Tatlong taon kong minahal ang isang lalaking hindi ko pa nakikita nang personal.

Tatlong taon din akong nagsinungaling sa kanya.

Dahil bawat larawang ipinadala ko sa kanya… hindi ako iyon.

Larawan iyon ni Aling Nena, ang kapitbahay kong nagtitinda ng barbecue sa tabi ng maliit kong karinderya.

At noong araw na nagkita kami sa PITX terminal, nakaayos ako nang todo, naka-best dress, naka-makeup, handang sabihin sa kanya na sorpresa lang ang lahat.

Pero ang unang sinabi niya pagkakita sa akin ay:

“Babe… nagpa-retoke ka ba? Bakit parang mas pumangit ka kaysa dati?”

Natigilan ako.

Bago pa ako makasagot, tatlong berdeng truck ng militar ang huminto sa gilid ng kalsada.

Bumukas ang likod ng mga truck.

Sunod-sunod na bumaba ang mga sundalo.

At sabay-sabay silang sumigaw:

“Good morning, ate!”

Ako si Mara Reyes, bente-kuwatro anyos, may maliit na karinderya sa may Sampaloc, Manila. Hindi sosyal ang buhay ko. Gumigising ako bago mag-alas singko, naghihiwa ng sibuyas, nagluluto ng adobo, sinigang, pares, at kung minsan lugaw kapag maulan.

Maliit lang ang puwesto ko, pero malakas dahil malapit sa dormitoryo ng mga estudyante. Sanay na akong amoy mantika, usok ng ihawan, at tunog ng kutsara sa kaldero ang mundo ko.

Tatlong taon na ang nakalipas nang makilala ko siya sa isang online group tungkol sa pangingisda.

Ang username niya noon: Magsasaka Sa Bundok.

Akala ko simpleng tao lang siya. Tahimik, medyo makulit, at ang hilig magtanong kung paano magluto ng masarap na sabaw.

Noong una, tungkol lang kami sa isda, pain, kawayan, ilog, at ulan. Hanggang sa naging tungkol na sa buhay.

Sabi niya, nagtatrabaho raw siya sa bundok. Mahina raw signal doon kaya madalas siyang biglang nawawala. Minsan tatlong araw. Minsan isang linggo. Minsan halos isang buwan.

Kapag bumabalik siya, lagi niyang sinasabi:

“Pasensya na, babe. Walang signal sa taas. Na-miss kita.”

At ako naman, tanga sa lambing, naniwala.

Isang gabi, tinanong niya ako:

“Patingin naman ng picture mo.”

Nasa karinderya ako noon. Pagod, pawis, nakatali ang buhok, may mantsa ng toyo sa damit. Hindi ko alam kung bakit kinabahan ako. Siguro dahil sa tatlong buwan naming usap, masyado ko na siyang gusto.

Sakto namang dumaan si Aling Nena sa harap ng tindahan ko, bitbit ang malaking palanggana ng isaw. Naka-floral duster siya, naka-hair roller, medyo nakasimangot dahil naubusan siya ng suka.

Hindi ko alam kung anong demonyo ang pumasok sa utak ko.

Kinuhanan ko siya ng picture mula sa likod at ipinadala ko kay “Magsasaka Sa Bundok.”

Mga ilang segundo lang, nag-reply siya.

“Ang ganda mo.”

Nabitawan ko halos ang sandok.

Sumunod na araw, humingi siya ng front view.

Hindi na ako makaatras. Kaya habang naghihiwa si Aling Nena ng atay sa kabilang tindahan, palihim ko siyang kinuhanan. Nakausli ang pisngi, nakapikit nang bahagya, may konting sauce pa sa baba.

Ipinadala ko.

Akala ko tapos na ang lahat. Akala ko matatawa siya, mawawala, o i-block ako.

Pero ang sagot niya:

“Mas lalo kang gumaganda habang tinitingnan.”

Doon ko naisip: baka malabo mata niya. O baka santo siya.

Mula noon, nagpatuloy ang usapan namin.

Hindi ko na naitama ang kasinungalingan.

Araw-araw siyang nagkukuwento tungkol sa buhay “sa bundok.” May taniman daw sila ng gulay. May mga kasamang lalaki na sabay-sabay kumakain. Minsan daw, may training sila bago magbukang-liwayway.

“Training?” tanong ko noon.

“Ah, exercise lang. Para hindi tamarin sa trabaho.”

Naniwala ako.

Minsan nagpadala siya ng pinatuyong karne, kape mula Benguet, at pulot na sobrang sarap. Nagpadala rin ako ng chili garlic oil at special suka ng karinderya ko.

Kinabukasan, nag-message siya:

“Babe, pinagaagawan dito. Mas masarap pa kaysa pagkain sa mess hall.”

“Mess hall?”

“Ah, parang common dining lang dito sa bundok.”

Naniwala na naman ako.

Hanggang isang buwan bago ang araw na iyon, bigla siyang nag-chat.

“Mara, nakapag-file ako ng leave. Pupunta ako sa Manila. Gusto na kitang makita.”

Nanlamig ang kamay ko.

Tatlong taon kong ipinadala sa kanya ang mukha ni Aling Nena.

Paano ko ipapaliwanag na ang babaeng minahal niya online ay hindi ang babaeng nasa mga picture?

Buong gabi akong hindi nakatulog.

May tatlong plano akong naisip.

Una, aamin ako.

Pangalawa, susuhulan ko si Aling Nena para siya ang makipagkita.

Pangatlo, magpapanggap akong may sakit at mawawala sa internet habambuhay.

Pero sa huli, pumili ako ng pinakabaliw na plano.

Ako ang pupunta.

Sasabihin kong pumayat ako. Nag-ayos. Nagbago. Nag-glow up.

Mula seventy kilos na Aling Nena hanggang fifty-two kilos na ako?

Imposible, oo.

Pero online love ito. Marami nang mas malalang nangyari.

Noong araw ng pagkikita namin, gumising ako nang maaga. Naligo nang matagal, nag-blower ng buhok, nag-makeup, at sinuot ang pinakamahal kong puting dress na binili ko pa noong birthday ko.

Pagtingin ko sa salamin, hindi naman ako pangit.

Simpleng dalaga lang ako, medyo maputi, maliit ang mukha, may dimples kapag ngumingiti. Hindi ako sanay mag-ayos dahil lagi akong nasa kusina. Pero noong araw na iyon, masasabi kong mukha akong babaeng pwedeng ipagmalaki.

Alas nuwebe ang dating niya sa PITX.

Dala ko ang maliit na bouquet ng sunflower. Nanginginig ang tuhod ko habang pinagmamasdan ang mga pasaherong lumalabas.

Sinabi niyang matangkad siya. Nagpadala siya noon ng isang malabong picture: naka-camouflage, nakatayo sa ilalim ng punongkahoy, hindi makita nang malinaw ang mukha.

Akala ko probinsyanong magsasaka.

Pero nang makita ko siya, halos malimutan kong huminga.

Matangkad siya. Siguro lampas anim na talampakan. Malapad ang balikat, maitim ang balat sa araw, pero matalim ang guhit ng mukha. Diretso ang tindig. Tahimik pero parang lahat ng tao sa paligid niya napapaatras kahit wala siyang ginagawa.

May bitbit siyang duffel bag na kulay army green.

Tumingin siya sa paligid.

Tumigil ang mata niya sa akin.

Gusto kong tumakbo.

Pero lumapit na siya.

Tumigil siya sa harap ko.

“Mara Reyes?”

“Y-yes…”

Tiningnan niya ako mula ulo hanggang paa. Seryoso ang mukha niya.

Pagkatapos, kumunot ang noo niya.

“Babe… nagpa-retoke ka ba? Bakit parang mas pumangit ka kaysa dati?”

Parang may sumabog sa utak ko.

Mas pumangit?

E ang “dati” niya, si Aling Nena!

Bago ko pa siya masampal sa kahihiyan, may umalingawngaw na tunog ng makina sa likod namin.

Lumingon ako.

Tatlong truck ng militar ang huminto sa tabi ng terminal.

Bumukas ang likod.

Sunod-sunod na bumaba ang mga sundalo, naka-uniporme, bitbit ang mga bag, tuwid ang tindig.

May isang kalbong sundalo ang tumakbo papunta sa amin, huminto sa harap ko, pumugay, at malakas na sumigaw:

“Good morning, ate!”

Sumunod ang iba.

“Good morning, ate!”

Lahat ng tao sa terminal napatingin.

May estudyanteng napa-video. May matandang napanganga. May batang pumalakpak.

Ako naman, nakatayo sa gitna, hawak ang sunflower, habang ang puting dress ko hinahampas ng hangin.

At sa loob ng ulo ko, iisa lang ang sigaw:

Hindi siya magsasaka.

Hindi siya forest ranger.

At mukhang ako ang huling nakaalam kung sino talaga ang lalaking minahal ko online.

Dahan-dahan akong lumingon sa kanya.

“Rafael,” bulong ko, “ano ka ba talaga?”

Hindi siya sumagot agad.

Tumingin lang siya sa akin, pagkatapos ay sa mga sundalong nakapila.

Then he said calmly:

“Boys, behave. First time ng future commander’s wife makita ang buong unit.”

Nanlambot ang tuhod ko.

Future… ano?

At bago ko pa maitanong kung nagbibiro siya, biglang tumunog ang cellphone niya.

Isang tawag.

Pagtingin niya sa screen, nagbago ang mukha niya.

Mula sa kalmadong lalaki, naging sundalong handang sumugod.

Sinagot niya ang tawag.

At ang narinig kong unang salita mula sa kabilang linya ay:

“Sir, may sumusunod po sa babae. Nandiyan na sila sa terminal.”

parte2

“Sir, may sumusunod po sa babae. Nandiyan na sila sa terminal.”

Hindi ko maintindihan kung ano ang nangyayari.

Una, nalaman kong hindi pala ordinaryong lalaki ang online boyfriend ko.

Pangalawa, tinawag akong “future commander’s wife” ng isang buong grupo ng sundalo.

Pangatlo, may nagsasabing may sumusunod sa akin.

Kumapit ako sa strap ng bag ko.

“Rafael,” mahina kong sabi, “sino ang sumusunod sa akin?”

Hindi niya ako agad tiningnan. Ang mga mata niya ay mabilis na gumalaw sa paligid, parang sinusukat niya ang bawat mukha, bawat galaw, bawat taong nakatayo malapit sa amin.

“Tumabi ka sa likod ko,” utos niya.

“Ha?”

“Mara. Sa likod ko.”

Hindi malakas ang boses niya, pero hindi iyon boses na puwedeng suwayin.

Napaatras ako sa likod niya.

Biglang gumalaw ang mga sundalo. Hindi sila nagkagulo, hindi sila nagsigawan. Tahimik silang kumalat sa paligid na parang sanay na sanay sa ganitong sitwasyon.

Ang kalbong sundalong unang bumati sa akin ay lumapit.

“Sir, dalawang lalaki sa north exit. Isa sa food stall. May hawak na maliit na camera.”

“Confirm?” tanong ni Rafael.

“Confirmed, sir. Sila rin po ang nasa labas ng karinderya kagabi.”

Nanlamig ang batok ko.

“Kagabi?” napatingin ako kay Rafael. “May tao sa labas ng karinderya ko kagabi?”

Doon lang niya ako sinulyapan.

“At hindi lang kagabi.”

Parang lumubog ang sikmura ko.

Noong mga nakaraang linggo, may mga napapansin nga akong kakaiba. Isang lalaking palaging bumibili ng softdrinks pero hindi umiinom. Isang motorsiklong ilang gabi nang nakaparada sa tapat ng eskinita. May tawag na walang nagsasalita.

Akala ko wala lang.

Akala ko pagod lang ako.

“Bakit may susunod sa akin?” tanong ko. “Wala naman akong pera. Karinderya lang ang meron ako.”

Hindi sumagot si Rafael.

Sa halip, hinawakan niya ang pulso ko at dinala ako sa gilid ng terminal, malapit sa isa sa mga truck. Hindi mahigpit ang hawak niya, pero sapat para maramdaman kong protektado ako.

May dalawang sundalo ang mabilis na lumapit sa food stall.

Isang lalaki ang biglang tumakbo.

Mabilis ang nangyari.

Bago pa siya makalayo, naharang siya ng kalbong sundalo. Nadulas siya sa sahig, natumba, at nahulog mula sa bulsa niya ang maliit na device na parang camera.

Napatakip ako sa bibig.

“Rafael…”

Lumapit siya sa lalaki. Tahimik lang. Pero mas nakakatakot ang katahimikan niya kaysa sigaw.

“Sino ang nag-utos?” tanong niya.

Hindi sumagot ang lalaki.

Kinuha ng isang sundalo ang cellphone nito. Ilang pindot lang, may ipinakitang larawan kay Rafael.

Pagkakita niya roon, tumigas ang panga niya.

“Ano iyon?” tanong ko.

Ipinakita niya sa akin ang screen.

May larawan ako. Nasa labas ng karinderya. Nakasuot ng pambahay, may bitbit na basura.

Sa ilalim ng picture, may message:

“Siguraduhin ninyong siya ang girlfriend ni Captain Alcantara. Kapag lumabas ang lalaki, kuhanan ninyo pareho.”

Captain Alcantara.

Rafael Alcantara.

Napatingin ako sa kanya.

“Captain ka?”

“Special operations,” sagot niya. “Pero mas mahalaga ngayon, may taong gumagamit sa’yo para makalapit sa akin.”

Hindi ko alam kung matatakot ba ako o magagalit.

Tatlong taon akong nag-alala na baka malaman niyang larawan ni Aling Nena ang ipinadala ko.

Pero siya pala, tatlong taon ding may lihim.

Dinala niya ako sa loob ng truck para hindi na kami makita ng mga tao. Sa loob, tahimik. May amoy bakal, tela, at araw. Nakaupo ako sa gilid habang siya’y nasa harap ko, nakayuko nang kaunti para magpantay ang tingin namin.

“Bakit hindi mo sinabi?” tanong ko. “Bakit mo itinago na sundalo ka?”

“Dahil delikado ang trabaho ko.”

“Pero alam mo na pala simula pa lang na hindi ako si Aling Nena.”

Bahagyang gumalaw ang labi niya, parang pinipigilan ang ngiti.

“Aling Nena pala pangalan niya?”

“Rafael!”

“Sige.” Huminga siya nang malalim. “Noong unang buwan, napansin ko ang reflection mo sa salamin ng display cabinet. Nasa likod ka noon, hawak ang sandok. Malabo, pero sapat para malaman kong hindi ikaw ang nasa picture.”

Namula ako sa hiya.

“At hindi ka nagalit?”

“Hindi.”

“Bakit?”

“Dahil takot ka lang. Hindi ka masamang tao.”

Natahimik ako.

“Paano mo nasabing takot ako?”

“Tumatanggi ka kapag pinapadalhan kita ng pera. Kapag tinatanong kita tungkol sa pamilya mo, umiiwas ka. Kapag may pumupuri sa’yo, ginagawa mong biro. At kahit nagsinungaling ka sa mukha mo, hindi ka kailanman nagsinungaling sa ugali mo.”

Parang may humaplos sa dibdib ko.

Hindi ko alam na may taong nakakabasa pala sa akin nang ganoon.

Lumaki akong hindi sanay piliin. Maagang namatay ang nanay ko. Ang tatay ko naman, may bago nang pamilya. Ang karinderya ang iniwan sa akin ng lola ko, at iyon ang ginawa kong mundo.

Siguro kaya ako gumamit ng ibang mukha.

Dahil takot akong kapag tunay na ako ang nakita, baka umalis siya.

“Pero sinabi mong mas pangit ako kaysa dati,” bulong ko.

Sa unang pagkakataon, nakita kong naguluhan siya.

“Joke iyon.”

“Joke? Mukha ba akong natuwa?”

“Akala ko alam mong alam ko na.”

“Hindi!”

Napakamot siya sa batok. Ang lalaking kayang magpaayos ng isang buong unit sa terminal, hindi marunong humingi ng tawad nang maayos.

“Mali ako,” sabi niya sa wakas. “Sorry. Kinabahan din ako.”

Napakurap ako.

“Ikaw? Kinabahan?”

“Oo. Tatlong taon kitang hinihintay makita nang personal. Hindi ako sigurado kung matutuwa ka kapag nalaman mong hindi ako magsasaka.”

Hindi ko alam kung tatawa ako o iiyak.

Doon ko unang nakita si Rafael hindi bilang sundalong matigas, hindi bilang captain, kundi bilang lalaking tatlong taon ding naghintay, nag-alala, at nagtago sa likod ng isang username.

Biglang bumukas ang pinto ng truck.

“Sir,” sabi ng kalbong sundalo. “Nakuha na po namin ang isa pa. Ang nag-utos, mukhang konektado sa dating kaso ninyo sa Mindanao.”

Nagbago ulit ang mukha ni Rafael.

Tumayo siya.

“Huwag kang lalabas,” sabi niya sa akin.

Pero hinawakan ko ang braso niya.

“Hindi ako bata.”

“Mara—”

“Kung ako ang ginamit nila, may karapatan akong malaman.”

Tumingin siya sa akin nang matagal. Sa huli, tumango siya.

Dinala nila kami sa isang maliit na opisina sa terminal. Doon, nakaupo ang lalaking nahuli. Nanginginig siya, pawis na pawis.

Nang tanungin siya ng awtoridad, doon lumabas ang totoo.

May grupong matagal nang galit kay Rafael dahil sa isang operasyon na nagpabagsak sa illegal arms network sa timog. Hindi nila siya kayang lapitan sa kampo, kaya hinanap nila ang kahinaan niya.

At iyon daw ay ako.

Tatlong buwan na pala nilang sinusubaybayan ang karinderya ko. Akala nila ordinaryong girlfriend lang ako na madaling takutin, madaling gamitin, madaling gawing pain.

Napahawak ako sa dibdib ko.

Tatlong taon kong inisip na pinakamalaking problema ko ang pekeng picture.

Hindi ko alam na sa likod ng tahimik na chat, may mundong mas mapanganib.

Pagkatapos ng imbestigasyon, dinala ako ni Rafael pabalik sa karinderya. Hindi na convoy ang kasama namin, pero may ilang sundalong nakasunod mula sa malayo.

Pagdating namin, si Aling Nena agad ang sumalubong.

“Anak, bakit ang daming sundalo? May giyera ba sa pares mo?”

Hindi ko napigilang tumawa kahit mabigat ang dibdib ko.

Nang makita niya si Rafael, tinuro niya ito.

“Ito ba ang boyfriend mo? Aba, ang guwapo! Mas bagay sa akin.”

“Aling Nena!” sigaw ko.

Si Rafael naman, seryosong yumuko.

“Magandang hapon po. Salamat po at pinahiram ninyo ang mukha ninyo sa love story namin.”

Sandaling natahimik si Aling Nena.

Pagkatapos, humagalpak siya ng tawa.

“Hay naku, Mara! Kaya pala may nagtanong noon kung ako raw ba ang may ka-chat na sundalo. Akala ko scammer!”

Sa unang pagkakataon sa buong araw, gumaan ang pakiramdam ko.

Pumasok si Rafael sa karinderya. Inilibot niya ang tingin sa maliit kong mundo: ang kaldero, ang lumang electric fan, ang mesa na may gasgas, ang menu na ako mismo ang nagsulat.

“Dito ka pala araw-araw,” sabi niya.

“Oo. Hindi glamorous.”

“Hindi naman ako naghahanap ng glamorous.”

Tumayo siya sa tapat ng stove.

“Ano’ng special ngayon?”

“Sinigang na baboy.”

“Turuan mo ako.”

“Ano?”

“Twenty days ang leave ko. Kung papayag ka, gusto kong gugulin dito. Hindi bilang sundalong nagbabantay. Bilang lalaking gusto kang makilala nang totoo.”

Napatitig ako sa kanya.

Tatlong taon kaming nag-usap.

Pero ngayon lang talaga kami nagsimulang magkakilala.

Tinuruan ko siyang maghiwa ng kangkong, magtimpla ng sabaw, at huwag ilagay lahat ng sili sa isang kaldero. Palpak siya sa una. Masyadong pantay ang hiwa niya, parang may military measurement. Pero masipag siya.

Kinagabihan, pagkatapos magsara ng karinderya, umupo kami sa labas. Tahimik ang kalsada. Si Aling Nena, nasa kabilang tindahan, kunwari nag-aayos pero halatang nakikinig.

“May tanong ako,” sabi ko.

“Sige.”

“Kung noong una pa lang, sinabi kong ako talaga ito… magugustuhan mo pa rin ba ako?”

Hindi siya sumagot agad.

Kinuha niya ang phone niya at ipinakita sa akin ang lumang screenshot.

Larawan iyon ng display cabinet sa karinderya. Sa salamin, malabo pero kita ako, nakatalikod, hawak ang sandok, nakapusod nang magulo.

“Hindi ito ang dahilan kung bakit kita minahal,” sabi niya. “Pero ito ang unang beses na naisip kong gusto kitang makita nang totoo.”

“Bakit?”

“Kasi kahit pagod ka, pinapakain mo muna ang batang estudyanteng kulang ang bayad bago mo bilangin ang kita mo. Nasa video iyon. Akala mo hindi ko napansin.”

Nanikip ang lalamunan ko.

Sa loob ng maraming taon, akala ko walang nakakakita sa mga maliliit na bagay na ginagawa ko.

Akala ko ordinaryo lang ako.

Pero may isang tao palang nakatingin.

Hindi sa ganda.

Hindi sa pose.

Hindi sa filter.

Kundi sa kung paano ako magmahal kahit walang pumapalakpak.

Kinabukasan, tinulungan niya akong ayusin ang karinderya. Naglagay siya ng mas maliwanag na ilaw, inayos ang sirang pinto, at tinuruan akong maglagay ng CCTV. Hindi niya ako ginawang mahina. Tinuruan niya lang akong maging mas ligtas.

Sa loob ng dalawampung araw, kumain siya ng halos lahat ng luto ko. Natutong mag-abot ng sukli. Natutong ngumiti sa estudyanteng nangungutang. At unti-unti, natutunan kong hindi lahat ng lihim ay pagtataksil.

Minsan, ang lihim ay takot.

Pero kung mahal ka ng tamang tao, hindi niya gagamitin ang takot mo para ipahiya ka.

Tutulungan ka niyang harapin iyon.

Noong huling araw ng leave niya, hinatid ko siya sa terminal. Wala nang truck. Wala nang sundalong sumisigaw. Kami lang dalawa.

“Babalik ako,” sabi niya.

“Alam ko.”

“Hindi ka na magpapadala ng picture ni Aling Nena?”

“Depende. Baka ma-miss mo siya.”

Sa unang pagkakataon, tumawa siya nang malakas.

Bago siya umalis, inilagay niya sa kamay ko ang maliit na keychain. Hugis kaldero, may nakaukit:

“Sa babaeng minahal ko bago ko pa nakita nang malinaw.”

Umiyak ako, pero hindi na dahil sa takot.

Umiyak ako dahil sa wakas, may taong hindi umalis nang makita niya ang totoo.

Pagbalik ko sa karinderya, nakaupo si Aling Nena sa harap, kumakain ng sinigang.

“O,” sabi niya, “kapag kinasal kayo, ako dapat maid of honor. Tutal ako ang unang mukha ng relasyon ninyo.”

Napatawa ako habang pinupunasan ang luha ko.

At doon ko naintindihan ang isang bagay:

Minsan, akala natin kailangan nating itago ang tunay nating mukha para mahalin tayo. Pero ang pagmamahal na totoo, hindi natatakot sa kapintasan, hindi sumusuko sa kasinungalingang kayang pagsisihan, at hindi umaalis kapag nakita ang taong nasa likod ng lahat ng takot.

Mensahe: Huwag mong maliitin ang sarili mo dahil lang sa pakiramdam mo ordinaryo ka. Sa tamang tao, ang kabutihan mo, tapang mo, at totoong puso mo ang pinakamagandang bahagi ng pagkatao mo.