya.
“Mara…”
Tumingin siya sa kuya niya.
“Kuya…”
Pagkatapos ay napahawak siya sa bibig.
“HUWAG MONG SABIHING—”
“Ako ’yung girlfriend,” sabi ko.
Nanigas siya.
Dinagdagan ko.
“Dating girlfriend.”
Tahimik.
“Two years.”
Mas lalong tumahimik.
At dahil tila kulang pa ang impormasyon, sinabi ko rin:
“At para malinaw, hindi ko siya iniwan.”
Lumingon si Bianca kay Gabriel na para bang gusto niyang kaladkarin ang katotohanan palabas sa bibig nito.
“Kuya?”
Pinikit ni Gabriel ang mga mata.
“Bianca, huwag dito.”
“Hindi, dito!”
“Bianca.”
“Kanina pa kita ipinagtatanggol!”
Hindi ko napigilang mapangiti.
“Medyo detalyado nga.”
Tinakpan ni Bianca ang mukha niya.
“Oh my God. Sinabihan ko pa siyang heartless ’yung girlfriend mo!”
“Okay lang,” sabi ko.
“Hindi okay!”
Tumingin siya sa akin na parang gusto niyang humingi ng tawad para sa buong angkan ng Valdez.
“Sinabi rin ba niyang siya ang nakipaghiwalay?”
Tanong ko.
Natahimik siya.
Sapat na ang sagot.
Huminga nang malalim si Gabriel.
“Mara, puwede ba tayong mag-usap?”
“Wala ka namang gustong sabihin kagabi.”
“Mara.”
“Ang sabi mo, huwag na akong magtanong.”
Tumigas ang panga niya.
“Please.”
Hindi ko alam kung bakit ako pumayag.
Siguro dahil dalawang taon din iyon.
Kahit paano, karapat-dapat akong makarinig ng dahilan.
Lumabas kami sa hallway.
Isinara niya ang pinto.
Sandaling walang nagsalita.
Ako ang nauna.
“Bakit sinabi mong ako ang nang-iwan?”
Napatingin siya sa sahig.
“Hindi ko alam kung ano’ng sasabihin ko sa kanila.”
“Kaya nagsinungaling ka?”
“Mara—”
“Simple lang ’yung tanong.”
“Oo.”
Tumango ako.
“Okay.”
Talikod na sana ako nang hawakan niya ang pulsuhan ko.
Agad niya rin iyong binitiwan.
“May dahilan ako.”
Napatawa ako.
“Finally.”
Napahawak siya sa batok.
“Na-transfer ako sa Davao.”
Napatigil ako.
“Two-year assignment. Starting next month.”
Hindi ko inaasahan iyon.
Pero hindi pa rin sapat.
“At?”
“Alam kong ngayon ka pa lang magsisimula ng master’s. Alam kong gaano mo katagal pinaghirapan ’to.”
“Anong koneksiyon?”
“Long distance, Mara.”
Tumingin siya sa akin.
“Alam nating pareho kung gaano kahirap.”
“So?”
“Hindi kita kayang hilingang maghintay nang dalawang taon.”
Napakurap ako.
“Hindi mo ako hinilingang maghintay.”
Tahimik siya.
“Hindi mo nga ako tinanong.”
“Mara—”
“Hindi mo sinabi sa akin na may transfer.”
“Dahil alam kong sasabihin mong kaya natin.”
“Baka kaya naman talaga.”
“At kung hindi?”
“E di saka tayo magkakaproblema!”
Hindi ko napansing lumakas na ang boses ko.
“Gabriel, hindi mo ako prinotektahan.”
Tinitigan ko siya.
“Tinanggalan mo ako ng karapatang pumili.”
Natahimik siya.
Iyon ang unang pagkakataong nakita kong wala siyang maipagtanggol.
“Akala ko mas madali kung galit ka sa akin,” mahina niyang sabi.
Napatawa ako sa sobrang inis.
“Talaga?”
“Kung sinabi kong kailangan kong umalis, alam kong susubukan mong ayusin.”
“At masama ba ’yon?”
“Baka isakripisyo mo master’s mo.”
“Hindi ko gagawin.”
“Baka pumunta ka sa Davao.”
“Hindi ko gagawin.”
“Baka—”
“Puro baka!”
Napahawak ako sa noo.
“Dalawang taon mo akong nakasama pero sa huli, gumawa ka ng sarili mong bersiyon ng pagkatao ko.”
Tahimik siya.
“May sarili akong utak, Gabriel.”
“Alam ko.”
“Hindi. Kung alam mo, kinausap mo sana ako.”
Hindi siya sumagot.
At doon ko naintindihan ang bagay na mas masakit kaysa sa breakup.
Hindi niya ako iniwan dahil hindi niya ako mahal.
Iniwan niya ako dahil natakot siya.
At mas masakit iyon dahil puwede sanang napag-usapan.
“Bakit sinabi mo sa pamilya mong ako ang nang-iwan?”
Mahina siyang sumagot.
“Napahiya ako.”
Napatingin ako sa kanya.
“Napahiya?”
“After kitang i-block, hindi ako nakatulog.”
Napangisi siya nang mapait.
“By two in the morning, gusto na kitang tawagan.”
Pero blocked ako.
“At hindi ko rin alam paano babawiin.”
“Kaya kinabukasan, nang tanungin ako ni Mama…”
Huminga siya.
“Hindi ko kayang sabihin na ako ’yung tanga.”
Hindi ako nagsalita.
“At mas madaling sabihin na iniwan mo ’ko.”
Tumango ako.
“Salamat.”
Nagulat siya.
“Para saan?”
“Sa katotohanan.”
Bumukas ang pinto ng dorm.
Nakatayo roon si Bianca.
“Huwag n’yo akong sisihin. Manipis ang pinto.”
“Bianca—”
“Kuya, tanga ka nga.”
“Salamat.”
“Hindi compliment.”
Pagkatapos ay lumapit siya sa akin.
“Mara, bilang kapatid niya, gusto kong humingi ng tawad.”
“Hindi mo kasalanan.”
“Pero dalawang araw ko siyang kinampihan.”
“Sige, dalawang araw kitang hindi papansinin.”
Napatawa siya.
Maging ako ay natawa rin.
Si Gabriel lang ang hindi.
Bago siya umalis, isang bagay lang ang sinabi ko.
“Huwag kang maghintay ng sagot mula sa akin.”
Tumango siya.
“Hindi ako hihingi.”
“Good.”
“Pero aayusin ko ’yung kasinungalingan.”
Hindi ako naniwala agad.
Kinabukasan, alas-siyete ng umaga, nagising ako sa sigaw ni Bianca.
“MARA!”
Akala ko may sunog.
Umupo ako.
“Ano?”
Iniabot niya sa akin ang cellphone niya.
Family group chat nila.
May mahabang mensahe mula kay Gabriel.
“Ma, Pa, Bianca, may kailangan akong itama. Hindi ako iniwan ng girlfriend ko. Ako ang nakipaghiwalay sa kanya nang hindi man lang siya binigyan ng maayos na paliwanag. Nagsinungaling ako dahil nahihiya akong aminin na ako ang gumawa ng maling desisyon. Huwag n’yo siyang sisihin. Kung may nasaktan dito, kasalanan ko iyon.”
Natigilan ako.
Sa ibaba, sunod-sunod ang reply.
Ang tatay niya:
“Umuwi ka sa Sabado. Mag-usap tayo.”
Ang nanay niya:
“Ito ba iyong babaeng dalawang taon mong ayaw ipakilala sa amin?”
At si Bianca:
“OO MA. ROOMMATE KO. SMALL WORLD. MALAKING PROBLEMA.”
Napatawa ako.
Pero hindi ibig sabihin niyon ay napatawad ko na siya.
Lumipas ang mga linggo.
Hindi ako kinulit ni Gabriel.
Walang sampung missed calls.
Walang bulaklak sa gate.
Walang dramatic na paghihintay sa ulan.
Paminsan-minsan, may isang mensahe.
Hindi “Bumalik ka na.”
Kundi:
“Kumusta orientation mo?”
“Good luck sa presentation.”
“Nasa Davao na ako. Hindi mo kailangang sumagot. Gusto ko lang sabihin na ligtas akong nakarating.”
At hindi ako sumasagot.
Hindi dahil gusto ko siyang pahirapan.
Kundi dahil sa unang pagkakataon sa loob ng dalawang taon, kailangan kong tanungin ang sarili ko:
Kung wala ang pagmamahal, gusto ko pa ba ang paraan niya ng pagharap sa problema?
Makalipas ang dalawang buwan, nagkaroon ng family weekend sa university.
Dumating ang mga magulang ni Bianca.
Nasa cafeteria kami nang biglang lumapit ang isang eleganteng babae.
“Mara?”
Tumayo ako.
“Ako ang mama ni Gabriel.”
Gusto kong lamunin ako ng mesa.
Pero ngumiti siya.
“Relax. Hindi kita kukumbinsihing balikan ang anak ko.”
Napatingin ako kay Bianca.
Nagkibit-balikat siya.
Umupo ang babae.
“Gusto lang kitang pasalamatan.”
“Para saan po?”
“Dahil sa unang pagkakataon, natutong umamin ang anak ko kapag siya ang mali.”
Napatahimik ako.
“Mahilig siyang solusyonan lahat nang mag-isa,” pagpapatuloy niya.
“Noong bata pa sila, kapag may problema, lagi niyang iniisip responsibilidad niyang ayusin bago pa malaman ng iba.”
Ngumiti siya nang malungkot.
“Akala niya pagiging responsable iyon.”
“Pero minsan, kontrol na pala.”
Tumimo sa akin ang sinabi niya.
Bago siya umalis, dinagdagan niya:
“Kung ayaw mo na sa kanya, maiintindihan ko.”
“Pero huwag mong isipin na hindi ka niya ipinakilala dahil ikinahihiya ka niya.”
Napatingin ako.
“Natatakot siyang makialam kami sa buhay mo.”
Napailing siya.
“Again, maling paraan. Pero hindi maling dahilan.”
Tatlong buwan matapos ang breakup, umuwi si Gabriel mula Davao para sa isang weekend.
Hindi ako ang pinuntahan niya.
May birthday si Bianca.
Ako mismo ang nakakita sa kanya sa restaurant.
Nang magtama ang mata namin, ngumiti lang siya.
“Hi.”
“Hi.”
Iyon lang.
Walang drama.
Hanggang sa pauwi na kami.
Ako ang lumapit.
“Kailan ka babalik sa Davao?”
“Tomorrow morning.”
“Gusto mo bang magkape?”
Halos mabitawan niya ang susi niya.
Pero pinigil niya ang sarili.
“Sure.”
Sa maliit na café sa tapat ng campus, sinabi ko sa kanya:
“Hindi pa rin kita lubos na napapatawad.”
“Alam ko.”
“Hindi rin puwedeng bumalik tayo sa dati na parang walang nangyari.”
“Alam ko.”
“Kapag may problema, hindi ka puwedeng magdesisyon para sa akin.”
Tumango siya.
“Never again.”
“Kapag natatakot ka, sabihin mo.”
“Oo.”
“Kapag gusto mong makipaghiwalay ulit—”
“Hindi.”
Napataas ang kilay ko.
Napabuntong-hininga siya.
“Sorry. Sige. Sasabihin ko.”
Napatawa ako.
Doon din siya natawa.
Hindi kami nagbalikan noong gabing iyon.
Hindi ganoon kadali.
Pero nagsimula kaming mag-usap ulit.
Dahan-dahan.
Walang sikreto.
Walang panghuhula.
Walang desisyong ginagawa para sa isa’t isa.
Anim na buwan pagkaraan, umuwi siya mula Davao para sa graduation ni Bianca.
Sa labas ng auditorium, iniabot niya sa akin ang isang tasa ng kape.
“Girlfriend?”
Tanong niya.
Kinuha ko ang kape.
“Application pa lang.”
“May interview?”
“Mahaba.”
“May chance?”
Tiningnan ko siya.
“Depende sa performance.”
Ngumiti siya.
“Handa akong maghintay.”
At sa pagkakataong iyon, naniwala ako.
Dahil natutuhan ko ring hindi lahat ng relasyong nasira ay kailangang itapon.
May mga relasyong puwedeng buuin muli.
Pero hindi sa pamamagitan ng matatamis na pangako.
Kundi sa katotohanan, respeto, at pagbabago.
Mensahe sa mambabasa
Minsan, hindi kakulangan ng pagmamahal ang sumisira sa isang relasyon kundi ang paniniwalang alam natin kung ano ang “pinakamabuti” para sa taong mahal natin nang hindi man lang sila tinatanong.
Ang tunay na pagmamahal ay hindi pagdedesisyon para sa iba.
Ito ay pagkakaroon ng lakas ng loob na magsabi ng totoo, makinig sa sagot, at igalang ang karapatan ng bawat isa na pumili para sa sarili nilang buhay.
