Nahulog mula sa bag ng matalik kong kaibigan ang papeles para sa kasal, at sa sobrang taranta ay sinabi niyang ako talaga ang magiging nobya; malamig lang akong binati ng ex ko—hanggang sa gabing lumitaw siya sa parking basement, at ang mensahe tungkol sa flight kinabukasan ay tuluyang nagpamanhid sa akin.
Nahulog mula sa bag ng matalik kong kaibigan ang papeles para sa kasal, at sa sobrang taranta ay sinabi niyang ako talaga ang magiging nobya; malamig lang akong binati ng ex ko—hanggang sa gabing lumitaw siya sa parking basement, at ang mensahe tungkol sa flight kinabukasan ay tuluyang nagpamanhid sa akin.
Bahagi 1
Nahulog mula sa bag ng matalik kong kaibigan ang APPLICATION FOR MARRIAGE LICENSE sa mismong harapan ng kuya niya. Namutla siya, biglang hinawakan ang braso ko at nagsabi ng isang bagay na ikinatigagal ko.
“Kuya, kay Mika ’yan. Ikakasal na siya.”
Hindi pa ako nakakakontra nang diretso nang tumingin sa akin ang lalaking nakatayo sa may pintuan.
Tatlong taon na ang nakalipas, siya rin ang yumakap sa akin sa ilalim ng bubong habang malakas ang ulan at nangakong hinding-hindi niya ako hahayaang umiyak.
Isang taon na ang nakalipas, siya rin ang tahimik na tumango nang sabihin kong gusto ko nang makipaghiwalay.
At ngayon, nang marinig niyang ikakasal na raw ako sa ibang lalaki, walang nagbago sa ekspresyon niya.
Tanging ang kamay niyang mahigpit na nakahawak sa susi ng kotse ang namuti sa sobrang higpit.
Matalik kong kaibigan si Trisha mula pa noong college.
Lumaki siyang kasama ang kuya niyang si Gabriel. Maagang nawala ang mga magulang nila kaya halos naging ama na rin ni Trisha si Gabriel.
Kaya naman pagdating sa lovelife ng kapatid niya, napakahigpit nito.
Tatlong buwan na ang nakalipas, nakilala ni Trisha si Paolo, isang architect na anim na taon ang tanda sa kanya.
Seryoso ang dalawa.
Sobrang seryoso na palihim na silang naghahanda para sa civil wedding bago pa man sabihin sa pamilya.
Ang problema—
Walang kaalam-alam si Gabriel.
Nang hapong iyon, pumunta ako sa condo ni Trisha para tulungan siyang pumili ng damit para sa maliit at lihim nilang engagement dinner.
Habang hinahalungkat niya ang bag niya para hanapin ang cellphone, may nahulog na envelope sa sahig.
Saktong bumukas ang pinto.
Kakauwi lang ni Gabriel.
Yumuko siya at pinulot iyon.
Biglang tumahimik ang buong sala nang mabasa niya ang nakasulat sa papel.
APPLICATION FOR MARRIAGE LICENSE.
“Kanino ’to?”
Tumingin sa akin si Trisha na para bang isang taong nalulunod at biglang nakakita ng salbabida.
Agad akong kinabahan.
At tama ang kutob ko.
Itinuro niya ako.
“Kay Mika.”
Halos mabulunan ako.
Dahan-dahang bumaling si Gabriel sa akin.
Pareho pa rin siya sa huling pagkakataong nakita ko siya—matangkad, nakaitim na polo na nakatiklop hanggang siko, tahimik ang mukha at imposibleng basahin ang iniisip.
Pero iba ang tingin niya.
Napakatagal nitong nanatili sa mukha ko.
“Magpapakasal ka na?”
Binuka ko ang bibig ko.
Pero mabilis na sumingit si Trisha.
“Oo. Nag-propose na boyfriend niya. Mabait ’yun, stable ang trabaho, maayos din ang pamilya.”
Napalingon ako sa kanya.
Talaga bang dadagdagan mo pa?
Pero nang makita ko ang nagmamakaawang tingin niya, napilitan akong tumango.
“Oo.”
Tumahimik si Gabriel.
Makalipas ang ilang segundo, inilapag niya ang papel sa mesa.
“Congratulations.”
Dalawang salita lang.
Napakagaan ng pagkakasabi, na para bang wala siyang pakialam.
Pero hindi ko maintindihan kung bakit biglang sumakit ang dibdib ko.
Isang taon na ang nakalipas, ako ang nakipaghiwalay.
Minahal ko si Gabriel nang apat na taon.
Palagi siyang abala.
Bilang engineer na madalas ipadala sa mga lugar na tinatamaan ng bagyo at landslide, puwedeng tumunog ang cellphone niya anumang oras.
Noong birthday ko, nasa isang evacuation site siya.
Noong anniversary namin, hindi siya nakauwi dahil may gumuho sa construction area na pinangangasiwaan niya.
Naiintindihan ko lahat.
Pero hindi ibig sabihin noon na hindi ako nalulungkot.
Noong sinabi kong—
“Baka mas mabuti kung tapusin na natin.”
Umaasa akong pipigilan niya ako.
Matagal lang akong tinitigan ni Gabriel bago sinabi ang isang salita.
“Sige.”
Isang salitang iyon ang sumakit sa akin nang isang buong taon.
Akala ko, hindi niya ako minahal nang kasinglalim ng pagmamahal ko sa kanya.
Pagpasok ni Gabriel sa kuwarto, agad akong niyakap ni Trisha.
“Sorry talaga. Kapag naayos ko na ’to kay Kuya, ililibre kita ng buffet.”
“Hindi ko kailangan ng buffet. Ang kailangan ko, tigilan mo nang gawing panangga ang lovelife ko.”
Ngumiti siya nang parang batang nahuling nagsisinungaling.
Pero nang maghahanda na akong umuwi, biglang lumabas si Gabriel.
“Ihahatid kita.”
“Hindi na.”
“Gabi na.”
“Mag-book na lang ako.”
Tinitigan niya ako.
“Hindi ka susunduin ng fiancé mo?”
Napatigil ako.
Si Trisha na umiinom ng tubig sa tabi ay muntik nang mabulunan.
“Mahirap siyang umalis ngayon.”
Tumango si Gabriel.
“Ganoon ba siya ka-busy para hayaang mag-isang umuwi ang babaeng pakakasalan niya nang halos alas-diyes ng gabi?”
Kalmado ang tono niya.
Pero tumalikod si Trisha para pigilan ang pagtawa.
Nainis ako kaya kinuha ko ang bag ko at umalis.
Akala ko roon na matatapos ang lahat.
Pero kinabukasan ng gabi, kumatok si Gabriel sa apartment ko.
Hawak niya ang marriage license application.
“Iniwan mo raw sa bahay sabi ni Trisha.”
“Salamat.”
Isasara ko na sana ang pinto nang bigla siyang nagtanong.
“Ano’ng pangalan ng groom?”
Napatigil ako.
“Bakit kailangan mong malaman?”
“Hindi ko kailangan. Curious lang.”
“Medyo sobra naman ata ang curiosity mo.”
Ibinaba niya ang tingin sa papel.
“Kung ganoon, bakit pangalan ni Trisha ang nakalagay dito?”
Nanlaki ang mga mata ko.
Taksil talaga ang babaeng iyon!
Lumapit nang kaunti si Gabriel.
“Mika, isang taon na pero hindi ka pa rin marunong magsinungaling.”
“Kung nagsisinungaling ako, anong pakialam mo?”
“Wala.”
Masyadong mabilis ang sagot niya.
Mas lalo akong nainis.
Inagaw ko ang papel.
“Kung ganoon, umuwi ka na.”
Hindi siya umalis.
Tumingin siya sa loob ng apartment ko.
“Mag-isa ka pa ring nakatira?”
“Bakit?”
“Walang fiancé.”
“Tama. Wala.”
Diretso ko siyang tiningnan.
“Single ako. Masaya ka na?”
Bahagyang nagbago ang tingin niya.
Pero bago pa siya makapagsalita, tumunog ang cellphone ko.
Si Trisha.
Pagkasagot ko pa lang, halos umalingawngaw ang boses niya sa sala.
“Mika! Patay tayo! Dalawang pregnancy test na ang positive!”
Napapikit ako.
Huli na.
Patuloy siya.
“Papunta na rito si Paolo. Sabi niya kapag confirmed na buntis talaga ako, pupuntahan niya bukas si Gabriel. Diyos ko, hindi ako handa! Kapag nalaman ni Kuya na hindi lang ako lihim na nag-file ng marriage license kundi buntis pa ako bago ko siya sinabihan—”
Agad kong pinatay ang tawag.
Tumahimik ang buong apartment.
Dahan-dahan akong lumingon.
Nakangiti si Gabriel.
Isang napakadelikadong ngiti.
“Paolo?”
Napalunok ako.
“Kalma ka lang.”
“Kalma ako.”
“Binabaluktot mo na ang lata ko.”
Tumingin siya sa hawak niyang lata ng soft drink na halos durog na.
Inilapag niya iyon sa mesa.
“Sabihin mo sa kanya, pumunta siya bukas.”
Pagkatapos ay tumalikod siya.
Hindi ko alam kung bakit, pero bago tuluyang magsara ang pinto, bigla ko siyang tinawag.
“Gabriel.”
Huminto siya.
“Kung totoo talaga na ikakasal na ako… ano’ng gagawin mo?”
Nanigas ang likod niya.
Matagal siyang hindi nagsalita.
Pagkatapos, mahina niyang sinabi—
“Ipagdarasal kong maging masaya ka.”
Sumara ang pinto.
Nakatayo lang ako roon.
Hindi ko napansing tumutulo na pala ang luha ko.
Gago ka, Gabriel.
Kung wala ka nang nararamdaman para sa akin, bakit ka pa pumunta rito?
At kung mahal mo pa ako—
Bakit isang taon na ang nakalipas, hindi mo man lang ako pinigilan?
Kinagabihan, late akong natapos sa trabaho.
Halos walang tao sa basement parking.
Pagkalabas ko pa lang ng elevator, ramdam ko nang may sumusunod sa akin.
Binilisan ko ang lakad.
Bumilis din ang yabag sa likuran.
Pagdating ko malapit sa kotse, biglang may lalaking humarang sa akin.
Isa siyang dating client na ilang beses nang nag-message at nagyayang lumabas kahit ilang beses ko nang tinanggihan.
“Mika, bakit lagi mo akong iniiwasan?”
“Kailangan ko nang umuwi.”
Hinarangan niya ang pinto ng kotse ko.
“Mag-usap lang tayo.”
“Wala tayong dapat pag-usapan.”
Umatras ako habang palihim na inaabot ang cellphone sa bag.
Bigla niyang hinawakan ang pulso ko.
“Akala mo ba napakataas mo dahil may ibang lalaki ka?”
Piliting kumawala ako.
“Bitawan mo ako!”
Sa mismong sandaling iyon, may malakas na kalabog mula sa likuran.
Biglang nawala ang kamay na nakahawak sa akin.
Nandoon si Gabriel.
Hinila niya ako sa likod niya.
Napakalamig ng tingin niya.
Napaatras ang lalaki.
“Sino ka?”
Hindi sumagot si Gabriel.
Tinanggal niya lang ang relo sa pulso niya at inilagay sa kamay ko.
“Mika.”
Napakababa ng boses niya.
“Tawagin mo ang security.”
Nakita kong mahigpit na nakatikom ang mga kamao niya.
“Gabriel, huwag kang gagawa ng katangahan.”
Pero biglang ngumisi ang lalaki.
“Ah, ikaw pala ’yung ex-boyfriend na may litrato pa rin siya sa wallet?”
Nanigas ako.
Pati si Gabriel ay napatigil.
Tumingin sa akin ang lalaki bago tumawa.
“Hindi mo alam? Isang taon na kayong hiwalay pero hindi ka pa rin niya nakakalimutan.”
Dahan-dahang bumaling sa akin si Gabriel.
At eksaktong sandaling iyon—
Tumunog ang cellphone sa bulsa niya.
Umilaw ang screen.
Isang notification ang lumitaw.
Isang linya lang ang nabasa ko.
“Gabriel, approved na ang transfer assignment mo sa Canada. Confirmed ang flight mo bukas ng umaga.”
Napatingala ako sa kanya.
“Gabriel… aalis ka papuntang Canada bukas?”
Hindi siya sumagot.
At sa paraan ng pagtitig niya sa akin noon, alam kong may isang lihim siyang matagal nang itinatago—
isang lihim na mas malaki pa kaysa sa tunay na dahilan kung bakit hinayaan niya akong makipaghiwalay isang taon na ang nakalipas.
BAHAGI 2
“Bukas?”
Hindi ko namalayang halos pabulong ko na lang nasabi ang salita.
Nakatitig pa rin ako sa screen ng cellphone ni Gabriel. Para bang kapag matagal ko iyong tinitigan, magbabago ang laman ng mensahe.
Pero hindi.
Approved ang transfer niya.
At bukas ng umaga ang flight.
“Mika, umalis muna tayo rito.”
Mahina ang boses ni Gabriel, pero hindi ko siya pinansin.
“Gaano katagal mo nang alam?”
Tahimik siya.
“Gabriel, tinatanong kita.”
Dumating ang dalawang security guard at agad nilapitan ang lalaking nanggulo sa akin. Habang kinakausap nila ito, hinawakan ni Gabriel ang braso ko.
“Sa labas tayo mag-usap.”
Hinila ko ang kamay ko palayo.
“Ngayon.”
Napapikit siya sandali.
“Three weeks.”
Parang may kung anong bumagsak sa dibdib ko.
“Tatlong linggo?”
Tumango siya.
“At wala kang balak sabihin sa akin?”
“Mika…”
“Ano? Dahil ex mo lang ako?”
Hindi siya sumagot.
Napatawa ako, pero nanginginig ang boses ko.
“Ang galing mo talaga. Isang taon na ang nakalipas, hinayaan mo lang akong umalis. Ngayon aalis ka rin pala ng bansa nang hindi man lang nagsasabi.”
“Mika, hindi ganoon kasimple.”
“Kung ganoon, ipaliwanag mo!”
Doon ko unang nakita ang ekspresyon sa mukha ni Gabriel na hindi ko nakita noong nakipaghiwalay ako sa kanya.
Takot.
Hindi galit.
Hindi lamig.
Takot.
“Hindi ko sinabi dahil ayokong bigyan ka ng dahilan para maghintay.”
Napatigil ako.
“Ano?”
Huminga siya nang malalim.
“Isang taon na ang nakalipas, noong sinabi mong pagod ka na, may pagkakataon na akong tanggapin ang assignment na ito. Hindi ko tinanggap.”
Mas lalo akong nalito.
“Bakit?”
“Dahil ikaw.”
Parang biglang nawala ang ingay sa paligid.
“Pinili kong manatili. Pero ilang araw bago ka makipaghiwalay, nalaman kong may problema sa project na pinirmahan ko noon. May imbestigasyon. Kapag lumabas na kasalanan ko, puwede akong mawalan ng lisensya at trabaho.”
Tinitigan ko siya.
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Dahil pagod ka na sa akin.”
“Hindi ibig sabihin noon na ayaw kitang damayan!”
“Pero pakiramdam ko, bawat araw na kasama mo ako, mas lalo kitang hinihila sa buhay na puro paghihintay.”
Napailing ako.
“Kaya noong sinabi kong maghiwalay tayo, hinayaan mo ako?”
Mahina siyang tumango.
“Akala ko iyon ang pinakamabuting magagawa ko para sa ’yo.”
Hindi ko napigilang sampalin siya.
Hindi malakas.
Pero sapat para mapalingon ang dalawang guard sa amin.
Hindi gumalaw si Gabriel.
“Ang yabang mo.”
Namumuo ang luha sa mata ko.
“Napakayabang mo para isipin na ikaw lang ang may karapatang magdesisyon kung ano ang kaya kong tiisin.”
“Mika…”
“Isang taon akong naniwala na hindi mo ako minahal nang sapat.”
Bumagsak ang tingin niya.
“Minahal kita nang sobra. Kaya nga kita binitawan.”
“Hindi pagmamahal ang pagtatago.”
Doon siya tuluyang natahimik.
Maya-maya, may tumawag sa cellphone niya.
Si Trisha.
Sinagot niya.
“Kuya?”
Mabilis ang boses ni Trisha.
“Nandito si Paolo. Gusto ka niyang makausap ngayon. At… may isa pa akong sasabihin.”
Napapikit si Gabriel.
“Ano na naman?”
Huminga nang malalim si Trisha.
“Hindi ka puwedeng umalis bukas.”
“Bakit?”
“Dahil nakita ko iyong envelope sa drawer mo.”
Nanigas ang mukha ni Gabriel.
Ako naman ay napatingin sa kanya.
“Anong envelope?” tanong ko.
Tahimik si Trisha sa kabilang linya bago nagsalita.
“Yung engagement ring.”
Parang huminto ang mundo.
Tumingin ako kay Gabriel.
Hindi siya makatingin sa akin.
At saka bumulong si Trisha—
“Mika… may pangalan mo sa kahon.”
BAHAGI 3
Hindi ko alam kung gaano katagal akong nakatayo roon.
Ang alam ko lang, biglang naging napakabigat ng hangin sa basement.
“Engagement ring?”
Halos hindi lumabas ang boses ko.
Gabriel ipinikit ang mga mata.
Sa kabilang linya, tila ngayon lang napagtanto ni Trisha na baka may nasabi siyang hindi dapat.
“Kuya… nandiyan ba si Mika?”
“Trisha.”
Isang salita lang mula kay Gabriel, pero sapat para manahimik ang kapatid niya.
Pinatay niya ang tawag.
Tumingin ako sa kanya.
“May singsing ka?”
“Mika, hindi dito.”
“Kanino?”
Alam ko na ang sagot.
Pero gusto kong marinig mula sa kanya.
Wala siyang sinabi.
Tumawa ako nang mapait.
“Canada bukas. Engagement ring na may pangalan ko. Isang taon tayong hiwalay. Gabriel, ano ba talaga ang ginagawa mo?”
Matagal niya akong tinitigan.
Pagkatapos ay mahina siyang nagsalita.
“Plano kong puntahan ka ngayong gabi.”
Napakunot ang noo ko.
“Para saan?”
“Para itanong kung may boyfriend ka na talaga.”
Napangiti ako sa gitna ng galit.
“Kaya pala pumunta ka kahapon.”
“Hindi ko dapat ginawa.”
“Pero ginawa mo.”
Tumango siya.
“At nang malaman mong wala akong boyfriend?”
Doon siya tumingin diretso sa mata ko.
“Naduwag ako.”
Hindi iyon ang sagot na inaasahan ko.
Si Gabriel ang taong kayang pumasok sa isang gusaling binaha para tumulong sa evacuation. Siya ang lalaking hindi nagpapanic kahit may bagyo, landslide o emergency.
Pero sa harap ko, sinabi niyang naduwag siya.
“Takot ako na baka sabihin mong masyado nang huli,” dagdag niya. “Takot din akong hilingin na maghintay ka na naman.”
“Hanggang kailan ang Canada?”
“Dalawang taon.”
Napapikit ako.
Dalawang taon.
Kung umalis siya bukas nang hindi ko nalalaman ang lahat, baka iyon na talaga ang katapusan namin.
“Yung singsing?”
“Binili ko eight months ago.”
Nanlaki ang mga mata ko.
“Eight months?”
“Hindi ko alam kung kailan ko ibibigay.”
“Hiwalay na tayo noon!”
“Alam ko.”
“Bakit ka bibili ng singsing para sa ex-girlfriend mo?”
Sa unang pagkakataon, bahagyang ngumiti si Gabriel.
Malungkot.
“Dahil kahit ex na kita, ikaw pa rin ang babaeng gusto kong pakasalan.”
Napalunok ako.
Napakainis ko sa kanya.
Napakainis ko dahil kahit isang taon kaming hindi magkasama, isang pangungusap lang niya at bumalik lahat ng damdaming pilit kong inililibing.
“Hindi fair.”
“Alam ko.”
“Hindi mo puwedeng sabihin sa akin ’yan ngayong aalis ka bukas.”
“Alam ko.”
“Tumigil ka nga sa ‘alam ko.’”
Bahagya siyang natawa.
At nakakainis dahil miss na miss ko ang tunog na iyon.
Dinala muna kami ng security sa office para magbigay ng statement tungkol sa nangyari.
Pagkatapos, hinatid ako ni Gabriel pauwi.
Wala kaming halos sinabi sa sasakyan.
Pagdating sa apartment ko, hindi ako agad bumaba.
“Gabriel.”
“Hmm?”
“Kung sabihin kong huwag kang umalis, hindi ka ba aalis?”
Matagal bago siya sumagot.
“Hindi ko puwedeng basta iwan ang trabaho.”
Masakit, pero iyon ang tamang sagot.
At doon ko rin napagtanto ang isang bagay.
Noon, gusto kong piliin niya ako kaysa sa lahat.
Pero kung tunay kong mahal si Gabriel, hindi ko rin dapat hilingin na talikuran niya ang bagay na pinaghirapan niya buong buhay.
“Kaya hindi kita pipigilan.”
Nagulat siya.
“Pero hindi ibig sabihin noon na pinapatawad na kita.”
Bahagyang yumuko ang ulo niya.
“Deserve ko.”
“At hindi rin ibig sabihin na sasagutin kita kapag nag-propose ka.”
Bigla siyang tumingin sa akin.
“Sinabi ko bang magpo-propose ako?”
“May engagement ring ka na may pangalan ko!”
Sa unang pagkakataon nang gabing iyon, tuluyan siyang natawa.
At sa wakas, napangiti rin ako.
Kinabukasan, alas-singko pa lang ng umaga, nasa airport na kaming lahat.
Naroon si Trisha.
Kasama niya si Paolo, na halatang halos hindi nakatulog.
Bago man lang makalapit kay Gabriel, biglang yumuko si Paolo.
“Kuya, mahal ko po ang kapatid ninyo. Pananagutan ko silang mag-ina.”
Tumaas ang kilay ni Gabriel.
“Mag-ina?”
Tinakpan ni Trisha ang mukha.
“Paolo!”
“Sorry.”
Pinisil ni Gabriel ang pagitan ng kilay niya.
Akala ko magagalit siya.
Pero pagkatapos ng ilang segundo, tumingin siya kay Paolo.
“Hindi ko kailangan ng pangako na aalagaan mo sila habang masaya kayo.”
Naging seryoso ang mukha ni Paolo.
“Ang gusto kong malaman, aalagaan mo pa rin ba siya kapag pagod ka, galit ka, wala kayong pera, may problema ang anak ninyo, at hindi na romantic ang buhay?”
Walang pag-aalinlangan si Paolo.
“Opo.”
Tahimik si Gabriel.
Pagkatapos ay iniabot niya ang kamay.
“Kung paiiyakin mo siya, babawiin ko ’yang kamay mo.”
“Kuya!”
Napatawa kami.
Kahit si Gabriel ngumiti rin.
Tinawag na ang boarding niya.
Biglang nawala ang saya sa mukha ko.
Ito na.
Kinuha niya ang maleta.
Lumapit si Trisha at niyakap siya nang mahigpit.
“Bumalik ka.”
“Syempre.”
Pagkatapos ay si Paolo.
At saka ako.
Magkaharap kaming dalawa.
Maraming tao sa paligid pero pakiramdam ko kami lang ang nandoon.
“Mika.”
“Hmm?”
May inilabas siya mula sa bulsa.
Isang maliit na kahon.
Nanlaki ang mga mata ko.
“Gabriel, huwag mong sabihing—”
“Hindi ako magpo-propose.”
Napakurap ako.
Binuksan niya ang kahon.
Nandoon ang singsing.
Simple.
Maliit.
Eksaktong estilo na minsan kong itinuro sa kanya habang naglalakad kami sa mall ilang taon na ang nakalipas.
Naalala pala niya.
“Hindi ko ito ibibigay sa ’yo ngayon,” sabi niya.
“Bakit mo pa inilabas?”
“Para malaman mong totoo ang sinabi ko kagabi.”
Isinara niya ang kahon.
“At kapag bumalik ako, kung wala ka pang ibang mahal…”
Huminga siya.
“Liligawan ulit kita.”
Naramdaman kong umiinit ang mga mata ko.
“Paano kung may manligaw sa akin habang wala ka?”
Nanigas ang mukha niya.
Napatawa si Trisha sa likuran.
“Kuya, mukha kang gustong i-cancel ang flight.”
Tumingin sa akin si Gabriel.
“Hindi kita pagbabawalan.”
“Talaga?”
“Pero tatawag ako gabi-gabi.”
“Possessive.”
“Concerned.”
“At kapag hindi ako sumagot?”
“Magme-message ako.”
“At kapag hindi rin ako nag-reply?”
“Kay Trisha ako tatawag.”
Sumigaw ang kapatid niya.
“Huwag mo akong idamay!”
Natawa ako.
Pagkatapos ay niyakap ko si Gabriel.
Sa unang segundo, hindi siya gumalaw.
Sa sumunod, mahigpit niya akong niyakap pabalik.
“Two years,” bulong ko.
“Babalik ako.”
“Walang sikreto?”
“Wala.”
“Walang desisyong ikaw lang ang gagawa para sa ating dalawa?”
“Wala.”
“Promise?”
“Promise.”
Hinayaan ko siyang umalis.
Hindi dahil hindi ko siya mahal.
Kundi dahil sa pagkakataong iyon, alam kong may babalikan siya.
Hindi naging madali ang sumunod na dalawang taon.
May mga gabing pareho kaming pagod.
May mga araw na hindi nagtutugma ang schedule namin.
May pagkakataong nag-away kami dahil tatlong araw siyang halos hindi tumawag habang abala sa isang project.
Pero sa pagkakataong ito, hindi na kami tumatakbo kapag mahirap.
Kapag galit ako, sinasabi ko.
Kapag pagod siya, inaamin niya.
Kapag natatakot kaming baka hindi kayanin, pinag-uusapan namin.
Samantala, nagpakasal sina Trisha at Paolo sa isang simpleng civil ceremony.
Makalipas ang ilang buwan, ipinanganak ang anak nilang babae.
Sa video call, halos umiyak si Gabriel nang makita ang pamangkin.
“Kuya,” pang-aasar ni Trisha, “iyak ka ba?”
“May alikabok lang dito.”
“Sa Canada?”
Pinatay niya ang video call.
Eksaktong dalawang taon matapos siyang umalis, nakatanggap ako ng mensahe.
Gabriel: Nasa labas ako.
Akala ko nagbibiro lang siya.
Pero nang buksan ko ang pinto ng apartment—
Nandoon siya.
Mas payat nang kaunti.
Mas maikli ang buhok.
May hawak na maleta.
At may parehong tahimik na tingin na minahal ko noon.
Hindi ako agad nakapagsalita.
“Hindi mo sinabi na ngayon ka babalik.”
Ngumiti siya.
“Gusto kitang sorpresahin.”
“Two years ka na, hindi ka pa rin marunong magsabi nang maaga.”
“May isa pa akong hindi sinabi.”
“Gabriel…”
Bigla siyang lumuhod.
Tinakpan ko ang bibig ko.
Inilabas niya ang maliit na kahon na nakita ko dalawang taon na ang nakalipas.
“Dati binili ko ito dahil takot akong mawala ka.”
Binuksan niya iyon.
“Pero ngayon, hindi kita hinihinging pakasalan ako dahil natatakot akong mawala ka.”
Nanginginig ang boses niya.
“Gusto kitang pakasalan dahil sa dalawang taon na magkalayo tayo, araw-araw kong pinili na bumalik sa ’yo.”
Tumulo ang luha ko.
“Mika, hindi ko maipapangako na hindi ako magiging busy. Hindi ko maipapangako na magiging madali ang lahat. Pero ipinapangako kong hindi na kita iiwan sa labas ng mga desisyong dapat sabay nating ginagawa.”
Huminga siya nang malalim.
“Will you marry me?”
Tiningnan ko siya.
Ang lalaking minsang hinayaan akong umalis dahil inakala niyang iyon ang pinakamabuti para sa akin.
Ang lalaking natutong ang pagmamahal ay hindi tahimik na pagsasakripisyo lamang.
Kundi pagtitiwala.
Pakikipag-usap.
At pagpili sa isa’t isa kahit mahirap.
Pinunasan ko ang luha ko.
“May kondisyon.”
Agad siyang kinabahan.
“Ano?”
“Kapag sinabi kong gusto kong kumain ng spicy noodles, hindi mo na itatapon.”
Napatawa siya.
“Sige.”
“At walang pagtatago ng plane ticket.”
“Sige.”
“At kapag nag-away tayo, bawal ang ‘sige’ tapos aalis ka.”
Tumayo siya at hinawakan ang kamay ko.
“Sige—”
Tinaasan ko siya ng kilay.
Napatawa siya ulit.
“I mean, promise.”
Iniabot ko ang kamay ko.
Isinuot niya ang singsing.
At bago pa niya ako mayakap, biglang bumukas ang pinto sa hallway.
Lumabas sina Trisha at Paolo kasama ang anak nila, may dalang balloons at cake.
Napasinghap ako.
“Alam ninyo?!”
Tumawa si Trisha.
“Ako nga ang bumili ng flowers!”
“Trisha!”
Tinakpan ni Gabriel ang mukha.
Naghalakhakan kaming lahat.
At habang nakatingin ako sa singsing sa daliri ko, naalala ko ang unang marriage license application na nagsimula sa lahat.
Noon, isang kasinungalingan ang nagsabing ako ang babaeng ikakasal.
Ngayon, wala nang kailangang magsinungaling.
Makalipas ang ilang buwan, kami naman ni Gabriel ang magkatabing pumirma sa sarili naming marriage license.
Paglabas namin ng opisina, hinawakan niya ang kamay ko.
“Mrs. Reyes?”
Tinaasan ko siya ng kilay.
“Hindi pa tayo kasal.”
“Practice lang.”
Tumawa ako at sumandal sa balikat niya.
Sa huli, hindi pala Canada, distansya, trabaho o isang taong paghihiwalay ang muntik sumira sa amin.
Kundi ang paniniwalang pagmamahal ang tahimik na pagdedesisyon para sa taong mahal mo.
Mali kami.
Ang tunay na pagmamahal ay ang pagbibigay sa isa’t isa ng pagkakataong pumili.
At sa pagkakataong iyon, matapos ang lahat ng luha, maling akala at mga salitang hindi nasabi—
pareho naming pinili ang isa’t isa.
