Dalawang oras bago magsara ang online application para sa kolehiyo, binuksan ko ang admission portal.

Nanginginig ang kamay ko nang makita ko ang nakasulat:

“Pre-qualified: University of the Philippines Diliman — Special Heroes’ Children Program.”

Pero hindi ako kailanman nag-apply sa UP Diliman.

Hindi dahil ayaw ko.

Kundi dahil may ibang taong gumamit ng pangalan ko.

Tumawag ako agad sa regional admissions office. Ilang minuto akong naghintay bago may babaeng sumagot.

“Miss Santos,” sabi niya, “kumpleto ang dokumento mo. Anak ka raw ng namatay na sundalo, kaya pasok ka sa special priority program.”

Nanlamig ang buong katawan ko.

Ang sertipiko ng kabayanihan ng tatay ko.

Ang dokumentong iniingatan ng nanay ko sa lumang kahong kahoy.

Tatlong araw bago iyon, hiniram iyon ng nobyo kong si Marco Villareal.

Sabi niya, ipa-photocopy lang daw niya para may remembrance ako bago ako mag-college.

Pero ngayon, alam ko na kung saan napunta ang kopya.

Nasa folder ni Bianca Reyes.

Ang campus queen ng school namin.

Ang babaeng ngumingiti sa lahat na parang anghel, pero sanay kumuha ng bagay na hindi sa kanya.

Ginamit nila ang pangalan ko.

Ginamit nila ang sakripisyo ng tatay ko.

Ginamit nila ang dugo ng isang sundalong hindi na makapagsalita para ipagtanggol ang anak niya.

Tinawagan ko si Marco.

Hindi pa tapos ang unang ring, sinagot na niya.

“Alam mo na?” tanong niya, parang wala lang.

Hindi ako nakapagsalita agad.

Tumawa siya nang mahina.

“Lara, huwag ka nang gumawa ng gulo. Isipin mo na lang, tumulong ka sa nangangailangan. Mahirap ang pamilya ni Bianca. Kailangan niya ang UP. Ikaw naman, puwede ka pa ring mag-aral sa vocational college gamit ang score niya. Hindi ka naman mamamatay, di ba?”

Para akong sinampal.

“Score niya?” bulong ko.

“Oo. Inayos na namin. Dokumento mo sa kanya. Dokumento niya sa’yo. Mas bagay siya sa UP. Ikaw… practical ka naman, Lara.”

Sa sandaling iyon, naalala ko ang tinig ng tatay ko noong bata pa ako.

Kapag may kumuha ng bagay na pinaghirapan mo, anak, huwag kang umiyak sa sulok. Tumayo ka. Tumingin ka sa langit. At kunin mo pabalik na parang piloto kang hindi marunong matakot.

Hindi ako umiyak.

Binuksan ko muli ang admission portal.

Binura ko ang application sa UP Diliman na inihanda nila para kay Bianca gamit ang pangalan ko.

At sa huling minuto bago magsara ang system, naglagay ako ng bagong school:

National Air Force Aviation Academy.

Course:

Military Flight Engineering.

Pagkatapos kong pindutin ang submit, ilang segundo akong nakatitig sa screen.

“Application successfully locked.”

Ngumiti ako.

Kung gusto nilang nakawin ang pangalan ko, sige.

Kung gusto nilang maging “Lara Santos,” sige.

Pero sana handa sila sa paaralang hindi tumatanggap ng pekeng luha, pekeng papel, at pekeng pagkatao.

Dahil ang akademyang iyon ay hindi basta university.

Ito ang paaralang pinapasukan ng mga gustong lumipad para sa bansa.

May background check.

May original document verification.

May interview.

May family record investigation.

At higit sa lahat…

Hindi sapat ang photocopy.

Kailangan ang orihinal.

At ang orihinal na sertipiko ng tatay ko ay nasa akin.

Kinagabihan, pumasok si Marco sa kwarto ko habang may dala siyang baso ng tubig.

“Lara, tapos ka na bang mag-apply? Magsasara na ang system.”

Isinara ko agad ang laptop.

“Tapos na.”

Halatang gumaan ang mukha niya.

“Buti naman,” sabi niya. “Okay lang ang technical college. Hindi naman lahat para sa UP.”

Lumapit siya at akmang hahawakan ang buhok ko, pero umiwas ako.

Napangiti siya nang manipis.

“Galit ka pa rin? Sinabi ko na sa’yo, hindi selfish si Bianca. May sakit ang tatay niya. Kapag hindi siya nakapasok sa UP, masisira ang buhay niya.”

“Paano naman ang buhay ko?” tanong ko.

Nagbago ang mata niya.

“Lara, huwag kang matigas ang ulo. Kung magsalita ka, sisiguraduhin kong kahit technical college hindi ka makakapasok. At kapag nalaman ng nanay mo ang lahat, baka hindi niya kayanin.”

Doon ko naintindihan.

Hindi lang pala ito pagnanakaw.

Pananakot din.

Paglabas ni Marco, dumating si Mama. Maputla ang mukha niya. May hawak siyang photocopy mula sa printing shop.

“Anak… ano ito?”

Kinuha ko ang papel.

Nakasulat doon ang pangalan ko:

Lara Mae Santos.

Score: 96.8%

Program: UP Diliman Special Heroes’ Children Program.

Pero ang larawang nakadikit sa file…

ay si Bianca Reyes.

Napaupo si Mama sa gilid ng kama. Pinisil niya ang bibig para hindi mapahagulhol.

“Ang papel na iyan,” nanginginig niyang sabi, “buhay ng tatay mo ang kapalit.”

Lumuhod ako sa harap niya.

“Ma, huwag muna tayong magreklamo.”

Nanlaki ang mata niya.

“Hindi? Lara, ninakaw nila ang pangalan mo!”

“Alam ko.”

“Kung hindi tayo kikilos—”

“Kikilos tayo,” putol ko. “Pero hindi sa paraan na inaasahan nila.”

Kinuha ko mula sa drawer ang lumang jacket ng tatay ko. Kupas na ang kulay, may punit sa gilid, pero amoy pa rin iyon ng metal, ulan, at lumang pangarap.

“Hindi nila ninakaw ang buhay ko, Ma,” sabi ko.

“Hiniram lang nila ang pangalan ko papunta sa lugar na susunog sa lahat ng kasinungalingan nila.”

Kinabukasan, nagpunta ako sa graduation party sa isang KTV bar sa Quezon City.

Pagpasok ko, agad akong sinalubong ng tawanan, ilaw, at mukha ng mga taong akala nila talunan na ako.

Nasa gitna si Bianca, suot ang puting dress, parang reyna.

Tumayo siya at niyakap ako sa harap ng lahat.

“Lara! Salamat talaga,” malambing niyang sabi. “Kung hindi mo ipinahiram ang identity mo bilang anak ng bayani, hindi ako makakapasok sa UP.”

Nagsigawan ang classmates namin.

“Ang bait mo naman, Lara!”

“Sayang lang naman sa’yo ang special program!”

“Mas bagay kay Bianca ang UP!”

Humawak si Bianca sa braso ni Marco.

“Marco, ang swerte ko talaga sa’yo.”

Tumingin ako sa kamay nilang magkadikit.

Doon ko unang naramdaman ang sakit.

Hindi dahil nawala siya sa akin.

Kundi dahil minsan ko siyang minahal.

Lumapit sa akin ang isang lalaking may makapal na gold chain. Siya raw si Sir Ramon, may-ari ng KTV.

Tinulak niya sa harap ko ang isang baso ng alak.

“Uminom ka muna. Pagkatapos, pag-usapan natin trabaho mo rito. Sabi ni Marco kailangan mo ng pera.”

Napatingin ako kay Marco.

Lumapit siya at bumulong:

“Sa gabi, puwede kang mag-entertain ng guests. Malaki kita. Tutulungan mo si Bianca sa allowance niya sa UP. Isipin mo na lang, para sa alaala ng tatay mo.”

Sa sandaling iyon, kinuha ko ang baso.

Tumahimik ang lahat.

Akala nila iinumin ko.

Pero ibinuhos ko ang laman nito sa mukha ni Sir Ramon.

Tumayo siya, galit na galit.

“Bastos kang bata ka!”

Hinawakan ni Marco ang braso ko nang madiin.

“Lara, kung hindi ka luluhod at hihingi ng tawad ngayon, hindi ka lalabas dito.”

Tumingin ako sa kanilang lahat.

Kay Bianca.

Kay Marco.

Sa mga kaklaseng pumalakpak sa pagnanakaw ng buhay ko.

At saka ako ngumiti.

“Marco,” sabi ko nang malinaw, “sigurado ka bang si Bianca talaga ang papasok sa UP?”

Natigilan siya.

Bumukas ang pinto ng KTV room.

Pumasok ang nanay ko, kasunod ang dalawang lalaking naka-uniporme.

At hawak ng isa sa kanila ang isang brown envelope na may tatak:

National Air Force Aviation Academy — Identity Verification Division.

part2

Hindi agad nakapagsalita si Marco.

Parang biglang naubos ang hangin sa loob ng KTV room.

Si Bianca, na ilang segundo lang ang nakalipas ay umiiyak nang maganda sa gitna ng lahat, napaupo nang dahan-dahan. Nawala ang kulay sa labi niya.

Ang lalaking naka-uniporme sa harap ay nagpakilala.

“Captain Dela Cruz, verification officer ng National Air Force Aviation Academy.”

Lumipat ang tingin niya sa akin, pagkatapos kay Bianca.

“Kailangan naming makausap ang aplikanteng nagngangalang Lara Mae Santos.”

Tumayo agad si Bianca, pilit ang ngiti.

“Ako po iyon.”

Hindi niya ako tiningnan.

“May dala po akong documents,” dagdag niya. “Photocopies po ng certificate ng father ko.”

Tahimik na binuksan ni Captain Dela Cruz ang folder.

Isa-isa niyang tiningnan ang papel.

Pagkatapos, tumingin siya sa kanya.

“Nasaan ang original?”

Napakurap si Bianca.

“Pinapadala pa po mula sa province.”

“Nasaan ang original death record?”

“Nasa bahay po.”

“Nasaan ang family record na may matching entries?”

“Makukuha po namin.”

“Nasaan ang legal identification mo bilang Lara Mae Santos?”

Doon siya tuluyang napatigil.

Sumabat si Marco.

“Sir, may misunderstanding lang po. Si Lara po kasi…” Tinuro niya ako. “Pinsan niya po. Pareho sila ng pangalan. Medyo unstable lang siya ngayon dahil hindi siya natanggap sa gusto niyang school.”

Napatawa ako nang mahina.

Ang bilis niyang gumawa ng kasinungalingan.

Parang matagal na niyang pinaghandaan.

Lumapit si Mama sa akin at hinawakan ang kamay ko. Sa unang pagkakataon sa maraming araw, hindi na nanginginig ang palad niya.

Inabot ko kay Captain Dela Cruz ang envelope na dala ko.

Nasa loob ang lahat.

Original certificate of heroic service ng tatay ko.

Original casualty record.

Birth certificate ko.

School records ko.

Valid ID.

At isang lumang litrato namin ni Papa noong bata pa ako, nakaupo ako sa balikat niya habang nakasuot siya ng uniporme.

Matagal na tinitigan ni Captain Dela Cruz ang litrato.

Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.

“Ikaw si Lara Mae Santos.”

“Opo.”

Tumigil ang lahat.

Parang may pumutok na salamin sa pagitan ng katotohanan at ng palabas na ginawa nila.

Biglang tumayo si Bianca.

“Hindi totoo iyan!” sigaw niya. “Pinahiram niya sa akin ang documents! Siya mismo ang pumayag!”

Tumingin ako sa kanya.

“Pinahiram ko ba? O kinuha ni Marco ang sertipiko ng tatay ko para ipa-photocopy, tapos nilagay mo ang litrato mo sa file ko?”

Namula ang mukha ni Marco.

“Wala kang ebidensya.”

Hindi ako sumagot.

Kinuha ko ang cellphone ko.

Pinindot ko ang isang recording.

Lumabas ang boses niya, malinaw na malinaw:

“Isipin mo na lang, tumulong ka sa nangangailangan. Mahirap ang pamilya ni Bianca. Ikaw naman, puwede ka pa ring mag-aral sa vocational college gamit ang score niya.”

Pagkatapos ay sumunod ang isa pang bahagi:

“Kung magsalita ka, sisiguraduhin kong kahit technical college hindi ka makakapasok.”

Walang gumalaw.

Kahit ang music sa karaoke machine ay parang biglang naging nakakahiya.

Si Luwi, ang class vice president na kanina ay nang-iinsulto sa akin, napababa ng tingin.

Si Bianca, nanginginig na ang baba.

“Marco…” bulong niya.

Pero si Marco mismo, hindi na siya makatingin kahit kanino.

Captain Dela Cruz kinuha ang phone ko at tiningnan ang timestamp. Pagkatapos ay lumingon siya sa kasamang officer.

“Document this. Possible identity fraud, falsification, and abuse of special admission privilege.”

Pagkarinig sa salitang fraud, napaatras si Bianca.

“Hindi ako kriminal!” sigaw niya. “Gusto ko lang mag-aral! Gusto ko lang makaalis sa buhay ko!”

Doon ako nasaktan nang kaunti.

Dahil sa unang pagkakataon, hindi siya mukhang campus queen.

Mukha siyang batang desperado.

Pero hindi sapat ang desperasyon para magnakaw ng pangalan ng iba.

“Bianca,” sabi ko, “kung gusto mong mag-aral, lumaban ka gamit ang sarili mong pangalan. Hindi gamit ang libingan ng tatay ko.”

Napahagulgol siya.

Lumapit si Marco para hawakan siya, pero itinulak niya ito.

“Ikaw ang nagsabi na madali lang!” sigaw niya. “Ikaw ang nagsabi na walang makakaalam! Ikaw ang nagsabi na mahal mo ako kaya aayusin mo ang lahat!”

Doon nagkagulo.

Ang mga kaklase naming kanina ay pumapalakpak sa kanya, nagsimulang magbulungan.

“Si Marco pala ang utak?”

“Ginamit lang niya si Lara?”

“Peke pala ang UP admission?”

Napatingin si Marco sa paligid, parang hayop na naipit.

“Tumahimik kayo!” sigaw niya. “Wala kayong alam!”

Pero huli na.

Ang mga taong minanipula niya ay nagsimula nang umiwas sa kanya.

Si Sir Ramon, na basang-basa pa ang mukha sa alak, biglang umatras din.

“Wala akong kinalaman diyan,” sabi niya. “Trabaho lang ang inalok ko.”

Tiningnan siya ni Mama nang matalim.

“Trabaho? Sa anak kong menor de edad pa noong nakaraang buwan?”

Hindi na siya nakapagsalita.

Dinala kami sa admissions office ng academy kinabukasan para sa formal investigation.

Doon ko nakita si Bianca sa ibang anyo.

Wala na ang makeup.

Wala na ang puting dress.

Wala na ang mga kaklaseng pumapaligid sa kanya.

Nakaupo siya sa hallway, hawak ang folder ng photocopies na ngayon ay wala nang silbi.

Sa kabilang dulo, si Marco ay kinakausap ng isang investigator. Hindi na siya mayabang. Pawis ang noo niya. Paulit-ulit niyang sinasabi na “miscommunication” lang daw.

Pero ang system logs ay nandoon.

Ang IP address.

Ang time of submission.

Ang edited files.

Ang pangalan ng school staff na tumulong sa kanila.

Isa-isa silang lumitaw.

Parang mga sinulid na nang mahila ay buong telang bulok ang nabunyag.

Ang staff sa regional office ay sinuspinde habang iniimbestigahan.

Ang fake UP admission letter ni Bianca ay na-trace sa isang printing shop sa Cubao.

Ang school namin ay pinatawag para magbigay ng statement.

At si Marco?

Nawala ang scholarship offer niya sa isang private university matapos kumalat sa faculty ang kaso.

Hindi ko kailangang siraan siya.

Ang katotohanan na mismo ang lumakad papunta sa pintuan niya.

Makaraan ang ilang araw, pormal akong tinawag ng National Air Force Aviation Academy.

Akala ko, dahil sa gulo, hindi na ako tatanggapin.

Pero pagpasok ko sa verification room, naroon si Captain Dela Cruz.

“Miss Santos,” sabi niya, “cleared ang identity mo. Magpapatuloy ka sa next stage ng screening.”

Hindi ako agad nakapagsalita.

“Pero sir… ang gulo po ng nangyari.”

Tumango siya.

“Kaya nga namin kailangan ng mga taong hindi madaling mabali. Ang langit ay hindi para sa may pinakamalakas sumigaw. Para ito sa marunong manatiling matatag kahit inaagaw sa kanya ang lupa.”

Hindi ko alam kung bakit, pero doon ako umiyak.

Hindi dahil sa lungkot.

Kundi dahil parang sa unang pagkakataon, may opisyal na nagsabing hindi sayang ang ipinaglaban ko.

Sa labas ng building, naghihintay si Mama. Bitbit niya ang lumang jacket ni Papa.

“Anak?” tanong niya.

Ngumiti ako.

“Cleared ako, Ma.”

Napahawak siya sa dibdib.

Pagkatapos, niyakap niya ako nang mahigpit.

“Siguro proud na proud ang tatay mo.”

Tumingala ako sa langit. May dumaan na eroplano, maliit lang mula sa lupa, pero malinaw ang tunog.

Sa loob ng maraming taon, kapag naririnig ko ang eroplano, ang naiisip ko ay si Papa.

Ngayon, sa unang pagkakataon, naisip ko rin ang sarili ko.

Hindi bilang batang naiwan.

Kundi bilang babaeng lilipad.

Isang linggo bago magsimula ang klase, nag-message si Bianca sa akin.

Hindi mahaba.

“Lara, sorry. Alam kong hindi sapat. Hindi ko na hihingin na patawarin mo ako. Pero gusto kong malaman mo, aamin ako sa school.”

Matagal kong tinitigan ang message.

Hindi ako sumagot agad.

Galit pa rin ako.

Nasaktan pa rin ako.

Pero naintindihan ko ang isang bagay: hindi lahat ng pagbagsak ay kailangan mong palalimin pa. Minsan sapat nang makita ng tao ang lupa na pinili niyang hukayin.

Nag-reply ako:

“Harapin mo ang ginawa mo. Huwag ka nang magnakaw ng pangalan ng iba. Buuin mo ang sarili mong buhay.”

Hindi na siya sumagot.

Si Marco naman, ilang beses tumawag.

Hindi ko sinagot kahit isa.

May mga taong kapag binuksan mo muli ang pinto, papasok dala ang parehong lason. Kaya minsan, ang pinakamalinis na closure ay katahimikan.

Sa araw ng orientation, sinuot ko ang maayos na white blouse, dark trousers, at ang maliit na pin ng tatay ko na ibinigay ni Mama.

Nang tinawag ang pangalan ko sa listahan ng trainees, tumayo ako.

“Lara Mae Santos.”

Malakas ang sagot ko.

“Present, sir.”

Sa sandaling iyon, parang narinig ko ang boses ni Papa sa hangin.

Hindi niya sinabing maghiganti ako.

Hindi niya sinabing durugin ko sila.

Ang sabi niya lang sa alaala ko:

Anak, lumipad ka.

At iyon ang ginawa ko.

Hindi ko na kailangan ang UP para patunayan ang halaga ko.

Hindi ko na kailangan ang palakpak ng mga taong handang ipagpalit ang konsensya kapalit ng sikat na pangalan.

Dahil ang tunay na tagumpay ay hindi lang ang makapasok sa mataas na paaralan.

Ang tunay na tagumpay ay ang hindi mo hayaang nakawin ng iba ang pangalan, dangal, at pinanggalingan mo.

At sa bawat hakbang ko papasok sa akademya, alam kong hindi lang ako naglalakad para sa sarili ko.

Naglalakad ako para kay Mama.

Para sa batang minsang natakot magsalita.

Para sa tatay kong hindi na umuwi, pero iniwan sa akin ang lakas para lumaban.

Mensahe:
Minsan, may mga taong susubukang gamitin ang kabutihan mo, apihin ang katahimikan mo, at nakawin ang bagay na pinaghirapan ng pamilya mo. Pero tandaan: ang pangalan mo, ang pangarap mo, at ang dangal ng mga taong nagmahal sa’yo ay hindi dapat ipamigay sa sinumang marunong lang umiyak sa harap ng marami. Lumaban nang matalino. Manindigan nang tahimik. At kapag oras mo nang lumipad, hayaan mong ang tagumpay mo ang maging pinakamalakas na sagot.